RV 045 Voorjaarsnota 2025

Raadsvoorstel Raadsvergadering

45 24 juni 2025

Onderwerp Portefeuillehouder College besluit Zaaknummer

Voorjaarsnota 2025 M.V. de Kort 13 mei 2025 52504783

Gemeenteraad

Aan de gemeenteraad, Het college stelt u voor: De Voorjaarsnota 2025 vast te stellen Samenvatting De gemeente Helmond (en veel andere gemeenten) staat vanaf 2026 voor grote financiële zorgen. Geopolitieke en landelijke ontwikkelingen zorgen voor onzekerheden. Tegelijkertijd willen we dat de gemeente Helmond ondanks slinkende middelen een fijne en prettige stad blijft waar het goed vertoeven is. Ondanks het donkere beeld zijn in de Voorjaarsnota kaders opgenomen om in het najaar 2025 een sluitende begroting voor 2026 aan u te kunnen voorleggen. Met de vaststelling van de Voorjaarsnota 2025 geeft u als raad invulling aan uw kaderstellende rol. Op de eerste plaats betreft dat de uitwerking in de begroting 2026. Op de tweede plaats biedt de Strategische Koers in de Voorjaarsnota ook voor de verdere toekomst een basis voor de ontwikkeling van Helmond. De Voorjaarsnota 2025 schetst om te beginnen de staat van Helmond en het financieel meerjarenperspectief. Bij dat laatste zijn de onzekerheden benoemd en hoe u daar rekening mee wil houden. Daarna volgen de autonome ontwikkelingen, knelpunten en beleidsintensiveringen (die in het verlengde liggen van eerder vastgesteld beleid).

Om verantwoorde keuzes te maken, zowel wat betreft de noodzakelijke ombuigingsmaatregelen als om te prioriteren met het oog op de uitdagingen voor Helmond, bevat de Voorjaarsnota 2025 een Strategische Koers voor Helmond. De kern hierin is dat we als gemeente erop inzetten om de brede welvaart in Helmond te versterken: de schaalsprong van Helmond moet ook een kwaliteitssprong zijn, en op alle dimensies van brede welvaart (sociaalcultureel, economie en ecologie) willen we vooruitgang boeken. We geven met de Strategische Koers ook een nadere invulling aan de ambitielijnen: Meedoen, rondkomen, vooruitkomen; Duurzaam en Leefbaar; Economisch Vitaal en Aantrekkelijk, alsmede het ondersteunende programma Bestuur en Organisatie. In de context van de Strategische Koers geeft u richting aan de ombuigingen én benoemt u mijlpalen voor 2026. Deze werkt het college uit in een voorstel voor de begroting. Tenslotte volgt in de Voorjaarsnota 2025 het overzicht van investeringen en risico’s. Voorgaande besluitvorming De basis van de Voorjaarsnota is vastgelegd in artikel 3 van onze financiële verordening, zoals vastgesteld door de raad op 18 juni 2024: 1.

Het college biedt, als aftrap van een nieuwe jaarlijkse Planning- en Control-cyclus, aan de raad een nota aan (de Voorjaarsnota) waarin de beleidsmatige en budgettaire uitgangspunten voor het begrotingsjaar en de drie op het begrotingsjaar volgende jaren staan; 2. In deze nota biedt het college inzicht in de budgettaire ruimte en hoe hiermee om te gaan bij het opstellen van de ontwerpbegroting; 3. De raad stelt de Voorjaarsnota vast. Op 5 november 2024 stelde de raad de programmabegroting 2025 vast. In de begroting kwamen de tekorten in het meerjarig perspectief 2025-2028 in beeld. Er is afgesproken dat het college voor 2026 en verder over de volle linie zou inventariseren wat de opties zijn, en de resultaten hiervan te presenteren in de Voorjaarsnota 2025. De raad heeft bij de behandeling van de programmabegroting 2025-2028 per motie aan de griffie verzocht de raad te betrekken bij de uitwerking van de beheermaatregelen. Door de griffie is naar aanleiding van deze motie een raadswerkgroep gevormd. Op 3 april 2025 heeft een openbare raadsinformatiebijeenkomst plaats gevonden, waarin de raad het college richting en suggesties heeft meegegeven voor de ombuigingsrichtingen. Ook is de opzet van de Voorjaarsnota toegelicht.

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 1 van 5

Bij aanvang van de voorbereiding van de Voorjaarsnota, als kader voor de begroting, is door het college (26 november 2024) en het auditcomité (3 december 2024) een procedurevoorstel vastgesteld, met als uitgangspunt: "inhoud is leidend, financiën is volgend”. Uit onderstaand citaat uit dit procedurevoorstel komt de (beoogde) accentverschuiving in het begrotingsproces naar voren: “Door nu in het voorjaar de hoofdlijnen van de begroting 2026 in de Voorjaarsnota aan te geven, geeft het college aan waar de prioriteiten voor het komende begrotingsjaar liggen. Bij de behandeling van de Voorjaarsnota heeft de raad de mogelijkheid om andere accenten voor te leggen. Waarna het tijdens de begrotingsbehandeling voornamelijk om beperkte bijstellingen van eerder afgesproken kaders gaat. Het zwaartepunt van het nieuwe proces (de P&C cyclus) komt daarmee bij de Voorjaarsnota te liggen. Hier worden (door de raad) de inhoudelijke keuzes gemaakt en wordt de begroting een verdere uitwerking van de gemaakte keuze. De Voorjaarsnota is dus de start van een nieuwe P&C-cyclus en biedt richting aan de begroting. De Voorjaarsnota is niet per definitie sluitend. De financiële consequenties van de inhoudelijke keuzes zijn in beeld gebracht, maar financiën en inhoud hoeven nog niet volledig in evenwicht te zijn.

Het college en de raad kan in aanloop naar de begroting op basis van de kaders van de Voorjaarsnota nog keuzes maken die ervoor zorgen dat de begroting sluitend is. Door binnen de Voorjaarsnota nadrukkelijker de prioriteiten vast te leggen en deze voor te leggen aan de raad, wordt de raad beter in staat gesteld om meer invloed uit te oefenen op belangrijke keuzes. Waar voorheen de financiën de leidende factor waren, komt nu de nadruk te liggen op de inhoudelijke keuzes. Er wordt meer gestuurd vanuit de inhoud, wat ervoor zorgt dat beslissingen sterker afgestemd worden op de kernwaarden en de doelstellingen van de organisatie.” De concept Voorjaarsnota is het resultaat van een intensieve ambtelijke-bestuurlijke voorbereiding. Over de volle linie zijn opties voor ombuigingen geïnventariseerd. De concept Voorjaarsnota bevat als beleidsmatig uitgangspunt een strategisch, verbindend narratief (Strategische Koers voor Helmond). Het gaat daarbij om een heldere, samenhangende koers voor de middellange termijn. Deze strategische koers biedt direct een vertrekpunt voor ombuigingsstrategieën, de richtbedragen voor ombuigingen per beleidsthema en de mijlpalen voor 2026.Ook is een afwegingskader voor het uitwerken van ombuigingsmaatregelen opgenomen, dat deel uitmaakt van de kaderstelling door de raad.

Waarom Overeenkomstig de Financiële verordening gemeente Helmond 2024 en het procedurevoorstel wordt de raad gevraagd de Voorjaarsnota 2025 vast te stellen. Dit is hét moment voor de raad om accenten te leggen en richting te geven aan de begroting, zodat deze de komende maanden verder uitgewerkt kan worden. Dit is temeer van belang vanwege de noodzaak om ook beleid om te buigen met het oog op een financieel duurzaam meerjarig perspectief. Hoewel de raad pas bij de vaststelling van de begroting de baten en lasten per programma en het investeringskrediet autoriseert, zal ook de implementatie van beleidsombuigingen voorbereid moeten worden. Het voorstel heeft in die zin nog geen directe gevolgen voor de stad en de inwoners. Echter de schaal- en kwaliteitssprong waar de stad voor staat enerzijds, en anderzijds de financiële zorgen, maken het extra belangrijk om zorgvuldig verantwoorde keuzes te maken. Argumenten 1.1 De raad is het bevoegd orgaan op grond van de Financiële verordening gemeente Helmond 2024. De raad is conform artikel 3, 3e lid, het orgaan dat de Voorjaarsnota vast stelt. Hiermee wordt invulling gegeven aan de kaderstellende bevoegdheid van de raad. Conform het 2e lid biedt het college in de nota inzicht in de budgettaire ruimte. Conform het 1e lid staan in de nota de beleidsmatige en budgettaire uitgangspunten.

1.2 De Voorjaarsnota bevat een Strategische Koers voor Helmond. De Strategische Koers geeft een nadere invulling aan de ambitielijnen. De Strategische Koers biedt ook voor de verdere toekomst een basis voor de ontwikkeling van Helmond. Continuïteit is in de onzekere geopolitieke en nationale context meer dan ooit van belang. 1.3 De Voorjaarsnota biedt perspectief op een sluitende begroting. Volgens het procedurevoorstel is de Voorjaarsnota is niet per definitie sluitend. De meerjarenbegroting dient, mede op grond van artikel 5 van de Financiële verordening gemeente Helmond 2024, wél sluitend te zijn. Uitgangspunt hierbij is dat de jaarschijf 2026 sluitend dient te zijn. De volgende jaarschijven mogen een tekort laten zien. Met de richtbedragen zoals opgenomen in de Voorjaarsnota geeft u verder richting aan de invulling van de taakstelling zoals opgenomen in de begroting 2025; in die zin is het perspectief sluitend. Gemeenteraad van Helmond

Blz. 2 van 5

Echter autonome ontwikkelingen, knelpunten, en noodzakelijke beleidsintensiveringen leiden waarschijnlijk tot een grotere financiële uitdaging. Ook zorgen de nadere invulling van de Rijksvoorjaarsnota (meicirculaire 2025) en Rijksbegroting (septembercirculaire 2025), en geopolitieke ontwikkelingen (oa renteontwikkeling) voor “schuivende panelen” waarin nog veel onzeker is. Gezien deze ontwikkeling lijkt het voor de begrotingsjaren 2026 en 2027 vooralsnog niet nodig om extra om te buigen. Onderstaande afbeelding geeft schematisch de samenhang weer tussen de taakstelling uit de begroting 2025, en de richtbedragen in de Voorjaarsnota, uit te werken in de begroting 2026.

Kanttekeningen en risico’s 1.1 De Voorjaarsnota is niet sluitend. Zoals onder argument 1.3 is aangegeven is de Voorjaarsnota niet per definitie sluitend. Voor zover bekend en mogelijk zijn de effecten van recente Rijksvoorjaarsnota meegenomen maar de meicirculaire uiteraard nog niet. Zodra de meicirculaire is ontvangen en doorgerekend, wordt u zoals gebruikelijk via een raadsinformatiebrief geïnformeerd over de gevolgen voor Helmond. Daarbij ontvangt u ook een geactualiseerd meerjarenperspectief. Financiën De Voorjaarsnota biedt inzicht in de budgettaire ruimte en hoe hiermee om te gaan bij het opstellen van de ontwerpbegroting. Algemeen De Programmabegroting 2026-2029 is de laatste begroting van deze bestuursperiode. Uitgangspunt voor 2026 is dat we zoveel mogelijk inzetten op het realistisch uitvoeren, intensiveren en afronden van bestaande ambities, zodat een nieuwe coalitie een voortvarende start kan maken. In eerdere begrotingen hebben we al opgenomen dat het vanaf 2026 een uitdaging wordt om een (structureel) sluitende begroting te presenteren. Vanaf dat jaar worden taken en middelen nog verder uit balans gebracht door het kabinet. De Voorjaarsnota van het Rijk die in april verschenen is lijkt in ieder geval voor de jaren 2026 en 2027 wat verlichting te geven, Wat dit echt voor gemeenten betekent, wordt op z’n vroegst pas duidelijk bij de meicirculaire.

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 3 van 5

De Voorjaarsnota 2025 schetst om te beginnen de staat van Helmond en het financieel meerjarenperspectief. Bij dat laatste zijn de onzekerheden benoemd en hoe de raad daar rekening mee wil houden. Daarna volgen de autonome ontwikkelingen, knelpunten en beleidsintensiveringen (die in het verlengde liggen van eerder vastgesteld beleid). Indexering Bij het opstellen van de programmabegroting anticiperen we op loon- en prijsontwikkelingen door inflatie. We compenseren onze begrotingsbudgetten hiervoor door het toepassen van indexatie waarmee we de budgetten aanpassen naar het verwachte loon- en prijsniveau 2026. Onze indexatiesystematiek baseren we op landelijke ramingen voor inflatieontwikkelingen. Uw raad kan ervoor kiezen deze percentages aan te passen, als de ontwikkelingen hiertoe aanleiding geven. We gaan bij de programmabegroting uit van de volgende indexeringen: • Prijsgevoelige kosten- en opbrengstenbudgetten: 2,20%; • Subsidiebudgetten: 3,16%; • Belastingtarieven, leges en (parkeer)heffingen: 2,70% ; • Huuropbrengsten: CPI-index augustus 2025; • Indexering loonkostenbudgetten: 3,00%. Woonlasten In de voorjaarsnota rekenen wij zoals ieder jaar met de standaardpercentages op basis van onze indexatiesystematiek. Hierbij gaan we vooralsnog uit van 2,7% en met dit percentage worden de meeste tarieven verhoogd.

Uitzondering vormen de tarieven van rechten, die vallen onder een wettelijke beperking (met name rioolen afvalstoffenheffing) welke maximaal kostendekkend mogen zijn. In de programmabegroting 2026 zullen wij zoals gebruikelijk voorstellen opnemen voor de belastingen. Participatie De Voorjaarsnota is op zichzelf geen besluit waarvoor een participatieproces doorlopen wordt. Op 3 juni 2025 is er een hooravond met gelegenheid tot inspreken. Het college is zich zeer bewust van de effecten die de ombuigingen kunnen hebben op belanghebbenden en zal de verdere uitwerking en implementatie hiervan dan ook zorgvuldig met belanghebbenden voorbereiden. Communicatie De besluitvorming rond de Voorjaarsnota zal op de gebruikelijke wijze via de gemeentelijke website toegankelijk zijn. Na de raadsbesluitvorming op 24 juni wordt een toegankelijke, visuele versie van de voorjaarsnota o.a. via de reguliere gemeentelijke kanalen gepubliceerd. Uitvoering en tijdspad De planning van de besluitvorming inzake de Voorjaarsnota 2025 is als volgt: 27 mei: Deadline Technische vragen (aanlevering bij de Griffie) 3 juni: Behandeling concept - Voorjaarsnota in hooravond (mogelijkheid inspreken inwoners) 18 juni: Beantwoording Technische vragen 24 juni: Behandeling en vaststelling Voorjaarsnota in de gemeenteraad.

Procesinformatie en overige raadsinformatie Burgemeester en wethouders van Helmond

mr. S.C.C.M. Potters burgemeester

E.P.H. Koop, MSc gemeentesecretaris

Bijlagen Voorjaarsnota 2025 Staat van Helmond 2025

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 4 van 5

Raadsbesluit Vergadering

45 24 juni 2025

Gemeenteraad

De raad van de gemeente Helmond; gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van 13 mei 2025; gelet op de bepalingen van de Gemeentewet;

besluit: De Voorjaarsnota 2025 vast te stellen

Aldus besloten in zijn openbare vergadering van 24 juni 2025. De raad voornoemd, de voorzitter,

de griffier,

Garrelt de Graaf

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 5 van 5