RV 043 Randvoorwaarden opvanglocatie Azielzoekers

Raadsvoorstel Vergadering

Onderwerp Portefeuillehouder Afdeling College besluit Commissie Zaaknummer

043 11 april 2023 Randvoorwaarden opvanglocatie Azielzoekers G.L.C.C. van den Waardenburg Strategie en Bestuur 4 april 2022 Opiniecommissie 21 maart 2023 51421110

Gemeenteraad

Aan de gemeenteraad, Voorstel 1. Te besluiten om als gemeente Helmond het volgende voorstel onderdeel te laten zijn van het Regioplan Brabant Zuidoost: a. 100 alleenstaande minderjarige vluchtelingen (AMV) op te vangen, door de huidige locatie Torenstraat (50 jonge vluchtelingen) te behouden en een nieuwe tijdelijke AMV-locatie voor 50 personen voor de duur van 10 jaar te realiseren; b. Daarnaast 3 of 4 Nidos woningen voor AMV-statushouders (15 tot 21 jaar) voor doorstroming (minimaal 20 plaatsen) te realiseren. Deze woonruimte is bedoeld voor AMV-vluchtelingen die een verblijfstatus hebben gekregen en dan kunnen doorstromen; c. Een verkenning naar de mogelijkheid om maximaal 250 asielzoekers op te vangen voor de duur van maximaal 10 jaar binnen de gemeente Helmond. 2.

Te besluiten het college een opdracht te geven om een onderzoek te doen naar een geschikte locatie voor de opvang van asielzoekers, hierbij onderstaande randvoorwaarden te hanteren en de resultaten hiervan aan de gemeenteraad terug te koppelen. Deze randvoorwaarden zijn: a. Het betreft een tijdelijke locatie voor maximaal 10 jaar; b. De locatie is geschikt voor maximaal 250 personen (i.v.m. de gemeentelijke opgave van 341); c. De ruimtelijke vraag (eis COA) bedraagt 1,5 hectare; d. Potentieel geschikte locaties zijn: braakliggende gronden of leegstaande gebouwen; e. Rekening houden met bestaande opvangvoorzieningen voor de doelgroepen; vluchtelingen, arbeidsmigranten en personen met complexe meervoudige problematiek; f. Een gevarieerde invulling van “woonruimtes” voor diverse (gezins-)samenstellingen; g. Er moet van de parkeernorm afgeweken kunnen worden. De parkeerbelasting is enkel parkeergelegenheid voor personeel en ruimte voor leveranciers; h. Het gebouw moet goed bereikbaar zijn, ook voor o.a. hulpdiensten; i. Begeleiding / dagbesteding van asielzoekers (i.s.m. COA en andere organisaties) dient voldoende aanwezig te zijn; j. De onderwijsbehoefte (zowel lokaal als regionaal) dient in beeld te worden gebracht en daarbij dient te worden gezocht naar mogelijkheden voor onderwijs; k. Aansluiting op de arbeidsmarkt vormgeven en waar mogelijk aansluiten bij pilots; l.

Het COA is verantwoordelijk voor de locatie; m. Een veiligheids- en beheersplan wordt opgesteld tussen COA, politie en gemeenten, waarin afspraken worden gemaakt over de veiligheid in en rondom de locatie. Hierbij worden (direct) omwonenden betrokken.

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 1 van 5

Inleiding In het hele land zijn er te weinig opvangplekken voor vluchtelingen. Dat geldt voor verschillende doelgroepen; Oekraïense vluchtelingen, statushouders (inwoners met een verblijfsstatus die kunnen doorstromen naar een woning) en asielzoekers. Met name de instroom in de laatste categorie is het afgelopen jaar gestegen. Dat zorgt ervoor dat op de beperkte asielzoekerscentra in het land, grote druk ontstaat. Zo’n druk waardoor er inhumane situaties ontstaan. Om de druk op de huidige centra te verlichten moeten er meer opvanglocaties komen. Daarom heeft het kabinet een wetsvoorstel ontwikkeld om provincies en gemeenten op te roepen afspraken te maken over de opvang van asielzoekers. Wanneer dat niet gebeurt, kan het kabinet medewerking afdwingen. De zogenaamde Spreidingswet Asiel is inmiddels door het kabinet akkoord bevonden en naar de Tweede Kamer gestuurd. Sinds de aankondiging van de Spreidingswet trekken regio’s samen op om te komen tot een regionaal aanbod. Dit aanbod moet aangeleverd worden bij de provincie. Op 2 februari jl. is de gemeenteraad bijgepraat over de opgave waar de gemeente Helmond voor staat. In de opiniecommissie van 21 maart jl. is de raad opiniërend met elkaar in gesprek gegaan over de Helmondse bijdrage in het regionale aanbod en randvoorwaarden. In dit raadsvoorstel besluit de gemeenteraad wat de Helmondse bijdrage is in dat regionale aanbod.

De bevoegdheid van de raad is terug te voeren op artikel 147, tweede lid, van de Gemeentewet (autonome bestuursbevoegdheid). Huidige situatie De gemeente Helmond voldoet grotendeels, maar niet volledig aan de taakstelling van het Rijk. Wanneer het gaat om de opvang van Oekraïense ontheemden, voldoen we aan onze taak. Ook wanneer het gaat over de huisvesting van statushouders, voldoen we aan onze taak. Maar we hebben nog een grote opgave wanneer het gaat om de reguliere opvang van asielzoekers. De landelijke opgave betreft ongeveer 38.000 extra plekken. Daarvan dient de regio Brabant-Zuidoost zo’n 2.900 asielzoekers (waarvan 750 AMV) op te vangen. Helmond zou daarbinnen verantwoordelijkheid moeten nemen voor de opvang van 341 personen. Dit betreft langdurige opvang (minimaal 150 personen, bij voorkeur 5 jaar). Opdracht is om dit te realiseren op 1 januari 2024. Op dit moment vangt Helmond 50 minderjarige vluchtelingen (AMV’ers) op. Hiermee voldoen we dus niet aan de vraag die het Rijk en de regio van ons verlangen. Beoogd effect voor gemeenteraad Met een extra locatie voor asielzoekers en een extra AMV-locatie voldoen we aan het verzoek dat het Rijk bij ons neerlegt. Tegelijkertijd neemt college en gemeenteraad met dit besluit verantwoordelijkheid om een bijdrage te leveren aan het oplossen van de landelijke asielcrisis.

Hierbij is op dit moment nog sprake van een dringend verzoek en wellicht in de toekomst zal sprake zijn van een dwingende opgave op basis van de Spreidingswet Asiel. Met het vaststellen van de randvoorwaarden geeft de gemeenteraad sturing mee aan waar een locatie voor de opvang voor vluchtelingen aan moet voldoen. Argumenten Spreidingswet Asiel Het Rijk is voornemens om een beroep te doen op alle gemeenten en via de Spreidingswet (medebewindswet) kan dat beroep dwingend worden. Met dit raadsvoorstel wordt beoogd de gemeenteraad in positie te brengen en het college kaders te geven om invulling te geven aan de opgave. Hiermee houdt gemeente zelf regie op de opgave die op ons af komt en voorkomen we een aanwijzing door het Rijk. De raad is op dit moment het bevoegde bestuursorgaan om besluiten te nemen met het oog op het huisvesten van vluchtelingen (asielzoekers). De raad kan met het oog op dergelijke besluitvorming het college opdragen om voorbereidende handelingen te verrichten waaronder het doen van onderzoek naar een geschikte locatie. Met de inwerkingtreding van de Spreidingswet Asiel zoals deze nu voorligt, wijzigen de bestuursbevoegdheden. AMV Kinderen zijn kwetsbaar en dat geldt zeker voor kinderen die hun ouders en familie hebben achtergelaten om te vluchten. Zij hebben tijdens hun zoektocht naar een veilig heenkomen vaak vreselijke dingen meegemaakt.

In Helmond heeft een groep van 50 kinderen een veilige plek gevonden in de opvang aan de Torenstraat. We zien dat Gemeenteraad van Helmond

Blz. 2 van 5

zij met de juiste hulp en ondersteuning het leven kunnen oppakken en weer naar school kunnen gaan. Dit hebben we kunnen realiseren dankzij een intensieve samenwerking tussen gemeente, COA, onderwijs en de vele Helmonders die zich vrijwillig inzetten om deze kwetsbare groep te helpen. Met de uitbreiding van het aantal AMV’ers kunnen we ook een regiefunctie invullen voor onze omliggende gemeenten en nemen we verantwoording voor de opgave van plaatsing van deze kinderen. Crisisnoodopvang voorkomen Crisisopvang is het laatste redmiddel. De ervaringen met deze manier van opvang zijn niet positief. Het gesleep met mensen, waaronder met veel kinderen, is onmenselijk en heeft grote psychische gevolgen, zo blijkt uit onderzoek. Nergens kunnen zij tot rust komen en een veilig bestaan opbouwen. Met name kinderen leiden hier onder. We kiezen er dan ook voor om in te zetten op een opvang voor de lange termijn. Met een veel langere verblijfsduur kunnen mensen zich binden aan de stad en de regio, waardoor mensen tot rust kunnen komen, zich kunnen richten op herstel en hun dagelijks leven vorm kunnen geven door onder andere dagbesteding en onderwijs. Kanttekeningen Onduidelijkheden Spreidingswet De Spreidingswet moet nog door de Tweede en Eerste Kamer worden aangenomen. Het kan zijn dat, bij het uitblijven daarvan, de situatie veranderd.

Ongeacht de Spreidingswet staat Nederland wel voor grote uitdagingen wat betreft de opvang van asielzoekers. Ook de opgave voor Helmond blijft onveranderd. Gulbergen Of er een opvanglocatie op landgoed Gulbergen gecreëerd wordt, is momenteel nog steeds onduidelijk. Mocht de opvang van asielzoekers in Gulbergen doorgang vinden, dan zal hiermee een groter deel van de regionale opgave ingevuld worden. Dat kan consequenties hebben voor onze eigen opgave. De ontwikkelingen rondom Gulbergen worden daarom nauwlettend in de gaten gehouden. Daarbij zullen we onze buurgemeente proactief op de in het raadsvoorstel genoemde randvoorwaarden (in elk geval degene die op dat moment relevant zijn voor Gulbergen) attenderen en zal ook voor wat betreft de begeleiding, voorzieningen en onderwijsbehoefte een beroep op de gemeente Helmond worden gedaan. Voorzieningen Randvoorwaardelijk aan goede opvang voor asielzoekers en AMV’ers zijn scholing en inburgering. We zien regionaal dat we hier voor grote uitdagingen staan als het gaat om capaciteit. Samen met onze partners proberen we dit in kaart te brengen en te voorzien in duurzame oplossingen. Wetende dat op dit punt onderwijs een knelpunt is in heel Nederland. Financiën Dit voorstel heeft op dit moment geen direct financiële gevolgen. Wanneer het onderzoek naar de locaties gereed is, zal de financiering voor u inzichtelijk worden gemaakt.

Het Rijk is hierbij primair verantwoordelijk voor de kosten. Communicatie Communicatie met inwoners is belangrijk, het is een thema dat gevoelig ligt. Op het moment dat een locatie aangewezen wordt, communiceren we hierover zorgvuldig met de omwonenden en belanghebbenden. Dit betekent onder meer dat we, direct nadat een locatie aangewezen wordt, omwonenden en belanghebbenden informeren en we de informatie daarna verspreiden via onze andere kanalen. Wij vinden contact met de buurtbewoners en andere belanghebbenden belangrijk. We doen wat we kunnen om te zorgen dat de noodopvang voor iedereen zo prettig mogelijk verloopt: voor zowel de vluchtelingen als de omgeving van een (nood)opvanglocatie. Daarom zetten we bij de start van een locatie onder meer een omwonendenoverleg op.

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 3 van 5

Vervolgproces Op 17 april moet de gemeente haar aandeel in het opvang van aantallen personen voor het regioplan inleveren. De gemeenteraad wordt hierover actief geïnformeerd. Daarnaast zal het onderzoek gestart worden naar een geschikte locatie voor opvang van asielzoekers. Wanneer dergelijke locaties onderzocht zijn en uitkomsten te rapporteren zijn, komt het college hierover bij de gemeenteraad terug. Burgemeester en wethouders van Helmond burgemeester mevr. P.J.M.G. Blanksma – van den Heuvel

secretaris H.J. de Ruiter

Bijlagen 1. Presentatie informatiebijeenkomst vluchtelingen op 2 februari jl.

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 4 van 5

Raadsbesluit Vergadering

043 11 april 2023

Gemeenteraad

De raad van de gemeente Helmond; gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van gemeente Helmond; gelet op de bepalingen van de Gemeentewet; besluit: 1.

Te besluiten om als gemeente Helmond het volgende voorstel onderdeel te laten zijn van het Regioplan Brabant Zuidoost: 100 alleenstaande minderjarige vluchtelingen (AMV) op te vangen, door de huidige locatie Torenstraat (50 jonge vluchtelingen) te behouden en een nieuwe tijdelijke AMV-locatie voor 50 personen voor de duur van 10 jaar te realiseren; b. Daarnaast 3 of 4 Nidos woningen voor AMV-statushouders (15 tot 21 jaar) voor doorstroming (minimaal 20 plaatsen) te realiseren. Deze woonruimte is bedoeld voor AMV-vluchtelingen die een verblijfstatus hebben gekregen en dan kunnen doorstromen; c. Een verkenning naar de mogelijkheid om maximaal 250 asielzoekers op te vangen voor de duur van maximaal 10 jaar binnen de gemeente Helmond. a.

2.

Te besluiten het college een opdracht te geven om een onderzoek te doen naar een geschikte locatie voor de opvang van asielzoekers, hierbij onderstaande randvoorwaarden te hanteren en de resultaten hiervan aan de gemeenteraad terug te koppelen. Deze randvoorwaarden zijn: Het betreft een tijdelijke locatie voor maximaal 10 jaar; De locatie is geschikt voor maximaal 250 personen (i.v.m. de gemeentelijke opgave van 341); De ruimtelijke vraag (eis COA) bedraagt 1,5 hectare; Potentieel geschikte locaties zijn: braakliggende gronden of leegstaande gebouwen; Rekening houden met bestaande opvangvoorzieningen voor de doelgroepen; vluchtelingen, arbeidsmigranten en personen met complexe meervoudige problematiek; f. Een gevarieerde invulling van “woonruimtes” voor diverse (gezins-)samenstellingen; g. Er moet van de parkeernorm afgeweken kunnen worden. De parkeerbelasting is enkel parkeergelegenheid voor personeel en ruimte voor leveranciers; h. Het gebouw moet goed bereikbaar zijn, ook voor o.a. hulpdiensten; i. Begeleiding / dagbesteding van asielzoekers (i.s.m. COA en andere organisaties) dient voldoende aanwezig te zijn; j. De onderwijsbehoefte (zowel lokaal als regionaal) dient in beeld te worden gebracht. En daarbij dient te worden gezocht naar mogelijkheden voor onderwijs; k. Aansluiting op de arbeidsmarkt vormgeven en waar mogelijk aansluiten bij pilots; l.

Het COA is verantwoordelijk voor de locatie; m. Een veiligheids- en beheersplan wordt opgesteld tussen COA, politie en gemeenten, waarin afspraken worden gemaakt over de veiligheid in en rondom de locatie. Hierbij worden (direct) omwonenden betrokken. a. b. c. d. e.

Aldus besloten in zijn openbare vergadering van 11 april 2023. De raad voornoemd, de voorzitter,

Gemeenteraad van Helmond

de griffier,

Blz. 5 van 5