RV 041 Vorming GR inkoop jeugdhulp Een 10 voor de Jeugd

Raadsvoorstel Raadsvergadering Onderwerp

Portefeuillehouder College besluit Zaaknummer

41 1 juli 2025

Gemeenteraad

Vorming GR ’Jeugdregio Een 10 voor de Jeugd’ en informele zienswijze ontwerpbegroting 2026 T.Y.M. Tuerlings 6 mei 2025 52487745

Aan de gemeenteraad, Het college stelt u voor: 1. Toestemming te verlenen aan het college van B&W om de noodzakelijke stappen te zetten voor de vorming van een Gemeenschappelijke regeling 'Jeugdregio Een 10 voor de Jeugd'; 2. Geen zienswijze kenbaar te maken bij de Ontwerpbegroting 2026 van de GR 'Jeugdregio Een 10 voor de Jeugd’. Samenvatting Sinds 2018 werkt Helmond samen binnen de regio Een 10 voor de Jeugd (10vdJ) aan de organisatie van de inkoop van jeugdhulp. De landelijke Hervormingsagenda Jeugd en de komende wetswijziging ‘Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg’ hebben als doel de beschikbaarheid van jeugdzorg voor de meest kwetsbare kinderen te verbeteren. Ook wordt het verplicht om de bestaande samenwerkingsovereenkomst 10vdJ om te zetten naar een gemeenschappelijke regeling. Deze GR richt zich op de regionale inkoop van specialistische jeugdzorg en waarborgt een stevige regionale basis en organisatie van deze zorg voor de meest kwetsbare kinderen, zoals vereist door de nieuwe wetgeving. De 11 samenwerkende gemeenten binnen 10vdJ zullen bij Algemene Maatregel van Bestuur (AMvB) formeel worden aangewezen als jeugdregio en dienen gezamenlijk een GR te treffen. De GR zal naar verwachting per 1 januari 2026 operationeel zijn. Tot die tijd blijven de huidige samenwerkingsafspraken gelden.

Op grond van artikel 1 van de Wet gemeenschappelijke regelingen dienen de colleges van burgemeester en wethouders voordat zij de GR treffen daartoe toestemming te verkrijgen van de gemeenteraad. De toestemming van de gemeenteraad kan slechts worden onthouden wegens strijd met het recht of het algemeen belang. Er bestaat geen juridisch kader voor het kenbaar maken van een zienswijze op de ontwerpbegroting van een GR die nog niet bestaat. Om vanaf 2026 operationeel te kunnen zijn is een ontwerpbegroting 2026 opgesteld. Deze wordt nu gelijktijdig aangeboden aan de gemeenteraden. Voorgaande besluitvorming In de gemeenteraadsvergadering van 8 april heeft u besloten geen zienswijzen in te dienen op de ontwerpGemeenschappelijke Regeling Jeugdregio Een 10 voor de Jeugd. Vanuit 3 gemeenten van 10vdJ zijn wel zienswijzen ingediend. In bijlage 1 is een overzicht van de ingediende zienswijzen opgenomen. Deze zienswijzen hebben niet geleid tot inhoudelijke wijzigingen maar uitsluitend tot enkele technische aanpassingen van de ontwerpGemeenschappelijke Regeling. Waarom Om vanaf 2026 operationeel te kunnen zijn leggen wij nu aan uw raad de vraag voor om ons college opdracht te geven de Gemeenschappelijke Regeling te treffen. Ook is een ontwerpbegroting 2026 opgesteld.

Indachtig de in de Wet gemeenschappelijke regelingen beoogde rol van gemeenteraden daarbij worden de gemeenteraden nu, bij gebrek aan een formele procedure omdat de GR nog niet in werking is getreden, in de gelegenheid gesteld om informeel, maar uiteraard wel volwaardig, hun zienswijze kenbaar te maken aan het college. Argumenten 1.1. Zienswijzen en borging van de financiële grip. In bijlage 1 is een overzicht opgenomen van de uitgebrachte zienswijzen en de reactie van de colleges daarop. Uit de zienswijzen van drie gemeenteraden blijkt een zorg over de beheersing van kosten en het behoud van financiële grip door de gemeenten. De colleges van de deelnemende gemeenten onderschrijven dit belang. In de overwegingen van de GR Jeugdregio Een 10 voor de Jeugd is dat ook opgenomen, zodat het geborgd is in het oprichtingsdocument. Het is uitdrukkelijk de bedoeling dat de deelnemende colleges straks via het bestuur van Gemeenteraad van Helmond

Blz. 1 van 7

het openbaar lichaam hier actief op sturen. Dat kan via de op te stellen begroting van de GR maar ook rechtstreeks doordat de colleges instructies, voorwaarden of beperkingen kunnen verbinden aan het mandaatbesluit voor de inkoop Jeugdhulp via de raamcontracten. 1.2. De samenwerking van de 11 gemeenten is al succesvol gebleken. De huidige samenwerking binnen 10vdJ heeft zich bewezen als een effectieve en robuuste structuur voor de inkoop van specialistische jeugdzorg. De GR Jeugdregio Een 10 voor de Jeugd bouwt hierop voort en biedt een juridisch en organisatorisch kader voor verdere optimalisatie. 1.3. Het treffen van de GR Jeugdregio Een 10 voor de Jeugd volgt uit de verplichtingen in het wetsvoorstel Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg en de Hervormingsagenda Jeugd. De procedure om aan deze wettelijke verplichting te gaan voldoen vereist de formele toestemming van de gemeenteraden van de deelnemende gemeenten. Het treffen van een GR verloopt na de zienswijzeprocedure in drie fasen: - Voornemen van het college om de GR te treffen; - Vragen van toestemming aan de gemeenteraad om de GR te treffen; - Instemmen met het treffen van de GR door uw college na verkregen toestemming van de gemeenteraad. De toestemming van de gemeenteraad kan slechts worden onthouden als het in strijd is met het recht of met het algemeen belang.

Dat lijkt hier niet aan de orde, met name omdat het treffen van de GR volgt uit een wettelijke bepaling. Verder zijn er in de zienswijzeprocedure geen principiële bezwaren geuit als zou de kwaliteit van de jeugdzorg in het gedrang kunnen komen door de inkoop van specialistische jeugdzorg niet meer lokaal uit te voeren maar op een (sub)regionale schaal. Om de gemeenten toch verantwoordelijk te laten blijven voor de inkoop, is bewust gekozen voor een mandaatconstructie en niet voor het delegeren van bevoegdheden. In het laatste geval geef je alles uit handen en plaats je de inkoop echt buiten de deur. De Tweede Kamer heeft inmiddels op 14 april 2025 ingestemd met het wetsvoorstel Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg. 1.4. Wijzigingen die na de zienswijzeprocedure in het ontwerp van de GR Jeugdregio Een 10 voor de Jeugd zijn aangebracht zijn vooral technisch van aard, zonder inhoudelijke impact. Sinds de voorlegging van de ontwerp-GR Jeugdregio Een 10 voor de Jeugd aan de gemeenteraden van de 11 gemeenten zijn enkele technische wijzigingen doorgevoerd, die ook opgenomen zijn in bijlage 1. Deze wijzigingen betreffen vooral redactionele aanpassingen en verduidelijkingen, zonder gevolgen voor de inhoud of governance van de regeling. Het is daarom niet nodig de zienswijzeprocedure opnieuw te doorlopen. 2.1.

Met het doorlopen van een informele zienswijzeprocedure over de ontwerpbegroting wordt de raad als houder van het budgetrecht in positie gebracht, zonder dat die verplichting nu al bestaat. Formeel bestaat de GR Jeugdregio Een 10 voor de Jeugd nog niet en zijn de bepalingen van de Wgr nog niet van toepassing. Er bestaat dus ook geen formele verplichting om uw gemeenteraad in de gelegenheid te stellen zijn zienswijze op de ontwerpbegroting kenbaar te maken. Dat zou echter afbreuk doen aan een van de meest wezenlijke voordelen van een GR ten opzichte van een eenvoudige samenwerkingsovereenkomst: het vergroten van de transparantie in besluitvorming. Door de inkoop van regionale jeugdhulp onder te brengen in een GR is de gemeenteraad beter in staat om zijn rol als houder van het budgetrecht op te pakken. Vandaar dat het voorstel is om op voorhand invulling te geven aan de wettelijk voorgeschreven procedure, door uw gemeenteraad nu al in de gelegenheid te stellen een eventuele zienswijze over de ontwerpbegroting 2026 aan het college kenbaar te maken. Bijkomend voordeel is dat de GR Een 10 voor de Jeugd op die wijze kostbare tijd wint, omdat anders het Algemeen Bestuur van de GR de begroting 2026 pas kan vaststellen na het volgen van de voorhangprocedure bij de betrokken raden in 2026. Die fase is met dit voorstel al gelopen.

Het algemeen bestuur kan straks op voorstel van het dagelijks bestuur direct de begroting vaststellen, uiteraard met inachtneming van de ingediende zienswijzen. De wijze waarop de zienswijzeprocedure is ingericht is toegelicht in Bijlage 2 2.2 De gemeenteraad van Helmond ziet in deze ontwerpbegroting geen aanleiding om een zienswijze uit te brengen. In dit geval acht de gemeenteraad van Helmond het niet noodzakelijk om gebruik te maken van de mogelijkheid om een zienswijze in te dienen. De inhoud van de ontwerpbegroting 2026 sluit aan bij de gemaakte afspraken, verwachtingen en beleidsmatige kaders die eerder in regionaal verband zijn afgestemd. Door geen zienswijze uit te brengen, geeft de raad impliciet aan in te kunnen stemmen met de voorgelegde begroting, zonder dat sprake is van aanvullende opmerkingen of zorgpunten.

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 2 van 7

Kanttekeningen en risico’s 1. Zienswijzen van gemeenteraden De kern van de zienswijzen over het ontwerp van de GR en de wijze waarop deze gewogen zijn door de colleges is weergegeven in bijlage 1. Hoewel de zienswijzen zich niet richten op de inhoud van de GR Jeugdregio Een 10 voor de Jeugd, geven ze een duidelijke boodschap af over kostenbeheersing. Voor een gemeenteraad kan die boodschap aanleiding zijn toestemming te onthouden aan het college om de GR te treffen. De wettelijke verplichting om een GR te treffen bestaat op dit moment immers nog niet. Het onthouden van toestemming dient gebaseerd te zijn op strijd met het algemeen belang. Of de opgeworpen zienswijzen over aandacht voor kostenbeheersing voldoende grond opleveren om deze weigeringsgrond in te roepen, valt te betwijfelen. Het is veeleer een kwestie van goed inregelen. Verder mag niet vergeten worden dat de positie van uw raad juist verbetert ten opzichte van de huidige situatie met een samenwerkingsovereenkomst. De verwachting is niet dat vooruitlopend op het ontstaan van een wettelijke verplichting, één van de raden de toestemming zal onthouden. Mocht een van de elf gemeenteraden besluiten geen toestemming te verlenen, dan leidt dat tot vertraging van het treffen van de GR. Omdat het wetsvoorstel Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg nog naar de Eerste Kamer moet, is vertraging niet direct een probleem.

Dát er een GR moet komen is na het van kracht worden van de Wet echter een zekerheid. 1. en 2. Financiële grip De zorg die spreekt vanuit de zienswijzen gaat vooral over de gevolgen van lagere financiële bijdragen vanuit het Rijk. Door een GR te treffen geeft de gemeente op het aspect van de uitvoeringsorganisatie van de inkoop van jeugdhulp de grip op de bijdrage uit handen aan de GR, doordat de gemeente Helmond nu ook wettelijk niet meer zelfstandig kan besluiten over de bijdrage van de gemeente aan die samenwerkingsorganisatie. Vanuit de positie van de raad bezien geldt echter dat de raad nu via de zienswijzeprocedure op de begroting juist dichter betrokken wordt dan voorheen. De samenwerking in de vorm van de samenwerkingsovereenkomst bood overigens ook geen ruimte aan individuele gemeenten om hun bijdrage zelf te bepalen. Tot slot is het belangrijk te realiseren dat de GR de deelnemende gemeenten door hun inkoopvolume te bundelen juist gelegenheid biedt om goede contracten Jeugdhulp te sluiten. Het blijft wat dat betreft bij het bieden van gelegenheid door goede inkoopvoorwaarden te bedingen. De gemeenten zelf bepalen immers welke jeugdzorg zij daadwerkelijk toekennen binnen de gesloten raamcontracten. Zij bepalen onveranderd de toegang tot de (specialistische) jeugdzorg. Financiën Het treffen van de GR op zichzelf heeft geen directe financiële consequenties.

Eventuele eenmalige kosten voor de overgang naar een GR worden meegenomen in de afrekening van de huidige samenwerking over het jaar 2025 en zullen naar verwachting beperkt zijn. De totale begroting 2026 GR 10vdJ stijgt ten opzichte van de bijgestelde begroting 2025 met €471.000. Voor de gemeente Helmond is dit een bedrag van €122.000. De inzet van medewerkers van de gemeente Helmond in de GR is in 2026 €55.000 hoger dan in 2025. Na deze verrekening en een lagere bijdrage aan het werkplan 21vdJ betekent de uiteindelijke bijdrage aan de GR een bijstelling van €50.000 van de begroting voor de samenwerking 10vdJ. Dit bedrag is in de VJN opgenomen. De begroting 2026 laat wel enkele mutaties zien/ In onderstaand overzicht wordt totaaloverzicht gegeven van de mutaties in de begroting 2026 ten opzichte van de bijgestelde begroting 2025 van Een 10 voor de Jeugd.

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 3 van 7

Onderstaand wordt een toelichting gegeven op de totale begroting 2026 van GR Jeugdregio Een 10 voor de Jeugd. Vervolgens wordt inzichtelijk gemaakt wat de effecten zijn voor de gemeente Helmond. LASTEN Begroting 2026 De totale lasten van de ontwerpbegroting 2026 bedragen € 2.529.000, wat € 471.000 hoger is dan de bijgestelde begroting 2025. De stijging wordt veroorzaakt door de toegepaste indexering in 2026 (€ 123.000), de daling van overige mutaties (€ 47.000), een formatie- uitbreiding (€ 27.000), de kosten voor de bedrijfsvoering door de Peelgemeenten (€ 298.000) en een lagere bijdrage vanuit het werkplan 21vdJeugd (€ 70.000). • De daling van overige mutaties wordt veroorzaakt doordat in de huidige begroting de uren van de lokale gemeenten in het kader van het aanhaken bij de ontwikkelingen van Een 10 voor de Jeugd financieel vertaald zijn (denk hierbij aan het deelnemen in werkgroepen). Vanaf 2026 wordt er gewerkt in een Openbaar Lichaam en is het niet gebruikelijk dat dit wordt opgenomen in de begroting van de GR. Daarom zijn de betreffende bedragen uit de begroting gehaald. • De kostenstijging formatie-uitbreiding voor een strateeg ontstaat doordat deze in 2025 slechts voor een half jaar waren opgenomen.

• De kosten van bedrijfsvoering stijgen enerzijds omdat GR Peelgemeenten en Helmond deze taken in de huidige samenwerking hebben uitgevoerd, zonder dat zij daarvoor een vergoeding ontvingen. Vanaf 2026 zal hier een reële vergoeding van € 125.000 worden gevraagd. • Daarnaast brengt het vormen van een Openbaar Lichaam (GR) meer verplichtingen met zich mee dan bij een privaatrechtelijke samenwerking. Denk bijvoorbeeld aan accountantskosten, maar ook de publicatieplicht van de WOO, archiefwet, privacy en informatiebeveiliging. De structurele extra kosten van een Openbaar Lichaam bedragen € 173.000. DEKKING Verrekening BIZOB In de begroting 2026 is de personele inzet € 740.000 lager dan de bijgestelde begroting 2025. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt doordat in 2026 de inzet van BIZOB niet meer wordt betaald en verrekend door de 10 gemeenten die zijn aangesloten bij BIZOB, maar rechtstreeks door GR Jeugdregio Een 10 voor de Jeugd. Dit is budgetneutraal voor de gemeenten omdat de bijdrage aan BIZOB komt te vervallen. Voor de gemeente Helmond heeft dit geen financiële gevolgen aangezien wij geen gebruik maken van BIZOB. Verrekening werkplan 21 voor de jeugd Tegenover de stijgende bijdrage aan GR Jeugdregio Een 10 voor de Jeugd voor de deelnemende gemeenten staat een lagere bijdrage voor het Werkplan 21 voor de jeugd (€ 70.000).

De bijbehorende werkzaamheden worden niet meer met 21 gemeenten, maar met 11 gemeenten van 10vdJ opgepakt. Eerder waren de kosten opgenomen in het werkplan 21 voor de jeugd. De begroting van werkplan 21 voor de jeugd wordt verlaagd. Dit betreft dus een budgettair neutrale wijziging. Gemeenteraad van Helmond

Blz. 4 van 7

De inzet van de medewerkers van de gemeente Helmond (binnen de huidige formatie van de afdeling Sociaal Domein) t.b.v. 10vdj zijn in 2026 € 55.000 hoger dan in 2025. De extra bijdrage voor de gemeente Helmond bedraagt na verrekening met de personele inzet een bedrag van € 67.000. Na verrekening van de eerder beschreven dekking vanuit het werkplan 21vdJ resteert een bedrag van € 48.800. De restant dekking voor de gemeente Helmond wordt bekostigd uit het budget voor de uitvoeringskosten jeugdzorg. Deze dekking wordt als autonome ontwikkeling opgenomen in de Voorjaarsnota voor de begroting 2026 binnen programma 1 Meedoen, rondkomen en vooruitkomen, thema jeugd, jeugdzorg en onderwijs en aan de raad ter besluitvorming voorgelegd. Participatie Omdat het gaat om een wettelijke verplichting en de GR Een 10 voor de Jeugd voor zowel inwoners als jeugdhulpaanbieders geen gevolgen heeft, is er geen participatietraject gelopen. Communicatie, uitvoering en tijdspad Na toestemming van uw raad en de overige 10 gemeenten kan de GR definitief worden aangegaan. • De GR wordt naar verwachting per 1 januari 2026 van kracht. • De gemeenten zeggen de huidige samenwerkingsovereenkomst per diezelfde datum op.

Binnen het Bestuurlijk Platform van de samenwerking 10vdJ zal wethouder Tuerlings namens de gemeente Helmond de besluitvorming voorbereiden, zodat een definitief besluit gelijktijdig genomen kan worden op het moment dat het college besluit deelnemer te worden in de GR. • Voor wat betreft de zienswijzen op de ontwerpbegroting 2026 geldt dat, zoals ook beschreven in bijlage 2, het college de eventueel te ontvangen zienswijze deelt met het Programmateam 10vdJ en deze de gemeenteraad vervolgens via de colleges, tijdig voor de eigen begrotingsbehandeling, zal informeren over de wijze waarop de ontwerpbegroting 2026 in reactie op de ontvangen zienswijzen nog aangepast wordt, voordat deze via het Dagelijks bestuur ter vaststelling aan het Algemeen bestuur wordt gezonden. • Na 1 januari 2026 worden de ingediende zienswijzen dan alsnog geformaliseerd en volgt namens het Algemeen bestuur een formele gemotiveerde terugkoppeling over hoe deze zijn verwerkt (zoals vereist in artikel 10 lid 6 Wgr). Gelet op de bestuurlijke betrokkenheid in het voorgaande proces mag verwacht worden dat deze formele terugkoppeling gelijk is aan de terugkoppeling die eerder via de colleges werd ontvangen. • Het Algemeen bestuur stelt begin 2026 de definitieve begroting vast. Gemeenteraad van Helmond

Blz. 5 van 7

Procesinformatie en overige raadsinformatie Verdere informatie treft u aan in raadsvoorstel #10 van 8 april 2025. Burgemeester en wethouders van Helmond

mr. S.C.C.M. Potters burgemeester

E.P.H. Koop, MSc gemeentesecretaris

Bijlagen 1. Overzicht van uitgebrachte zienswijzen en reactie daarop (document 52489006) 2. Toelichting op zienswijzeprocedure (document 52488775) 3. Gewijzigde ontwerp-Gemeenschappelijke regeling Jeugdregio Een 10 voor de Jeugd (document 52491918) 4. Ontwerpbegroting 2026 GR Jeugdregio Een 10 voor de Jeugd (document 52488780)

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 6 van 7

Raadsbesluit Vergadering

41 1 juli 2025

Gemeenteraad

De raad van de gemeente Helmond; gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van 6 mei 2025; gelet op de bepalingen van de Gemeentewet; besluit:

1. Toestemming te verlenen aan het college van B&W om de noodzakelijke stappen te zetten voor de vorming van een Gemeenschappelijke regeling 'Jeugdregio Een 10 voor de Jeugd';

2. Geen zienswijze kenbaar te maken bij de Ontwerpbegroting 2026 van de GR 'Jeugdregio Een 10 voor de Jeugd’.

Aldus besloten in zijn openbare vergadering van 1 juli 2025. De raad voornoemd, de voorzitter,

Gemeenteraad van Helmond

de griffier,

Blz. 7 van 7