RV 039 Beleidsvisie Nieuwkomersonderwijs

Raadsvoorstel Raadsvergadering Onderwerp Portefeuillehouder College besluit Zaaknummer

39 1 juli 2025

Beleidsvisie Nieuwkomersonderwijs T.Y.M. Tuerlings 15 april 2025 52173211

Gemeenteraad

Aan de gemeenteraad, Het college stelt u voor: 1. Te besluiten tot het vaststellen van de beleidsvisie nieuwkomersonderwijs Helmond. Samenvatting De noodzaak voor een beleidsvisie op nieuwkomersonderwijs in Helmond is ontstaan door de grote instroom van nieuwkomersleerlingen, vooral na de oorlog in Oekraïne, wat leidde tot capaciteitsproblemen en wachtlijsten. De beleidsvisie is nodig voor een duurzame en kwalitatieve organisatie van het nieuwkomersonderwijs en om effectief in te spelen op regionale ontwikkelingen. Deze visie beoogt een kwalitatief goed opvang- en onderwijsaanbod voor nieuwkomers, door het vergroten van expertise in NT2, cultuursensitief en traumasensitief werken. Het biedt een kader voor het gericht inzetten van middelen en voorkomt versnippering. De visie is slechts een beginpunt, en actieve samenwerking en uitvoering noodzakelijk. Daar biedt de beleidsvisie de basis voor. Voorgaande besluitvorming Opiniecommissie Inwoner – 18 maart 2025 Waarom De noodzaak voor een beleidsvisie nieuwkomersonderwijs komt voor uit de grote instroom van nieuwkomersleerlingen in het Helmondse onderwijs in navolging van de oorlog in Oekraïne.

De Onderwijs aan Nieuwkomersvoorziening (OAN) voor kinderen van 6 – 12 jaar en de Eerste Opvang Anderstaligen voor jongeren van 12 – 18 jaar kenden zo een grote toestroom aan leerlingen, dat er al snel capaciteitsproblemen en vervolgens wachtlijsten ontstonden, waardoor kinderen niet (tijdig) naar school konden. De situatie in 2020 – 2022 heeft blootgelegd dat er geen werkwijze is voor het op- en afschalen van de nieuwkomersvoorzieningen, welke rol de reguliere scholen in Helmond hebben bij het nieuwkomersonderwijs en er ontbreekt een strategische langetermijnvisie waar alle betrokken partners (gemeente, scholen, kinderopvang, samenwerkingsverband) naartoe werken en aan bijdragen. De oproep voor een gedeelde visie op het nieuwkomersonderwijs kwam vanuit de besturen van de nieuwkomersvoorzieningen, QliQ primair en het Jan van Brabant College. Zij schreven in april 2023 een brandbrief aan het College om de huidige uitdagingen te schetsen in de organisatie van het nieuwkomersonderwijs en aan te dringen op een gedeelde visie in Helmond. Middels de voorgelegde beleidsvisie nieuwkomersonderwijs Helmond voldoen wij aan deze oproep. Het is van belang dat de raad een besluit neemt over dit beleid, gezien het gaat om een onderwerp waar tot op heden nog geen beleid is op vastgesteld.

De beleidsvisie legt de basisprincipes vast waarin staat beschreven waar wij in Helmond gezamenlijk voor aan de lat staan bij het bieden van kwalitatief goed opvang- en onderwijsaanbod aan nieuwkomersleerlingen. De uitwerking van de beleidsvisie in de praktijk zal op termijn bijdragen aan het vergroten van de algemene ondersteuningsstructuur op Helmondse scholen en kinderopvanglocaties. Dit doen we door het vergroten van de expertise van pedagogisch medewerkers en leerkrachten op het gebied van NT2 (Nederlands als tweede taal), cultuursensitief werken en traumasensitief werken, het identificeren van gaten in ons onderwijs- en jeugdhulpaanbod voor nieuwkomersleerlingen en deze gezamenlijk dichten, het inzetten op een sterk pedagogisch partnerschap met de thuisomgeving en regionaal de samenwerking op te zoeken met andere scholen, kinderopvangorganisaties en gemeenten. Hierdoor zullen de reguliere scholen in Helmond steeds beter in staat zijn om nieuwkomers te onderwijzen, wat bij nieuwe pieken de nieuwkomersvoorzieningen kan ontlasten. Daarnaast zien we in deze regio dat het aantal internationale kinderen toeneemt. Kinderen van vluchtelingen, statushouders en internationale medewerkers maken onderdeel uit van de Helmondse bevolking. Deze beleidsvisie richt zich hoofdzakelijk op nieuwkomersleerlingen die op het primair- en voortgezet onderwijs zitten binnen de gemeente Helmond.

De beleidsvisie heeft namelijk als doel het inrichten van duurzaam en kwalitatief goed onderwijs aan nieuwkomersleerlingen op basisscholen en middelbare scholen.

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 1 van 4

Argumenten 1.1 Een beleidsvisie voor nieuwkomersonderwijs is noodzakelijk om het nieuwkomersonderwijs in onze gemeente duurzaam en kwalitatief te organiseren. Met de beleidsvisie nieuwkomersonderwijs stellen we een strategische langetermijnvisie vast. De gemeente heeft de wettelijke verantwoordelijkheid voor het feit dat alle kinderen in de gemeente naar een passende school kunnen. Het is de wettelijke zorgplicht van schoolbesturen om alle leerplichtige kinderen een passende onderwijsplek te bieden. Voor de organisatie van nieuwkomersonderwijs kunnen we niet zonder elkaar. Om deze reden is het van belang dat we ons committeren aan dezelfde doelen en langetermijnvisie over hoe om te gaan met de organisatie van het nieuwkomersonderwijs in Helmond, nu en in de toekomst. Via het vaststellen van een gedeelde visie kunnen we met relevante partners oplossingen gaan ontwikkelen en uitwerken voor de huidige lokale en regionale uitdagingen binnen het nieuwkomersonderwijs. Een beleidsvisie fungeert als kader voor toekomstige beleidsbeslissingen en draagt bij aan eenduidige besluitvorming binnen de gemeente. Het voorkomt duplicatie van inspanningen en conflicterende zienswijzen binnen verschillende afdelingen. 1.2 Een beleidsvisie nieuwkomersonderwijs is nodig om proactief aan te sluiten bij ontwikkelingen in de regio.

Een beleidsvisie op nieuwkomersonderwijs is essentieel om actief in te spelen op regionale ontwikkelingen en een sterke lokale positie voor Helmond binnen de regio Zuidoost-Brabant te waarborgen. De regio kent een dynamische groei in initiatieven rondom nieuwkomersonderwijs en internationalisering, waardoor samenwerking en afstemming steeds belangrijker worden. Denk aan de taskforce internationalisering vanuit de Brainportregio en de koersgroep nieuwkomersonderwijs van de 21 gemeenten. Zonder een duidelijke visie loopt de gemeente het risico achter de feiten aan te lopen en kansen voor kennisdeling, financiering en gezamenlijke initiatieven mis te lopen. 1.3 Een beleidsvisie nieuwkomersonderwijs legt een basis voor gerichte besteding van (toekomstige) middelen. Een beleidsvisie op nieuwkomersonderwijs legt een solide basis voor de gerichte en efficiënte besteding van zowel huidige als toekomstige middelen. Zonder duidelijke kaders bestaat het risico dat middelen versnipperd worden ingezet, waardoor de effectiviteit van de ondersteuning aan nieuwkomerskinderen afneemt. Een goed onderbouwde visie biedt richting aan scholen, gemeenten en samenwerkingspartners en zorgt ervoor dat investeringen aansluiten bij de specifieke behoeften van deze doelgroep.

Bovendien maakt een beleidsvisie het mogelijk om toekomstige financieringsstromen beter te onderbouwen en te rechtvaardigen, wat essentieel is in een context van veranderende demografie en beleidsprioriteiten. Kanttekeningen en risico’s 1.1 Zonder blijvende inspanning op het thema blijft het document slechts een visie Dit visiedocument is een startpunt voor het maken van afspraken over de concrete invulling van de principes in Helmond. Een visiedocument alléén gaat nog niet het verschil maken. Het is cruciaal dat alle partners de inhoud van de visie actief gaan uitdragen en dat actief de samenwerking wordt opgezocht. Een visie is een startpunt en geen eindpunt. Om te borgen dat er ook concreet aan de slag wordt gegaan met de visie, wordt er gewerkt aan uitvoeringsagenda’s. Hierin worden concrete afspraken gemaakt tussen gemeente, onderwijs en kinderopvang over de praktische organisatie van het nieuwkomersonderwijs in de gemeente Helmond, zeker in tijden van overbelasting. Verder borgen we het nieuwkomersonderwijs in alle relevante aanpalende beleidsthema’s van de gemeente en zorgen we ervoor dat de werkwijze van de gemeente aansluit bij de principes die zijn vastgesteld in de visie. Financiën Op dit moment ontvangt de gemeente geen middelen voor nieuwkomersonderwijs. Specifieke budgetten voor onderwijs (aan nieuwkomers) ontvangen de scholen zelf.

Wel heeft de gemeente een taak, waarvoor wij jaarlijks middelen ontvangen, op het tegengaan van ontwikkelachterstanden. In onze huidige Ontwikkelkansennota 2023– 2027 is kwalitatief goed nieuwkomersonderwijs één van de vier pijlers. De gemeente heeft vanuit dit budget de subsidie voor nieuwkomersonderwijs. Deze bedraagt €90.000. Met het vaststellen van de visie kunnen we in de toekomst deze middelen wellicht anders en gerichter gaan inzetten. Participatie De beleidsvisie nieuwkomersonderwijs is van begin tot eind een product van samenwerking tussen gemeente, onderwijs en kinderopvang. Het gaat hierbij over de organisatie van het onderwijs. Dus ondanks dat de beleidsvisie indirect van invloed gaat zijn op nieuwkomersleerlingen, is dit geen thema waar zij direct bij betrokken konden worden.

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 2 van 4

Communicatie De beleidsvisie is een samenwerkingsproduct tussen gemeente, onderwijs en kinderopvang. Dit betekent dat onze partners invloed hebben gehad op de totstandkoming van de visie en op de hoogte zijn van haar inhoud. De beleidsvisie is in verschillende stadia van het proces gedeeld met Helmondse scholen en kinderopvangorganisaties. Na definitieve vaststelling zal de visie breed in de regio verspreid worden. Uitvoering en tijdspad Komende periode wordt er gewerkt aan de uitvoering van de visie in de praktijk. Na de zomervakantie zullen de gesprekken opgestart worden met de verschillende betrokken (onderwijs)partners in de stad. Op deze wijze stellen we samen vast waar de grootste knelpunten liggen en hoe we deze kunnen gaan aanpakken. Tegelijkertijd komen er ook ontwikkelingen vanuit de regio op ons af waar wij ons als gemeente proactief bij aansluiten: een regionale samenwerking op onderwijshuisvesting, de formatie van een lokaal actieteam nieuwkomersonderwijs en de pilots die lopen vanuit de taskforce internationalisering onderwijs zijn daar voorbeelden van. Procesinformatie en overige raadsinformatie Ontwikkelkansennota te vinden via: Kansen voor elk kind Burgemeester en wethouders van Helmond

mr. S.C.C.M. Potters burgemeester

drs. P.J. Buijtels

gemeentesecretaris

Bijlage Beleidsvisie Nieuwkomersonderwijs Helmond (doc.nr.52502401)

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 3 van 4

Raadsbesluit Vergadering

39 1 juli 2025

Gemeenteraad

De raad van de gemeente Helmond; gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van 15 april 2025; gelet op de bepalingen van de Gemeentewet; besluit:

de beleidsvisie nieuwkomersonderwijs Helmond vast te stellen.

Aldus besloten in zijn openbare vergadering van 1 juli 2025. De raad voornoemd, de voorzitter,

Gemeenteraad van Helmond

de griffier,

Blz. 4 van 4