RV 036 Ontwerpbegroting GR Omgevingsdienst Zuidoost Brabant (ODZOB) en meerjarenraming 2027-2029

Raadsvoorstel Raadsvergadering Onderwerp Portefeuillehouder College besluit Zaaknummer

36 20 mei 2025

Gemeenteraad

Ontwerpbegroting GR ODZOB 2026 en meerjarenraming 2027-2029 A. Bonte 15 april 2025 52451198

Aan de gemeenteraad, Het college stelt u voor: 1. De zienswijze op de ontwerpbegroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029 van de gemeenschappelijke regeling ODZOB vast te stellen. 2. Het dagelijks bestuur van de gemeenschappelijke regeling ODZOB middels bijgevoegde brief in kennis te stellen van de zienswijze. 3. Nadat de begroting 2026 van de gemeenschappelijk regeling ODZOB is vastgesteld door het algemeen bestuur van de gemeenschappelijke regeling ODZOB, de bijdrage van de gemeente Helmond voor 2026 te verwerken in de begroting van de gemeente Helmond voor 2026. Samenvatting De gemeenschappelijke regeling ODZOB voert voor onze gemeente op basis van mandaat wettelijke milieutaken uit. Als gemeente zijn we verplicht om de basistaken door de ODZOB uit te laten voeren. Deze verplichting is geregeld in het Omgevingsbesluit. Naast de basistaken heeft Helmond ook de niet-verplichte verzoektaken aan de ODZOB overgedragen. De werkzaamheden dragen bij aan het realiseren van de milieudoelstellingen en de beoogde maatschappelijke effecten. De ODZOB werkt daarbij samen met de andere twee Brabantse omgevingsdiensten, Veiligheidsregio Brabant-Zuidoost, GGD Brabant-Zuidoost, Metropoolregio Eindhoven, Inspectie Leefomgeving & Transport, Functioneel Parket, en de waterschappen. Het doel is om samen te zorgen voor een veilige, gezonde en duurzame fysieke leefomgeving.

De ontwerpbegroting 2026 geeft inzicht in de inkomsten en uitgaven van de ODZOB en welke financiële bijdragen van de deelnemers wordt gevraagd. Voor 2026 wordt geen aanvullende bijdrage van de deelnemers gevraagd. De stijging van de totale deelnemersbijdrage betreft uitsluitend de loon- en prijsaanpassing (indexering). De ODZOB heeft een analyse uitgevoerd naar de besparingsmogelijkheden (memo Verkenning besparingen ODZOB) dat in lijn is met de motie “Analyseren reële bezuinigingsopties GR-en”. Volgens deze analyse is er weinig ruimte voor bezuinigingen. Gezien de keuzes die gemeenten nu moeten maken wordt in de zienswijze verzocht om te onderzoeken op welke wijze de indexeringsmethodiek gezamenlijk kan worden aangepast, waarbij bijzondere aandacht is voor exceptionele situaties. Voorgaande besluitvorming Jaarlijks kan de raad haar zienswijze op de ontwerpbegroting van de gemeenschappelijke regeling ODZOB kenbaar maken op grond van de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr). Het besluit over de zienswijze op de ontwerpbegroting van 2025 is van 23 mei 2024 (Djuma-zaak 51949476). De ontwerpbegroting 2026 is gebaseerd op de financiële uitgangspunten opgenomen in de kaderbrief 2026 zoals vastgesteld door het algemeen bestuur op 19 december 2024.

Op 5 november 2024 heeft uw raad, bij behandeling van de programmabegroting 2025, de motie “Analyseren reële bezuinigingsopties GR-en” aangenomen. Ter uitvoering van de motie heeft het college de gemeenschappelijke regelingen, met uitzondering van de gemeenschappelijke regeling Reinigingsdienst Blink, in december 2024 verzocht een analyse te maken op welke taken en diensten bij de betreffende gemeenschappelijke regeling bezuinigd kan worden, en gevraagd om de uitkomsten van de analyses te betrekken bij de voorbereiding van de ontwerpbegrotingen voor 2026.

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 1 van 5

Waarom Op 14 maart 2025 heeft het dagelijks bestuur van de gemeenschappelijke regeling ODZOB besloten om de ontwerpbegroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029 voor te leggen en zienswijzen in te winnen bij de betrokken gemeenteraden en Provinciale Staten. De ontwerpbegroting wordt, gelet op artikel 35 lid 1 van de Wgr, twaalf weken voordat de begroting ter vaststelling aan het algemeen bestuur van de gemeenschappelijke regeling ODZOB wordt aangeboden, toegezonden aan de raden en staten voor een zienswijze. De raden en staten kunnen tot uiterlijk 8 juni 2025 een zienswijze indienen bij het dagelijks bestuur van de gemeenschappelijke regeling ODZOB. Argumenten 1.1 Via bijgevoegde zienswijze heeft de raad de mogelijkheid om haar visie op de ontwerpbegroting 2026 kenbaar te maken. De bepalingen in de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) schrijven voor dat de ontwerpbegroting, vóórdat deze wordt aangeboden aan het algemeen bestuur, wordt toegezonden aan de raden van de deelnemende gemeenten die daarop hun zienswijze kenbaar kunnen maken. Het dagelijks bestuur moet schriftelijk én gemotiveerd laten weten wat het van de zienswijze vindt en tot welke conclusie dat heeft geleid. Dit vindt plaats vóórdat het algemeen bestuur de begroting vaststelt. 1.2 Uw motie over besparingsmogelijkheden is uitgevoerd.

In de aanvullende memo (Verkenning besparingen ODZOB) wordt ingegaan op de context en maatschappelijke ontwikkelingen, wat er in de begroting 2025 al is gebeurd, de inzichten uit het efficiencyonderzoek van de provincie Noord-Brabant, de mogelijke draaiknoppen en een handelingsperspectief richting de begroting 2026. Het advies van het dagelijks bestuur van de ODZOB is in lijn met het advies in het efficiencyonderzoek naar concrete en specifieke besparingskeuzes in de bedrijfsvoeringkosten van de 3 Brabantse omgevingsdiensten in opdracht van de provincie Noord-Brabant. Dit houdt in dat bij de ontwerpbegroting 2026 geen taakstellingen voor de benoemde draaiknoppen zijn opgenomen, maar dat de ODZOB samen met de deelnemers dit jaar inzet op uniformering en digitalisering van de werkprocessen en gaandeweg de efficiency inzichtelijk maken door business cases. Hiermee is de motie afgedaan. 1.3 Onderzoek naar het indexeren van tarieven is nodig. Jaarlijks wordt de gemeentelijke bijdrage in de begroting geïndexeerd. De vier gemeenschappelijke regelingen (ODZOB, VRBZO, GGD, MRE) die voor alle 21 gemeenten in Zuidoost-Brabant werken, gebruiken dezelfde systematiek om de voorgestelde indexering te bepalen. Hierbij is de hoogte van de indexeringen gebaseerd op de ramingen uit de nieuwste Macro Economische Verkenning van het Centraal Planbureau.

Hierbij wordt de Macro Economische Verkenning gehanteerd die betrekking heeft op het jaar voorafgaand aan het begrotingsjaar. Bij vaststelling van de Kadernota 2026 heeft het algemeen bestuur ODZOB ingestemd met een gemiddelde gewogen indexering van 4%. De 4 regionale verbonden partijen worden opgeroepen om geen indexering toe te passen voor in ieder geval 2026 en 2027. Gemeenten staan voor een grote financiële uitdaging. Gevolg hiervan zijn de begrenzingen van de financiële middelen van de gemeenten. Het kan niet anders dan dat de gemeenschappelijke regelingen hier ook in bijdragen en hun verantwoordelijkheden nemen. Er is begrip voor de uitdagingen waar de ODZOB voor staat en dat het zeer lastig is om te besparen. Desondanks wordt deze oproep in de zienswijze gedaan. Mede gezien de oproep van de VNG en het principe van trap op trap af, waarbij gemeenten niet alleen de zware bezuinigingen kunnen dragen. Hierdoor moet er ook gekeken worden naar het verlengd lokaal bestuur en moeten bezuinigingen ook plaats vinden bij de verbonden partijen. Er wordt ook ruimte gezien bij de nu gehanteerde indexeringsmethodiek. Van de Gemeenschappelijke Regelingen wordt verwacht dat ze in het kader van realistisch begroten ook realistische indexpercentages toepassen.

Daarom wordt de Gemeenschappelijke Regelingen in de zienswijze verzocht om de komende jaren de indexeringsmethodiek voor de 4 regionale verbonden partijen gezamenlijk te onderzoeken en aan te passen, waarbij deze ingaat vanaf 2028, met bijzonder aandacht voor exceptionele situaties. 1.4 De voorlopige jaarrekening 2024 laat een positief resultaat zien. Het voorlopige resultaat over 2024 toont een overall positief saldo van ca. € 0,5 miljoen. Rekening houdend met een storting van € 0,2 miljoen in de bestemmingsreserve ‘Omgevingswet’ en onttrekkingen aan de bestemmingsreserves ‘Fitte organisatie’ en ‘voormalige ISV Middelen’ (samen € 0,2 miljoen) resteert er een nog te bestemmen resultaat van € 0,5 miljoen. Het positieve saldo is voor een belangrijk deel incidenteel. Binnenkort stelt het dagelijks bestuur de voorlopige jaarstukken 2024 van de ODZOB vast.

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 2 van 5

Kanttekeningen en risico’s 1.1 Actuele ontwikkelingen hebben invloed op het beleid. Ontwikkelingen zoals de stikstofproblematiek en de krapte op de arbeidsmarkt zorgen voor onzekerheid en hebben invloed op het beleid. 1.2 De algemene reserve moet met € 0,5 miljoen worden verhoogd. Om adequaat en effectief te kunnen reageren op onvoorziene situaties met een onbekende impact dient de ODZOB te beschikken over een financiële buffer. Hierdoor kan de ODZOB risico’s opvangen zonder dat dit leidt tot een extra financiële bijdrage van de deelnemers. In de regio Zuidoost-Brabant hebben de grote gemeenschappelijke regelingen (4GR-verband) afgesproken dat de streefwaarde van de algemene reserve wordt gebaseerd op het totaal van de baten in de begroting. Het totaal van baten en lasten in de begroting 2026 ligt boven de € 30 miljoen (€ 32.405.438). Dit leidt er toe dat de streefwaarde van de algemene reserve verschuift van € 1,5 naar € 2 miljoen. Bij het vaststellen van de jaarstukken 2024 komt (naar huidig inzicht) de algemene reserve uit op een waarde van €1,5 miljoen. Het totaal van de gekwantificeerde risico’s bedraagt € 1,6 miljoen. Een verdere versterking is nodig om te voldoen aan de gemaakte afspraken hierover in 4GR-verband.

Bij vaststelling van de jaarstukken 2024 zal dan ook, wanneer mogelijk, worden voorgesteld de algemene reserve aan te vullen tot aan de bovenbandbreedte van € 2 miljoen. Financiën De begroting is taakstellend. Dit wil zeggen dat in beginsel alleen majeure wijzigingen ten gevolgen van nietbeïnvloedbare factoren kunnen leiden tot een bijstelling. Bijdrage gemeente Helmond De bijdrage voor de gemeente Helmond is vastgesteld op € 1.277.262,-. Dat is nagenoeg gelijk met de begroting 2025 (€ 1.240.029,-). Nadat de begroting 2026 is vastgesteld door het algemeen bestuur van de gemeenschappelijke regeling ODZOB zal de bijdrage van de gemeente Helmond voor 2026 worden verwerkt in de eigen gemeentelijke begroting 2026. Meerjarenraming 2027-2029 De bedragen voor de jaren 2027, 2028 en 2029 zijn gelijk aan elkaar. De meerjarenraming is opgesteld in prijzen 2026, er is geen indexering toegepast voor de jaren 2027 t/m 2029. Indien het algemeen bestuur van de gemeenschappelijke regeling ODZOB op 11 september 2025 een positief besluit neemt over de begroting, dan zijn alle deelnemers aan de gemeenschappelijke regeling aan de financiële vertaling gebonden. Het besluit wordt genomen met een gekwalificeerde meerderheid, waarbij de meerderheid van stemmen tevens tenminste de helft van de omzet vertegenwoordigd welke de ODZOB in het voorgaande jaar heeft gerealiseerd.

Participatie Er is geen participatiemogelijkheid voorzien in de zienswijzen procedure. Op 14 mei aanstaande wordt een (fysieke) informatiebijeenkomst georganiseerd waarbij de gemeenschappelijke regelingen MRE, GGD, VRBZO en ODZOB elk een toelichting geven op de ontwerpbegroting 2026. Raads- en Statenleden ontvangen hiervoor, via de griffies, een uitnodiging. Communicatie Indien de raad instemt met de zienswijzebrief dan wordt deze verstuurd aan het dagelijks bestuur van de gemeenschappelijke regeling ODZOB. Communicatie over de begroting wordt verzorgd door de ODZOBorganisatie. Uitvoering en tijdspad Indien de raad instemt met de inhoud van de zienswijze dan zal de zienswijzebrief worden verzonden aan het dagelijks bestuur van de gemeenschappelijke regeling ODZOB. Het dagelijks bestuur verzamelt de ingekomen zienswijzebrieven en voorziet deze van een reactie. De vastgestelde reactienota wordt naar alle deelnemers aan de gemeenschappelijke regeling ODZOB verzonden. Dit vloeit voort uit recente wijzigingen in de Wgr. Het algemeen bestuur van de gemeenschappelijke regeling ODZOB neemt op 11 september 2025 een besluit tot vaststelling van de definitieve begroting 2026. Procesinformatie en overige raadsinformatie Gemeenteraad van Helmond

Blz. 3 van 5

Voorgaande zienswijzen op de begrotingen van de gemeenschappelijke regeling ODZOB zijn te vinden in Notubiz. Burgemeester en wethouders van Helmond

mr. S.C.C.M. Potters burgemeester

drs. P.J. Buijtels

gemeentesecretaris

Bijlagen 1. Aanbiedingsbrief ontwerpbegroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029 ODZOB (52451220). 2. Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029 ODZOB (52451219). 3. Memo Verkenning besparingen ODZOB (52451221). 4. Conceptbrief zienswijze van de gemeenteraad Helmond t.a.v. dagelijks bestuur ODZOB (52465204).

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 4 van 5

Raadsbesluit Vergadering

36 20 mei 2025

Gemeenteraad

De raad van de gemeente Helmond; gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van 15 april 2025; gelet op de bepalingen van de Gemeentewet; besluit: 1. De zienswijze op de ontwerpbegroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029 van de gemeenschappelijke regeling ODZOB vast te stellen. 2. Het dagelijks bestuur van de gemeenschappelijke regeling ODZOB middels bijgevoegde brief in kennis te stellen van de zienswijze. 3. Nadat de begroting 2026 van de gemeenschappelijk regeling ODZOB is vastgesteld door het algemeen bestuur van de gemeenschappelijke regeling ODZOB, de bijdrage van de gemeente Helmond voor 2026 te verwerken in de begroting van de gemeente Helmond voor 2026. Aldus besloten in zijn openbare vergadering van 20 mei 2025. De raad voornoemd, de voorzitter,

Gemeenteraad van Helmond

de griffier,

Blz. 5 van 5