RV 034 GEAMENDEERD Incidentele minimaregeling witgoed

Raadsvoorstel Vergadering

Onderwerp Portefeuillehouder Afdeling College besluit Commissie Zaaknummer

34 23 mei 2024

Incidentele minimaregeling witgoedregeling E de Vries SD 19 maart 2024 Adviescommissie 7 mei 2024 51834723

Gemeenteraad

Aan de gemeenteraad, Voorstel 1. In te stemmen met incidentele minimaregeling witgoedregeling 2. In te stemmen met uitwerking incidentele regeling witgoed voor inwoners met een inkomen tot 130% van de voor hen geldende bijstandsnorm. 3. De geraamde lasten voor de witgoedregeling ter hoogte van € 3.111.250 als volgt te dekken: a. SPUK energiearmoede januari en juni 2022 voor een bedrag van € 1.037.918 b. Aanvullende SPUK energiearmoede juli 2023 voor een bedrag van € 874.695 c. Restant koopkrachtfonds voor een bedrag van maximaal € 1.198.637. 4. In de eerste berap 2024 voor te stellen de benodigde middelen restant koopkrachtfonds uit de reserve Sociaal Domein te onttrekken. Inleiding Motie - Witgoedregeling De energiecrisis en hoge inflatie zorgen voor toenemende financiële problemen bij een groeiend aantal huishoudens in Helmond. Uit onderzoek blijkt dat 6 op de 10 Helmonders zich zorgen maakt over de eigen financiële situatie. Binnen deze groep ontbreken vaak de middelen of mogelijkheden om het energieverbruik en daarmee de energiekosten te verlagen. Het beperkt ze ook om mee te doen aan de energietransitie. Op 10 november 2022 is een motie aangenomen om in het kader van armoedebestrijding en verduurzaming te onderzoeken hoe de witgoedregeling in de bijzondere bijstand uitgebreid kan worden. Dit, zodat meer inwoners met een laag inkomen hier gebruik van kunnen maken.

Energiearmoede aanpak Het verduurzamen van witgoed levert een bijdrage aan het verlagen van de lasten en daarmee ook aan het voorkomen van energiearmoede. De Rijksoverheid heeft middelen ter beschikking gesteld voor de aanpak van energiearmoede, die ook kunnen worden ingezet t.b.v. duurzaam witgoed. Er wordt gestreefd om huishoudens die kampen met energiearmoede te ondersteunen met energiebesparende maatregelen. Vanuit het programma Energietransitie wordt er nauw samengewerkt met partners in het sociale en fysieke domein om kwetsbare huishoudens te ondersteunen. Onderdeel van de aanpak is het verduurzamen van koopwoningen in het gespikkeld bezit samen met woningcorporaties. Daarnaast zijn er ook kierenjagers die inwoners helpen bij het aanbrengen van kleine energiebesparende maatregelen. Het vervangen van oude energieslurpende witgoedapparaten door een duurzamere variant helpt inwoners energie besparen en verlaagt de energierekening. Huidig beleid witgoedregeling Er is momenteel geen witgoedregeling om kapotte of verouderde apparaten te vervangen. In principe moet iedereen voor (duurzame) gebruiksgoederen sparen of lenen. Een wasmachine en een koelkast/koelvriescombinatie of vriezer wordt niet standaard verstrekt binnen de bijzondere bijstand. Duurzame gebruiksgoederen worden vrijwel altijd verstrekt in de vorm van een lening.

Deze zijn vaak onderdeel van een aanvraag voor een complete woninginrichting en worden verstrekt in de vorm van een inrichtingskrediet. Alleen in bijzondere of noodzakelijke omstandigheden, bijvoorbeeld vanuit medische noodzaak of bijzondere situaties (maatwerk), wordt vanuit bijzondere bijstand een witgoedartikel verstrekt.

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 1 van 5

Onderzoek mogelijkheden minimaregeling witgoed Allereerst is onderzoek gedaan naar de mogelijkheden voor een structurele witgoedregeling voor vervanging van energieslurpende apparaten van 8 jaar of ouder. Bij de uitwerking van een mogelijke witgoedregeling is onderscheid gemaakt tussen het verstrekken van een bijdrage en een volledige vergoeding voor een energiezuinig apparaat. Bij het hanteren van een bijdrage van bijvoorbeeld € 250,- per apparaat is de drempel voor inwoners met een laag inkomen om een energiezuinig apparaat te kopen nog steeds erg hoog. Het loont dan nog steeds om oude energieslurpende apparaten aan te schaffen. Bij het verstrekken van een bijdrage is de kans groot dat weinig huishoudens van deze regeling gebruik zullen maken. Dit draagt ook niet bij aan de klimaatdoelstellingen van de gemeente. We kiezen daarom voor een maximale vergoeding van €550,- inclusief BTW , waarmee het mogelijk is een energiezuiniger apparaat aan te schaffen zonder bij te betalen. De hoogte van dit bedrag is gebaseerd op basis van ervaringen van andere gemeenten, marktonderzoek en navraag bij organisaties die een witgoedregeling voor gemeenten uitvoeren. Bij een structurele witgoedregeling gaan we ervan uit dat huishoudens één maal per vijf jaar een aanvraag voor een energiezuinig apparaat kunnen indienen. We verwachten jaarlijks ongeveer 1500 toekenningen voor vergoeding apparaat.

Dit betekent een extra structurele kostenpost van € 825.000,- per jaar. Hierbij is nog geen rekening gehouden met extra structurele uitvoeringskosten voor de gemeente. Voor deze kostenpost is geen structurele financiële dekking voorhanden. Dit alles overwegende, wordt verder uitwerking gegeven aan een incidentele witgoedregeling, waarvoor wel voldoende financiële dekking is. Hierbij blijven zowel de doelgroep als de hoogte van het bedrag ongewijzigd. De meeste gemeenten die al een witgoedregeling hebben, gaan uit van een incidentele regeling. Doelgroep Huishoudens die een inkomensverklaring ontvangen en een inkomen hebben tot 130% van de voor hen geldende bijstandsnorm komen in aanmerking voor de Witgoedregeling. Dit sluit aan bij het ambitieakkoord, waarin staat dat de draagkrachtnorm wordt verhoogd van 120% tot 130% van het sociaal minimum. Dit zijn ongeveer 7300 huishoudens. Tot de doelgroep behoort ook de inwoner die is toegelaten tot de MSNP dan wel de WSNP. Zij ontvangen per saldo ook een inkomen op minimumniveau Uitgezonderd zijn dak- en thuislozen, wonend in een inrichting alsmede kamerbewoners. Ten aanzien van laatstgenoemde doelgroep is vaak lastiger vast te stellen wie de eigenaar is van het desbetreffende witgoedapparaat. Op basis van ervaringen in andere gemeenten is de verwachting dat ongeveer 75% gebruik maakt van de regeling. Dit betreffen dan 5475 huishoudens.

Aanschaf apparaat Er wordt maximaal één energiezuinig witgoedapparaat per adres verstrekt. Bij aanschaf van een duurder apparaat dan 550 euro, dient de inwoner het verschil zelf bij te betalen. Indien een apparaat minder kost dan het maximale bedrag van € 550,-, kan geen aanspraak worden gemaakt op het resterende bedrag. Het gaat immers om het vervangen van een witgoedapparaat. Inwoners krijgen niet daadwerkelijk een geldbedrag in handen. We vergoeden een beperkt aantal witgoedapparaten die het meeste energie verbruiken, te weten wasmachines, koelkasten, vriezers en koelvriescombinaties. Ander witgoed sluiten we uit omdat het gaat luxeproducten (drogers) of ze leveren te weinig voordeel op (kookplaten). Er moet sprake zijn van een aan te schaffen witgoedapparaat met een minimale levensduur van 8 jaar. De gemiddelde levensduur van een witgoedapparaat varieert namelijk tussen 8 en 15 jaar. Het in te wisselen apparaat is minimaal 8 jaar oud. Bij vervanging van deze apparaten is de energiewinst het hoogst. Er moet eenzelfde soort apparaat worden ingeleverd. Als een wasmachine wordt aangevraagd, levert de inwoner een oude wasmachine in. Uitvoering regeling De uitvoering van de witgoedregeling wordt middels een aanbesteding aan een marktpartij gegund. Bij de uitvoering van de regeling gaan we uit van vertrouwen.

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 2 van 5

-

Wel vragen we aan de inwoner een verklaring dat het energiezuinige witgoed dat wordt aangevraagd daadwerkelijk wordt geïnstalleerd in de woning van de aanvrager en niet wordt doorverkocht. Dit zodat bij ernstige twijfel gecontroleerd kan worden.

De lokale cliëntenraad Werk en Inkomen onderschrijft voornoemde uitgangspunten. Budgetplafond De regeling gaat uit van een budgetplafond en geen open eindregeling. Toekenning vindt plaats op volgorde van datum aanvraag witgoedapparaat gedurende de aanvraagperiode. Voor inwoners die na het bereiken van het budgetplafond binnen de aanvraagperiode een aanvraag indienen, vindt in eerste instantie geen vergoeding meer plaats. Indien het budgetplafond bij aanvragen wordt overschreden, wordt een wachtlijst opgesteld. Mocht blijken dat in de periode van levering de totale kosten onder het budgetplafond blijven, worden de aanvragen op de wachtlijst alsnog in behandeling genomen. In schrijnende gevallen wordt maatwerk betracht. Beoogd effect De energierekening van inwoners met een laag inkomen verlagen door het aanbieden van energiezuinige witgoed en een bijdrage leveren aan de energietransitie. Argumenten 1.1 We geven uitvoering aan motie 22 van 10 november 2022 In deze motie is gevraagd de mogelijkheden voor een witgoedregeling te onderzoeken. 1.2 We dragen bij aan het verminderen van energiearmoede Met een witgoedregeling maken we het mogelijk voor inwoners die leven in energiearmoede om hun oude witgoed eenmalig te vervangen voor nieuw energiezuinig witgoed. Hierdoor verbruiken deze huishoudens minder stroom en wordt hun energierekening beter betaalbaar.

1.3 We maken Helmond duurzamer Een witgoedregeling draagt bij aan de energietransitie. De regeling zorgt voor minder stroomgebruik. De oude apparaten moeten ook worden ingeleverd, met als doel deze zo goed mogelijk te verwerken en waar mogelijk onderdelen her te gebruiken. 1.4 We maken bij de uitvoering van de regeling zoveel mogelijk gebruik van ondernemers in Helmond In samenspraak met de uitvoerende partij zullen Helmondse ondernemers gevraagd worden deel te nemen aan de uitvoering van de witgoedregeling (het verstrekken van energiezuinige apparaten). Wel is gezien de hoeveelheid witgoedapparaten verstandig om te werken met een mix van lokale en landelijke leveranciers. Voorwaarde is dat zij een fysieke winkel hebben in Helmond. Zo stimuleren we de lokale economie, maar hoeven inwoners niet onnodig lag te wachten op witgoed als er veel vraag is. Financiën Voor de uitvoering van de witgoedregeling is in totaal € 3.111.250,- benodigd. Dit wordt gedekt uit de SPUK aanpak energiearmoede ad € 1.912.613.- en restant Koopkrachtfonds ad € 1.198.637,-. Met de opheffing van het Koopkrachtfonds zijn o.a. de middelen voor de witgoedregeling aan het fonds (reserve) onttrokken en tijdelijk toegevoegd aan de reserve Sociaal Domein.

Om de middelen voor de witgoedregeling in 2024 in te kunnen zetten wordt bij de eerste berap 2024 aan uw Raad voorgelegd de benodigde middelen, tot een maximum van € 1.198.637, uit reserve Sociaal Domein te onttrekken. Juridische context De witgoedregeling wordt verder uitgewerkt en de voorwaarden moeten worden bestendigd middels beleidsregels. Deze zullen door het college worden vastgesteld. Participatietraject De lokale cliëntenraad Werk en inkomen is in het gehele traject regelmatig bijgepraat over de witgoedregeling. Zij hebben een adviesrecht ten aanzien van de nog op te stellen beleidsregels.

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 3 van 5

Communicatie Nadat de Raad heeft ingestemd met het verzoek tot verdere uitwerking van de witgoedregeling, zal verdere gerichte communicatie plaatsvinden. Dit doen we samen met de partners in de stad. Vervolg Eerste vervolgstap is het aanbesteden van een marktpartij die ons ontzorgt alsmede het maken en vaststellen van de benodigde beleidsregels. We hopen medio 2024 uitvoering te kunnen geven aan de witgoedregeling. Burgemeester en wethouders van Helmond burgemeester mevr. P.J.M.G. Blanksma – van den Heuvel

Gemeenteraad van Helmond

secretaris

mr. A.S. Meijer

Blz. 4 van 5

Raadsbesluit Vergadering

34 23 mei 2024

Gemeenteraad

De raad van de gemeente Helmond; gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van gelet op de bepalingen van de Gemeentewet; geamendeerd besluit: 1. In te stemmen met incidentele minimaregeling witgoedregeling. 2. In te stemmen met de uitwerking van de incidentele regeling witgoed voor inwoners met een inkomen tot 130% van de bijstandsnorm, waarbij aanvragers door gebruik te maken van de regeling toestemming geven dat met hen binnen zes maanden na de verstrekking contact wordt opgenomen om een vrijblijvend gesprek over energiebesparing aan te bieden. 3. De geraamde lasten voor de witgoedregeling ter hoogte van € 3.111.250 als volgt te dekken: a. SPUK energiearmoede januari en juni 2022 voor een bedrag van € 1.037.918 b. Aanvullende SPUK energiearmoede juli 2023 voor een bedrag van € 874.695 c. Restant koopkrachtfonds voor een bedrag van maximaal € 1.198.637. 4. In de eerste berap 2024 voor te stellen de benodigde middelen restant koopkrachtfonds uit de reserve Sociaal Domein te onttrekken.

Aldus besloten in zijn openbare vergadering van 23 mei 2024. De raad voornoemd, de voorzitter,

Gemeenteraad van Helmond

de griffier,

Blz. 5 van 5