RV 033 Ontwerpbegroting 2026 GR Veiligheidsregio Brabant-Zuidoost (VRBZO) verbeterd exemplaar

Raadsvoorstel Raadsvergadering

33 (verbeterd exemplaar) 20 mei 2025

Onderwerp Portefeuillehouder College besluit Zaaknummer

Ontwerpbegroting 2026 Veiligheidsregio Brabant-Zuidoost (VRBZO) S.C.C.M. Potters 15 april 2025 52479627

Gemeenteraad

Aan de gemeenteraad, Het college stelt u voor: 1. De zienswijze op de ontwerpbegroting 2026 van de gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio BrabantZuidoost (VRBZO) vast te stellen; 2. Het Dagelijks Bestuur van de gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio Brabant-Zuidoost middels bijgevoegde brief in kennis te stellen van de zienswijze; 3. Nadat de begroting 2026 van de gemeenschappelijk regeling Veiligheidsregio Brabant-Zuidoost is vastgesteld door het Algemeen Bestuur van de gemeenschappelijk regeling Veiligheidsregio Brabant-Zuidoost, de bijdrage van de gemeente Helmond voor 2026 te verwerken in de begroting van de gemeente Helmond voor 2026. Samenvatting In een maatschappij waarin de (veiligheids-)risico’s alsmaar toenemen en complexer worden, groeit het belang van een sterke en daadkrachtige Veiligheidsregio, zowel kwantitatief alsook kwalitatief op sterkte. Deze vereisten zien we terug in steeds strenger wordende wet- en regelgeving, in brancherichtlijnen en overeenkomsten, maar ook in maatschappelijke betrokkenheid. VRBZO constateert begin 2024 dat zij niet langer kan voldoen aan deze eisen en verwachtingen. De zorg voor veiligheid van inwoners en bedrijven legt inmiddels een onevenredige druk op het personeel.

Er zijn grote zorgen over de bedrijfscontinuïteit en er is onvoldoende slagkracht voor het uitvoeren van zowel de reguliere activiteiten als de werkzaamheden in crisissituaties. Het Algemeen Bestuur VRBZO (AB) heeft daarom in het voorjaar 2024 opdracht gegeven om te komen met een nadere uitwerking van de situatie. Deze bestuursopdracht kent drie deelopdrachten: • Voldoen aan wet- en regelgeving; • De basis op orde brengen; • Komen tot een regionaal beleidsplan. De behandeling van de 1e begrotingswijziging 2025 VRBZO en de daarbij behorende zienswijze procedure door de gemeenteraad op 11 maart 2025 vormde de noodzakelijke basis om de organisatie VRBZO weer op een gewenst niveau te brengen. Het wijzigingsvoorstel was gericht op het in gang zetten van de uitvoering van deelopdracht 1 ‘Het voldoen aan wet- en regelgeving’. De gemeenteraad heeft in de zienswijze de 1 e begrotingswijziging 2025 positief beoordeeld. Hierbij heeft de gemeenteraad de VRBZO wel verzocht een verbeterplan op te stellen, waarin de VRBZO aangeeft hoe in het vervolg de doelstellingen, opgaven en taken wel behaald c.q. uitgevoerd kunnen worden. De gemeenteraad heeft de VRBZO ook verzocht de raad halfjaarlijks op de hoogte te stellen van de vorderingen die hierin gemaakt worden. Termijnen Het Dagelijks Bestuur VRBZO (DB) verzoekt de gemeenteraden om voor 8 juni 2025 middels een zienswijze te reageren.

De begroting VRBZO 2026 en de zienswijzen van de gemeenteraden worden op 2 juli behandeld in het Algemeen Bestuur (AB). De gestelde termijn van 8 juni 2025 is binnen Helmond haalbaar door behandeling in de adviescommissie van 15 mei 2024 en in de raadsvergadering van 20 mei 2025.

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 1 van 6

Raadsinformatiebijeenkomst Op 14 mei is door VRBZO een raadsinformatiebijeenkomst voor raadsleden over de ontwerpbegroting 2026 georganiseerd. Argumenten 1.1 Vastellen van een zienswijze op de ontwerpbegroting is een bevoegdheid van de raad. De bepalingen in de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) schrijven voor dat de ontwerpbegroting, vóórdat deze wordt aangeboden aan het Algemeen Bestuur van de Veiligheidsregio, wordt toegezonden aan de raden van de deelnemende gemeenten, die daarop hun zienswijze kenbaar kunnen maken. De gemeenteraad wordt in de gelegenheid gesteld voor 8 juni 2025 een zienswijze in te dienen op de ontwerpbegroting 2026 van de VRBZO. Het geven van een zienswijze is een middel van de raad om invloed uit te oefenen op het beleid van de VRBZO. 1.2 De uitgangspunten ontwerpbegroting 2026 zijn opgenomen in de Kadernota 2026 die is vastgesteld door het AB. Met de vaststelling van de Kadernota 2026 in het Algemeen Bestuur VRBZO van 12 december 2024 is het proces gestart om te komen tot vaststelling van de ontwerpbegroting 2026. In de Kadernota 2026 zijn de uitgangspunten voor de begroting 2026 opgenomen. De Kadernota is een informatief instrument dat niet wordt vastgesteld door de raden, en waarbij niet om zienswijzen wordt gevraagd. Ter informatie is de Kadernota 2026 door VRBZO 13 december 2024, via de raadsgriffiers, aan de gemeenteraden verzonden.

De Kadernota 2026 staat in het teken van de uitwerking van de bestuursopdracht en het financiële effect van deelopdracht 1 ‘Het voldoen aan wet- en regelgeving’. Geconstateerd is dat de VRBZO op diverse terreinen, vooral binnen brandweerzorg en deels binnen bedrijfsvoering, niet (voldoende) wordt voldaan aan geldende wet- en regelgeving. Dit is met name het geval op het gebied van: ‘Taakuitvoering’ en ‘Huisvesting en materieel’. Verder wordt in de Kadernota 2026 een globale schets van deelopdracht 2 ‘Basis op orde’ en 3 ‘Beleidsplan langere termijn’, gegeven. De ontwikkelingen rondom de BDuR-gelden worden beschreven. Door wijziging van systematiek vanuit het Rijk is nog onzeker of 10% efficiencykorting op de BDuR-gelden wordt toegepast. Tevens wordt een toelichting op de reguliere indexatie en bijhorende verhoging van gemeentelijke bijdrage gegeven. Bij vaststelling van de Kadernota 2026 heeft het AB ingestemd met een indexering van de gemeentelijke bijdrage van 3,95% voor 2026. Op de ontwerpbegroting 2026, die nu voorligt, kunnen gemeenten een zienswijze indienen. Op 2 juli 2025 zal de ontwerpbegroting 2026 ter besluitvorming worden voorgelegd aan het AB VRBZO. 1.3. Reactie schrijven VRBZO op schrijven college n.a.v. uitvoering motie raad inzake het ‘financiële ravijnjaar 2026’.

Naar aanleiding van een motie die de gemeenteraad bij de behandeling van de programmabegroting 2025 heeft aangenomen inzake het ‘financiële ravijnjaar 2026’, waarbij het college is verzocht alle mogelijkheden tot besparingen te bezien, is ook VRBZO schriftelijk verzocht bij de ontwerpbegroting 2026 een analyse op te stellen. Vanuit de VRBZO is hierop een schriftelijke reactie gekomen die er kortweg op neerkomt dat er begrip is voor de financiële positie waarin gemeenten zich verkeren door de ophanden zijnde kortingen van Rijkswege op het Gemeentefonds en specifieke uitkeringen. Echter, bij de VRBZO is in 2024, op verzoek van het bestuur, in kaart gebracht wat tenminste diende te gebeuren om de veiligheid van medewerkers, de bedrijfscontinuïteit en de taakuitvoering van VRBZO op een wettelijk minimumniveau te brengen (bestuursopdracht deelopdracht 1). Deze noodzakelijke financiële impuls is opgenomen in een 1 e begrotingswijzing begroting 2025 VRBZO die in het kader van een zienswijze traject aan de gemeenteraad op 11 maart 2025 is voorgelegd. De gemeenteraad heeft in de zienswijze de 1e begrotingswijziging 2025 positief beoordeeld.

De deelopdrachten 2 en 3 van de bestuursopdracht, zien op het in beeld brengen van wat nodig is voor een voorbereide en adequaat functionerende veiligheidsregio, welk ambitieniveau de VRBZO hierbij nastreeft en te komen tot een nieuw Beleidsplan VRBZO. Een groot deel van de ontwerpbegroting 2026 VRBZO heeft hier betrekking op. 1.4 Indexering vastgesteld beleid – voorstel 2026 2027 nullijn - onderzoeken aanpassingen indexeringsmethodiek. Jaarlijks wordt de gemeentelijke bijdrage in de begroting geïndexeerd. De vier gemeenschappelijke regelingen (VRBZO, GGD, ODZOB, MRE) die voor alle 21 gemeenten in Zuidoost-Brabant werken, gebruiken dezelfde systematiek om de voorgestelde indexering te bepalen. Hierbij is de hoogte van de indexeringen gebaseerd op de ramingen uit de nieuwste Macro Economische Verkenning van het Centraal Planbureau. Hierbij wordt de Macro Economische Verkenning gehanteerd die betrekking heeft op het jaar voorafgaand aan het begrotingsjaar. Bij

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 2 van 6

vaststelling van de Kadernota 2026 heeft het AB ingestemd met een indexering van de gemeentelijke bijdrage van 3,95% voor 2026. De 4 regionale verbonden partijen worden opgeroepen om geen indexering toe te passen voor in ieder geval 2026 en 2027. Gemeenten staan voor een grote financiële uitdaging. Gevolg hiervan zijn de begrenzingen van de financiële middelen van de gemeenten. Het kan niet anders dan dat de gemeenschappelijke regelingen hier ook in bijdragen en hun verantwoordelijkheden nemen. Er is begrip voor de uitdagingen waar de Veiligheidsregio voor staat en dat het zeer lastig is om te besparen. Desondanks wordt deze oproep in de zienswijze gedaan. Mede gezien de oproep van de VNG en het principe van trap op trap af, waarbij gemeenten niet alleen de zware bezuinigingen kunnen dragen. Hierdoor moet er ook gekeken worden naar het verlengd lokaal bestuur en moeten bezuinigingen ook plaats vinden bij de verbonden partijen. Er wordt ook ruimte gezien bij de nu gehanteerde indexeringsmethodiek. Van de Gemeenschappelijke Regelingen wordt verwacht dat ze in het kader van realistisch begroten ook realistische indexpercentages toepassen.

Daarom wordt de Gemeenschappelijke Regelingen in de zienswijze verzocht om de komende jaren de indexeringsmethodiek voor de 4 regionale verbonden partijen gezamenlijk te onderzoeken en aan te passen, waarbij deze ingaat vanaf 2028, met bijzonder aandacht voor exceptionele situaties. 1.5. Deelopdracht 2 en 3 betekenen financiële verhoging gemeentelijke bijdragen. De behandeling van de 1e wijziging begroting 2025 VRBZO en de daarbij behorende zienswijzeprocedure vormde de noodzakelijke basis om de organisatie VRBZO weer op een gewenst niveau te brengen voor wat betreft ‘Het voldoen aan wet- en regelgeving’. Het is de komende tijd wenselijk dat de VRBZO het bestuur (en de gemeenteraden) in staat stelt objectief vast te stellen of de VRBZO voldoet aan geldende wet- en regelgeving. Echter, met het invullen van een deel van de geconstateerde tekortkomingen op gebied van wet- en regelgeving deelopdracht 1 - van de bestuursopdracht, is nog geen sprake van een toekomstbestendige en adequaat functionerende Veiligheidsregio. Door de verhoging van de gemeentelijke bijdrage in 2025 kunnen de meest essentiële maatregelen, om te voldoen aan wet- en regelgeving, worden genomen bij de VRBZO.

De deelopdrachten 2 en 3 van de bestuursopdracht, het in beeld brengen van wat nodig is voor ‘een voorbereide en adequaat functionerende veiligheidsregio’ (de basis op orde) en ‘welk ambitieniveau’ de VRBZO hierbij nastreeft, wordt beschreven in een nieuw Beleidsplan VRBZO 2027-2030, zoals bedoeld in Wet veiligheidsregio’s. Bij de ‘basis op orde’ is het zeer wenselijk dat de VRBZO aan het bestuur (en ook de gemeenteraden) aangeeft welke objectief verifieerbare criteria gebruikt worden om vast te stellen of de ‘basis op orde’ is gekomen. De richting van de koers wordt in het eerste halfjaar van 2025 door het bestuur besproken. Na ambtelijke uitwerking van de koers in een samenwerking tussen bestuur, directie en organisatie, raden en partners wordt begin 2026 een (concept) regionaal beleidsplan voor verdere besluitvorming ingebracht. Met het vaststellen van het beleidsplan zal voor 2027 en verder worden bepaald wat de uiteindelijke, structurele bijdrage gaat worden om te voldoen aan het in een beleidsplan geformuleerd niveau van veiligheid. Voorafgaand aan vaststelling door het bestuur worden gemeenteraden in de gelegenheid gesteld een zienswijze te geven en hebben de burgemeesters (daarbij) met hun gemeenteraden het overleg over de inhoud van het ontwerp-beleidsplan, zoals de Wet veiligheidsregio’s dat voorschrijft.

De ontwerpbegroting 2026 VRBZO geeft een schets van de uitwerking van de uitkomsten van deelopdracht 1 ‘Voldoen aan wet en regelgeving’ en het financiële effect hiervan. De begroting is opgesteld aan de hand van de vragen 'wat wil de VRBZO bereiken, wat gaat de VRBZO daarvoor doen en wat mag het kosten?'. Daarnaast worden in de begroting onzekerheden, die mogelijk beleidsmatig of financieel effect hebben op de organisatie, benoemd. Beleidsmatig is de begroting 2026 vooral gericht op de uitvoering van de bestuurlijke deelopdracht 1 ‘Voldoen aan wet- en regelgeving’. Op het gebied van brandweerzorg zijn de volgende aspecten belangrijk voor 2026 en verder: • voldoende brandweermensen (vrijwilligers en beroeps); • vakbekwaam krijgen en houden van medewerkers; • duurzaam personeelsbeleid; • vraagstukken rondom de operationele bedrijfsvoering (voertuigen, gereedschappen en andere middelen en huisvesting. Deze aspecten worden in het regionaal beleidsplan verder uitgewerkt met het bestuur.

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 3 van 6

Bedrijfsvoering is een belangrijk onderdeel van de bestuurlijke opdracht. De belangrijkste focuspunten voor de begroting 2026 zijn dat de VRBZO aan wet- en regelgeving dient te voldoen en de bedrijfscontinuïteit waarborgt. Hier spelen voor de VRBZO belangrijke opgaven op het gebied van: informatiebeveiliging, Arbo, Woo, rechtmatigheid, de continuïteit van de eigen IT-infrastructuur en duurzaamheid. Op het gebied van crisisbeheersing werkt de VRBZO de komende jaren verder aan de ontwikkelingen die afgelopen jaren al in gang zijn gezet. Hierbij wordt aangesloten op landelijke ontwikkelingen op dit domein en is er steun vanuit het Rijk door extra structureel budget via de brede doeluitkering rampenbestrijding (BDuR). Onzekerheid hierin is de mogelijke efficiencykorting op onze totale inkomsten uit de BDuR door het Rijk. Kanttekeningen en risico’s 1.1 Verhoging gemeentelijke bijdrage. In ontwerpbegroting 2026 vraagt VRBZO een structurele verhoging van de gemeentelijke bijdrage. Een toelichting op de verhoging van de gemeentelijke bijdrage en de gevolgen voor de gemeente Helmond zijn opgenomen in de paragraaf "Financiën en prioritering”. 1.2 Mogelijke korting BDuR. Een belangrijke onzekerheid voor VRBZO is de 10% korting van de BDuR door het Rijk (circa 1,1 miljoen Euro structureel per jaar voor VRBZO). Bij de voorjaarsnota kabinet komt meer duidelijkheid. 1.3.

Opstellen objectief verifieerbare criteria voor vaststellen of wordt ‘voldaan aan wet- en regelgeving’ en de ‘basis op orde’ is. Het is zeer wenselijk dat VRBZO bij de inhoudelijke uitwerking van de bestuursopdracht VRBZO deelopdrachten 1 en 2 ‘Voldoen aan regelgeving’ en ‘De basis op orde’ aan het bestuur (en ook de gemeenteraden) aangeeft welke objectief verifieerbare criteria gebruikt zullen worden om vast te stellen of wordt “voldaan aan wet- en regelgeving” en of de “basis op orde” is gekomen. 1.4 De ‘basis op orde’ en het beleidsplan 2027-20230 en invloed op uiteindelijke structurele gemeentelijke bijdragen. Met het vaststellen van het regionaal beleidsplan zal voor 2027 en verder worden bepaald wat de uiteindelijke structurele bijdrage gaat worden om te voldoen aan het in een beleidsplan 2027-2030 geformuleerd niveau van veiligheid. 1.5 Algemene reserve VRBZO nihil in 2026 en 2027. Om de verhoging van de gemeentelijke bijdrage in 2026 en 2027 te dempen, verricht VRBZO in deze jaren een onttrekking uit de algemene reserve. Door deze onttrekkingen loopt de algemene reserve vrijwel leeg. De algemene reserve gebruikt de VRBZO ook als weerstandsvermogen voor risico’s. Dat betekent dat er geen reserve is om onverwachte, grote, incidentele tegenvallers op te vangen binnen de VRBZO en dat de gemeenten in de GR garant staan voor de financiële positie van VRBZO.

Juridische context en impact privacy De bepalingen in de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) schrijven voor dat de ontwerpbegroting vóórdat deze wordt aangeboden aan het Algemeen Bestuur van de Veiligheidsregio, wordt toegezonden aan de raden van de deelnemende gemeenten, die daarop hun zienswijze kenbaar kunnen maken. Het voorstel heeft geen impact op de privacy van onze inwoners. Bij de uitvoering van haar taken draagt de VRBZO zelf zorg voor naleving van de AVG. Financiën De VRBZO stelt een verhoging van de gemeentelijke bijdrage voor. De gemeentelijke bijdrage voor Helmond in de begroting 2026 wordt € 6.276.531. Een verhoging van zo’n € 465.000 vergeleken met onze initiële bijdrage in 2025 (zonder de incidentele bijdrage naar aanleiding van de 1e begrotingswijziging 2025 VRBZO, conform raadsbesluit 11 maart 2025). Een belangrijk deel van de verhoging wordt veroorzaakt door de bestuursopdracht deel 1.

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 4 van 6

De majeure ontwikkelingen die leiden tot de voorgestelde verhoging zijn: • Reguliere indexering voor loon- en prijsontwikkeling: +/+ € 229.427 • Piket Bevolkingszorg (jaarschijf 2025): +/+ € 8.356 • Bijdrage aan de bestuursopdracht deel 1 +/+ € 230.477 De 4 regionale verbonden partijen worden opgeroepen om geen indexering toe te passen voor in ieder geval 2026 en 2027. Gemeenten staan voor een grote financiële uitdaging. Gevolg hiervan zijn de begrenzingen van de financiële middelen van de gemeenten. Het kan niet anders dan dat de gemeenschappelijke regelingen hier ook in bijdragen en hun verantwoordelijkheden nemen. Er is begrip voor de uitdagingen waar de Veiligheidsregio voor staat en dat het zeer lastig is om te besparen. Desondanks wordt deze oproep in de zienswijze gedaan. Mede gezien de oproep van de VNG en het principe van trap op trap af, waarbij gemeenten niet alleen de zware bezuinigingen kunnen dragen. Hierdoor moet er ook gekeken worden naar het verlengd lokaal bestuur en moeten bezuinigingen ook plaats vinden bij de verbonden partijen. Er wordt ook ruimte gezien bij de nu gehanteerde indexeringsmethodiek. Van de Gemeenschappelijke Regelingen wordt verwacht dat ze in het kader van realistisch begroten ook realistische indexpercentages toepassen.

Daarom wordt de Gemeenschappelijke Regelingen in de zienswijze verzocht om de komende jaren de indexeringsmethodiek voor de 4 regionale verbonden partijen gezamenlijk te onderzoeken en aan te passen, waarbij deze ingaat vanaf 2028, met bijzonder aandacht voor exceptionele situaties. Of deze verzoeken door VRBZO overgenomen zullen worden is onzeker. Voor 2027 en verder wordt nogmaals een extra verhoging (exclusief de indexering) voorgesteld vanuit de bestuursopdracht. Dit betekent voor 2027 € 275.000 en voor 2028 € 144.000 structureel extra. Participatie De bepalingen in de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) schrijven voor dat de ontwerpbegroting, vóórdat deze wordt aangeboden aan het Algemeen Bestuur van de Veiligheidsregio, wordt toegezonden aan de raden van de deelnemende gemeenten, die daarop hun zienswijze kenbaar kunnen maken. Het geven van een zienswijze is een middel van de raad om invloed uit te oefenen op het beleid van de VRBZO. Communicatie Communicatie over de ontwerpbegroting 2026 wordt door de VRBZO verzorgd. Uitvoering en tijdspad Na ontvangst van zienswijzen van gemeenteraden kan de behandeling en vaststelling van de begroting 2026 door het Algemeen Bestuur VRBZO op 2 juli plaatsvinden. Daarna wordt de begroting 2026 aan de provincie aangeboden. Procesinformatie en overige raadsinformatie Er is geen andere informatie behalve de bijlagen.

Burgemeester en wethouders van Helmond

mr. S.C.C.M. Potters burgemeester

drs. P.J. Buijtels gemeentesecretaris

Bijlagen • Reactie schrijven VRBZO op verzoek college analyse bezuinigingsmogelijkheden GR’en n.a.v. uitvoering motie raad tijdens begrotingsbehandeling; • Aanbiedingsbrief ontwerpbegroting 2026 Veiligheidsregio Brabant-Zuidoost; • Ontwerpbegroting 2026 Veiligheidsregio Brabant-Zuidoost (voor zienswijze); • Concept zienswijzebrief. Gemeenteraad van Helmond

Blz. 5 van 6

Raadsbesluit Vergadering

33 20 mei 2025

Gemeenteraad

De raad van de gemeente Helmond; gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van 15 april 2025; gelet op de bepalingen van de Gemeentewet en Wet Gemeenschappelijke Regelingen;

besluit: 1. De zienswijze op de ontwerpbegroting 2026 van de gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio Brabant-Zuidoost (VRBZO) vast te stellen; 2. Het Dagelijks Bestuur van de gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio Brabant-Zuidoost middels bijgevoegde brief in kennis te stellen van de zienswijze; 3. Nadat de begroting 2026 van de gemeenschappelijk regeling Veiligheidsregio Brabant-Zuidoost is vastgesteld door het Algemeen Bestuur van de gemeenschappelijk regeling Veiligheidsregio BrabantZuidoost, de bijdrage van de gemeente Helmond voor 2026 te verwerken in de begroting van de gemeente Helmond voor 2026.

Aldus besloten in zijn openbare vergadering van 20 mei 2025. De raad voornoemd, de voorzitter,

Gemeenteraad van Helmond

de griffier,

Blz. 6 van 6