RV 030 Aanwijzen budgetbeheer en budgetcoaching als economische activiteiten in het kader van het algemeen belang

Raadsvoorstel Vergadering

30 25 mei 2021

Onderwerp Portefeuillehouder Afdeling College besluit Commissie Zaaknummer

Algemeen belang besluit budgetbeheer en budgetcoaching E de Vries AOG, BJO, COM, FIN en IVA 13 april 2021 Adviescommissie inwoners 20 mei 2021 50453650

Gemeenteraad

Aan de gemeenteraad,

Beslispunten 1. Het aanbieden van budgetbeheer en budgetcoaching door de gemeente Helmond aan te wijzen als economische activiteiten in het kader van het algemeen belang als bedoeld in artikel 25h, vijfde lid van de Mededingingswet, voor zover: De persoon in kwestie in het kader van de Helmondse aanpak schulddienstverlening baat heeft bij budgetbeheer of budgetcoaching maar deze dienst niet commercieel kan afnemen gelet op zijn of haar minimum inkomen. Hierbij geldt dat een inkomen tot 120% van de voor die persoon geldende bijstandsnorm, wordt aangemerkt als minimuminkomen op grond waarvan verondersteld wordt dat de diensten budgetbeheer en budgetcoaching niet commercieel afgenomen kunnen worden. Inleiding Achtergrond Gemeenten zijn sinds 2012 verantwoordelijk voor de uitvoering van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs). Deze wet zegt dat iedere inwoner actief ondersteund dient te worden bij het vinden van een oplossing voor zijn financiële problemen. Uit landelijk onderzoek is bekend dat er gemiddeld vijf jaar verstrijkt voordat een inwoner met schulden hulp vraagt en dat de gemiddelde schuld dan is opgelopen tot ca. € 43.000,- (in Helmond ca. € 39.000,-). Ook blijkt uit onderzoek dat iedere euro die wordt geïnvesteerd in schuldhulpverlening zich ruim twee keer terugverdient.

Binnen de schulddienstverlening zijn budgetbeheer en budgetcoaching belangrijke instrumenten. Budgetbeheer heeft als doel dat betalingen tijdig worden gedaan en dat er geen (nieuwe) schulden of betalingsachterstanden ontstaan. Het doel van budgetcoaching is de inwoner te leren om zelf zijn/haar financiële zaken op orde te houden. Deze instrumenten worden nu alleen aangeboden als onderdeel van een regulier traject binnen schulddienstverlening. Zowel in het Coalitieakkoord als in de Kadernota Sociaal Domein zetten wij in op meer preventie van en nazorg bij schulden. Budgetbeheer en budgetcoaching kunnen hier een belangrijke ondersteunende rol in spelen. In samenhang met genoemde instrumenten zal op basis van beproefde voorbeelden elders ook gekeken worden naar het toepassen van digitale vormen van budgetcoaching. Uitbreiding budgetbeheer en budgetcoaching Voor sommige inwoners kan budgetbeheer en budgetcoaching een goede oplossing zijn om meer grip te krijgen op de financiën en/of meer of eerder financieel zelfredzaam te worden. De recente uitbreiding van de Wgs met vroegsignalering en de invoering van het adviesrecht voor gemeenten bij schuldenbewind zijn extra redenen om meer te investeren in deze instrumenten. Bij vroegsignalering dient de gemeente actie te ondernemen op de maandelijks te ontvangen signalen van inwoners met betalingsachterstanden.

Bij adviesrecht kan de gemeente aan de rechtbank advies geven over het opgelegde schuldenbewind waarbij mogelijk een lichtere vorm van ondersteuning wordt aanbevolen. Op deze wijze kan de gemeentelijke regierol beter worden vervuld. Tevens wordt zo het beroep op bijzondere bijstand voor bewindvoeringskosten teruggedrongen. Budgetbeheer en budgetcoaching kost geld. Voor mensen met een minimuminkomen zijn deze kosten vaak te hoog terwijl ze er wel baat bij kunnen hebben. Door gratis budgetbeheer en budgetcoaching aan te bieden voor inwoners met een laag inkomen, kunnen schulden en/of schuldentrajecten voorkomen worden. Dit is positief voor de inwoner én de maatschappij.

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 1 van 4

Differentiatie doelgroep: gratis aanbod en maatwerk De bovengrens van de regelingen binnen het Helmondse armoedebeleid bedraagt 120% van de bijstandsnorm. Een inkomen tot 120% wordt aangemerkt als minimuminkomen. Op grond hiervan gaan we er vanuit dat budgetbeheer en budgetcoaching voor inwoners uit deze inkomensgroep door gebrek aan financiële middelen niet commercieel afgenomen kunnen worden. Voorstel is aan de doelgroep minima tot 120% van de bijstandsnorm gratis budgetbeheer en budgetcoaching aan te gaan bieden. Voor de groep met een inkomen tussen de 120-150% van de bijstandsnorm zal (waar nodig) gezocht worden naar maatwerkoplossingen binnen de keten (team schulddienstverlening/sociale teams/LEV-groep). Grondslag: economische activiteiten in het algemeen belang (algemeen belang besluit) Om budgetbeheer en budgetcoaching kosteloos aan te mogen bieden aan een bepaalde groep inwoners moet een grondslag zijn. In principe vallen bedoelde activiteiten onder de regels van de Wet Markt en Overheid (onderdeel Mededingingswet). Doel van deze wet is om zo gelijk mogelijke concurrentieverhoudingen tussen overheden en bedrijven te creëren. De wet is echter niet van toepassing op economische activiteiten die plaatsvinden in het algemeen belang. Dit algemeen belang is onmiskenbaar gediend met het kosteloos aanbieden van budgetbeheer en budgetcoaching aan een bepaalde groep inwoners.

Het nemen van een algemeen besluit voor deze activiteiten via uw raad is hiervoor vereist. Beoogd effect Het bevorderen van de financiële zelfredzaamheid van inwoners en het terugdringen van de maatschappelijke lasten van schuldenproblematiek door in een vroeg stadium begeleiding aan te bieden bij het reguleren van de financiële situatie aan degenen bij wie de balans tussen inkomsten en uitgaven (opnieuw) verstoord dreigt te raken. Argumenten 1. Iedere inwoner dient vanuit de Wgs ondersteund te worden bij het vinden van een oplossing voor zijn financiële problemen. 2. In het Coalitieakkoord en de Kadernota Sociaal Domein hebben we opgenomen dat we willen investeren in en waar mogelijk verruimen van preventieve vormen van schulddienstverlening (waaronder budgetbeheer en budgetcoaching). 3. De recente uitbreiding van de Wgs met vroegsignalering en de invoering van het adviesrecht zijn extra redenen te investeren in budgetbeheer en budgetcoaching. Hoe sneller schulden in beeld zijn, hoe adequater en met een lichtere vorm van ondersteuning een inwoner geholpen kan worden. Dit geldt voor inwoners met beginnende schulden maar ook voor bijvoorbeeld mensen in (het via de rechtbank opgelegde) schuldenbewind. 4. De doelgroep met een inkomen tot 120% van de bijstandsnorm heeft niet de financiële middelen om budgetbeheer en budgetcoaching af te nemen.

Commerciële partijen zullen door een algemeen belang besluit naar verwachting niet of niet onevenredig worden getroffen. 5. Het kosteloos aanbieden van budgetbeheer en budgetcoaching (doelgroep 120% bijstandsnorm) via een algemeen belang besluit draagt bij aan een groter bereik onder de groep inwoners die hier baat bij heeft en voorkomt extra schulden en/of schuldentrajecten. 6. Het zelf aanbieden van budgetbeheer en budgetcoaching draagt bij aan effectievere dienstverlening aan de inwoner (maatwerk). Kanttekeningen 1. Uitvoering van budgetbeheer en budgetcoaching past binnen de wettelijke kaders, maar gemeenten zijn niet verplicht om dit zelf uit te voeren. Vanuit een integrale benadering en maatwerk optiek is dit echter wel wenselijk. 2. Inwoners die niet tot de doelgroep 120% bijstandsnorm behoren komen niet in aanmerking voor kosteloze budgetbeheer en budgetcoaching vanuit de gemeente. Bewust wordt qua inkomensgrens aangesloten bij het huidige armoedebeleid omdat we bij het hanteren van een ruimere grens ons teveel inmengen in de markt en de kans bestaat dat we hier door commerciële partijen en de Autoriteit Consument en Markt op worden aangesproken. Dit kan leiden tot juridische procedures. Voor inwoners met een inkomen tussen de 120-150% bijstandsnorm wordt (waar nodig) gezocht naar maatwerkoplossingen. 3.

Commerciële partijen kunnen in bezwaar en beroep gaan tegen dit besluit en de rechter kan een algemeen belangbesluit vernietigen. Naar onze mening weegt het algemeen belang van inzet van budgetbeheer en budgetcoaching zwaarder dan het (beperkte) risico van verdringing op de markt (doelgroep 120% bijstandsnorm).

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 2 van 4

Financiën Gedurende de periode 2021 en 2022 zal de uitbreiding van budgetbeheer en budgetcoaching in pilotvorm plaatsvinden. Deze pilot kan uitgevoerd worden binnen de reeds beschikbare middelen. Communicatie De inwoners en maatschappelijke partners zullen geïnformeerd worden over dit besluit. Het Algemeen belang besluit zal voorts op de wettelijk voorgeschreven wijze bekend worden gemaakt, zodat het rechtskracht verkrijgt. Vervolg We zullen uw raad op de hoogte houden van de resultaten van de inzet van budgetbeheer en budgetcoaching middels een terugkoppeling over het Uitvoeringsplan aanpak armoede en schulden in het 4e kwartaal 2021. Burgemeester en wethouders van Helmond burgemeester mevr. P.J.M.G. Blanksma – van den Heuvel

secretaris H.J. de Ruiter

Bijlage: Motivering algemeen belang besluit

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 3 van 4

Raadsbesluit Vergadering

30 25 mei 2021

Gemeenteraad

De raad van de gemeente Helmond; gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van 13 april 2021; gelet op artikel 25h, lid 5, van de Mededingingswet; Overwegende dat:  de gemeente verantwoordelijk is voor het bieden van schuldhulpverlening op grond van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening;  deze wet zegt dat iedere inwoner actief ondersteund dient te worden bij het vinden van een oplossing voor zijn financiële problemen;  zowel in het Coalitieakkoord als in de Kadernota Sociaal Domein ingezet wordt op meer preventie van schulden;  de uitbreiding met de wettelijke taken vroegsignalering en adviesrecht schuldenbewind extra redenen zijn om te investeren in budgetbeheer en budgetcoaching;  budgetbeheer en budgetcoaching nu alleen aan inwoners worden aangeboden als onderdeel van een regulier traject binnen schulddienstverlening;  voor sommige inwoners budgetbeheer en budgetcoaching een goede oplossing kan zijn om meer grip te krijgen op de financiën en/of meer of eerder financieel zelfredzaam te worden;  de inwoners met een inkomen tot 120% van de bijstandsnorm niet over de financiële middelen beschikken om budgetbeheer en budgetcoaching af te nemen;  het kosteloos aanbieden van de economische activiteiten budgetbeheer en budgetcoaching aan de doelgroep tot 120% van de bijstandsnorm het algemeen belang dient;  er bij deze specifieke economische activiteiten

sprake is van een uitzondering in het kader van een algemeen belang als bedoeld in artikel 25h Mededingingswet;  de verplichting om een vaststellingsbesluit te nemen voortvloeit uit de Mededingingswet. besluit: I Het aanbieden van budgetbeheer en budgetcoaching door de gemeente Helmond aan te wijzen als economische activiteiten in het kader van het algemeen belang als bedoeld in artikel 25h, vijfde lid van de Mededingingswet, voor zover: De persoon in kwestie in het kader van de Helmondse aanpak schulddienstverlening baat heeft bij budgetbeheer of budgetcoaching maar deze dienst niet commercieel kan afnemen gelet op zijn of haar minimum inkomen. Hierbij geldt dat een inkomen tot 120% van de voor die persoon geldende bijstandsnorm, wordt aangemerkt als minimuminkomen op grond waarvan verondersteld wordt dat de diensten budgetbeheer en budgetcoaching niet commercieel afgenomen kunnen worden. II

Dit besluit op de dag na bekendmaking in werking te laten treden.

Aldus besloten in zijn openbare vergadering van 25 mei 2021. De raad voornoemd, de voorzitter,

Gemeenteraad van Helmond

de griffier,

Blz. 4 van 4