RV 018 Economische visie Helmond 2030

Raadsvoorstel Vergadering

18 22 februari 2022

Onderwerp Portefeuillehouder Afdeling College besluit Commissie Zaaknummer

Vaststellen Economische visie Helmond 2030 S.J.P.H.A. van de Brug O&O 25 januari 2022 Adviescommissie 15 februari 2022 50718021

Gemeenteraad

Aan de gemeenteraad,

Voorstel De Economische visie Helmond 2030 vast te stellen. Aanleiding De looptijd van de vorige vastgestelde economische visie liep in 2016 af. Daarna is er met het rapport 'De Economische Kracht van Helmond' (2016) richting gegeven aan het economisch beleid, met de focus op uitvoering van projecten en ontwikkeling van de topsectoren. De ontwikkelingen die zich sindsdien binnen deze sectoren en in de economie en maatschappij als geheel hebben afgespeeld, hebben geleid tot de behoefte aan een nieuwe visie. Een visie met ambitie én realisme, die meer focus aanbrengt in de samenwerking met de partners in de stad en een actieagenda biedt voor de gemeentelijke organisatie. Context Om als Brainportregio op internationale schaal concurrerend te blijven, is een groeiscenario onvermijdelijk. Hierbij wordt groei niet als doel gezien, maar als middel om aantrekkelijk te blijven voor bedrijven en inwoners en tegelijkertijd de brede welvaart te bevorderen. Helmond heeft daar regionaal, als tweede stad van de Brainport, een belangrijke rol in. Groei betekent extra woningen, maar óók banen en voorzieningen. Een schaalsprong naar 110.000+ inwoners moet in dat evenwicht gemaakt worden. Naast deze regionale opgave, hebben een aantal mondiale majeure transities veel impact hebben op de economie of gaan dat in de toekomst zeker nog nadrukkelijker hebben.

Belangrijkste is de noodzaak om duurzamer te produceren en te consumeren. De transitie naar circulaire economie is hierin belangrijk. Daarnaast zien we de verdere opkomst van digitalisering in alle facetten. Dit soort ontwikkelingen bieden kansen, maar om die te verzilveren vragen ze ook om het juiste aanbod van arbeidskrachten. Investeren in opleidingen, ontwikkelen van vaardigheden, een leven lang leren is belangrijker dan ooit. Het MKB dat hier breed aanwezig is, verdient ondersteuning bij deze transities. Tot slot is de dynamiek zowel lokaal als regionaal groot. Ondanks de ontegenzeggelijke grote impact van de coronacrisis op een aantal sectoren (als cultuur, contactberoepen, winkels en horeca) zien we ook groei. Binnen onze topsectoren Automotive, FoodTech en Slimme Maakindustrie, maar ook binnen het brede MKB. De vraag naar bedrijventerreinen is groot en de arbeidsmarkt is zeer krap. In de samenwerking met partners in de stad komen dan knelpunten in het vestigings- en ondernemersklimaat naar voren, zoals de bereikbaarheid van de werklocaties, passende woonruimtes voor werknemers en leegstand in delen van het centrum en de wijkwinkelcentra. De postcorona periode vraagt extra inzet daarop, maar biedt op sommige punten ook kansen voor een andere aanpak.

Nieuwe visie tot 2030 Mede naar aanleiding van de bovenstaande ontwikkelingen is de afgelopen maanden samen met adviesbureau Ecorys gewerkt aan een nieuwe economische visie. Een visie waarvoor vele partijen uit de stad en regio input hebben geleverd. Door deelname onder meer aan bijeenkomsten en afname van interviews. Het resultaat is de Gemeenteraad van Helmond

Blz. 1 van 6

voorliggende Economische visie Helmond 2030, met als ondertitel 'Daar maken we werk van'. Deze visie sluit aan bij de Strategische agenda 'Helmond Stad in Beweging 2019 –2025' en is afgestemd met actuele aanpalende beleidsdocumenten. Het betreft geen allesomvattend document, maar een visie en strategie die richting geven aan de economische ontwikkeling van Helmond: focus voor wat we als gemeente oppakken, actief ondersteunen en focus in de samenwerking met partners. Daarnaast is de visie richtinggevend voor de verdere ontwikkeling van de topsectoren en het MKB-beleid. Om hier invulling aan te geven is de visie ook voorzien van een strategie en aanzet tot uitvoerend plan van aanpak. Dat laatste willen we nadrukkelijk samen met de partners uit het bedrijfsleven en onderwijs verder vormgeven. Doel is om daarmee ook beter aan te sluiten op nationale, provinciale en regionale agenda’s én daar van te profiteren, bijvoorbeeld door het verkrijgen van subsidies. Hoofdlijn en strategie in het kort De visie kent de volgende vier strategische lijnen:  Lerende en innoverende stad: Helmond kan vanuit economisch opzicht worden gekarakteriseerd als lerende en innoverende stad, waar ruimte is voor ondernemen.

De topsectoren Automotive, Foodtech en Slimme Maakindustrie blijven leidend, maar hiervoor geldt dat er sterke relaties gelegd kunnen worden onderling en met het ecosysteem van Brainport. Ook het versterken en integraal maken van het beleid rondom onderwijs en arbeidsmarkt draagt bij aan een lerend en innoverend Helmond. De betrokkenheid bij het hoger onderwijs verdient een verdieping. Binnen het integraal regionaal arbeidsmarktbeleid heeft Helmond de regiefunctie als centrumstad.  Verbindende stad: Helmond is een stad die verbindingen tot stand brengt: zowel in de regio Brainport op de strategische as Eindhoven – De Peel als binnen Helmond, met verbindingen tussen alle relevante economische stakeholders. Zij dragen allemaal bij aan een sterkere economie van Helmond door informatie en diensten uit te wisselen en samen te werken waar nodig. Binnen de samenwerkingsverbanden wordt een meer agenderende rol genomen.  Ondernemende stad: Het voorgaande betekent ook een minder overheidsgecentreerde aanpak van de gemeente Helmond: de gemeente zorgt voor de randvoorwaarden die niet door marktwerking tot stand komen, zoals het vestigingsklimaat (werklocaties, bereikbaarheid, arbeidsmarktbeleid) en het bijeen brengen van partijen (regiefunctie, relatiebeheer en accountmanagement).

De gemeente ondersteunt het MKB en stimuleert ondernemerschap actief en biedt met aantrekkelijke en goed bereikbare werklocaties ruimte voor duurzame groei. Dit kan op bestaande of nieuwe bedrijventerreinen of nieuwe meer stedelijke werklocaties, met mogelijkheden voor diversificatie van de economie (toevoegen dienstensector, creatieve industrie, broedplaatsen, etc.).  Een inclusieve en voorzienende stad: Tevens draagt de gemeente eraan bij dat zo veel mogelijk inwoners van Helmond kunnen meedoen in de economie: zodat Helmond een inclusieve en voorzienende stad wordt waarbij er balans is tussen het economisch, ecologisch en sociaal kapitaal. Prioriteiten binnen het economisch domein Economisch beleid is gebaat bij consistentie en betrouwbaarheid. De visie bouwt daarom voort op de ingeslagen koers. De topsectoren worden verder versterkt, met bijzondere aandacht voor de positie van Foodtech. De visie zet daarnaast enkele duidelijke accenten: op de arbeidsmarkt, beschikbaarheid en bereikbaarheid van verschillende soorten werklocaties, de aantrekkelijkheid van de stad als geheel en de relaties met de externe partners. Op korte termijn zijn de drie prioriteiten:

1. Krapte op de arbeidsmarkt en aansluiting met onderwijs 2. Accountmanagement (netwerkvorming, input voor integraal beleid) 3. Leisurevoorzieningen en verblijfswaarde (aantrekkelijkheid)

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 2 van 6

Voor de volledige strategie wordt verwezen naar de bijlagen (rapportage en infographic). Een beknopte schematische weergave ervan is:

Figuur: Strategie in het kort

Beoogd effect Vaststelling van de Economische Visie Helmond 2030, om zo samen met de partners uit de stad en regio effectief invulling te kunnen geven aan de verdere de economische ontwikkeling (ook als onderdeel van de schaalsprong). Argumenten 1.1 De visie helpt om als ondernemers en gemeente (verder) aan de slag te gaan met een structurele versterking van de Helmondse economie Werken aan Helmondse economie doen gemeente en ondernemers samen, in elk een eigen rol en verantwoordelijkheid. De visie beschrijft dit uitvoerig en brengt daarin focus. Doel van de visie is een versterking van de economische structuur van Helmond op de korte en lange termijn. Ad hoc korte termijn maatregelen kunnen soms nodig zijn, maar het werken met deze visie moet juist waarborgen dat het gros van de tijd, energie en middelen van gemeente en ondernemers gaat naar zaken die hun waarde hebben voor de toekomst. Dat wil niet zeggen dat de resultaten ook pas op langere termijn zichtbaar worden. De visie bouwt voort op een aantal sporen die nu reeds zijn ingezet, zoals de (door)ontwikkeling van de topsectoren Automotive, Slimme Maakindustrie en Foodtech, versterking van de aantrekkelijkheid van het centrumgebied en de revitalisering van bedrijventerreinen. Verdere versterking van het regionale arbeidsmarktbeleid is een speerpunt.

Voor de korte termijn heeft een herstelplan voor het centrum en de wijkwinkelcentra na (uitfasering van) de coronapandemie de aandacht. 1.2. Bouwsteen voor een schaalsprong in balans Onderdeel van de visie is dat de economie bijdraagt aan een evenwichtige schaalsprong en de opgaves rond klimaatverandering en duurzaamheid. Voor de schaalsprong zijn meer woningen nodig, maar óók meer banen en betere aantrekkingskracht zowel voor bedrijven als voor bezoekers en inwoners. De aantrekkelijkheid van het centrum speelt hierin een belangrijke rol: op het gebied van voorzieningen (leisure en beleving) en op het gebied van werkgelegenheid waarbij er ook nadrukkelijk ruimte is voor stedelijke (interactie)milieus en broedplaatsen. Met effectieve en gerichte stadsmarketing kan gewerkt worden aan het verbeteren van het imago. Dit is ook belangrijk om talent te binden. Nieuwe economische activiteiten passen binnen een duurzaam kader, dat wil zeggen dat ze bijdragen aan een Helmond dat in 2035 klimaatneutraal is en circulair in 2050. Er wordt op dat gebied voor de korte termijn samen met het bedrijfsleven voortgebouwd op de stappen die al gezet zijn, zoals met het project Smart Synergy Helmond en verduurzaaming van bestaande bedrijventerreinen. 1.3. De visie kan op draagvlak rekenen

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 3 van 6

In het proces van de totstandkoming van deze visie is veelvuldig overleg geweest met het bedrijfsleven, onderwijspartijen, ondernemersverenigingen en uitvoeringsorganisaties in het economisch domein. Hun input en reflecties zijn meegenomen in de visie- en strategiebepaling. De koers wordt door de betrokkenen onderschreven, waarbij met name wordt gevraagd om het boeken van concrete resultaten. 1.4. Aansluiting op regionale economische agenda's Effectief economisch beleid is op sommige onderdelen gebaat bij een hoger schaalniveau dan dat van de gemeente. Het is daarom ook zeer van belang om ook over de gemeentegrenzen heen te kijken. Voorbeelden zijn de arbeidsmarktregio, het onderwijsaanbod, het verbeteren van de regionale bereikbaarheid, de acquisitie van bedrijven voor bedrijfslocaties en het versterken van winkelcentra. Deze economische visie kan ook voor regionale afstemming op deze terreinen het richtsnoer zijn, waarmee Helmond een vitale schakel in de Brainport kan zijn en zich kan positioneren als centrumstad van De Peel. Deze economische visie op gemeenteniveau en de strategische doelen die daarin opgenomen zijn, zijn op veel onderdelen een doorvertaling van deze opgaven en speerpunten. De Brainportagenda en Brainport Nationale Actieagenda zijn als kader gehanteerd.

Enerzijds om daar effectief een bijdrage aan te kunnen leveren, anderzijds om vanuit het lokale perspectief beter te kunnen profiteren van de netwerken, geldstromen en kennis die hiervoor beschikbaar zijn op Brainportniveau (o.a. Regiodeal). Daarnaast is aangesloten bij de nieuwe economische agenda van De Peel die momenteel in ontwikkeling is. Met een lokale economische visie kunnen we meer focus geven aan de samenwerking van partners in de stad en daarbij binnen de bovenstaande bredere kaders de lokale keuzes maken. Dat is nodig omdat er ook specifieke lokale opgaven zijn en de economische structuur van Helmond (veel MKB, industrie, MBO beroepsbevolking) afwijkt van het gemiddelde in Brainport. Kanttekeningen 1.1. De scope van de visie is 2030. De verstedelijkingsopgave en schaalsprong wordt in het perspectief tot 2040 uitgewerkt. De dynamiek van de economie leent zich echter niet of nauwelijks voor vergezichten op een dergelijke termijn. De visie moet vooral op korte en middellange termijn een gezamenlijke agenda bieden gemeente, bedrijfsleven en organisaties bieden, met een wenkend perspectief voor de lange termijn. Er is daarom een beperktere looptijd tot 2030 gekozen. 1.2. De gemeente kan de visie niet alleen verwezenlijken; er is samenwerking nodig.

De ontwikkeling van de economie van Helmond wordt in de eerste plaats vormgegeven door ondernemers, werknemers en ondersteunende organisaties. Hierin is de rol van de gemeente die van de verbindende factor, die nieuwe verbindingen mogelijk maakt en bestaande verbindingen versterkt. Ook speelt de gemeente een belangrijke rol in het creëren van voldoende ruimte om te kunnen ondernemen. Dit betreft zowel optimalisering van de regelgeving als het faciliteren van fysieke ruimte (denk aan voldoende werklocaties, ontsluiting). Tenslotte is de gemeente verantwoordelijk voor een goede profilering van de (economische) aantrekkelijkheid van Helmond, met name als het gaat om de economische profilering van Helmond op het gebied van de speerpuntsectoren en de toeristische marketing van het stad en het centrum. De internationale promotie van Helmond loopt hoofdzakelijk via de Brainportregio, waarin nauw wordt samengewerkt met de andere gemeenten. De visie en het proces dat hieraan ten grondslag heeft gelegen geeft het vertrouwen dat we de uitvoering in goede samenwerking met alle benodigde partijen kunnen oppakken en waar nodig deze samenwerking nog kunnen intensiveren. 1.3. Vervolgstap nodig om opgaves integraal op te pakken De ontwikkeling van Helmond, mede in het licht van de schaalsprong, vraagt om integrale afwegingen.

De Omgevingsvisie is het document waarin deze (ruimtelijke) keuzes integraal afgewogen en vastgelegd worden. Het is dus denkbaar dat - vanuit de afweging van de Omgevingsvisie - de ruimte voor de economie uiteindelijk anders zal blijken te zijn dan vanuit de economische visie idealiter wenselijk zou zijn. De kans daarop is echter klein omdat deze visie in nauwe samenspraak met het team van de Omgevingsvisie tot stand in gekomen. Bovendien is de

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 4 van 6

werkgelegenheidscomponent een expliciet aandachtspunt in de Omgevingsvisie (zie de Nota van Uitgangspunten, september 2020). Het thema economie en bijbehorende belanghebbenden worden ook nadrukkelijk betrokken bij die afweging in het kader van de Omgevingsvisie (participatie). Financiën Dit voorstel beschrijft de visie op de Helmondse economie en de daarbij behorende ambities maar kent geen financiële consequenties. De uitvoering van de visie (zoals opgenomen in het uitvoeringsprogramma) past voor een groot deel binnen de beschikbare middelen en capaciteit binnen de meerjarenbegroting 2022 en verder. Onderdelen van het plan waarvoor nog geen middelen beschikbaar zijn worden alleen uitgevoerd als daar later via aparte besluitvorming middelen voor beschikbaar worden gesteld. De nieuwe gemeenteraad kan dan indien gewenst ook nog haar accenten en kaders meegeven voor de uitvoering, waarbij ook de inrichting van team economie nader kan worden bezien. Communicatie Ten behoeve van de participatie van ondernemers bij het opstellen van de visie is veelvuldig op allerlei wijzen (op papier en digitaal) gecommuniceerd met ondernemers en andere belangstellenden. Na vaststelling volgt de presentatie aan de stad met behulp van een video en infographic(s).

Daarna start meteen ook de uitvoering, waarbij ondernemers opnieuw intensief zullen worden betrokken en waarvoor de genoemde communicatie zal worden gecontinueerd.

Burgemeester en wethouders van Helmond burgemeester mevr. P.J.M.G. Blanksma – van den Heuvel

secretaris H.J. de Ruiter

Bijlagen 1. Economische visie Helmond 2030 2. Infographic

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 5 van 6

Raadsbesluit Vergadering

18 22 februari 2022

Gemeenteraad

De raad van de gemeente Helmond; gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van 25 januari 2022; gelet op de bepalingen van de Gemeentewet;

besluit: de Economische visie Helmond 2030 vast te stellen.

Aldus besloten in zijn openbare vergadering van 22 februari 2022. De raad voornoemd, de voorzitter,

Gemeenteraad van Helmond

de griffier,

Blz. 6 van 6