RV 015 Stadsplan basisvaardigheden Helmond - laaggeletterdheid

Raadsvoorstel Vergadering

15 22 februari 2022

Onderwerp Portefeuillehouder Afdeling College besluit Commissie Zaaknummer

Stadsplan Basisvaardigheden Helmond - laaggeletterdheid C.J.M. Dortmans AOG, BJO, COM, FIN en IVA 25 januari 2022 Adviescommissie 8 februari 2022 50804254

Gemeenteraad

Aan de gemeenteraad,

Voorstel 1. Het Stadsplan Basisvaardigheden Helmond vast te stellen, met daarin de volgende uitgangspunten: a. Het doel van het Stadsplan Basisvaardigheden Helmond is dat iedereen een stap kan zetten in de ontwikkeling van basisvaardigheden, zodat zij beter kunnen meedoen, rondkomen en vooruitkomen. b. Vanuit het Stadsplan Basisvaardigheden Helmond activeren we partners in de stad op dit onderwerp, vanuit hun eigen rol en verantwoordelijkheid, om tot een duurzame inzet te komen. c. Voor de uitvoering het Stadsplan Basisvaardigheden Helmond zijn tijdelijk extra middelen beschikbaar om een impuls te geven aan de inzet, op basis van de opgenomen begroting. 2. De middelen voor de uitvoering van het Stadsplan beschikbaar te stellen vanuit het budget Duurzaam Gezonde Stad, Impuls Gezondheid, volgens de begroting in het plan.

Inleiding Nederlands kunnen lezen, schrijven en spreken, kunnen rekenen en digitaal vaardig zijn. Het zijn voorwaarden om volwaardig mee te kunnen doen in onze samenleving. Veel mensen in Helmond beschikken echter onvoldoende over deze vaardigheden. Ook degenen die gewoon Nederlands onderwijs hebben gevolgd. In deze situatie willen wij verandering brengen. Helmond heeft de afgelopen jaren al flink geïnvesteerd in een succesvolle aanpak. De focus lag op meer bewustwording, het bereiken van verschillende groepen, uitbreiding van het taalaanbod en het trainen van vrijwilligers. Daarmee hebben we een stevige basis gelegd. Sinds 2020 maakt de aanpak van laaggeletterdheid deel uit van het programma Duurzame en Gezonde Stad. Laaggeletterden zijn en voelen zich vaker minder gezond, hebben een grotere kans eerder te overlijden, maken meer gebruik van zorg van huisarts en ziekenhuis en maken minder gebruik van zorg vooraf en nazorg dan nietlaaggeletterden. Alle laaggeletterden hebben beperkte gezondheidsvaardigheden. Laaggeletterdheid kost de Nederlandse samenleving ruim 1,13 miljard euro per jaar. 257 miljoen daarvan zijn kosten van extra gezondheidszorg. Dat komt door meer opnamen in het ziekenhuis en meer bezoeken aan de huisarts. Uit onderzoek blijkt dat taalscholing niet alleen taalvaardiger maakt, maar ook gelukkiger, zelfredzamer, sociaal actiever én gezonder.

Laaggeletterden voelen zich na het volgen van scholing zowel fysiek als psychisch gezonder. De aanpak van laaggeletterdheid draagt dus bij aan de verbetering van de gezondheid en gezondheidsvaardigheden van onze inwoners. Laaggeletterdheid is een hardnekkig probleem, dat om een integrale, sluitende aanpak vraagt. Samen met de betrokken partners in de stad is daarom gewerkt aan een Stadsplan basisvaardigheden, dat inzet op activatie. Dit plan beschrijft de Helmondse aanpak om iedereen een stap te laten zetten en de beste kansen te bieden vanuit basisvaardigheden. Het plan is een eerste stap in een duurzame aanpak. Deze aanpak zal zich in de uitvoering verder ontwikkelen. Daarmee blijven de uitgangspunten gelijk, maar zullen de activiteiten en projecten aangepast worden aan de actuele situatie. Beoogd effect Het Stadsplan Basisvaardigheden Helmond draagt ertoe bij dat inwoners van Helmond over voldoende basisvaardigheden beschikken om deel te nemen aan de samenleving op een manier die goed bij hun identiteit, vaardigheden en leven past.

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 1 van 4

Argumenten 1.1 Het Stadsplan Basisvaardigheden Helmond geeft een impuls aan de aanpak van laaggeletterdheid. Bij het opstellen van het plan is gekeken naar het bestaande landschap in kader van de aanpak van laaggeletterdheid, om van daaruit te bepalen waar extra winst te behalen is. Het landschap bracht in beeld waar de bestaande aanpak van laaggeletterdheid succesvol is en waar gaten zitten. Gezamenlijk met de partners in de stad is vervolgens een aanpak geformuleerd om een impuls te geven aan de aanpak van laaggeletterdheid. 1.2 In het Stadsplan Basisvaardigheden Helmond wordt elke betrokken organisatie aangesproken op zijn eigen rol en verantwoordelijkheid Laaggeletterdheid is een hardnekkig probleem, dat vraagt om een integrale, sluitende aanpak. Dit kan alleen als iedere partner in de stad zijn verantwoordelijkheid op dit onderwerp pakt. Elke stap van het plan is in samenspraak met betrokken organisaties vormgegeven. Hierbij gaat het niet alleen om organisaties die betrokken zijn in de uitvoering van aanbod (denk aan bibliotheek, LEVgroep of ROC ter AA) maar ook om organisaties die laaggeletterdheid kunnen signaleren of die richting inwoners communiceren (bijvoorbeeld scholen, woningcorporaties of zorgorganisaties) en werkgevers.

Vanuit de verschillende focusgebieden in het Stadsplan nodigen we de betrokken organisaties uit de stad uit om mee te denken, samen te werken en hun verantwoordelijkheid te pakken op dit onderwerp. 1.3 Het Stadsplan zet in op een beter bereik van laaggeletterden Rondom het thema laaggeletterdheid hangt een taboe. Zeker laaggeletterden met een Nederlandstalige achtergrond ervaren vaak schaamte en zijn daardoor moeilijk te bereiken. Ook spelen negatieve ervaringen met scholing in het verleden vaak een rol. Vanuit het Stadsplan leggen we de focus op het beter bereiken van deze mensen. Hierbij werken we onder meer vanuit een wijkgerichte aanpak, waarbij vertrouwen en maatwerk belangrijk is. 1.4 Het Stadsplan zet in op het terugdringen van laaggeletterdheid De groep laaggeletterden neemt jaarlijks toe. Het Stadsplan zet niet alleen in op het verbeteren van de basisvaardigheden van laaggeletterden, maar kijkt ook expliciet naar preventie. Met een gestructureerde gezinsaanpak willen we laaggeletterdheid onder ouders verminderen en tegelijk inzetten op een betere ontwikkeling van (hun) kinderen. Zo dringen we de groei van de doelgroep terug.

2.1 De middelen uit Duurzaam Gezonde Stad zijn incidenteel en geven een tijdelijke impuls, terwijl het plan werkt aan duurzame inzet op basisvaardigheden Deze incidentele middelen lopen tot en met 2024 en worden met name ingezet op maatregelen en projecten die de transitie naar ‘iedereen een stap laten zetten’ in gang kunnen zetten. Dus inzetten op de bewustwording, vindplaatsen, aanbod, de werkvloer, wijkgerichte aanpak én het borgen van het thema in de gemeentelijke organisatie. We hebben in de nota focus gezondheid aangegeven dat we meer moeten inzetten op structurele projecten, daar passen incidentele middelen niet bij, maar deze impuls draagt wel bij aan een structurele inzet voor een duurzaam vervolg. Bovendien wordt voor een duurzaam vervolg actief verbinding gelegd met structurele uitvoering en van daaruit ook bekeken wat nodig is voor een duurzaam vervolg na 2024. Kanttekeningen 1.1 Het succes van de aanpak is lastig te monitoren De cijfers over laaggeletterdheid komen voort uit landelijk onderzoek dat slechts eenmaal per zeven jaar wordt herhaald. Dit maakt het lastig een direct succes te meten. We monitoren de aanpak daarom op basis van het aantal bereikte mensen in ons aanbod. Daarnaast zullen we kijken hoe we gebruik kunnen maken van monitoringsinstrumenten over gezondheid en sociale inclusie.

Ook zullen we de tevredenheid van deelnemers in het aanbod in beeld gaan brengen. Financiën In het kader van het strategisch programma Duurzame Gezonde Stad is een budget beschikbaar gesteld van Impulsmiddelen Gezondheid- thema Laaggeletterdheid. Het gaat om een budget van in totaal 600.000 euro, dat in de begroting in 4 jaarschijven van elk 150.000 euro is opgenomen in de periode 2020 t/m 2023. In de periode 2020-2021 is van dit budget tot op heden een bedrag van 200.000 euro aangesproken. Daarmee resteert een bedrag van 400.000 euro. Dekking voor de verdere planvorming wordt gevormd door deze resterende middelen die zijn ondergebracht in programma 3 Zorg en Welzijn, onderdeel Maatschappelijke ondersteuning. Communicatie Het Stadsplan basisvaardigheden zal na vaststelling feestelijk ondertekend en gelanceerd worden.

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 2 van 4

In het Stadsplan Basisvaardigheden Helmond is de campagne 'Laat (digi)taal leven in Helmond' opgenomen. Hiermee willen we taal/basisvaardigheden en het belang ervan beter zichtbaar maken in de stad. We vragen expliciet inwoners en partners in de stad om mee te denken hoe we dat kunnen realiseren, zodat het zo goed mogelijk aansluit bij doelgroep en behoeften. In de begroting zijn middelen voor communicatie opgenomen. Interne communicatie rondom taal/basisvaardigheden wordt opgepakt vanuit het project Heldere Taal. Vervolg Na vaststelling van het Stadsplan door de gemeenteraad zal het worden ondertekend door de betrokken kernpartners. Op basis van het plan kan de uitvoering worden vormgegeven. Burgemeester en wethouders van Helmond burgemeester mevr. P.J.M.G. Blanksma – van den Heuvel

secretaris H.J. de Ruiter

Bijlagen  Stadsplan Basisvaardigheden Helmond

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 3 van 4

Raadsbesluit Vergadering

15 22 februari 2022

Gemeenteraad

De raad van de gemeente Helmond; gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van 25 januari 2022; gelet op de bepalingen van de Gemeentewet;

besluit: 1. Het Stadsplan Basisvaardigheden Helmond vast te stellen, met daarin de volgende uitgangspunten: a. Het doel van het Stadsplan Basisvaardigheden Helmond is dat iedereen een stap kan zetten in de ontwikkeling van basisvaardigheden, zodat zij beter kunnen meedoen, rondkomen en vooruitkomen. b. Vanuit het Stadsplan Basisvaardigheden Helmond activeren we partners in de stad op dit onderwerp, vanuit hun eigen rol en verantwoordelijkheid, om tot een duurzame inzet te komen. c. Voor de uitvoering het Stadsplan Basisvaardigheden Helmond zijn tijdelijk extra middelen beschikbaar om een impuls te geven aan de inzet, op basis van de opgenomen begroting. 2. De middelen voor de uitvoering van het Stadsplan beschikbaar te stellen vanuit het budget Duurzaam Gezonde Stad, Impuls Gezondheid, volgens de begroting in het plan.

Aldus besloten in zijn openbare vergadering van 22 februari 2022. De raad voornoemd, de voorzitter,

Gemeenteraad van Helmond

de griffier,

Blz. 4 van 4