RV 013 1e wijziging begroting Veiligheidsregio Brabant-Zuidoost (VRBZO) 2025

Raadsvoorstel Raadsvergadering

013 11 maart 2025

Onderwerp Portefeuillehouder College besluit Zaaknummer

1e begrotingswijziging 2025 Veiligheidsregio-Brabant Zuidoost (VRBZO) S.C.C.M. Potters 14 januari 2025 52349030

Gemeenteraad

Aan de gemeenteraad, Het college stelt u voor: 1. De zienswijze op de 1e begrotingswijziging 2025 van de gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio Brabant-Zuidoost (VRBZO) vast te stellen; 2. Het Dagelijks Bestuur van de gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio Brabant-Zuidoost middels bijgevoegde brief in kennis te stellen van de zienswijze; 3. In te stemmen de financiële mutatie voor dit voorstel te verwerken in de 1e Berap 2025 en de uitgave te verrekenen met de uitkomst van de voor-/ nadelen van de 1e Berap. Samenvatting Het bieden van een veilige werk-, woon- en leefomgeving is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van inwoners, bedrijven, gemeenten en vele andere instellingen. De Veiligheidsregio Brabant-Zuidoost (VRBZO) levert een belangrijke bijdrage aan de veiligheid van de inwoners in de regio Brabant-Zuidoost. In een maatschappij waarin de (veiligheids-)risico’s alsmaar toenemen en complexer worden, groeit het belang van een sterke en daadkrachtige Veiligheidsregio, zowel kwantitatief alsook kwalitatief op sterkte. Deze vereisten zien we terug in steeds strenger wordende wet- en regelgeving, in brancherichtlijnen en overeenkomsten, maar ook in maatschappelijke betrokkenheid. VRBZO constateert dat zij niet langer kan voldoen aan deze eisen en verwachtingen. De zorg voor veiligheid van inwoners en bedrijven legt inmiddels een onevenredige druk op het personeel.

Er zijn grote zorgen over de bedrijfscontinuïteit en er is onvoldoende slagkracht voor het uitvoeren van zowel de reguliere activiteiten als de werkzaamheden in crisissituaties. VRBZO geeft aan dat lange tijd is getracht om binnen de bestaande middelen te voldoen aan de minimale vereisten van een gezonde en veilige organisatie en een daadkrachtige hulpverleningsdienst. Maar blijven zoeken naar nog enige ruimte in de begroting is niet langer mogelijk en verantwoord. Het Algemeen Bestuur VRBZO (AB) heeft daarom in het voorjaar 2024 opdracht gegeven om te komen met een nadere uitwerking van de situatie. Deze bestuursopdracht kent drie deelopdrachten: 1. Op zo kort mogelijke termijn wordt een overzicht voorbereid van onderwerpen waarbij op dit moment niet wordt voldaan aan geldende wet- en regelgeving en wat nodig is (in capaciteit en tijd) om aan deze vereisten te voldoen. Criterium voor opname in het overzicht is dat de veiligheid van medewerkers moet zijn geborgd en de bedrijfscontinuïteit en taakuitvoering kan worden gegarandeerd. Hierbij wordt de bandbreedte voor invulling van verbeteringen en de voorgestelde invulling aangegeven en voorzien van een planning. 2.

Daarnaast worden aanvullende stappen in beeld gebracht om de organisatie op orde te brengen naar een gezond functionerende organisatie met daarbij een overzicht van die onderwerpen, waarbij op dit moment niet wordt voldaan aan brancherichtlijnen en uitvoeringsvoorschriften, met inzicht hoe andere Veiligheidsregio’s hieraan invulling geven (benchmark). 3. De nieuwe directeur zal worden gevraagd te werken aan een nieuw beleidsplan (met ingangsdatum 2026).

Ad. 1. Uitwerking deelopdracht 1 -het voldoen aan wet- en regelgevingGeconstateerd is dat VRBZO op diverse terreinen, vooral binnen brandweerzorg en deels binnen bedrijfsvoering, niet (voldoende) wordt voldaan aan geldende wet- en regelgeving. Dit is met name het geval op het gebied van: • Taakuitvoering Gemeenteraad van Helmond

Blz. 1 van 7

•

De Wet veiligheidsregio’s (WvR) is duidelijk in wat de taken en verantwoordelijkheden van een Veiligheidsregio zijn en waaraan ook VRBZO moet voldoen. Het op orde hebben van de primaire taakuitvoering is van groot belang. VRBZO kan momenteel, met moeite, de repressieve taken nog uitvoeren. De limiet van wat nog verantwoord is, is bereikt of wordt hier en daar al overschreden. Het lukt nog de primaire taken uit te voeren en de bedrijfscontinuïteit en veiligheid te borgen, maar zowel in kwalitatieve als kwantitatieve zin loopt het systeem vast. Veranderingen in veiligheidsrisico’s vragen om andere vormen van opgeleid worden en opgeleid blijven. Mede vanwege de komst van de Omgevingswet wordt een steeds hoger kennisniveau van veiligheidsadviseurs gevraagd. Voor het uitvoeren van alle taken binnen het primair proces is beschikbaarheid van de juiste, op de taken van de Veiligheidsregio toegespitste informatie, steeds belangrijker, dit is een groot ontwikkelpunt voor VRBZO. Huisvesting en materieel Met de laatste fase van de regionalisering van de brandweer in 2014 zijn ook de huurafspraken voor gebruik van brandweerkazernes vastgelegd. VRBZO moet, in de samenwerking met gemeenten, een goede beheersorganisatie inrichten om toekomstbestendige huisvesting te kunnen blijven garanderen en het duurzaam gebruiken van gebouwen.

Hetzelfde is ook aan de orde bij het beheren en vervangen van materialen en materieel. VRBZO is niet in staat om de verzwaringen in eisen en processen, de toename in werkzaamheden en de kostenverhogingen bij vervangingen op te vangen. En dit terwijl de onvoorwaardelijke beschikbaarheid van materialen en materieel essentieel is voor het veilig en effectief kunnen uitvoeren van de hulpverleningstaken. Voor alle bovengenoemde onderwerpen geldt dat in eerste instantie deskundigheid moet worden georganiseerd om op een later tijdstip inzichtelijk te krijgen wat in totaal nodig is.

Ad 2 en 3 Proces deelopdrachten 2 en 3 -de basis op orde en een nieuw beleidsplanMet het vaststellen van een nieuw beleidsplan zal voor 2027 en verder worden bepaald wat de structurele bijdrage uiteindelijk gaat worden om te kunnen voldoen aan het in een nieuw beleidsplan geformuleerd niveau van veiligheid. Om volledig te kunnen voldoen aan wet- en regelgeving zal ook na 2027 nog een bedrag nodig zijn. Met het vaststellen van een nieuw beleidsplan zal voor 2027 en verder worden bepaald wat de structurele bijdrage uiteindelijk gaat worden om te kunnen voldoen aan het in een beleidsplan geformuleerd niveau van veiligheid.

Voorgenomen besluit en zienswijze Het Algemeen Bestuur VRBZO heeft kennisgenomen van de uitwerking van deelopdracht 1 (voldoen aan wet- en regelgeving) en geconstateerd dat, naast het vinden van financiële dekking uit de bestaande begroting en inzet van algemene reserve, een structurele verhoging van de gemeentelijke bijdrage nodig is de belangrijkste tekortkomingen op korte termijn te kunnen oplossen. De genoemde structurele verhoging van de gemeentelijke bijdrage gaat € 6.000.000 per jaar bedragen (prijspeil 2026). Dit bedrag wordt jaarlijks geïndexeerd. Deze bijdrage kan voor 2025 en 2026 (incidenteel) worden verlaagd door het benutten van onderbesteding in de begroting en onttrekken uit de algemene reserve. De voorliggende, door het Algemeen Bestuur vastgestelde, 1e begrotingswijziging 2025 bevat de verwerking van de uitwerking van deelopdracht 1 -het voldoen aan wet- en regelgeving- van de bestuurlijke opdracht in de begroting 2025. De kadernota 2026 geeft inzicht in de financiële uitwerking van deelopdracht 1 in 2026 en een doorkijk waarin diverse ontwikkelingen worden belicht.

Voorgaande besluitvorming Na de berichten van VRBZO over het feit dat de organisatie niet meer langer kan voldoen aan wet- en regelgeving, er grote zorgen zijn over de bedrijfscontinuïteit en onvoldoende slagkracht, heeft het Algemeen Bestuur in het voorjaar een bestuursopdracht, met 3 deelopdrachten, aan VRBZO gegeven om te komen met een nadere uitwerking van de situatie. De bestuursopdracht en in het bijzonder deelopdracht 1 -voldoen aan wet- en regelgeving- is medio oktober in een bestuursconferentie nader besproken. Tijdens het AB van 12 december is de 1e begrotingswijziging 2025 VRBZO, alwaar de financiële vertaling van deelopdracht 1 in is verwerkt, vastgesteld en ten behoeve van een zienswijze traject aan de deelnemende raden gezonden. Op 3 april zal het AB een definitief besluit nemen over de 1 e

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 2 van 7

begrotingswijziging 2025. Om de gemeenteraden, naast de brieven van 5 april en 4 december 2024, mee te nemen zijn op 22 en 29 januari 2025 twee raadsinformatiebijeenkomsten georganiseerd. De WGR (Wet Gemeenschappelijke Regelingen) schrijft voor dat het bestuur van de gemeenschappelijke regelingen de betrokken gemeenteraden voor 30 april van het jaar waar de begroting c.q. kadernota betrekking op heeft, informeert over de financiële en beleidsmatige uitgangspunten voor dat betreffende kalenderjaar. De kadernota is een informatief instrument dat niet wordt vastgesteld door de raden, en waarbij niet om zienswijzen wordt gevraagd. Het AB VRBZO heeft na bespreking op 12 december 2024 ingestemd met de Kadernota 2026. Waarom Op 13 december 2024 heeft de Veiligheidsregio Brabant-Zuidoost (VRBZO) ter informatie de Kadernota 2026 aan de gemeenteraden gezonden en de 1e begrotingswijziging 2025 voor een zienswijze aan de 21 gemeenteraden in Zuidoost-Brabant aangeboden. De VRBZO levert een belangrijke bijdrage aan de veiligheid van de inwoners in de regio Brabant-Zuidoost. Op grond van de Wet Veiligheidsregio’s voert de VRBZO namens de deelnemende gemeenten taken uit ten aanzien van het voorkomen en bestrijden van branden, rampen en crises.

De financiële bijdragen van de deelnemende gemeenten zijn medebepalend voor het in stand houden van een professionele organisatie die tegen maatschappelijk aanvaardbare kosten bijdraagt aan een veilige leefomgeving. Argumenten 1.1 Geven van een zienswijze op voorstellen van een begrotingswijziging, voor zover deze leiden tot hogere gemeentelijke bijdrage, is een bevoegdheid van de raad Conform artikel 28 van de Gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio Brabant-Zuidoost 2024 worden raden van de deelnemende gemeenten in de gelegenheid gesteld een zienswijze uit te brengen over voorstellen voor wijzigingen van de begroting, voor zover deze leiden tot verhoging van de gemeentelijke bijdragen. Het streven van VRBZO is de 1e Begrotingswijziging 2025 ter vaststelling voor te leggen aan het Algemeen Bestuur VRBZO op 3 april 2025. De gemeenteraad wordt in de gelegenheid gesteld tot uiterlijk 20 maart 2025 een zienswijze in te dienen op de 1e begrotingswijziging 2025 VRBZO. 1.2 De uitgangspunten ontwerpbegroting 2026 zijn opgenomen in de, door AB vastgestelde, Kadernota 2026 Met de vaststelling van de Kadernota 2026 in het Algemeen Bestuur VRBZO van 12 december 2024 is het proces gestart om te komen tot vaststelling van de ontwerpbegroting 2026. In de Kadernota 2026 zijn de uitgangspunten voor de begroting 2026 opgenomen.

De Kadernota is een informatief instrument dat niet wordt vastgesteld door de raden, en waarbij niet om zienswijzen wordt gevraagd. Ter informatie is de Kadernota 2026 door VRBZO, via de raadsgriffiers, aan de gemeenteraden verzonden. De Kadernota 2026 staat in het teken van de uitwerking van de bestuursopdracht en het financiële effect van deelopdracht 1. Tevens wordt een globale schets van deelopdracht 2/3 en het te ontwikkelen regionaal beleidsplan gegeven. Er zijn ontwikkelingen rondom de BDuR-gelden want door wijziging van systematiek vanuit het Rijk is nog onzeker of 10% efficiencykorting op de BDuR-gelden wordt toegepast. Tevens wordt een toelichting op de reguliere indexatie en bijhorende verhoging van gemeentelijke bijdrage gegeven. Bij vaststelling van de Kadernota 2026 heeft het AB ingestemd met een indexering van de gemeentelijke bijdrage van 3,95% voor 2026. Naar aanleiding van een motie die de gemeenteraad bij de behandeling van de programmabegroting 2025 heeft aangenomen inzake het “financiële ravijnjaar 2026” waarbij het college is verzocht alle mogelijkheden tot besparingen te bezien, is ook VRBZO schriftelijk verzocht bij de ontwerpbegroting 2026 een analyse op te stellen. Op deze wijze kan de gemeenteraad worden geïnformeerd.

1.3 Fysieke veiligheid eindverantwoordelijkheid ligt bij gemeenten – uitdagingen VRBZO en argumenten voor positieve zienswijze 1e begrotingswijziging (bestuursopdracht onderdeel 1: voldoen aan wet- en regelgeving) In de WvR is de verantwoordelijkheid van gemeenten met betrekking tot fysieke veiligheid belegd. Conform artikel 2 WvR is het college van burgemeester en wethouders belast met de organisatie van: a. de brandweerzorg b. de rampenbestrijding en de crisisbeheersing c. de geneeskundige hulpverlening. De gemeente blijft op grond van dit artikel (eind)verantwoordelijk voor de fysieke veiligheid, maar heeft ondertussen wel een deel van de bevoegdheden en taken overgedragen aan de veiligheidsregio. De navolgende uitdagingen die VRBZO beschreven heeft, vragen om een strategische aanpak en voldoende structurele middelen om de fysieke veiligheid in de regio Brabant Zuidoost te verbeteren en nadien te borgen: Gemeenteraad van Helmond

Blz. 3 van 7

o o

o o o o o

Naleving van wet- en regelgeving: Het is essentieel dat VRBZO voldoet aan de Wet veiligheidsregio’s en andere wet- en regelgeving. Financiële middelen: Er is een blijvende verhoging van de gemeentelijke bijdrage nodig om de belangrijkste problemen snel op te lossen en om te voldoen aan de toenemende (wettelijke) eisen en kosten. Uit onderzoek blijkt dat in vergelijking met de andere veiligheidsregio’s in Nederland, de VRBZO op plek 23 alleen Flevoland en Drenthe achter zich laat wanneer het gaat over de hoogte van bijdrage per inwoner. Echter de regio Zuid Oost Brabant verschilt op zeer veel aspecten (o.a. bevolkingsdichtheid, verstedelijking, bedrijvigheid, bebouwing, veiligheidsrisico’s, verkeer) enorm van de regio’s Flevoland en Drenthe. Veranderingen in veiligheidsrisico’s: Nieuwe en veranderende veiligheidsrisico’s en wetgeving vragen om andere vormen van training en bijscholing van personeel. Verduurzaming: Bij het beheren en vervangen van materialen en materieel is verduurzaming een belangrijk aandachtspunt. Capaciteit en middelen: VRBZO heeft moeite om de strengere (wettelijke) eisen, toename in werkzaamheden en kostenverhogingen bij vervangingen op te vangen. Samenwerking en deskundigheid: Er is een nauwe samenwerking nodig tussen gemeenten en deskundige inbreng vanuit VRBZO om toekomstbestendige (duurzame) huisvesting en andere voorzieningen te garanderen.

Informatieveiligheid: Het is steeds belangrijker om de juiste, op de taken van de Veiligheidsregio toegespitste informatie beschikbaar te hebben.

Kanttekeningen en risico’s 1.1 Verhoging gemeentelijke bijdrage door 1e begrotingswijziging 2025 betreft deel 1 van bestuursopdracht De 1e begrotingswijziging bevat de verwerking van de uitwerking van deelopdracht 1 van de bestuurlijke opdracht in de begroting 2025. De wijziging verhoogt de gemeentelijke bijdrage en vraagt daarom een zienswijzetraject voor gemeenteraden. De verhoging van de gemeentelijke bijdrage betreft noodzakelijk financiële middelen op diverse terreinen, vooral binnen brandweerzorg en deels binnen bedrijfsvoering, om op korte termijn door VRBZO te kunnen voldoen aan geldende wet- en regelgeving. Een toelichting op de verhoging van de gemeentelijke bijdrage en de gevolgen voor de gemeente zijn opgenomen in de paragraaf "Financiën en prioritering”. 1.2. Bestuursopdracht -deelopdracht 2/3- beleidsplan, betekenen financiële verhoging voor gemeentelijke bijdragen Met het invullen van een deel van de geconstateerde tekortkomingen op gebied van wet- en regelgeving -deelopdracht 1- van de bestuursopdracht is nog geen sprake van een op de toekomst voorbereide en adequaat functionerende Veiligheidsregio. Door de verhoging van de gemeentelijke bijdrage in 2025 kunnen de meest essentiële maatregelen om te voldoen aan wet- en regelgeving worden genomen bij VRBZO.

Het in beeld brengen van wat nodig is voor een voorbereide en adequaat functionerende veiligheidsregio en welk ambitieniveau VRBZO hierbij nastreeft, is vervat in het proces (deelopdracht 2/3) om te komen tot een nieuw Beleidsplan VRBZO. Het streven van VRBZO is om eind 2025 een Beleidsplan VRBZO voor de komende jaren te kunnen vaststellen en dit de basis voor de begroting 2027 te laten zijn. Bij de totstandkoming van dit nieuwe beleidsplan wil het bestuur VRBZO de gemeenteraden op een nog nader te bepalen wijze betrekken. Dit betekent nogmaals een extra verhoging (exclusief de indexering) voor 2026 € 230.000, voor 2027 € 275.000 en voor 2028 € 144.000. 1.3 Opstellen verbeterplan en actief informeren van gemeenteraad Om te voorkomen dat een soortgelijke situatie, in de nabije toekomst, nogmaals voorkomt wordt voorgesteld dat VRBZO een verbeterplan opstelt. Hierin geeft VRBZO aan hoe zij in het vervolg de doelstellingen, opgaven en taken wel gaat halen c.q. kan uitvoeren. VRBZO kan de gemeenteraad halfjaarlijks tijdens een commissie enof raadsvergadering actief op de hoogte te stellen van de vorderingen die VRBZO daarbij maakt. Deze beide bovengenoemde verzoeken zijn verwerkt in het concept zienswijze schrijven. Financiën Het AB van de VRBZO heeft de 1e begrotingswijziging van 2025 vastgesteld. De VRBZO stelt hierin een verhoging van de gemeentelijke bijdrage voor.

De gemeentelijke bijdrage voor Helmond in de begroting 2025 is € 5.815.000 en zal voor Helmond € 6.046.000 gaan bedragen, een verhoging van € 231.000. Voor de extra gemeentelijke bijdrage van € 230.477 voor 2025 is geen dekking aanwezig. Gemeenteraad van Helmond

Blz. 4 van 7

De ontwikkelingen die leiden tot de verhoging zijn: Bijdrage 2024 Gemeente Helmond

€ 5.542.000

Mutaties 2025 Indexering loon- prijsindex Vervallen indexering Verlaging Impuls

+/+ € 303.000 -/- € 23.000 -/- € 7.000

Bijdrage 2025 Inclusief wijzigingen indexering (zie hieronder) bedraagt

€ 5.815.000

1e Begrotingswijziging bestuursopdracht 2025

+/+ €231.000 € 6.046.000

Totaal bijdrage 2025 Gemeente Helmond

De stappen van de financiële afwegingsladder zijn volgens afspraak volledig doorlopen. Voor 2026 en verder wordt nogmaals een extra verhoging (exclusief de indexering) voorgesteld vanuit de bestuursopdracht. Dit betekent voor 2026 € 230.000, voor 2027 € 275.000 en voor 2028 € 144.000 structureel extra. Deze worden meegenomen als autonome ontwikkelingen in de voorjaarsnota. Onderstaande bedragen zijn exclusief de jaarlijkse indexering van de budgetten. Jaarschijven Extra bijdrage bestuurlijke opdracht Totale bijdrage gemeente Helmond incl. bestuurlijke opdracht

2025

2026

€

231.000

€

230.000

€

6.046.000

€

6.276.000

2027 €

275.000

€ 6.551.000

2028

2029

144.000

€ ---------------

€ 6.695.000

€ 6.695.000

€

Participatie In de Gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio Brabant-Zuidoost 2024 is bepaald dat raden van de deelnemende gemeenten in de gelegenheid gesteld een zienswijze uit te brengen over voorstellen voor wijzigingen van de begroting, voor zover deze leiden tot verhoging van de gemeentelijke bijdragen. Het geven van een zienswijze is een middel van de raad om invloed uit te oefenen op het beleid van VRBZO. Communicatie Communicatie over 1e begrotingswijziging 2025 en de kadernota 2026 zal door VRBZO worden verzorgd. Uitvoering en tijdspad Het Algemeen Bestuur VRBZO verzoekt de gemeenteraden om uiterlijk 20 maart 2025 te reageren, zodat de zienswijze kan worden meegenomen in de bespreking van de zienswijzen in het DB. Mede op basis van de aangegeven zienswijzen van de gemeenteraden, zal het AB op 3 april 2025 een definitief besluit te nemen over de 1e begrotingswijziging 2025. Procesinformatie en overige raadsinformatie Er is geen andere informatie behalve de bijlagen.

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 5 van 7

Burgemeester en wethouders van Helmond

mr. S.C.C.M. Potters burgemeester

drs. P.J. Buijtels gemeentesecretaris

Bijlagen • Aanbiedingsbrief Veiligheidsregio Brabant-Zuidoost raden zienswijzen; • Concept 1e wijziging begroting 2025 Veiligheidsregio Brabant-Zuidoost; • Brief raden stand van zaken bestuursopdracht – deelopdracht 1; • Kadernota 2026; • Concept zienswijzebrief; • Artikel Eindhovens Dagblad d.d. 12-12-24.

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 6 van 7

Raadsbesluit Vergadering

11 maart 2025

Gemeenteraad

De raad van de gemeente Helmond; gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van 14 januari 2025; gelet op de bepalingen van de Gemeentewet en Wet Gemeenschappelijke Regelingen;

besluit: 1. De zienswijze op de 1e begrotingswijziging 2025 van de gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio Brabant-Zuidoost (VRBZO) vast te stellen; 2. Het Dagelijks Bestuur van de gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio Brabant-Zuidoost middels bijgevoegde brief in kennis te stellen van de zienswijze; 3. In te stemmen de financiële mutatie voor dit voorstel te verwerken in de 1e Berap 2025 en de uitgave te verrekenen met de uitkomst van de voor-/ nadelen van de 1e Berap.

Aldus besloten in zijn openbare vergadering van 11 maart 2025. De raad voornoemd, de voorzitter,

Gemeenteraad van Helmond

de griffier,

Blz. 7 van 7