RV 009 Wijziging Verordening Individuele inkomenstoeslag Helmond (verbetering en verruiming)

Raadsvoorstel Vergadering

9 22 februari 2022

Onderwerp Portefeuillehouder Afdeling College besluit Commissie Zaaknummer

Verbetering en verruiming individuele inkomenstoeslag E de Vries AOG, BJO, COM, FIN en IVA 18 januari 2022 Adviescommissie 15 februari 2022 50841978

Gemeenteraad

Aan de gemeenteraad,

Voorstel Akkoord te gaan met de gewijzigde verordening Individuele Inkomenstoeslag en deze van kracht te laten worden op 1 maart 2022. Inleiding De individuele inkomenstoeslag (IIT) is een geldbedrag voor mensen die vijf jaar of langer van een laag inkomen moeten leven en geen uitzicht hebben op een hoger inkomen. Grotendeels gaat dit om inwoners met een bijstandsuitkering. Aanvragen van de IIT is in de praktijk soms lastig omdat mensen veel bewijsstukken moeten overleggen. Daarnaast mocht de inwoner maar zeer beperkt extra inkomsten hebben zonder het recht op IIT te verliezen. Wij hebben nu het aanvraagproces vereenvoudigd en de mogelijkheid om jaarlijks bij te verdienen verruimd. Hieronder lichten we dat toe. Omdat we het belangrijk vinden dat inwoners kunnen meedoen in de maatschappij vinden wij dat IIT-ontvangers vrijwilligerswerk moeten kunnen doen (en hier een vrijwilligersvergoeding voor mogen ontvangen) zonder de vrees dat zij hierdoor teveel inkomen hebben en het recht op IIT verliezen. Op dit moment mogen IIT-ontvangers maximaal € 3820,netto in de afgelopen vijf jaar hebben bijverdiend. Dit bedrag was in 2014 gebaseerd op de wettelijke maximale vrijwilligersvergoeding van destijds: € 764,- per jaar. Inmiddels is de maximale vrijwilligersvergoeding fors omhoog gegaan. Voor 2022 is de wettelijke maximale vrijwilligersvergoeding € 1800,-.

Om mee te bewegen met de hoogte van de jaarlijkse maximale vrijwilligersvergoeding trekken we dit ‘vrij te laten bedrag’ hiermee gelijk.

Huidige werkwijze Momenteel is het aanvragen van de individuele inkomenstoeslag een belastend proces. De aanvrager moet over de laatste 60 maanden bewijsstukken overhandigen waaruit het inkomen en eventueel vermogen blijkt, zoals loonstroken, uitkeringsspecificaties en bankafschriften. Dat geldt ook voor een eventuele partner en inwonende minderjarige kinderen. Nieuwe werkwijze Er is gezocht naar een nieuwe werkwijze die het aanvraagproces zo eenvoudig mogelijk maakt. Omdat er al veel gegevens bekend zijn van inwoners in (semi-)overheidssystemen maken wij daar zo veel mogelijk gebruik van. Dit is in lijn met het beleid om informatie waar we al over beschikken niet opnieuw uit te vragen bij de inwoner. Dit betekent dat de inwoner geen bewijsstukken meer hoeft aan te leveren over het inkomen en vermogen. We laten de inwoner het huidige inkomen op het aanvraagformulier invullen. Dit inkomen verifiëren we aan de hand van Suwinet. Wat betreft het vermogen vragen we de inwoner de saldi van de verschillende betaal- en spaarrekeningen en de rekeningnummers op het aanvraagformulier in te vullen. Deze nieuwe werkwijze leidt tot vereenvoudigde aanvraagformulieren. Bruto i.p.v. netto bedragen Omdat we het inkomen aan de hand van Suwinet gaan vaststellen, moeten we met bruto bedragen gaan werken in plaats van netto bedragen. In Suwinet worden namelijk alleen de bruto bedragen genoemd.

We gaan het inkomen Gemeenteraad van Helmond

Blz. 1 van 4

dus ook afzetten tegen de bruto bijstandsnorm. Als de aanvrager het inkomen netto heeft vermeld op het aanvraagformulier rekenen we het bruto bedrag in Suwinet om naar netto. Op deze manier belasten we de aanvrager niet met het omrekenen. Beoogd effect Deze nieuwe werkwijze is minder belastend voor de aanvragers van IIT aangezien zij geen bewijsstukken meer hoeven aan te leveren van de afgelopen 5 jaar. Dit maakt het volledige aanvraagproces een stuk vriendelijker. Tevens kunnen IIT aanvragers participeren in de maatschappij door jaarlijks vrijwilligerswerk te doen (en hier de maximale vrijwilligersvergoeding voor te ontvangen) zonder de vrees te hebben de IIT te verliezen. Argumenten 1.1 Door met een jaarlijks maximaal bij te verdienen bedrag te werken hoeven inwoners op het aanvraagformulier alleen hun huidige inkomen en vermogen aan te geven. En dus niet meer over de afgelopen 5 jaar. Hierdoor is het aanvraagproces van de IIT is vanuit inwoners perspectief een stuk eenvoudiger en minder belastend. Tevens is de nieuwe werkwijze in lijn met het beleid om informatie waar we al over beschikken niet opnieuw uit te vragen bij de inwoner. Kanttekeningen 1.1 Doordat aanvragers geen bewijsstukken meer aanleveren over het inkomen en vermogen en dit alleen hoeven te verklaren op het aanvraagformulier is de kans groter dat de inkomens en vermogens informatie onjuist is.

Inwoners kunnen immers fouten maken bij het berekenen dan wel opschrijven van hun inkomen en vermogen. Bij een steekproefcontrole kan blijken dat een inwoner onterecht IIT verstrekt heeft gekregen. Onterecht uitbetaalde IIT wordt teruggevorderd. 1.2 Inwoners die meer dan de wettelijke maximale vrijwilligersvergoeding bijverdienen (in 2022 is dit boven de € 1.800,- bruto per jaar) kunnen onder de nieuwe voorwaarden niet in aanmerking komen voor de IIT. Financiën De individuele inkomenstoeslag kost de gemeente Helmond ruim € 700.000 per jaar. In 2020 hebben 1900 mensen de toeslag aangevraagd. Afgerond 1600 mensen hebben deze ook gekregen. Het aanpassen van de mogelijkheid om bij te verdienen tot de grens van de wettelijke maximale vrijwilligersvergoeding (€ 1.800 voor 2022) heeft gevolgen voor de groep die in aanmerking komt voor de toeslag. Naar schatting heeft deze wijziging op ongeveer 80% van de gebruikers geen effect. Wat het effect is voor de overige 20% is lastig te voorspellen. In 2020 is ongeveer 40% van de aanvragen die zijn afgewezen, afgewezen omdat de aanvrager te veel bijverdiende. Als dat na voorliggende wijziging niet meer zo is, leidt dit tot een toename van ca 5%, ofwel een stijging van € 35.000 structureel.

De verwachting is dat de groep inwoners die nu geen recht heeft op de toeslag, maar straks wel, groter is dan de groep die nu wel recht heeft op de toeslag, maar straks niet meer. Kwantificeren kunnen we dit effect echter niet. Geadviseerd wordt om goed te monitoren wat het effect is van deze wijziging in de komende jaren en de begroting daar indien nodig op aan te passen.

Burgemeester en wethouders van Helmond burgemeester mevr. P.J.M.G. Blanksma – van den Heuvel

Gemeenteraad van Helmond

secretaris H.J. de Ruiter

Blz. 2 van 4

Raadsbesluit Vergadering

9 22 februari 2022

Gemeenteraad

De raad van de gemeente Helmond; gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van 18 januari 2022; gelet op de bepalingen van de Gemeentewet; gelet op artikel 8, eerste lid, aanhef en onderdeel b, en tweede lid, van de Participatiewet;

besluit: 1. vast te stellen de Verordening individuele inkomenstoeslag Helmond 2022 en deze van kracht te laten worden op 1 maart 2022; 2. in te trekken de Verordening individuele inkomenstoeslag Helmond 2015.

VERORDENING INDIVIDUELE INKOMENSTOESLAG HELMOND 2022

Artikel 1 Begrippen In deze verordening wordt verstaan onder: a. inkomen: totaal van het inkomen, bedoeld in artikel 32 van de Participatiewet, en de algemene bijstand; b. peildatum: datum waartegen een persoon individuele inkomenstoeslag aanvraagt; c. referteperiode: periode van vijf jaar voorafgaand aan de peildatum. Artikel 2 Indienen verzoek Een verzoek als bedoeld in artikel 36, eerste lid, van de Participatiewet, wordt ingediend middels een door het college vastgesteld formulier. Artikel 3 Langdurig laag inkomen 1. Een persoon heeft een langdurig laag inkomen als bedoeld in artikel 36, eerste lid, van de Participatiewet als gedurende de referteperiode het in aanmerking te nemen inkomen niet hoger is dan 100% van de toepasselijke bijstandsnorm: 2. De toepasselijke bijstandsnorm bedraagt voor toepassing van lid 1; a. voor gehuwden de norm genoemd in artikel 21 onder b van de Participatiewet (exclusief de vakantietoeslag); b. voor alleenstaande ouder 90% van de norm genoemd in artikel 21 onder b van de Participatiewet (exclusief de vakantietoeslag); c. voor alleenstaande 70% van de norm genoemd in artikel 21 onder b van de Participatiewet (exclusief de vakantietoeslag). 3 .

Voor de toepassing van het eerste en tweede lid blijven buiten beschouwing: de tijdens de referteperiode ontvangen bruto inkomsten per jaar boven 100 procent van de bijstandsnorm tot een bedrag gelijk aan de maximale vrijwilligersvergoeding als bedoeld in artikel 31 lid 2 sub k van de Participatiewet van het betreffende kalenderjaar. Artikel 4 Hoogte individuele inkomenstoeslag 1. De individuele inkomenstoeslag wordt gebaseerd op de bijstandsnorm per 1 januari van het betreffende kalenderjaar en bedraagt afgerond op hele euro’s: a. Voor gehuwden; 38% van de bijstandsnorm genoemd in artikel 21 onder b van de Participatiewet; b. Voor een alleenstaande ouder; 38% van 90% van de bijstandsnorm genoemd in artikel 21 onder b van de Participatiewet; c. Voor een alleenstaande; 38% van 70% van bijstandsnorm genoemd in artikel 21 onder b van de Participatiewet: 2. Als één van de gehuwden is uitgesloten van het recht op individuele inkomenstoeslag ingevolge de artikelen 11 of 13, eerste lid, van de Participatiewet, komt de rechthebbende echtgenoot in aanmerking voor een individuele inkomenstoeslag naar de hoogte die voor hem als alleenstaande of alleenstaande ouder zou gelden. 3. Voor toepassing van het eerste en tweede lid is de situatie op de peildatum bepalend. Artikel 5 Nadere uitvoeringsregels 1.

Het college kan bij uitvoeringsbesluit nadere regels stellen in het belang van een zorgvuldige uitvoering van deze verordening. Gemeenteraad van Helmond

Blz. 3 van 4

2. Het college stelt in ieder geval beleidsregels vast die aangeven wanneer sprake is van “geen uitzicht op inkomensverbetering” waarbij rekening gehouden wordt met de krachten en bekwaamheden van de persoon en de inspanningen die de persoon heeft verricht om tot inkomensverbetering te komen. Artikel 6 Hardheidsclausule 1. In alle gevallen waarin deze verordening niet voorziet, beslist het college. 2. Het college kan in bijzondere gevallen ten gunste van de belanghebbende afwijken van de bepalingen in deze verordening indien strikte toepassing daarvan leidt tot onbillijkheden van overwegende aard. Artikel 7 Overgangsrecht 1. Besluiten die genomen zijn krachtens de Verordening individuele inkomenstoeslag Helmond 2015 en die gelden op het moment van inwerkingtreding van deze verordening, blijven van kracht tot aan het moment dat zij van rechtswege vervallen, worden ingetrokken of beëindigd. 2. Aanvragen die zijn ingediend vóór 1 maart 2022 en waarop nog niet is beslist bij het in werking treden van onderhavige verordening, worden afgehandeld krachtens de Verordening individuele inkomenstoeslag Helmond 2015. 3. Op een aanhangig bezwaarschrift tegen een besluit dat is genomen vóór de inwerkingtreding van deze verordening, wordt beslist met inachtneming van het bepaalde in de Verordening individuele inkomenstoeslag Helmond 2015.

Artikel 8 Inwerkingtreding Deze verordening treedt in werking op 1 maart 2022. Artikel 9 Citeertitel Deze verordening wordt aangehaald als: Verordening individuele inkomenstoeslag Helmond 2022

Aldus vastgesteld in de openbare raadsvergadering van 22 februari 2022. De raad voornoemd, de voorzitter

Gemeenteraad van Helmond

de griffier

Blz. 4 van 4