Document · PDF

RN 2026-055 Accountantsverslag Gemeente Helmond 2025

Gemeenteraad 7 juli 2026, gemeente HelmondBij agendapunt: Vaststellen Jaarverantwoording 202511.774 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Digitally signed by Bart Blomjous on 26 Jun 2026

Accountantsverslag 2025 Gemeente Helmond

Digitally signed by Bart Blomjous on 26 Jun 2026 Deloitte Accountants B.V. Flight Forum 1 5657 DA Eindhoven Postbus 376 5600 AJ Eindhoven Nederland Tel: 088 288 2888 www.deloitte.nl

Aan de gemeenteraad van de gemeente Helmond Postbus 950 5700 AZ HELMOND Onderwerp Accountantsverslag 2025 Datum 26 juni 2026 Ons kenmerk 2606FDDCB5/JV Behandeld door B. Blomjous MSc RA 06 8355 5440 BBlomjous@deloitte.nl

Geachte leden van de raad, Graag bieden wij u hierbij ons accountantsverslag aan met betrekking tot de controle van de jaarrekening 2025 van de gemeente Helmond. Deze rapportage beschrijft op hoofdlijnen onze controleaanpak en de belangrijkste aangelegenheden die wij tijdens onze controle in overweging hebben genomen. Wij zijn van mening dat de reikwijdte van onze werkzaamheden en de resultaten daarvan een deugdelijke basis vormen voor ons oordeel over de jaarrekening 2025 van de gemeente Helmond. De jaarrekening 2025 is opgesteld onder verantwoordelijkheid van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Helmond. Bij deze jaarrekening hebben wij op 26 juni 2026 een goedkeurende controleverklaring voor het getrouwe beeld verstrekt. Onze controle is uitgevoerd in overeenstemming met onze opdrachtbevestiging gedateerd d.d. 3 oktober 2025 en met ons auditplan gedateerd 28 oktober 2025. Wij hebben de inhoud van dit accountantsverslag ambtelijk besproken met een vertegenwoordiging van de ambtelijke organisatie op 2 juni 2026, de portefeuillehouder en gemeentesecretaris op 4 juni 2026 en met het auditcomité tijdens de vergadering op 18 juni 2026. Hoogachtend, Deloitte Accountants B.V.

K. Kerkhof MSc RA 06 1002 9167 kkerkhof@deloitte.nl B. Blomjous MSc RA

Op alle opdrachten verricht door Deloitte, behoudens M&A Diensten, zijn de Algemene Voorwaarden Dienstverlening Deloitte Nederland, januari 2020 gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel van toepassing. Deloitte Accountants B.V. is ingeschreven in het handelsregister van de Kamer van Koophandel onder nummer 24362853.

Digitally signed by Bart Blomjous on 26 Jun 2026

Inhoudsopgave Kernboodschappen jaarrekeningcontrole

Kernboodschap jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen

Bevindingen jaarrekening

• De financiële positie van uw gemeente

• Belangrijkste bevindingen uit onze controle

Interne beheersing

• Belangrijkste bevindingen voor de interne beheersing

Bijlagen

• Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen

• Bijlage A2 - Onzekerheden in de controle

• Bijlage B - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2025

• Bijlage C - Onafhankelijkheidsbevestiging

Digitally signed by Bart Blomjous on 26 Jun 2026

Kernboodschappen jaarrekeningcontrole

Digitally signed by Bart Blomjous on 26 Jun 2026

Kernboodschap jaarrekeningcontrole De basis voor onze controle is het auditplan 2025 dat met het auditcomité is besproken. In dit accountantsverslag geven wij u inzicht in de belangrijkste bevindingen bij de jaarrekening en de (ontwikkeling van de) interne beheersing van de gemeente Helmond. Wij hebben tijdens onze jaarrekeningcontrole de rekeningsaldi en transactiestromen samenhangend met de balans en het overzicht van baten en lasten gecontroleerd. In deze kernboodschap koppelen wij ons overstijgende beeld terug van deze controle en geven wij beknopt een managementsamenvatting voor de gemeente Helmond. In het hoofdstuk ‘Bevindingen jaarrekeningcontrole 2025’ hebben wij onze bevindingen meer in detail toegelicht, evenals onze adviezen voor de verdere doorontwikkeling van de organisatie gedurende 2026.

Onderwerp

Boodschap

Overall beeld naar aanleiding van jaarrekeningcontrole 2025

Wij hebben de jaarrekeningcontrole 2025 van de gemeente Helmond uitgevoerd, wat heeft geleid tot een goedkeurende controleverklaring. Een compliment is op zijn plaats voor de voorbereiding en het jaarrekeningproces: waar dit in voorgaande jaren soms een uitdaging was, was er bij de start van de controle een volwaardige jaarrekening beschikbaar en was het balansdossier gereed. Daarnaast zien we ook dat de inspanningen om de kwaliteit van de administratie te vergroten afgelopen jaar duidelijk zichtbaar zijn. Dit heeft geleid tot een soepel proces met nauwelijks correcties achteraf, een zeer positieve ontwikkeling. Op basis van de jaarrekening hebben wij een drietal kernboodschappen die wij met u willen delen:

• Budgettaire Sturing: Een kloof tussen ambitie en realisatie Ondanks de zichtbare verbeteringen in de administratieve beheersing, toont het financiële resultaat een ander beeld over de budgettaire sturing. De gemeente sluit 2025 af met een voordelig resultaat (voor mutaties reserves) van € 33,2 miljoen, terwijl de bijgestelde begroting uitging van een nadelig saldo (voor mutaties reserves) van € 13,9 miljoen. Deze aanzienlijke afwijking is grotendeels te verklaren door forse onderbesteding en incidentele baten, wat de vraag oproept in hoeverre de begroting een realistisch sturingsinstrument is. Het illustreert een spanning tussen de ambities van de stad en de beschikbare (ambtelijke) uitvoeringscapaciteit. Dit zien we met name bij de investeringen, waar van de beschikbare € 198 miljoen aan kredieten begin 2025 slechts circa € 20 miljoen daadwerkelijk is gerealiseerd. De jaarrekening noemt een gebrek aan uitvoeringscapaciteit, zowel intern als extern, als belangrijkste oorzaak. Dit leidt tot een schijnbaar gunstige financiële positie, terwijl uitgaven en maatschappelijke resultaten doorschuiven naar de toekomst. Wij adviseren dan ook de ambities in de begroting scherper af te stemmen op de daadwerkelijk beschikbare capaciteit om de voorspelbaarheid en het realiteitsgehalte van de begroting te vergroten.

• Sociaal Domein: Het dubbele gezicht van een voordelig resultaat Het Sociaal Domein sluit af met een positief resultaat. Hoewel dit deels wordt toegeschreven aan incidentele Rijkscompensatie voor o.a. jeugdzorg en de effecten van de eerder ingezette "ombuigingsmaatregelen" om de kostenstijgingen te beheersen, toont een diepere analyse van de begrote en gerealiseerde cijfers een ander beeld. De begroting voor 2025 lijkt de stijgende kostentrend van voorgaande jaren door te trekken, terwijl de realisatie juist laat zien dat de werkelijke kosten beperkt stijgen. De realisatie volgt de begrote stijging dus niet, wat de fundamentele vraag oproept of hier sprake is van succesvol beleid of van een te ruime raming. Wij adviseren het college dan ook om de oorzaken van het grote voordelige resultaat in het Sociaal Domein nader te onderzoeken, met specifieke aandacht voor de discrepantie tussen de begrote en gerealiseerde kosten en de aannames en modellen die ten grondslag liggen aan de (meerjaren-) begroting voor het Sociaal Domein kritisch te evalueren en waar nodig aan te scherpen, zodat toekomstige begrotingen een realistischer beeld geven van de te verwachten uitgaven. • Grondexploitatie Brandevoort II: Groeiende discrepantie tussen plan en realiteit De boekwaarde van de grondexploitaties is verder toegenomen tot € 205 miljoen, terwijl de risico's stijgen naar € 129 miljoen.

Twee zaken vragen hierbij nadrukkelijk aandacht. Ten eerste blijft de waardering van Brandevoort 2, conform de verslaggevingsregels, gebaseerd op een verouderd plan, waardoor de financiële verslaglegging steeds verder afwijkt van de beleidsmatige realiteit. Wij herhalen ons advies om op zo kort mogelijke termijn een nieuwe grondexploitatie voor dit gebied vast te stellen. Dit is essentieel om de financiële risico's juist in beeld te brengen en actieve sturing mogelijk te maken. Ten tweede vormt netcongestie een onzekerheid die de realisatie van projecten kan vertragen, met aanzienlijke maatschappelijke en potentieel financiële gevolgen. Het is dan ook belangrijk deze ontwikkelingen nauwgezet te blijven volgen zeker gezien de relatief hoge balanswaarde van de reeds gemaakte investeringen in het grondbedrijf.

Kernboodschappen jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Digitally signed by Bart Blomjous on 26 Jun 2026

Bestuurlijke samenvatting Bestuurlijk relevante bevindingen en aanbevelingen jaarrekeningcontrole

Digitally signed by Bart Blomjous on 26 Jun 2026

Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen Getrouwheid

Rechtmatigheid

Financiële positie

Proces jaarrekeningcontrole

•

Wij hebben een goedkeurende controleverklaring verstrekt voor het getrouwe beeld van de jaarrekening.

•

De gehanteerde materialiteit voor fouten en onzekerheden bedraagt € 8,8 miljoen.

•

Wij hebben tijdens onze controle van de WNT geen afwijkingen geïdentificeerd die de materialiteitsgrens conform het controleprotocol WNT te boven gaan.

•

Het college van B&W heeft in haar rechtmatigheidsverantwoording geen fouten gerapporteerd groter dan de verantwoordingsgrens.

•

In de paragraaf bedrijfsvoering zijn de bevindingen groter dan de rapporteringstolerantie toegelicht door het college.

•

De gehanteerde verantwoordings- en rapportagegrens bedraagt € 9 miljoen respectievelijk € 435.000.

•

Wij hebben de conclusies van het college in ons getrouwheidsoordeel betrokken waaruit geen materiële tekortkomingen zijn gebleken.

•

Wij hebben geen fouten en/of onzekerheden geconstateerd ten aanzien van de SiSa-bijlage die als bijlage bij de jaarstukken is opgenomen. In Bijlage B - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2025 is de voorgeschreven tabel met fouten en onzekerheden opgenomen.

•

Het eigen vermogen van gemeente Helmond is toegenomen van € 326 miljoen ultimo 2024 naar € 359 miljoen ultimo 2025.

•

De beschikbare weerstandscapaciteit is ultimo 2025 afgenomen naar € 172 miljoen (2024: € 180 miljoen). Deze weerstandscapaciteit is hoger dan de door de gemeente Helmond onderkende en aanwezige risico’s van € 129 miljoen (2024: € 120 miljoen). De toename van de risico’s komt voort uit een verhoging van de risico's gerelateerd aan de grondexploitaties, met name door de onzekerheid rondom de planning door netcongestie en de impact van rentestijgingen op de langlopende, kapitaalintensieve projecten. De ratio weerstandsvermogen is afgenomen tot 1,34. De ratio ligt hiermee onder de door de raad vastgestelde streefwaarde van 1,5. Middelen uit het positieve resultaat 2025 kunnen overgeheveld worden naar de Algemene Reserve zodat weer wordt voldaan aan, de door de raad, vastgestelde streefwaarde.

•

Het opstel- en controleproces is dankzij een goede samenwerking en voorbereiding soepel verlopen. Wij constateren een zeer positieve ontwikkeling in het jaarrekeningproces. Dit heeft geleid tot het feit dat er uit de controle van de jaarrekening nauwelijks nog correcties volgen.

•

Ook dit jaar constateren we dat de controle van grondexploitaties plaatsvindt tijdens de controle van de jaarrekening. Hoewel de onderbouwingen goed zijn, betreft het posten die gebaseerd zijn op schattingen, waardoor de kans op aanpassingen naar aanleiding van de controle groter is. Het verdient daarom aanbeveling om deze controle los te koppelen van de jaarrekeningcontrole, zodat we de druk op dit onderdeel kunnen verlagen en meer kunnen spreiden door het jaar.

Kernboodschappen jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Digitally signed by Bart Blomjous on 26 Jun 2026

Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen Sociaal domein

Grondexploitatie

•

De controle van de bestedingen binnen het Sociaal Domein heeft geen bijzonderheden opgeleverd. De verantwoorde baten en lasten zijn getrouw en, binnen de door de raad vastgestelde tolerantiegrenzen, rechtmatig tot stand gekomen.

•

De gemeente Helmond sluit het Sociaal Domein in 2025 af met een positief resultaat. Dit is een opmerkelijke afwijking ten opzichte van de begroting en staat in contrast met de landelijke trend van financiële tekorten bij gemeenten. Het resultaat wordt deels gedreven door incidentele baten, met name een niet-begrote Rijkscompensatie voor jeugdzorg en het positieve effect van ingezette "ombuigingen" om de kostenstijgingen in de jeugdzorg te beheersen. Echter, roept de analyse tussen initiële begroting, bijgestelde begroting en gerealiseerde lasten over 2022 tot en met 2025 de vraag op of het resultaat primair voortkomt uit incidentele baten en succesvolle beleidsinterventies, of dat het grotendeels het gevolg is van een te hoge, en daarmee onrealistische, raming in de begroting. Deze discrepantie maakt het lastig om het werkelijke effect van de beleidsmaatregelen zuiver te beoordelen en vermindert de effectiviteit van de begroting als sturings- en controleinstrument voor de raad.

•

Naast de financiële aspecten blijven de bredere uitdagingen bestaan. Het landelijke tekort aan zorgprofessionals vormt een reëel risico voor de continuïteit en kwaliteit van de zorg. In dit licht blijft de focus van Helmond op preventie en het versterken van de sociale basis, zoals blijkt uit initiatieven als 'Kansrijk', een logische strategische keuze. Het vraagt van het college en de raad continu om een complexe afweging te maken tussen korte-termijnbeheersing van de kosten en lange-termijninvesteringen in de veerkracht van de samenleving.

•

Gezien het feit dat het positieve resultaat deels is ingegeven door incidentele baten en dat de structurele effecten van de ombuigingsmaatregelen in de begroting voor 2026 zijn verwerkt, is het cruciaal om de duurzaamheid van deze effecten te borgen. Wij adviseren het college dan ook om de impact van de ingezette verbetermaatregelen in het Sociaal Domein nauwgezet te blijven monitoren. Door de structurele besparingen periodiek te vergelijken met de prognoses, kan tijdig worden ingegrepen mochten de resultaten achterblijven bij de ambitieuze, ingeboekte verwachtingen voor de komende jaren.

•

Voor de grondexploitatie hebben wij het proces, de dossiervorming en de onderbouwingen beoordeeld waarop het management de geactualiseerde schattingen heeft gebaseerd. Wij hebben onder andere een analyse gemaakt van de realisatie in en de geactualiseerde schattingen ultimo 2025 versus de schattingen in de jaarrekening 2024 (‘backtesting’). Ook hebben wij de door de gemeente toegepaste parameters voor onder andere de toerekening van kosten- en opbrengstenstijgingen gecontroleerd. Wij zijn van mening dat de waardering van de grondexploitatie op basis van de hiervoor beschreven werkzaamheden een getrouw beeld geeft. Het jaarrekeningresultaat 2025 uit hoofde van het grondbedrijf is € 4,1 miljoen negatief.

•

Net als vorig jaar vestigen wij de aandacht op de grondexploitatie Brandevoort 2. De waardering in de jaarrekening is, conform de verslaggevingsregels, nog steeds gebaseerd op een verouderd plan. De financiële realiteit van de nieuwe ambities voor dit gebied (Nieuw Brandevoort) wijkt inmiddels significant af van deze verslaggevingsrealiteit. Deze discrepantie kan bij de vaststelling van de nieuwe plannen leiden tot een aanzienlijke financiële bijstelling. Wij achten het daarom van groot belang dat de gemeenteraad op korte termijn een nieuwe grondexploitatie voor dit gebied vaststelt, zodat de jaarrekening de actuele (financiële) realiteit weerspiegelt.

•

Netcongestie vormt een fundamentele onzekerheid voor de realisatie van projecten, met name op bedrijventerreinen waar einddata significant zijn uitgesteld. Hoewel de directe financiële impact door het uitstellen van zowel kosten als opbrengsten beperkt kan lijken, kan de maatschappelijke impact door vertraging in de realisatie van woningen en werklocaties aanzienlijk zijn. Wij adviseren om de ontwikkelingen rondom netcongestie en mogelijke technische oplossingen nauwgezet te blijven volgen.

Kernboodschappen jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Digitally signed by Bart Blomjous on 26 Jun 2026

Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen Realiteitsgehalte begroting

•

De jaarrekening sluit met een voordelig resultaat van € 41.6 miljoen (na mutaties reserves). Dit wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door een significante onderbesteding aan de lastenzijde, terwijl de baten nagenoeg conform raming zijn gerealiseerd. De onderuitputting wordt voor een belangrijk deel verklaard door een structureel tekort aan uitvoeringscapaciteit, zowel intern als extern. Hierdoor worden begrote ambities en investeringen niet binnen het boekjaar gerealiseerd, maar doorgeschoven naar de toekomst. Naast capaciteitstekorten wordt de voortgang geremd door externe afhankelijkheden, zoals de impact van netcongestie, en de inherente complexiteit van publieke besluitvormings- en participatietrajecten, maar mogelijk ook door een cultuur waarin budgethouders de neiging hebben om middelen vast te houden als buffer, uit vrees dat deze na vrijgave niet opnieuw beschikbaar komen. Dit belemmert een flexibele, centrale herallocatie van middelen en versterkt het patroon van onderbesteding. Het huidige proces van het 'stapelen' van nieuwe en overgehevelde budgetten leidt tot een onrealistisch hoge raming. Wij adviseren om bij de bestuursrapportages (Berap) kritischer te toetsen of de organisatie de capaciteit heeft om de extra middelen daadwerkelijk te besteden en, indien nodig, budgetten direct door te faseren naar latere jaren.

Interne beheersing

•

Op basis van de interim-controle is ons algemene beeld dat de interne beheersing van gemeente Helmond in de basis op orde is. De belangrijkste processen die de financiële verslaglegging raken, bevatten relevante waarborgen en functiescheidingen en voldoen daarmee aan de eisen die wij in de accountantscontrole stellen. De tijdens de interim-controle 2025 geïdentificeerde tekortkomingen zijn met u (gemeenteraad) gedeeld, middels de managementletter gedateerd op d.d. 9 december 2025. In het voorliggende accountantsverslag vindt u onze bevindingen naar aanleiding van de jaarrekeningcontrole.

IT-omgeving

•

Uit onze IT-werkzaamheden op de belangrijkste financiële processen blijkt dat organisatie aandacht heeft voor en bezig is (geweest) opvolging te geven aan de eerder geconstateerde tekortkomingen in de algemene IT-beheersmaatregelen. Desondanks leiden de bestaande tekortkomingen in de IT-omgeving ertoe dat de gemeente en wij niet kunnen steunen op de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking. Als gevolg hiervan hebben wij conform voorgaande jaren extra gegevensgerichte werkzaamheden uitgevoerd, waaronder het uitvoeren van specifieke werkzaamheden om de betrouwbaarheid van data en lijstwerk vast te stellen.

Inkopen en aanbestedingen

•

Uit de uitgevoerde controlewerkzaamheden op de naleving van de Europese aanbestedingsrichtlijnen is een aantal afwijkingen gebleken waarbij geldende richtlijnen niet zijn gevolgd. De totale omvang van deze rechtmatigheidsfout bedraagt € 2,0 miljoen (2024: € 1,7 miljoen). Hoewel het aantal onrechtmatige dossiers is gedaald van 17 in 2024 naar 13 in 2025, is de financiële omvang van de fouten toegenomen. Van de 13 dossiers waren er 4 nieuw in 2025. De gemeente werkt aan een verbeterplan voor de inkoopfunctie, onder meer door het verplicht digitaal melden van een inkoopbehoefte. Gezien de aanhoudende onregelmatigheden dringen wij aan op een effectieve implementatie van deze maatregelen om de inkoopfunctie en het contractmanagement verder te professionaliseren.

Overig

•

Zie de bijlage A bij dit accountantsverslag waaruit blijkt welke (niet)-gecorrigeerde bevindingen, onzekerheden en tekortkomingen in de toelichtingen wij hebben geconstateerd.

•

In bijlage C is onze volledige onafhankelijkheidsbevestiging te vinden.

•

De gemeente heeft een frauderisicoanalyse, welke door het college is vastgesteld in februari 2025.

•

Tevens hebben wij als onderdeel van onze werkzaamheden voor de jaarrekeningcontrole vastgesteld dat binnen uw organisatie op een adequate wijze opvolging wordt gegeven aan integriteitsmeldingen. Tijdens onze controle over 2025 zijn door ons geen fraudegevallen geconstateerd.

Frauderisicoanalyse

Kernboodschappen jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Digitally signed by Bart Blomjous on 26 Jun 2026

Bevindingen jaarrekening

Digitally signed by Bart Blomjous on 26 Jun 2026

De financiële positie van uw gemeente De vermogenspositie van uw gemeente is verbeterd Het BBV, de verslaggevingsregels voor gemeenten, maakt een duidelijk onderscheid tussen resultaatbepaling en resultaatbestemming. Alle baten en lasten dienen via het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening te lopen. Er mogen geen baten of lasten rechtstreeks in het eigen vermogen worden gemuteerd. De mutaties in het eigen vermogen vinden plaats door middel van de resultaatbestemming. Het gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten over het boekjaar 2025 bedraagt € 33,2 miljoen voordelig. Per saldo is tussentijds € 8,4 miljoen aan de reserves onttrokken, zodat het uiteindelijk gerealiseerde resultaat over 2025 circa €41,6 miljoen voordelig bedraagt. Dit resultaat is afzonderlijk vermeld onder het eigen vermogen in de balans. In het overzicht hiernaast hebben wij de ontwikkeling van het eigen vermogen opgenomen. De omvang van het eigen vermogen bedraagt ultimo 2025 circa 57% van het balanstotaal (ultimo 2024: 54% van het balanstotaal) en is daarmee toegenomen ten opzichte van 2024.

2025

2024

2023

2022

Eigen vermogen per 1 januari

325,9

275,7

276,5

274,2

Tussentijdse resultaatbestemming

-/- 8,4

37,5

-/- 14,3

-/- 18,9

Gerealiseerd resultaat

41,6

12,7

13,5

21,2

Gerealiseerd totaal saldo baten en lasten

33,2

50,2

-/- 0,8

2,3

Eigen vermogen per 31 december

359,1

325,9

275,7

276,5

Exploitatieresultaat (x € 1 miljoen)

Saldo baten en lasten

Het feitelijke saldo van baten en lasten in een jaar is weergegeven als het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten. Daarnaast kent de gemeente het gerealiseerde resultaat. Dit is het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten plus of min de tussentijdse resultaatbestemming. Deze tussentijdse resultaatbestemming bestaat uit de onttrekkingen aan en stortingen in reserves gedurende het boekjaar. Deze mutaties in reserves vinden plaats op basis van door de gemeenteraad genomen besluiten. Het gerealiseerde resultaat is dus mede het gevolg van de eerdere politieke besluitvorming. Wat het voorgaande concreet betekent voor uw gemeente hebben wij in het overzicht hiernaast weergegeven.

Eigen vermogen (x € 1 miljoen)

Kernboodschappen jaarrekeningcontrole

Totale baten

482,3

Totale lasten

-/- 449,1

Gerealiseerd totaal saldo baten en lasten

33,2

Af: stortingen in reserves

-/- 39,2

Bij: onttrekkingen aan reserves

47,6

Saldo mutaties reserves

8,4

Gerealiseerd resultaat

41,6

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Digitally signed by Bart Blomjous on 26 Jun 2026

De financiële positie van uw gemeente Het overzicht van baten en lasten over het boekjaar 2025 laat een voordelig gerealiseerd resultaat (voor mutaties reserve) van € 33,2 miljoen zien, ten opzichte van een begroot nadelig saldo van € 13,9 miljoen (begroting na wijziging).

Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten (x € 1 miljoen) 60

De jaarrekening 2025 sluit – na verwerking van de mutaties in reserves – met een voordelig gerealiseerd resultaat van circa € 41,6 miljoen.

De toename in het gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten én het uiteindelijk gerealiseerd resultaat wijken hiermee significant van elkaar af. Dit wordt voor een belangrijk deel verklaard door een hogere opbrengst uit het gemeentefonds (€ 8,8 miljoen) en een voordeel binnen het sociaal domein (€ 9,5 miljoen). In tegenstelling tot voorgaand jaar, draagt het grondbedrijf in 2025 met een negatief resultaat van € 4,1 miljoen nadelig bij aan het saldo. De grote afwijkingen, met name in het sociaal domein en op het gemeentefonds, onderstrepen de volatiliteit in de gemeentelijke financiën. Wij adviseren u de beheersmaatregelen rondom deze posten te blijven monitoren om de voorspelbaarheid van de begroting te vergroten.

20 2022

2023

2024

2025

Mutaties in reserves (x € 1 miljoen) 40 30

In de programmaverantwoording geeft het college per programma op hoofdlijnen een verklaring voor de gerealiseerde afwijkingen ten opzichte van de begroting na wijziging. In de paragraaf bedrijfsvoering heeft het college de rechtmatigheid van de begrotingsafwijkingen nader toegelicht. Verderop in dit accountantsverslag gaan wij hierop in.

20 10

(10) 2022

2023

2024

2025

Gerealiseerd resultaat (x € 1 miljoen) 50 40

30 20 10 2022

Kernboodschappen jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

2023

2024

Interne beheersing

2025

Bijlagen

Digitally signed by Bart Blomjous on 26 Jun 2026

De financiële positie van uw gemeente Kengetallen voor gemeente Helmond (begroot en werkelijk over de periode 2022-2025)

Solvabiliteit De solvabiliteit geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Als sprake is van een forse schuld en veel eigen vermogen (totaal van algemene en bestemmingsreserves), hoeft een hoge schuld geen probleem te zijn voor de financiële positie. Hoe hoger de solvabiliteitsratio, hoe groter de weerbaarheid van de gemeente.

60%

Grondexploitatiequote

40%

25%

30%

20%

De grondexploitatiequote geeft aan hoe groot de grondpositie (waarde van de grond) is ten opzichte van de totale baten van de gemeente. In de regel geldt: hoe hoger de grondexploitatiequote, hoe groter het risico dat de gemeente loopt. Netto schuldquote

35% 50%

30%

15%

20%

10%

Hoe hoger de schuld, hoe hoger de netto schuldquote. De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen en geeft een indicatie van de ‘druk’ van de rentelasten en aflossingen op de exploitatie.

2022

Structurele exploitatieruimte Voor de beoordeling van de financiële positie is ook van belang te kijken naar de structurele baten en lasten. Structurele baten zijn bijvoorbeeld de algemene uitkering uit het gemeentefonds en de opbrengsten uit de onroerende zaakbelasting. Dit kengetal geeft aan hoe groot de structurele exploitatieruimte is, doordat wordt gekeken naar de structurele baten en lasten en deze worden vergeleken met de totale baten. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten (waaronder de rente en aflossing van leningen) te dekken.

Kernboodschappen jaarrekeningcontrole

2023

2024

Begroot

Werkelijk

2025

2022

2023

2024

Begroot

Werkelijk

2025

Structurele exploitatieruimte

Netto schuldquote 45% 40% 35% 30% 25% 20% 15% 10% 5% 0%

10% 8% 6% 4% 2% 0% 2022

Grondexploitatiequote

Solvabiliteit

Bestuurlijke samenvatting

2023

2024

Begroot

Werkelijk

Bevindingen jaarrekening

2025

2022

Interne beheersing

2023

2024

Begroot

Werkelijk

Bijlagen

2025

Digitally signed by Bart Blomjous on 26 Jun 2026

De financiële positie van uw gemeente Weerstandscapaciteit (x € 1 miljoen)

Het weerstandsvermogen is afgenomen Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit op basis van de door de gemeente geschatte risico’s. Beiden zijn gemuteerd in 2025; de ratio weerstandsvermogen is afgenomen tot 1,34. De ratio ligt hiermee onder de door de raad vastgestelde streefwaarde van 1,5. Om te voldoen aan de streefwaarde van 1,5 zou de gemeente €21,1 miljoen uit het positieve resultaat moeten bijstorten aan de Algemene Reserve vrij aanwendbaar. Met het positieve financieel resultaat over 2025 is deze overheveling ook mogelijk.

200 175 150 125 100 75

Beschikbare weerstandscapaciteit

De door uw gemeente berekende beschikbare weerstandscapaciteit bedraagt € 172 miljoen (2024: € 180 miljoen). De beschikbare weerstandscapaciteit is toegenomen als gevolg van het gerealiseerde resultaat.

2021

2022

Benodigde weerstandscapaciteit

Benodigde weerstandscapaciteit De inventarisatie van risico’s – die in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ van het jaarverslag is opgenomen – geeft een indicatie van de financiële omvang van de belangrijkste (specifieke) risico’s, inclusief een schatting van de kans dat het geïdentificeerde risico zich voordoet, om daarmee de benodigde weerstandscapaciteit te kunnen bepalen. Daarbij geeft het college een doorlopend inzicht in de grootste risico’s (qua financiële impact en kans) voor uw gemeente, en is vermeld welke risico’s zijn vervallen en/of nieuw zijn geïdentificeerd. Ook is een inhoudelijke toelichting gegeven op nieuw gedefinieerde en gewijzigde risico’s in de top van de belangrijkste risico’s. Uw gemeente heeft op basis van deze risico-inventarisatie berekend wat de benodigde weerstandscapaciteit is. Het berekende bedrag voor specifieke risico’s bedraagt € 129 miljoen (2024: € 120 miljoen). Ten opzichte van 2024 is hiermee sprake van een toename. Deze stijging wordt, net als voorgaand jaar, voornamelijk veroorzaakt door een toename van de risico’s in de grondexploitatie. De onzekerheden rondom de planning door netcongestie en de potentiële impact van rentestijgingen op de kapitaalintensieve projecten (zoals Nieuw Brandevoort en de ontwikkelingen in het centrum) zijn hier de belangrijkste verklaringen voor.

2023

Kernboodschappen jaarrekeningcontrole

2024

2025

Beschikbare weerstandscapaciteit

Ratio weerstandscapaciteit 3,50 3,00 2,50

2,00 1,50

1,00 0,50 2022

2023

2024

2025

Ratio weerstandscapaciteit

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Digitally signed by Bart Blomjous on 26 Jun 2026

Realiteitsgehalte begroting Voorspellende waarde van uw begroting

Saldo baten en lasten | Begroting vs realisatie (x € 1 miljoen)

De jaarrekening 2025 van de gemeente Helmond sluit met een voordelig resultaat van € 41,6 miljoen. Dit is aanzienlijk hoger dan het in de begroting na wijziging geraamde neutrale resultaat (€ 0).

50 25

Een diepere analyse toont een structureel patroon: de oorzaak van deze grote afwijking ligt voor een groot deel aan de lastenzijde van de exploitatie. De baten zijn met een afwijking van 4% (€ 19,3 miljoen op een raming van € 463 miljoen) gerealiseerd. De lasten daarentegen zijn met € 27,8 miljoen (circa 6%) significant lager uitgevallen dan begroot.

(25) Begroting 2023

Het begrote nadelige saldo van baten en lasten ter grote van € 13,9 miljoen slaat daardoor om in een voordelig saldo van € 33,2 miljoen, en de noodzaak om reserves aan te spreken neemt drastisch af. Hoewel wij landelijk zien dat gemeenten moeite hebben om de begrote lasten tot realisatie te brengen is het verschil bij de gemeente Helmond relatief groot ten opzichte van andere gemeenten. Wij adviseren het realiteitsgehalte van de geraamde lasten kritisch te analyseren en nauwgezet te monitoren om de begroting en realisatie dichter bij elkaar te brengen.

Realisatie 2023

Begroting 2024

Realisatie 2024

Begroting 2025

Realisatie 2025

Baten | Begroting vs realisatie (excl. mutaties reserves) (x € 1 miljoen) 500 450 400 350 Begroting 2023

Realisatie 2023

Begroting 2024

Realisatie 2024

Begroting 2025

Realisatie 2025

Lasten | Begroting vs realisatie (excl. mutaties reserves) (x € 1 miljoen) 500 450 400 350 Begroting 2023

Kernboodschappen jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Realisatie 2023

Bevindingen jaarrekening

Begroting 2024

Realisatie 2024

Begroting 2025

Interne beheersing

Realisatie 2025

Bijlagen

Digitally signed by Bart Blomjous on 26 Jun 2026

Realiteitsgehalte begroting Nadere duiding van de oorzaken van projectvertragingen Een van de meest fundamentele en terugkerende oorzaken voor het niet overeenkomstig de begroting realiseren van taken en projecten is de beperkte personele capaciteit, zowel intern als bij externe partners. Dit blijft een structurele uitdaging die de realisatiekracht van de organisatie onder druk zet. De jaarstukken illustreren dit met concrete voorbeelden, zoals de vertraging bij de uitvoering van de Cultuurvisie door "beperkte ambtelijke capaciteit" en de algemene constatering bij de investeringen dat een "gebrek aan capaciteit" de meest aangegeven oorzaak van vertraging is. Daarnaast wordt de voortgang sterk beïnvloed door externe factoren en afhankelijkheden. De gemeente opereert in een complex ecosysteem en is voor haar ambities vaak afhankelijk van ketenpartners. Het tekort aan capaciteit op het elektriciteitsnet (netcongestie) wordt terecht expliciet genoemd als oorzaak voor vertraging bij projecten als Grote Oogst en vormt een groot risico voor toekomstige gebiedsontwikkelingen. Een derde groep vertragingen vloeit voort uit de inherente complexiteit van publieke plannings- en besluitvormingsprocessen. Grote ruimtelijke ontwikkelingen vergen zorgvuldige voorbereidende studies en participatietrajecten die tijdrovend zijn, zoals de voorbereiding van de Nota Ruimtelijke Kwaliteit illustreert.

•

Vertrouwen: Er kan een gebrek aan vertrouwen zijn in de centrale herallocatieprocessen. De angst bestaat dat eenmaal vrijgegeven middelen niet gemakkelijk opnieuw beschikbaar komen wanneer dat later alsnog nodig is.

•

Focus op het eigen project: De primaire focus ligt op het veiligstellen van de eigen opgave, waardoor het overzicht op en de verantwoordelijkheid voor het totale gemeentelijke budget op de achtergrond raakt.

Dit gedrag versterkt de uitdaging van de begrotingsafwijking. Budgetten die mogelijk centraal heroverwogen of anderszins ingezet zouden kunnen worden, blijven 'geparkeerd' staan en dragen bij aan de uiteindelijke onderuitputting aan de lastenkant. Aanbevelingen ter verbetering van het begrotingsproces De gesignaleerde vertragingen leiden tot een aanzienlijke discrepantie tussen begroting en realisatie, wat de voorspelbaarheid en de sturende kracht van de begroting vermindert. Het kernprobleem lijkt te zijn dat de gemeente zowel overgehevelde budgetten uit voorgaande jaren (via de resultaatsbestemming) als nieuwe middelen (via de circulaires) gedurende het jaar optelt bij de bestaande begroting. Zo ontstaat een 'gestapelde' raming die weliswaar de totale financiële armslag en ambitie weerspiegelt, maar die verder losraakt van de daadwerkelijke uitvoeringscapaciteit in één boekjaar. De onderliggende belemmeringen, zoals capaciteitstekorten of externe afhankelijkheden, zijn immers vaak nog aanwezig en belemmeren ook de besteding van de nieuw toegevoegde middelen.

Cultuur: De neiging tot budgetbehoud Aanvullend op het procesmatige aspect, observeren wij een cultuur die kan leiden tot budgetbehoud op decentraal niveau. Medewerkers en projectmanagers hebben de neiging om toegewezen budgetten 'onder zich te houden', ook als realisatie in het lopende jaar onzeker wordt.

Het is daarom raadzaam de tussentijdse rapportages (Berap) te gebruiken voor een kritischer herbeoordeling. In plaats van budgetten louter administratief toe te voegen, zou een expliciete toetsing moeten plaatsvinden of het aannemelijk is dat de organisatie de capaciteit heeft om zowel het reguliere als het additionele budget in het lopende jaar te besteden. Indien de onderliggende belemmeringen nog aanwezig zijn, dient overwogen te worden een deel van de budgetten direct door te faseren naar latere jaren. Dit transformeert de bijgestelde begroting van een optelsom van ambities naar een meer betrouwbaar sturingsinstrument. Kwaliteit en transparantie van de jaarstukken Bij de jaarrekeningcontrole hebben wij vastgesteld dat uw jaarstukken 2025 voldoen aan de vereisten uit het BBV. Wij hebben bij onze werkzaamheden de jaarstukken integraal doorgenomen en hebben daarbij – naast de verenigbaarheid van jaarverslag en jaarrekening – vanuit het belang en begrip van de gebruikers van de jaarstukken vooral gelet op de toegankelijkheid en begrijpelijkheid van de daarin opgenomen toelichtingen en analyses. Wel vinden wij de verdiepende analyse op de hiervoor genoemde begrotingsafwijking voor verbetering vatbaar.

Dit gedrag kan voortkomen uit meerdere, menselijke overwegingen: •

Risicomijding: Het budget wordt gezien als een buffer voor onverwachte tegenvallers binnen het eigen project of domein. Het vroegtijdig vrijgeven van budget wordt als een risico ervaren.

Kernboodschappen jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Digitally signed by Bart Blomjous on 26 Jun 2026

Rechtmatigheidsverantwoording Vanaf het boekjaar 2023 is het college verplicht in de jaarrekening een rechtmatigheidsverantwoording op te nemen waarin zij zich verantwoordt over de rechtmatige totstandkoming van de baten, lasten en balansmutaties (inclusief begrotingsrechtmatigheid). Een uitgebreidere toelichting op de onrechtmatigheden en de vervolgacties om deze op te lossen/te voorkomen is opgenomen in de paragraaf bedrijfsvoering van het jaarverslag. Verantwoordings- en rapportagegrens Via het controleprotocol heeft de gemeenteraad de verantwoordings- en rapportagegrens vastgesteld. De gehanteerde verantwoordingsgrens voor 2025 bedraagt € 9 miljoen en de rapportagegrens € 435.000. De verantwoordingsgrens heeft het college gehanteerd bij het opmaken van de rechtmatigheidsverantwoording en de uiteindelijke conclusie daaromtrent. Fouten en onduidelijkheden die de verantwoordingsgrens niet overschrijden, zorgen voor een positieve uiting van het college waaruit blijkt dat de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties rechtmatig tot stand zijn gekomen. De rapporteringsgrens bepaalt de diepgang van de toelichting van het college in de paragraaf bedrijfsvoering.

Begrotingscriterium Bij de rechtmatigheidsverantwoording vormt het begrotingscriterium een belangrijk toetsingscriterium. Financiële beheershandelingen, die ten grondslag liggen aan de baten, laste en balansmutaties, dienen tot stand te zijn gekomen binnen de grenzen van de geautoriseerde begroting en de hiermee samenhangende programma’s (begrotingscriterium). Uitgangspunt hiervoor is het niveau waarop de raad de budgetten in de begroting en bij investeringen geautoriseerd heeft. In de begroting zijn de bedragen voor de lasten en baten vermeld die door de raad zijn vastgesteld. Dit houdt in dat de financiële beheershandelingen dienen te passen binnen de begroting. De gemeenteraad en het college hebben afspraken gemaakt in welke situatie lastenoverschrijdingen onrechtmatig maar acceptabel zijn (lastenoverschrijdingen zijn en blijven onrechtmatig, maar zijn onder voorwaarden acceptabel wat betekent dat het college deze niet hoeft toe te lichten in de paragraaf bedrijfsvoering).

Ook voorwaarden die direct van invloed zijn op de verslaggeving c.q. het getrouwe beeld van de jaarrekening worden niet opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording. Hierbij kan worden gedacht aan het niet naleven van voorwaarden met betrekking tot recht, hoogte, duur, termijnen, normbedragen, doelgroep en grondslag bij bijvoorbeeld bijstandsverlening, maatschappelijke ondersteuning, inkomensoverdrachten en het opleggen van belastingen dat tot gevolg heeft dat de bijhorende lasten of opbrengsten onjuist of onvolledig zijn. Het niet naleven van deze voorwaarden heeft direct invloed op het getrouwe beeld van deze posten in de jaarrekening.

Díe onderwerpen die niet onder het getrouwheidsoordeel van de accountant vallen, hebben we onderstaand nader toegelicht inclusief de wijze waarop het college deze in haar werkzaamheden heeft betrokken. Aanbestedingen Uw gemeente voert in het kader van de controle op de naleving van de aanbestedingsregels jaarlijks een uitgebreide ‘spendanalyse’ uit.

Uit de in de jaarrekening opgenomen rechtmatigheidsverantwoording blijkt dat het totaal aan onrechtmatigheden de verantwoordingsgrens niet te boven gaat.

Wij hebben vastgesteld dat het college specifieke werkzaamheden heeft uitgevoerd ten aanzien van het begrotingscriterium. Hieruit blijkt dat er voor het boekjaar 2025 geen sprake is van onrechtmatige overschrijdingen op programma- of investeringsbudgetten die in de rechtmatigheidsverantwoording gerapporteerd dienden te worden.

Normenkader

Voorwaardencriterium

Het college heeft het van toepassing zijnde normenkader in kaart gebracht. Dit normenkader is door de gemeenteraad vastgesteld in haar vergadering d.d. 24 februari 2026. Wij hebben vastgesteld dat dit normenkader leidend is geweest voor het college om te komen tot de rechtmatigheidsverantwoording en de toelichtingen in de paragraaf bedrijfsvoering.

Het voorwaardencriterium heeft betrekking op de eisen die worden gesteld aan de uitvoering van de financiële beheershandelingen. De eisen c.q. voorwaarden zijn afkomstig uit de relevante wet- en regelgeving zoals opgenomen in het normenkader, en hebben betrekking op aspecten als doelgroep, termijn, grondslag, administratieve bepalingen, normbedragen, bevoegdheden, bewijsstukken, recht, hoogte en duur.

De beslissing om al dan niet Europees aan te besteden ligt bij de vakafdelingen, wat een risico blijft vormen. De gemeente zet in op een verbeterplan, onder meer door het verplicht digitaal melden van een inkoopbehoefte om het team Inkoop in staat te stellen vooraf te adviseren en te sturen.

Daarnaast hebben wij vastgesteld dat de gemeenteraad op 16 december 2025 de financiële verordening heeft gewijzigd. In de financiële verordening zijn eveneens specifieke richtlijnen opgenomen over de wijze en diepgang van rapporteren over rechtmatigheid en de wijze waarop het college om dient te gaan met begrotingsafwijkingen.

Gemeenten stellen via de financiële verordening en/of onderliggende nota’s kaders vast die van invloed zijn op verslaggeving. Het gaat hier om de invulling van de ruimte die het BBV geeft voor eigen gemeentelijke kaders. Denk hierbij aan grenzen voor het activeren van investeringen, afschrijvingstermijnen, omgang met reserves en voorzieningen en dergelijke. Deze vallen onder het getrouwe beeld en vallen per definitie onder de reikwijdte van de reguliere accountantscontrole.

De rechtmatigheidseis betreft ook de toetsing op juistheid en volledigheid van de gegevens, die door de belanghebbenden zijn verstrekt om het voldoen aan voorwaarden aan te tonen. Dit ter voorkoming en bestrijding van misbruik en oneigenlijk gebruik van wet- en regelgeving (M&O-criterium). Wij hebben geen bevindingen geconstateerd met betrekking tot het M&O-criterium.

Kernboodschappen jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

De totale omvang van deze rechtmatigheidsfout bedraagt € 2,0 miljoen (2024: € 1,7 miljoen). Hoewel het aantal dossiers met een onrechtmatigheid is gedaald (van 17 in 2024 naar 13 in 2025), is de financiële omvang van de fouten toegenomen. Van de 13 dossiers waren er 4 nieuw in 2025. Als oorzaak voor de nieuwe onrechtmatigheden wordt door de gemeente een onjuiste raming van de opdrachtwaarde genoemd.

M&O-criterium

Interne beheersing

Bijlagen

Digitally signed by Bart Blomjous on 26 Jun 2026

Sociaal domein Controle en verantwoording De controle van de jaarrekening 2025, voor zover het de bestedingen binnen het Sociaal Domein betreft, heeft geen bijzonderheden opgeleverd. De verantwoorde baten en lasten zijn getrouw en, binnen de door de raad vastgestelde tolerantiegrenzen, rechtmatig tot stand gekomen. Analyse van financiële resultaten en beheersing De gemeente Helmond sluit het Sociaal Domein in 2025 af met een aanzienlijk positief resultaat van € 9,5 miljoen. Dit resultaat is opmerkelijk, gezien de landelijke trend van tekorten bij gemeenten. Op een eerste gezicht lijken belangrijke oorzaken voor dit voordeel zijn: •

•

Incidentele rijksbijdrage (€ 2,7 miljoen): Een aanzienlijk deel van het voordeel komt voort uit een niet-begrote, eenmalige compensatie van het Rijk voor jeugdzorguitgaven. Effect van beleidsmaatregelen (€ 1,1 miljoen): De kosten voor de inzet van jeugdzorg zijn substantieel lager uitgevallen dan begroot. De gemeente schrijft dit toe aan het succes van de ingezette "ombuigingen" die vanaf 2025 meer effect sorteren dan verwacht. Hogere baten jeugd (€ 0,7 miljoen): Er zijn hogere baten gerealiseerd door ontvangen middelen uit de SPUK Bovenregionaal Expertise Netwerk (BEN) en het Transformatiefonds, die eveneens een incidenteel karakter hebben.

Beleidsmatige ontwikkelingen en effecten De gemeente Helmond heeft in 2025 belangrijke stappen gezet in de doorontwikkeling van het Sociaal Domein. De implementatie van de landelijke Hervormingsagenda Jeugd krijgt lokaal en regionaal vorm, onder meer door de omzetting van de samenwerking 'Een 10 voor de Jeugd' naar een formele gemeenschappelijke regeling. Dit verstevigt de regionale basis voor de inkoop van specialistische jeugdzorg.

Externe context en toekomstperspectief De positieve financiële uitkomst van de gemeente Helmond in 2025 staat in schril contrast met de aanhoudende financiële druk die veel Nederlandse gemeenten ervaren, zoals ook onderstreept in diverse landelijke rapporten (o.a. commissie Van Ark). Hoewel het resultaat positief is, is voorzichtigheid geboden. Het voordeel wordt immers voor een belangrijk deel gedragen door incidentele baten én door een aanzienlijke onderbesteding ten opzichte van de begrote lasten.

Het meest tastbare effect van het beleid is financieel van aard: de ingezette ombuigingen leveren een aanzienlijk groter voordeel op dan oorspronkelijk geraamd. Hoewel dit duidt op effectief beleid, suggereert de omvang van de totale onderschrijding dat de budgettaire ramingen de werkelijke kostendynamiek onvoldoende hebben gevolgd. Daarnaast is het belangrijk te monitoren of en in hoeverre zorginstellingen uitkomen met de huidige tarieven ten einde het structurele karakter van ombuigingen te borgen.

Voor de begroting van 2026 en verder zijn de structurele effecten van de succesvolle ombuigingen inmiddels ingeboekt. Dit is een ambitieuze, maar op basis van de resultaten van 2025, verdedigbare keuze. Het belangrijkste risico voor de komende jaren is dat de onderliggende vraag naar zorg en ondersteuning, en de bijbehorende kosten, onvoorspelbaar blijven (het 'open einde' karakter). Mocht de instroom in de (dure) jeugdzorg weer toenemen, of als de effecten van de ombuigingen minder duurzaam blijken dan verwacht, kan het wegvallen van de incidentele baten uit 2025 in de komende jaren alsnog leiden tot financiële tekorten.

Verloop Lasten Sociaal Domein – Begroting versus realisatie ¹ 100.000 95.000

Echter, een nadere analyse van de begrote en gerealiseerde lasten toont een ander belangrijk element. Zoals inzichtelijk gemaakt in de naastgelegen figuur, is de realisatie van 2025 (€ 81,8 miljoen) vergelijkbaar met voorgaande jaren en volgt deze niet de scherpe stijging die in de begroting was voorzien. De bijgestelde begroting voor de lasten bedroeg voor 2025 circa € 91,1 miljoen, terwijl de realisatie bijna € 9,3 miljoen lager uitviel. Dit roept de vraag op of het positieve resultaat primair voortkomt uit incidentele baten en succesvolle beleidsinterventies, of dat het grotendeels het gevolg is van een te hoge raming in de begroting. Deze discrepantie maakt het lastig om het werkelijke effect van de beleidsmaatregelen zuiver te beoordelen en vermindert de effectiviteit van de begroting als sturingsen controle-instrument voor de raad. © 2026 Deloitte The Netherlands Accountantsverslag 2025 I 2606FDDCB5/JV

Kernboodschappen jaarrekeningcontrole

90.000 85.000 80.000 75.000 70.000 2022

2023

Initiele begroting

2024

2025

Begroting na wijziging

2026 Realisatie

¹ Cijfers betreffen een totaaltelling van de taakvelden 6.6 tot en met 6.8

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Digitally signed by Bart Blomjous on 26 Jun 2026

Sociaal domein Strategische reflectie De uitdagingen in het Sociaal Domein zijn breder dan enkel een financieel vraagstuk. De landelijke krapte op de arbeidsmarkt voor zorgprofessionals vormt een reëel risico voor de continuïteit en kwaliteit van de zorg. Dit verhoogt de druk op de gemeente om niet alleen financieel, maar ook strategisch te sturen. De focus van Helmond op preventie en het versterken van de sociale basis, zoals blijkt uit initiatieven als 'Kansrijk', is in dit licht een logische strategische keuze. Het vraagt van het college en de raad continu om een complexe afweging te maken tussen korte-termijnbeheersing van de kosten en lange-termijninvesteringen in de veerkracht van de samenleving. De resultaten van 2025 laten zien dat de ingezette koers vruchten afwerpt, maar de onderliggende dynamiek blijft complex en vraagt om voortdurende aandacht.

Aanbevelingen De aanzienlijke afwijking tussen de begrote en gerealiseerde lasten in het Sociaal Domein roept vragen op over het realiteitsgehalte van de budgettaire ramingen. Wij adviseren het college dan ook om: •

De oorzaken van het voordelige resultaat in het Sociaal Domein nader te onderzoeken, met specifieke aandacht voor de discrepantie tussen de begrote en gerealiseerde kosten.

•

De aannames en modellen die ten grondslag liggen aan de (meerjaren)begroting voor het Sociaal Domein kritisch te evalueren en waar nodig aan te scherpen, zodat toekomstige begrotingen een realistischer beeld geven van de te verwachten uitgaven.

•

De impact van de ingezette verbetermaatregelen nauwgezet te blijven monitoren. Door de structurele besparingen periodiek te vergelijken met de prognoses, kan tijdig worden bijgestuurd mochten de resultaten achterblijven bij de ambitieuze, ingeboekte verwachtingen voor de komende jaren.

Kernboodschappen jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Digitally signed by Bart Blomjous on 26 Jun 2026

Voorraad onderhanden werk (grondexploitatie) De financiële positie van grondexploitaties De totale boekwaarde van de grondexploitaties van de gemeente Helmond is per 31 december 2025 toegenomen tot € 205 miljoen (eind 2024: € 200 miljoen). Deze toename wordt voornamelijk gedreven door investeringen in het bouw- en woonrijp maken van gronden, die de opbrengsten uit grondverkopen in 2025 overstijgen. De portefeuille omvat nog voor € 216 miljoen aan geraamde toekomstige kosten en € 411 miljoen aan geraamde toekomstige opbrengsten.

De jaarlijkse herziening van de projecten resulteert in een benodigde voorziening voor verlieslatende projecten van € 55,7 miljoen. De toename van deze voorziening met € 3,0 miljoen ten opzichte van vorig jaar is grotendeels toe te schrijven aan geactualiseerde en hogere kostenramingen bij enkele grote saneringsgebieden, zoals het EHAD-terrein en het Centrum. Tegenover deze voorziening staat een totaal verwacht positief eindresultaat (winstpotentie) op de winstgevende complexen van € 45,6 miljoen. Het is hierbij van belang op te merken dat een aanzienlijk deel van deze winstpotentie (€ 21,5 miljoen) wordt toegerekend aan de grondexploitatie Brandevoort 2, waarvan het vigerende plan, zoals hieronder toegelicht, naar alle waarschijnlijkheid niet meer tot ontwikkeling wordt gebracht. Om deze reden is er dan ook vanuit voorzichtigheid geen winst genomen in 2025 ondanks de winstpotentie van de huidige grondexploitatie.

Onze controleaanpak De waardering van de grondexploitaties is inherent complex en gevoelig voor een veelheid aan factoren. Onze controleaanpak richtte zich daarom op de vier kernvariabelen die de uitkomst van de exploitaties bepalen en die de basis vormden voor de actualisatie door de gemeente: •

•

Planning: De realisatieplanningen zijn door ons beoordeeld, met specifieke aandacht voor de impact van externe factoren zoals netcongestie, die met name bij bedrijventerreinen tot een significante verschuiving van einddata heeft geleid. Prijs: De gehanteerde grondprijzen en opbrengsten zijn getoetst aan de gemeentelijke Grondprijzennota 2026 en residuele waarde berekeningen. Plankosten: De ramingen voor toekomstige kosten (o.a. bouw- en woonrijp maken, sanering, personele inzet) zijn beoordeeld op volledigheid en realiteitszin, rekening houdend met de aanhoudende prijsstijgingen in de GWW-sector. Parameters: De deugdelijkheid van de door de gemeente gehanteerde indexatie- en renteparameters voor de lange termijn is door ons getoetst aan marktconforme verwachtingen en BBV-richtlijnen.

Analyse grondexploitaties Uit onderstaand figuur blijkt dat de boekwaarde van de bouwgronden in exploitatie in 2025 met € 4,9 miljoen is toegenomen ten opzichte van vorig jaar. Deze toename is het saldo van een groot aantal ‘plussen en minnen’ die in de paragraaf Grondbeleid (incl. bijlagen) van het jaarverslag nader zijn toegelicht en gespecificeerd.

Totale boekwaarde bouwgronden in exploitatie (x € 1 miljoen) Excl. voorzieningen 210 205 200 195 190 2022

2023

2024

2025

Ontwikkeling boekwaarde

Conform de BBV-voorschriften is het jaarrekeningresultaat 2025 uit hoofde van het grondbedrijf vastgesteld op € 4,1 miljoen negatief, wat ten laste is gebracht van de reserve grondbedrijf.

Kernboodschappen jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Digitally signed by Bart Blomjous on 26 Jun 2026

Voorraad onderhanden werk (grondexploitatie) Belangrijkste bevindingen uit de controle Onze controle richtte zich op de meest materiële en risicovolle grondexploitaties, waaronder Brandevoort 2, EHAD-terrein en de Automotive Campus. Wij stellen vast dat de gemeente beschikt over een professioneel en gedegen proces voor het jaarlijks herzien van de grondexploitaties. De gemeente maakt gebruik van diepgaande kennis, zowel intern als extern, en de onderbouwingen in de projectdossiers zijn van een goed niveau. De introductie van de Meerjaren Prognose Grondexploitaties (MPG) als separaat informatiemoment voor de raad draagt bij aan de transparantie. Tegelijkertijd identificeren wij twee belangrijke aandachtspunten die een risico vormen voor de toekomstige financiële positie en maatschappelijke doelstellingen: 1. Onzekerheid door verouderd plan Brandevoort 2: De waardering van de grondexploitatie Brandevoort 2 is, in overeenstemming met de geldende verslaggevingsregels, gebaseerd op een verouderd plan. Dit plan wordt op dit moment niet tot uitvoering gebracht en uw raad is recent meegenomen in de te maken keuzes voor een nieuwe ontwikkeling in dit gebied. De (financiële) realiteit van de nieuwe ambities wijkt inmiddels significant af van de verslaggevingsrealiteit die gebaseerd is op het oude, formeel vastgestelde plan.

Deze groeiende discrepantie kan in de toekomst leiden tot onzekerheden in onze controle. Wij achten het daarom van groot belang dat de gemeenteraad op zo kort mogelijke termijn een nieuwe grondexploitatie voor dit gebied vaststelt, zodat de jaarrekening de actuele financiële realiteit en ambities weerspiegelt.

2. Maatschappelijk risico door Netcongestie: Netcongestie vormt een fundamentele onzekerheid voor de realisatie van projecten. Hoewel de directe financiële impact door het uitstellen van zowel kosten als opbrengsten op korte termijn beperkt kan lijken, kan de maatschappelijke impact aanzienlijk zijn. De grote behoefte aan nieuwe woningen en bedrijfsruimte wordt door netcongestie mogelijk geremd. Daarnaast kan deze vertraging in de toekomst tot nieuwe financiële afwegingen leiden. Wanneer technische oplossingen, zoals bijvoorbeeld het balanceren van het net met batterijopslag, beschikbaar komen, kan de afweging ontstaan om extra te investeren om projecten te versnellen. Het is van belang dat de gemeente deze ontwikkelingen nauwgezet blijft volgen. Algehele conclusie over de waardering Op basis van onze controlewerkzaamheden concluderen wij dat de gemeente Helmond voor de waardering van de voorraad onderhanden werk (grondexploitatie) per 31 december 2025 beschikt over: • • •

Actuele ramingen van toekomstige baten en lasten; Een deugdelijke onderbouwing van de gehanteerde uitgangspunten; Een niet-onaannemelijk niveau van de geraamde kosten en opbrengsten.

De door de gemeente gehanteerde uitgangspunten en de daaruit voortvloeiende waardering van de grondexploitaties zijn door ons getoetst en als aannemelijk aangemerkt. Hierbij merken wij op dat onze controle is uitgevoerd op basis van de per balansdatum door de raad vastgestelde projectkaders. Toekomstige, nog niet formeel vastgestelde beleidsambities of wijzigingen in projecten, zoals de majeure aanpassing voor Nieuw Brandevoort, zijn conform de verslaggevingsregels niet in de waardering per 31 december 2025 meegenomen.

Kernboodschappen jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Digitally signed by Bart Blomjous on 26 Jun 2026

Fraude, integriteit, en naleving wet- en regelgeving De beoordeling door het college van burgemeester en wethouders van het risico van materiële fouten in de jaarrekening als gevolg van fraude of van het overtreden van wet- en regelgeving Bij onze controle vragen wij u jaarlijks inzicht te geven in de eigen inschatting van het risico dat de jaarrekening een materiële afwijking kan bevatten door fraude of het overtreden van wet- en regelgeving (corporate compliance), inclusief de aard, omvang en frequentie van de inschattingen, het proces dat u daarbij hanteert, en de communicatie daarover met het personeel en met de gemeenteraad. Tijdens deze gesprekken heeft uw organisatie aangegeven zich bewust te zijn van frauderisico’s, waaronder het belang van corporate compliance en de analyse van corruptievraagstukken. In onze managementletter hebben wij gerapporteerd over fraude en integriteit, en de stappen die uw gemeente hierin heeft gezet.

Wij hebben de accountantscontrole professioneel-kritisch uitgevoerd en professionele oordeelsvorming toegepast, in overeenstemming met de Nederlandse controlestandaarden, ethische voorschriften en de onafhankelijkheidseisen. Fraude en integriteit Jaarlijks verkrijgen wij inzicht in de integriteitsmeldingen, die wij vervolgens bespreken met de gemeente. Wij hebben op basis van onze controle en de besprekingen geen fraudegevallen geconstateerd. Onze conclusie is voorts dat uw gemeente op een adequate wijze opvolging geeft aan geïdentificeerde integriteitskwesties, en hierover tijdig met ons in contact treedt.

Geen wijzigingen in onze initiële inschatting van het frauderisico en geen aanwijzingen voor fraude De primaire verantwoordelijkheid voor het voorkomen en detecteren van fraude berust bij het college, inclusief het invoeren en onderhouden van internebeheersingsmaatregelen voor de betrouwbaarheid van de financiële verslaggeving, de werking en efficiency van de bedrijfsvoering, en de naleving van de van toepassing zijnde wet- en regelgeving. Als accountant verkrijgen wij een redelijke, maar geen absolute, zekerheid dat de jaarrekening als geheel geen afwijkingen van materieel belang bevat, als gevolg van fraude of fouten. Bij fraude is het risico dat een afwijking van materieel belang niet ontdekt wordt groter dan bij fouten, doordat sprake kan zijn van samenspanning, valsheid in geschrifte, het opzettelijk nalaten transacties vast te leggen of verkeerd voorstellen van zaken, of het doorbreken van de interne beheersing. Onze controle is uitgevoerd met een hoge, maar geen absolute mate van zekerheid, waardoor het mogelijk is dat wij tijdens onze controle niet alle fouten en fraudes hebben ontdekt.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/17151486/1