RN 077 Visie doorontwikkeling FTB
Tekst van het document
Visie op de doorontwikkeling Ontwikkeld door: Gemeente Helmond, Provincie Noord-Brabant, Brainport Development, BOM, Food Tech Brainport met input van bedrijfsleven en onderwijs o.l.v. Ymagine en Rebel December 2022
“Waar we in Helmond goed in zijn is het maken. Dat hebben we bewezen in de regio. De c r o s s - over met food, tech en de slimme maakindustrie is een n o - braine r.”
Ruud Schenning Manager New Business AAE B.V.
Inhoudsopgave • Vo o r w o ord & Ma ni f est
04
• S a menv a t t i ng
06
WAAR STAAN WE NU? • Context
08
• I nzi cht en
10
• SWOT & C o ncl usi e
12
WAAR GAAN WE HEEN? • S peel v el d
14
• Droom, Visie, Missie, Ambitie, Rol
16
HOE GAAN WE DAAR KOMEN? • S tr a t egi sche keuzes
23
• U i tv o er i ngspr o gr a mma
24
• Beno di gde mi ddel en
30
VOORWOORD Versterking van Food Tech Brainport (FTB) is een speerpunt in de economische visie van de
Gemeente Helmond en van de innovatietransitie coalitie “toekomstbestendige ecosysteem eiwittransitie Barbant” en het programma beleidskader Landbouw en Voedsel 2030 van de Provincie Noord-Brabant,. Want er is geloof dat FTB één van de koplopers kan worden in het
faciliteren van oplossingen voor duurzamere voedselverwerking.
FTB is ontstaan in nauwe samenwerking met een aantal foodondernemers. De samenwerking met bedrijven, onderwijs, kennisinstellingen, de Brainport regio en andere belanghebbenden is hierin van groot belang en de
betrokkenheid van ondernemers is de oorspronkelijke kracht van Food Tech Brainport. Alle partijen ervaren de noodzaak om bij FTB de zaken zo in te gaan richten dat het een gezonde basis vormt voor de schaalsprong die we willen gaan maken.
Totstandkoming Deze visie op de doorontwikkeling van FTB is tot stand gekomen aan de hand van werksessies met een multidisciplinaire kopgroep met representatie van FTB,
Gemeente Helmond, Provincie Noord-Brabant, BOM, Brainport Development en participatie uit het bedrijfsleven. Tevens is input vergaard van verschillende groepen stakeholders, waaronder huidige en voormalige FTB’ers, (potentiële) afnemers, klanten,
toeleveranciers
en
business
partners,
alsook
van
soortgelijke
organisaties,
onderwijsinstanties en overheden. Aanvullend is een inspiratie tour gemaakt en zijn velen bronnen en rapporten geraadpleegd
Manifest FTB Voedsel. We hebben het elke dag nodig. Nu en in de toekomst. Dus ook als er in 2050 10 miljard mensen zijn. Is het mogelijk al deze monden te blijven voeden? Ja, dit kan. Maar alleen als de food industrie technologisch verder innoveert: Duurzamere methodes, robotisering en digitalisering inzet. Nieuwe ingrediënten gebruikt. En verspilling voorkomt. Wij zijn Food Tech Brainport. De hub voor smart food processing. Wij koppelen technology providers, voedselverwerkende bedrijven en onderzoeks- en onderwijsinstellingen aan
elkaar, om samen te werken aan cruciale voedselinnovaties. Hoe blijven levensmiddelen bijvoorbeeld langer vers? Welke ingrediënten kunnen er uit reststromen worden gehaald? Hoe kun je efficiënter en duurzamer produceren? We beschikken over uitgebreide testmogelijkheden en bieden faciliteiten om op te schalen. Daarnaast faciliteren we toegang tot investeerders en funding. Zo maken wij het samen mogelijk: Duurzaam, gezond en betaalbaar voedsel. Nu en in de toekomst.
Food Tech Brainport.
SAMENVATTING CONTEXT
MISSIE
Gemeente Helmond ▶ Doorontwikkelen Food Tech als speerpunt sector
Provincie NB ▶ De innovatiekracht van Brabant verbeteren (o.a. op smart processing en future food)
Het is onze missie om bedrijven in de voedselverwerkende industrie te helpen met het opschalen van innovatie. Dat doen we door toegang te ontsluiten tot een sterk netwerk en samenwerking te stimuleren. Onze regio heeft een uniek ecosysteem in (High) Tech, slimme maakindustrie, voedsel- en grondstofverwerkers en praktijkgericht onderwijs. Wij initiëren de kruisbestuiving van kennis en kunde om nieuwe duurzame producten en ingrediënten te ontwikkelen, rendementsverbetering in het productieproces te realiseren en/of reststromen te reduceren.
VOOR WIE
Start-ups & Scale-ups
MKB
Technologie niveaus
Multinationals
Robotisering & Digitalisering
Future Ingredients
FOOD TECH (GRIJS) GÉÉN AGRI TECH (GROEN)
SPEELVELD Innovatieplatformen
Grootbedrijf
Nieuwe verwerkingsmethodieken
100% grondstof verwaarding TRL 5-8/9
Uniciteit van de regio uitnutten ▶ kennis en kunde ontsluiten naar voedselverwerking
(HIGH )TECH SECTOR
MAAKINDUSTIE
VOEDSELVERWERKERS
STRATEGIE FTB is in de kern een netwerk organisatie
UITVOERINGSOPGAVEN
Community Building
Binnen het FTB domein bepaalt de marktvraag de inhoudelijke invulling
Ophalen marktgedreven vraagstukken
Toegang tot Tech faciliteiten uitbouwen
6
Tech faciliteiten zijn cruciaal (proef-, test-, opschaling, maar hoeven niet van FTB te zijn
Communicatie & PR
Park / Campus ontwikkeling
WA A R STA A N WE N U ?
CONTEXT Lokaal De gemeente Helmond vindt het belangrijk om de komende jaren een
schaalsprong te maken om te komen tot een stad met meer draagkracht, meer werkgelegenheid, nieuwe bezoekers en betere (culturele) voorzieningen. Food Tech draagt bij aan meer
werkgelegenheid en een bruisend stationskwartier en stedelijk werkmilieu met ruimte voor studenten, starters, evenementen, een
Doelstellingen uit het ambitieakkoord:
• 100% verwaarden van reststromen • Verbetering houdbaarheid en kwaliteit voeding • Gezonde en betaalbare voeding voor iedereen • Eiwittransitie • Digitalisering, robotisering en cobotisering van de foodsector • Innovatieve procestechnieken die bijdragen aan reductie water- en energiegerbruik • Food Tech Brainport gaat mede bijdragen aan een bruisend stationskwartier en een stedelijk werkmilieu.
broedplaats voor nieuw talent en samenwerking in de triple helix.
Naast de bijdrage die Food Tech levert aan de
De Provincie Noord-Brabant vindt de verduurzaming van de
schaalsprong, draagt het tevens bij aan de doelstellingen van het
voedselketen een belangrijke uitdaging richting 2030. Binnen Brabant is
ambitieakkoord van de gemeente Helmond.
het aantal instellingen (fieldlabs) en bedrijven dat zich bezighoudt met
Belangrijk in de doorontwikkeling van FTB is het verbinden van
procestechnologieën en innovaties in de voedselproductie sterk
de voedselindustrie met de techsector (slimme maakindustrie), evenals
groeiend. Het door middel van procestechnologieën winnen van
het verbinden van het lokale bedrijfsleven met onderwijs (op alle
ingrediënten (eiwitten en overige nutriënten) draagt in hoge mate bij
niveaus) en kennis/onderzoek.
aan de voedseltransitie. Vanuit de Innovatiecoalitie “Toekomstbestendig Ecosysteem Eiwittransitie Brabant’” , waar Food Tech Brainport en de
Regionaal
toekomstige campus deel van uit gaan maken, streeft de Provincie
De Brainport agenda vindt het belangrijk om de platforms te
Noord-Brabant naar een integrale samenwerking tussen de fieldlabs en
ondersteunen waarop publiek-private innovatie en clustering
speelt zij een verbindende en faciliterende rol. De Provincie Noord-
plaatsvinden en noemt als eerste opgave: Innovatie, technologie
Brabant creëert een ecosysteem met een optimaal pakket aan R&D-
en ondernemen. Met daaronder 4 sub-opgaven: Nieuwe
diensten, waarmee flexibel kan worden ingespeeld op (toekomstige)
sleuteltechnologie ontwikkelen, nieuwe technologie
ontwikkelingen en trends uit de markt. Dit ecosysteem bevordert de
marktcombinaties voor maatschappelijke vraagstukken, MKB,
aantrekkingskracht van nieuwe spelers met nieuwe producten en
startups en scaleups ondersteunen, en kapitaal verwerven om
nieuwe markten (startups, scale-ups, bedrijven van buiten de provincie
te kunnen groeien. Talent ontwikkeling wordt daarbij gezien als
en Nederland) met daaruit voortkomend een groei van arbeidsplaatsen.
de brandstof voor de technologische motor.2. De provincie heeft samen met REWIN West-Brabant, Brainport Development,
Provinciaal
AgriFood Capital en de Brabantse OntwikkelingsMaatschappij een
Het eerste speerpunt in de uitvoeringsagenda landbouw en voedsel
samenwerkingsovereenkomst getekend over innovatie in de voedselketen.
2022-2023 van provincie Noord-Brabant is om de innovatiekracht van
Doel van deze innovatieagenda is om het netwerk te versterken van
Brabant te verbeteren. De provincie wil dat Noord-Brabant een leidende rol speelt in de ontwikkeling van (gezonde) foodproducten
met Brabant als centrum voor smart farming, smart processing en future food.
1. Bron: Economische visie Helmond 2030 Januari 2022 2. Bron: Brainport Agenda July 2020. 3. Bron: www.landbouwenvoedselbrabant.nl/innovatie/
taskforce+toekomstbestendige+stallen/1975125.aspx
innovatieve bedrijven die samen aan nieuwe innovaties voor de voedselketen werken. Een van de missies is een duurzamere productie van ons voedsel.3.
Nationaal Één van de vier gedefinieerde missies:
“In 2050 zijn grondstoffen, producten en processen in de industrie netto klimaatneutraal en voor tenminste 80% circulair” De Brainport regio wordt gezien als regio van nationale betekenis met een bovengemiddelde economische groei. Brainport is de belangrijkste aanjager van innovatie in de Nederlandse hightech sector. Het kabinet Rutte III heeft dit in het regeerakkoord erkend door Brainport als Mainport op te nemen als één van de zes specifieke regionale opgaven
in het kader van de Regio Envelop.7.
5. Bron: www.nwo.nl/sites/nwo/files/assets/20191015%20KIA-ST_1.pdf 6. Bron: Missies voor topsectoren- en innovatiebeleid, EZK 2019 7. Bron: Brainport Regio Deal 8. Bron: WEFrapport The role of technology innovation in accelerating food systems
Internationaal
transformation
Tegen 2050 zullen wereldwijde voedselsystemen meer dan
9 miljard mensen duurzaam en voedzaam moeten voeden en tegelijkertijd economische kansen bieden in zowel landelijke als stedelijke gemeenschappen. Toch lopen onze voedselsystemen ver achter bij de SDG (sustainable development goals) doelen. Er is een systemische transformatie nodig om technologische innovatie te
9
stimuleren en te versnellen8.
INZICHTEN Behoeften Met vier verschillende groepen hebben rondetafelgesprekken plaats gevonden. Hun behoeften zijn als volgt samen te vatten: Verlangen • FTB als netwerkorganisatie van bedrijven en rondom innovatie projecten in de cross-over Food, Tech en Maakindustrie.
• Begeleiden van vernieuwingsproces en verbinden van kennis en kunde. Verwachtingen • Actieve kruisbestuiving, netwerk activeren, aanjager van
vernieuwing.
FTB moet de aanjager van vernieuwing zijn. Het toegankelijk maken van technologie jaagt de Vernieuwing aan”
Karin Bakke r, Van Rijsingen Green
• Meer op samen impact maken en minder op ad-hoc projecten. • Proeftuin faciliteren om te experimenteren. • Vernieuwing toegankelijk maken (daarbij insteken op technologie als middel niet als doel). • Speeltuin voor educatie (blootstellen aan technologie t.b.v. aanwas vakmensen). • Niet alle expertise in huis willen hebben, maar loket met
providersboog faciliteren. • Ook richten op grotere bedrijven niet alleen op MKB en startups. Rol • Inzetten op netwerkvorming (weten waar kennis/expertise te halen is), dat uitdragen en dan middelen genereren. • Ondernemers in contact brengen met kennis en kunde om de transitie succesvol te maken. • FTB die helpt zoeken naar technologische oplossingen om de transities mogelijk te maken.
De vier verschillende groepen:
1. Huidige en voormalige FTB’ers - t.b.v. blik vanuit FTB nu en voorheen 2. Bedrijfsleven (afnemers, toeleveranciers, business partners) - t.b.v. de blik vanuit de markt 3. Soortgelijke organisaties, onderwijs, bestuurlijk, etc - t.b.v. blik vanuit complementariteit 4. Onderwijsinstanties - t.b.v. de blik vanuit complementariteit.
Inzichten uit het analyse ecosysteem
Iedere regio een eigen focus en identiteit
Agrifood is sterk aanwezig in Brabant en er zijn veel organisaties met focus op Agrifood. • Zuid-Oost Brabant heeft een groot aandeel voedselverwerkers en
Na Den Bosch heeft Helmond als regio de grootste Agrifood cluster (in bedrijven en banen).
de maakindustrie met machinebouwers is er sterk vertegenwoordigd. Eindhoven heeft met de High Tech campus een
uniek ecosysteem van circa 260 high tech bedrijven, die werken aan de technologieën van morgen en internationale
FOOD & BIOBASED
aantrekkingskracht heeft.
• Greenport Venlo legt zich vooral toe op het innoveren van de
FOOD & TECHNOLOGY
MET NAME WESTBRABANT
logistieke component in de foodketen en herbergt van oudsher
ZUID-OOST BRABANT
IEDERE REGIO EEN EIGEN FOCUS
veel agro-bedrijvigheid. Het is naar omvang het tweede kassengebied van Nederland. Tevens vindt er onderzoek en innovatie plaats op het vlak van voeding en gezondheid
(inhoudsstoffen, werking en opname door lichaam) alsmede innovatie en onderzoek op het gebied van teelttechnieken en apparatuur.
• Regio Wageningen met o.a WUR, NIZO en Food Valley kwalificeert zich als de regio voor kennisontwikkeling en wetenschappelijk onderzoek van Nederland waar met name voedingstechnologie, agribusiness, biotechnologie en nutrition sterk ontwikkeld zijn. • Regio Den Bosch (Noord-oost Brabant) richt zich wat meer op
voeding, gezondheid en data. Zo heeft bijvoorbeeld de HAS in Den
FOOD & LOGISTICS
FOOD & HEALTH
MET NAME GREENPORT VENLO)
NOORD-OOST BRABANT
Bosch lectoraten ingesteld op o.a. de thema’s Voedselproductie in een Circulaire Economie, Groene Gezondheid en Design
Methoden in Food. JADS, Academy of Data Science zet vooral in op data als en catalysator voor de transitie en het versnellen van
Regio Wageningen begeeft zich enigszins over deze terreinen heen (en dus ook op Food & Technology). Echter met een kernkwaliteit op fundamenteel
innovaties in agrifood. • West-Brabant met bedrijven als Cosun, Sabic, Cargill en vele
onderzoek. Daar waar Zuid-Oost Brabant zich meer richt op de praktische toepassing.
MKB-bedrijven richt zich met name op biobased in nauwe
samenwerking met de provincie Zeeland en Vlaanderen.
11
STRENGTHS
SWOT & CONCLUSIE
• Loyaal groepje kernbedrijven met expertise • Food-grade omgeving • Praktische doorvertaling van wetenschappelijk en toegepast onderzoek
FTB is ontstaan in nauwe samenwerking met een aantal betrokken food
• Solide jaarlijkse projectenstroom (kosten neutraal)
ondernemers. De samenwerking met bedrijven, onderwijs, kennis-
WEAKNESSES
instellingen, de Brainport regio en andere belanghebbenden was hierin
• Kortlopende financieringshorizon / subsidieafhankelijk
van groot belang en de betrokkenheid van ondernemers was de
• Korte termijn focus / reactie / ad-hoc / overleven • Onduidelijke strategie, positionering, meerjarige agenda
oorspronkelijke kracht van FTB.
• Instabiele organisatie (staf, skills, systemen, structuur)
Waar FTB momenteel voor staat en gaat is niet eenduidig, noch extern
• Beperkte batenstroom (uitsluitend projecten)
noch intern. Aandacht, focus op en binding met het bedrijfsleven is de
• Technologie lijkt doel i.p.v. middel in de perceptie
• Weinig bining met en zwak netwerk in het bedrijfsleven
afgelopen jaren verzwakt. Met als gevolg een gebrek aan commitment
• Apparatuur staat bij bedrijven, eigendom van FTB en met subsidie aangeschaft gebruik door derden via FTB is minimaal
en beperkte bijdragen vanuit het bedrijfsleven. De huidige perceptie
OPPORTUNITIES
vanuit het bedrijfsleven is dat FTB momenteel weinig binding heeft met hen, een korte termijn focus heeft op een diffuus portfolio aan
• Duurzame voedselverwerking is zeer relevant maatschappelijk thema • Uniek ecosysteem in Brainport regio (concentratie voedselverwerkers, slimme maakindustrie en (high) tech.
projecten, een onduidelijke positionering en een zwakke beheersing van
• Inzet van Provincie en Gemeente Helmond op ontwikkeling gezonde foodproducten, integratie food en tech, stimuleren
(kennis, systemen en processen in de organisatie. Bij FTB is men van
start-ups en field- / livinglabs / proeftuinen in Agrifood • Grote organisaties, MKB en start-ups zien relevante rol voor FTB met verschillende behoeften
mening dat dit komt door een beperkte capaciteit in de organisatie en
druk op een eigen batenstroom. Alle partijen ervaren echter de
THREATS
noodzaak om FTB financieel, juridisch en qua governance zo in te gaan
• Gefragmenteerde complexe ketens in food maakt opschalen van innovaties moeilijk
richten dat er een gezonde basis komt om een schaalsprong te maken.
• Onzekerheid continuïteut exploitatie subsidie
Want er is een groeiende behoefte aan duurzame(re) manieren
• Netwerkorganisaties zijn allen met name publiek gefinancierd • Field- en R&D labs zijn vooral van commeriële bedrijven
van voedselproductie en het belang van de cross-over Food en Tech
• Gefragmenteerd ecosysteem zonder sterke regie op samenwerking
wordt breed gedragen. Zowel voedselverwerkende grote bedrijven, als
• Krappe arbeidsmarkt
MKB en start- / scale-ups zien hierin een rol voor FTB en met vele voedselverwerkers wordt Helmond gezien als een logische plek.
12
WA A R GA A N W E H E E N ?
SPEELVELD
EEN EIGEN NICHE • Samengevat bevindt het speelveld van FTB zich in FoodTech (niet in AgriTech
en dus niet in de primaire agricultuur). • FTB richt zich primair op vraagstukken van voedsel- en grondstofverwerkers want de relevantie voor deze
FTB SPEELVELD ARGITECH
naar commercie en industrialisatie
(TRL-niveau 5-8/9). • FTB richt zich hierbinnen op 4 technologie platformen
FOOD TECH
FOODTECH (GÉÉN AGRITECH)
Landbouw, veeteelt, visserij (o.a. precisie landbouw, breeding technologies, klimaatbestendige gewassen, biotech)
GRONDSTOF- & VOEDSELVERWERKERS
LANDBOUW, VEETEELT, VISSERIJ
Nieuwe verwerkingsmethoden
4 TECHNOLOGIE PLATFORMEN
doelgroep zit vooral in de technologische doorontwikkeling en opschaling
Optimaliseren productkwaliteit in een duurzamer proces
Voedselverwerkende industrie (van grondstof- werkers, voedingsmiddelen producenten, tot horeca
• Hiermee kan FTB een duidelijke rol innemen in relatie tot krachtige ecosystemen zoals Wageningen en Venlo
en retail)
GRONDSTOF VERWERKERS
VOEDSEL VERWERKERS
RETAIL / HORECA
Robotisering & Digitalisering
100% Grondstofverwaarding
Future Ingredients
Robots, Big Data en Ai in voedselverwerking
Volledige benutting grondstoffen en voorkomen verspilling
CONSUMENTEN
Bijvoorbeeld ingrediënten winnen uit stamcellen en via cell technologie
4 Technologie platformen
Maar ook wat dichter bij huis is dit platform veelbelovend, zoals het
Doelgroepen
FTB richt zich op 4 technologie platformen. Nieuwe Verwerkingsmethoden, 100% grondstofverwaarding en
doorontwikkeling van de toepassing van insecten, pectines uit koffiebessen,
De primaire doelgroepen van FTB zijn voedsel- en grondstofverwerkers.
erythritol uit zijstromen en eiwtten uit algen.
Dit zijn de doelgroepen waar de marktvraag opgehaald dient te
Robotisering/Digitalisering zijn veelbelovend op de korte termijn en de huidige thema’s en projecten van FTB passen naadloos binnen deze domeinen
worden FTB hoeft niet blanco te starten met activiteiten die passen bij de ambitie Een aantal innovatieclusters (zoals Paprika cluster, Food from Food, Fox, Next
Leveranciers en ontwikkelaars van food processing systems en innovatieve
Future Ingredients is een veelbelovend innovatie platform op de wat verdere
Gen) bestaan reeds en passen naadloos binnen de innovatie platformen. Dat
de vragen uit de markt te kunnen bedienen.
termijn.
geldt ook voor initiatieven zoals PPS en Interreg (FFF, Wanderfulstream, FPI).
technologieën voor de voedselverwerkende industrie zijn cruciale partners om
De toepassing van bijvoorbeeld nanotechnologie en Onderwijs- en kennisinstanties, overheid en intermediairs hebben een
celtechnologie bevindt zich nog in een eerder
ontwikkelstadium. Voordat deze technologieën breder kunnen of zullen
Innovatie clusters worden opgezet rondom marktgedreven vraagstukken en
aanvullende rol in het ecosysteem met betrekking tot kennisvalorisatie,
worden toegepast, moeten barrières op het gebied van regelgeving,
bestaat uit samenwerkingen tussen
talentontwikkeling en stimuleren van werkgelegenheid.
consumentenacceptatie en/of
voedsel- en/of grondstof verwerkers, technologie aanbieders, onderwijs,
toepasbaarheid op industriële schaal worden weggenomen.
kennisinstanties en overheid.
14
FTB richt zich op TRL 5-8/9
Collaboration
Academia
Industry
Knowlege of development
TRL 1
TRL 2
Technology development
TRL 3
TRL 4
TRL 5
TRL 6
Technology devolopment and prototypes
Research to prove feasibility Basic technology research
Business development
Technology demonstration
TRL 7
TRL 8
Market launch and commercialisation
Pilot plan scale up
Binnen Europa worden de specifieke fases van innovatie en
productontwikkeling aangeduid met zogenaamde Technology Readiness Levels (TRL). TRL 1 staat voor technologie aan het begin van de ontwikkeling en TRL 9 voor technologie die
technisch en commercieel gereed is. Universiteiten en kennisinstellingen zijn typisch gepositioneerd op de lagere TRLniveaus (TRL 1-3). Fundamenteel onderzoek en research vinden hier plaats nog ver verwijderd van behoeftes uit de markt. Meer toegepast wetenschappelijk onderzoek
2. TECHNOLOGIE SCOUTEN
(TRL 4-6) behelst het toepasbaar maken van de resultaten van onderzoek in een mogelijke applicatie.
De industrie is continu op zoek naar verbetering van hun producten en processen. Innovatie bij de industrie vindt veelal in de hogere niveaus van de TRL ladder plaats (TRL 6-9).
15
1. MARKTVRAAG OPHALEN
TRL 9
DE DROOM De hub voor duurzame food tech innovatie.
Food Tech Brainport in Helmond is het bruisend middelpunt waar innovatie en het verwaarden van kennis in de cross-over food & technologie wordt
Dé broedplaats en kweekvijver
gerealiseerd. Het is de (inter)nationale hub waar de voedselverwerkende
Met een concentratie van voedselproducerende bedrijven, tech
industrie en het onderwijs gezamenlijk industriële vraagstukken oplossen.
providers, praktijkgericht onderwijs, technische demonstratie-, proeflijnen en fieldlabs, seedfund faciliteiten en ontspannings-
Hét ecosysteem voor food tech innovatie
mogelijkheden is het niet alleen een broedplaats voor innovatie
Marktvraag en de synergie tussen partijen staat centraal, waarbij ‘voor en
maar ook kweekvijver voor talent en een inspirerende omgeving.
door ondernemers’ een belangrijk uitgangspunt is. Zo heeft zich een sterk ecosysteem gevormd van kennis, talentontwikkeling, bedrijvigheid en een
Dé toegangspoort en verbinder
infrastructuur van faciliteiten en dienstverleners. Gelegen in het hart van
Food Tech Brainport is de toegangspoort tot dit ecosysteem en
de Brainport regio waar een bovengemiddeld aantal bedrijven op het
bouwt continue aan het versterken van het netwerk en het
gebied van food en technologie aanwezig is.
verbinden van een breed scala aan faciliteiten om innovaties
praktisch op te schalen. In dit ecosysteem heeft ieder een eigen rol en vanuit de goede samenwerking is een cultuur van innovatie ontstaan. In een smeltkroes van ondernemerschap, expertise en creativiteit op het gebied van Food en Tech, worden innovatieve oplossingen ontwikkeld voor de problemen van vandaag en de uitdagingen van morgen.
17
VISIE Een voedselverwerkende industrie, zonder verspilling, met betaalbare en gezonde voeding voor iedereen.
AMBITIE Op het snijvlak van food en technologie heeft Food Tech Brainport een (inter)nationale toppositie in het samenbrengen van food ondernemers, voedselverwerkers, tech-providers, kennisinstanties,
onderwijs én faciliteiten om een cultuur van innovatie en samenwerken te stimuleren en de implementatie en opschaling van technologische innovaties te versnellen
MISSIE Het is onze missie om bedrijven in de voedselverwerkende
industrie te helpen met het opschalen van innovatie. Dat doen we door toegang te ontsluiten tot een sterk netwerk en samenwerking te stimuleren.
Onze regio heeft een uniek ecosysteem in voedsel- en grondstofverwerkers, (High) Tech, slimme maakindustrie en praktijkgericht onderwijs. Wij initiëren de kruisbestuiving van kennis en kunde om nieuwe duurzame producten / ingrediënten te
Wat we bieden: • Ontsluiten van een sterk netwerk met kennis, kunde en talent. • Samenbrengen van partijen rondom een innovatie vraagstuk • Toegang tot test- en opschalingsfaciliteiten.
ontwikkelen, rendementsverbetering in het productieproces te
realiseren en/of reststromen te reduceren.
Specifiek helpen we met: • Het scherp formuleren van je innovatie vraagstuk en het
ontwikkelen van een valide business case. • Het praktisch opschalen van innovaties door faciliteiten zoals proefen demonstratielijnen en fieldlabs te ontsluiten. • Het verbinden aan potentiële investeerders en subsidiemogelijkheden.
Waar we ons op richten: • Nieuwe duurzame(re) verwerkingsmethoden • 100% grondstof verwaarding • Robotisering & Digitalisering • Future Ingredients
19
Rol van FTB • Samenbrengen van food ondernemers, technology providers, onderwijsinstellingen, kennis instanties en ondersteunende
faciliteiten. • Beschikbaarheid van en toegang creëren tot faciliteiten met partijen in het ecosysteem om nieuwe producten, processen en methodieken te testen, valideren en op te schalen. • Inzetten op het realiseren van een concentratie van
technische demonstratielijnen, proeflijnen, fieldlabs, praktijkgerichte opleidingsfaciliteiten, seed-fund faciliteiten en ontmoetingsmogelijkheden. • Promoten van het netwerk (intern en extern) en uitbouwen van het ecosysteem.
• Spreiden van brede kennis en stimuleren van doorontwikkeling van kennis door het aanjagen van netwerkvorming,
Kernactiviteiten van FTB:
clustervorming en publieke-private samenwerking.
• Support in de ontwikkeling van innovatie projecten en de
vraagarticulatie en business case aanscherpen naar nieuwe business proposities. • Aantrekken van bedrijven met hoog innovatie potentieel (startups, spin-offs, scale-ups, MKB en grote organisaties) • Werven en aantrekken van ankerbedrijven.
• Promoten en ondersteunen van onderwijs- bedrijven interactie. • Faciliteren van toegang tot onderzoeks-, test—en opschalingsfaciliteiten. • Opzetten van interactie tussen onderzoeksgroepen, technology providers, onderwijs en de voedingsmiddelen industrie
• Faciliteren van toegang tot investeerders en funding. Kernwaarden:
20
Duurzaam, Proactief, Verbindend, Probleemoplossend.
21
H O E KO ME N W E DA A R?
STRATEGISCHE KEUZES • Food Tech Brainport is in de kern een netwerk (makel/schakel)
• Tech faciliteiten zoals fieldlabs met proef-, test- en
organisatie ten behoeve van het accelereren van innovatie op het
demonstratielijnen zijn weliswaar cruciaal voor het praktisch
gebied van duurzame voedselverwerking. Waarbij de inhoudelijke
opschalen van innovaties, maar hoeven geen eigendom van FTB te
expertise t.b.v. het oplossen van innovatie vraagstukken gezocht
zijn. Heldere afspraken over eigendom, gebruik en toegang tot assets
wordt bij partijen in het ecosysteem en FTB zich continue inzet op
is met deze strategie een must.
het uitbouwen en versterken van dat ecosysteem. • De focus ligt niet alleen op het MKB, maar op voedsel- en
• Generieke faciliteiten die niet als tech faciliteit worden gezien, zoals een ontvangstruimte, inspiratie ruimtes en een proefkeuken zijn
grondstofverwerkers in de volle breedte, dus van startups tot
eventueel in beheer van FTB, maar idealiter van de Gemeente een
MKB tot grootbedrijf en multinationals.
vastgoedpartij of derden bedrijven waarbij afspraken gemaakt
• Binnen het domein van FTB bepaald de marktvraag de invulling van het inhoudelijk programma. Food Tech Brainport volgt de beweging
en behoefte van de markt op basis van de innovatie vraagstukken uit het bedrijfsleven om innovatie clusters en daarmee het
worden over toegang en gebruik. Overige faciliteiten zoals
studentenhuisvesting, hotels, ontspanningsmogelijkheden, geven idealiter invulling aan een bruisend Food Tech Park en vallen niet onder het eigendom, beheer of management van FTB.
inhoudelijk programma vorm te geven. Daarmee is FTB dus niet
leidend op het inhoudelijk programma, maar wel wendbaar en schaalbaar op de inhoud binnen het gedefinieerde speelveld.
23
UITVOERINGSPROGRAMMA 1. Community building 2. Ophalen van innovatie vraagstukken 3. Uitbouwen van (toegang tot) tech faciliteiten 4. Communicatie en PR. 5. Park ontwikkeling en uitbouwen van (toegang tot) generieke faciliteiten Het voorstel is om een herstart te maken met FTB op met name community building, communicatie en de profilering van FTB, onder de regie van een Kwartiermaker in het eerste jaar. Een
herstart is niet nodig op de huidige projecten noch op de huidige faciliteiten. De huidige faciliteiten hebben wel een upgrade nodig in het eerste jaar. In het eerste jaar dienen de uitvoeringsopgaven verder geconcretiseerd te worden naar een meerjarenplan voor de jaren 2 t/m 4 met een nadere uitwerking van de financiering en opbrengsten stromen. Idealiter wordt het eerste jaar afgesloten
met een intentieovereenkomst voor continuering met commitment van overheden en het bedrijfsleven.
“Door ondernemers voor Ondernemers is van cruciaal belang” Paul Deckers, Directeur en Eigenaar Bodec
1) Community Building De komende jaren dient ingezet te worden op het versterken van die synergie en het selectief aantrekken van nieuwe partijen die iets wezenlijks toevoegen aan dat ecosysteem. Samenwerkingen met partijen zoals bijvoorbeeld Brave New Food dienen hierin ook geëvalueerd te worden. Voor de doorontwikkeling van FTB is het verder wenselijk als er zich één of meer ‘ankerpartijen’ zouden vestigen. Aangaande onderwijs als onderdeel van de community, dient
Community building dient verder te gaan de dan de
niet alleen gekeken te worden naar HAS, Fontys, Yuverta en ROC Ter
triple helix samenwerking
(Ondernemers, Onderwijs en Overheid) en vraagt
Aa, maar juist ook naar de TU/E (en de bedrijven die zich in het
om meer kruisbestuiving tussen de 6 O’s.
Eindhovense High Tech ecosysteem bevinden). Met name aangaande het innovatie platform Robotisering & Digitalisering is daar mogelijk
Zodra deze factoren aan betekenis winnen
begint zich een echt
kennis op te halen die vertaald kan worden naar de
‘ecosysteem’ te vormen.
voedselverwerkende industrie. Ook ten behoeve van de andere
1.
Ondernemen
innovatie platformen dient geïnventariseerd te worden in hoeverre er
2.
Onderzoek (toegepast en praktisch)
3.
Onderwijs
kennis door te vertalen is van dat High Tech ecosysteem naar
4.
Organisatie (faciliteiten)
5.
De overheid
de voedingsmiddelenindustrie.
6. Ontmoeten
JAAR 1
“Als de ne twe rkfunctie sterk Terug komt, dan kan het de regio flink sterker maken en zouden we daarom meedoen.”
Directeur Huijbregts Groep
1. COMMUNITY BUILDING
DOEL
KPI's
HOE REALISEREN
BENODIGDE MIDDELEN
JAAR 2
JAAR 3
JAAR 4
Samenbrengen food ondernemers, technology providers, onderwijsinstellingen en kennis instanties rondom innovatie vraagstukken (ability tot ontsluiten sterk netwerk aan kennis, kunde en talent) 30 bedrijven in community
60 bedrijven in community
120 bedrijven in community
200 bedrijven in community, waarvan aantal start-ups, scale ups en spin-offs
Contributie model uitgewerkt
20 bedrijven die contributie betalen
60 bedrijven die contributie betalen
100 bedrijven die contributie betalen
0-meting op community
Verbetering versus 0-meting
* Inzet op bouwen lokale community met kernbedrijven * Kick-off in breder netwerk * Zichtbaarheid vergroten van partners op locatie
Zichtbaarheid community in alle communicatie Events t.b.v. kruisbestuiving organiseren (formeel en informeel)
Kwartiermaker, Business
Directeur, 1 of 2 Business
Developer + marcom/event organisatie
Developer(s) + marc om/event Developer(s) + marcom/event Developer(s) + marcom/event organisatie organisatie organisatie
Directeur, 1 of 2 Business
Directeur, 1 of 2 Business
2) Ophalen van Innovatie vraagstukken Het verbinden van het bedrijfsleven, het ophalen van innovatie vraagstukken en het creëren van innovatie clusters oftewel ecosystemen rondom die vraagstukken is de injectiemotor die FTB laat draaien. Het is een strategische keuze om niet leidend te zijn op het inhoudelijke programma. Het speelveld van FTB bepaalt de kaders waarbinnen innovatie vraagstukken opgehaald worden.
Scope creep is een valkuil en FTB dient alleen bedrijfsondersteuning te bieden als: • Deze innovatie foodtech gerelateerd is en past binnen de 4 innovatie platformen • Het bedrijf wil bijdragen aan de ontwikkeling van het ecosysteem
• Het een innovatie betreft die om opschaling vraagt (en de TRL zich dus ergens tussen 5 en 8/9 bevindt) Als het oplossen van een vraagstuk waarde behelst voor een bedrijf dan zal daarvoor betaald willen worden. Vraag gedreven innovatievraagstukken zijn dus ook de start om opbrengstenstromen op gang te brengen. Vraagstukken en projecten waar geen urgentie of vraag is vanuit het bedrijfsleven zullen JAAR 1
veelal gefinancierd moeten worden vanuit overheden en subsidies.
JAAR 2
JAAR 3
JAAR 4
DOEL
De 4 innovatie platformen uitbouwen met innovatie clusters a.d.h.v. innovatie vraagstukken die in de markt worden opgehaald.
KPI's
Realisatie 2 innovatieclusters (aanvullend op bestaande projecten)
scherpe formulering van de urgentie, het doel en de business case zijn derhalve essentieel.
“Het begint bij de vraag van De ondernemer”
2. OPHALEN VRAAGSTUKKEN
Een scherpe vraagarticulatie vanuit het bedrijfsleven maar ook een Realisatie 4 innovatieclusters
Realisatie 8 innovatieclusters
Realisatie 12 innovatieclusters
Naar buiten! prospecting in de markt en netwerken (nationale scope)
Naar buiten! prospecting in de markt en netwerken (nationale scope)
Naar buiten! prospecting in de markt en netwerken (internationale scope)
1 of 2 Business Developer(s)
2 Business Developer(s)
2 Business Developer(s)
Prospect lijsten opstellen (per innovatie platform)
HOE REALISEREN
Naar buiten! prospecting in de markt en netwerken (regionale scope) In kaart brengen mogelijke fondsen
BENODIGDE MIDDELEN
Fransje de Kimpe, Eigenaar Ariza
Business Developer
3) Uitbouwen Tech Faciliteiten De verdere ontwikkeling van Tech faciliteiten zijn volgend op de andere uitvoeringsopgaven. De marktvraag moet leiden tot aanvullende Tech faciliteiten, zoals fieldlabs. FTB dient echter eerst beter en breder op de kaart gezet te worden, er dienen innovatieclusters rondom vraagstukken te zijn en een gevoel van community moet in de basis aanwezig zijn. Er zijn een aantal faciliteiten aanwezig, zoals een demokeuken en twee food grade ruimtes die in overleg met de verhuurder, mogelijk ingezet kunnen worden. Alvorens er gekeken wordt naar aanvullende tech faciliteiten, dienen eerst de aanwezige beschikbare ruimtes ingezet en beter benut te worden. Een budget hiervoor wordt opgenomen in de begroting. Prioriteit op de korte termijn is ook om de afspraken aangaande de huidige faciliteiten aan te scherpen, zodat eigendom helder is en afspraken omtrent toegang tot en ontsluiten van gebruik eenduidig is. Daarnaast is een grotere (proef)keuken aanwezig in het pand ernaast (de voormalige FoodStarter keuken). Het is raadzaam om in het eerste jaar nader uit te zoeken hoe daar gebruik van gemaakt zou kunnen worden. Tevens zijn faciliteiten aanwezig bij partnerbedrijven zoals bij Bodec en Van Rijsingen die mede gefinancierd zijn door de overheid.
3. UITBOUWEN TECH FACILITEITEN
JAAR 1 DOELEN
Uitnutten bestaande faciliteiten
KPI's
Opschonen huidige afspraken/contracten
Realisatie 1 of 2 lege food grade ruimtes
HOE
Herziening afspraken en overeenkomsten aangaande
REALISEREN
huidige faciliteiten In kaart brengen potentiele aanvullende ruimtes (eg. voormalige Foodstarter keuken) in directe omgeving en bij bedrijven
BENODIGDE MIDDELEN
27
Kwartiermaker + Business Developer + input bedrijfsleve + projectgroep en budget voor upgrade locatie
JAAR 2
JAAR 3
JAAR 4
Marktvraag moet leiden tot aanvullende tech faciliteiten in een flexibele infrastructuur
Aantal test- en opschalingsfaciliteiten en bezettingsgraad
Volgend op wensen uit en ten dienste van community en ecosysteem (eg. uitwerken start-up village mits er behoefte en vraag er is)
Afstemming met bedrijven die Tech Faciliteiten willen neerzetten en Gemeente Helmond over Park ontwikkeling, vestigingsplan, vergunningen, etc.
Inventarisatie vraag en aanbod + financiering
Dient nader bepaald te worden in meerjarenplan uitwerking van deze opgave in het eerste jaar
4) Communicatie & PR Het bedrijfsleven heeft aangegeven dat het onduidelijk is waar FTB voor staat en voor gaat. Ook de bedrijven die nauw betrokken zijn bij FTB kunnen dit moeilijk aangeven. Daarnaast is er weinig zichtbaarheid van FTB en de bedrijven in het netwerk. Zelfs op de Scheepsboulevard is het onduidelijk welke bedrijven onderdeel zijn van de community. Betrek dus allereerst de (kern)bedrijven die reeds verbonden zijn en dan het bredere bedrijven netwerk. Ontwikkel een campagne om FTB aan een breder publiek te presenteren en ontwikkel enkele instrumenten met een marketingbureau om dit via diverse kanalen goed te kunnen presenteren.
Communicatie is tevens ondersteunend in het ophalen van innovatievraagstukken bij het bedrijfsleven. Tevens kan communicatie ondersteunend zijn in het opbouwen van innovatieclusters. Door exposure te creëren op innovatie vraagstukken en het maatschappelijk belang en zodoende het
ecosysteem van partijen die een (deel)oplossing kunnen aandragen voor en vraagstuk te prospecten.
Een communicatieplan dient uitgewerkt te worden. Het advies is om dit onder regie en supervisie van de kwartiermaker te doen en een professioneel marketing/communicatie te bureau te
betrekken. Hiervoor wordt budget opgenomen in de begroting.
4. COMMUNICATIE & PR
JAA 1
JAAR 2
JAAR 3
DOELEN
Duidelijk wie/wat FTB is en waar het voor staat en gaat
KPI;s
Reputatie en imago 0-meting
Verbetering reputatie en imago
Communicateplan opzetten + executie
Aktieve communicatie, promotie en lobby
HOE REALISEREN
Zichtbaarheid creëren
BENODIGDE MIDDELEN
Externe MarCom partner (onder supervisie van kwartier maker)
JAAR 4
Kernbedrijven trots op deel zijn Vindbaar voor doelgroep van community
Zichtbaarheid creëren
Externe MarCom partner (onder supervisie van directeur FTB)
5) Generieke Faciliteiten en Park Ontwikkeling Naast synergie van partijen in het Food Tech ecosysteem, is de algemene sfeer en aantrekkelijkheid van Food Tech Brainport
van
groot belang om ondernemers, onderzoekers, talentvolle docenten en studenten aan te trekken en vast te houden. Het continu vergroten van
interactiemogelijkheden is een belangrijke opgave voor zowel FTB als voor Gemeente Helmond. Het moet een plek worden voor kennisvalorisatie en open innovatie. Volgens dat concept kunnen partijen
sneller innovaties realiseren, kwaliteit van onderzoek verhogen en kosten delen door de vaak kostbare faciliteiten gezamenlijk te gebruiken.
In het vestigingsbeleid vanuit de Gemeente Helmond moet voor nieuwe partijen en partners steeds de vraag worden gesteld of zij iets toevoegen aan het bestaande ecosysteem. Het aantrekken van bedrijven met hoog innovatie potentieel (start-ups, spin-offs, scale- ups, MKB en grote organisaties) is een activiteit voor zowel FTB als Gemeente Helmond. Er zijn een aantal faciliteiten in de basis aanwezig, zoals een ontvangstruimte en een ruimte die momenteel dienstdoet als
kantine, maar ook de derde verdieping van het pand waar FTB momenteel in huist is nog grotendeels vrij. Deze ruimtes voldoen momenteel niet aan een laagdrempelige, inspirerende omgeving waar mensen graag vertoeven. Alvorens er gekeken wordt naar aanvullende faciliteiten, dienen eerst de aanwezige beschikbare ruimtes ingezet en beter benut te worden. Dat vraagt om een budget op de huidige JAAR 1
5. GENERIEKE FACILITEITEN PARK ONTWIKKELING
&
faciliteiten wat te upgraden en dit wordt meegenomen in de begroting. In het eerste jaar dient een meerjarenplan voor Park Ontwikkeling verder uitgewerkt te worden door de Kwartiermaker in samenwerking met de Gemeente.
29
DOELEN
KPI's
HOE REALISEREN
BENODIGDE MIDDELEN
Inzetten op versterken lokale community met reeds beschikbare en aanpalende lokale facilteiten
JAAR 2 Vanuit lokale community bredere ecosysteem verder uitbouwen
JAAR 3 Inzetten op bredere campus/park activiteiten
JAAR 4 Bruisende hotspot op gebied van Food Tech
Werkgelegenheid (aantal banen), aantal studenten en vestiging van innovatieve bedrijven en start-ups Entree / Ontvangstruimte, 3e
verdieping, demo-keuken, kantine
Zie uitbouwen tech faciliteiten
MBO Voedel & Techiek terughalen, Leerwerkfabriek en/of Bedrijfsopleidingen aantrekken. Start-ups aantrekken
Parkontwikkeling onder regie van Gemeente Helmond i.s.m. Directeur FTB
BENODIGDE MIDDELEN Het buro Rebel heeft de opdracht gekregen van Gemeente Helmond en Provincie Noord-Brabant om een “IST” en “SOLL” analyse te maken.
Met enerzijds dus een analyse van de huidige situatie van FTB op het gebied van financiën, organisatie en governance en anderzijds om aan te geven wat de benodigde middelen moeten zijn om de visie op de
doorontwikkeling te kunnen realiseren. De volgende pagina’s geven aan wat er nodig is qua inrichting van de organisatie, financiering en het opzetten van een gedegen governance.
Organisatie De uitvoering van deze visie vraagt om een basis-organisatie met een basis-financiering. Die kan zo minimaal mogelijk gehouden worden op
• Een parttime medewerker voor Finance & Admin is noodzakelijk. Tenzij er
basis van de aangegeven fasering en is schaalbaar richting de toekomst.
gekozen wordt voor outsourcing van deze rol bij Gemeente Helmond of
• Een Kwartiermaker heeft als belangrijkste rol die van Community Builder en heeft het eerste jaar de regie op de uitvoeringsopgaven en verantwoordelijkheid voor het realiseren van de
eventueel Brainport Development. • De Projectmanagers vallen niet onder de basis-organisatie en dienen
gefinancierd te worden vanuit de projecten.
kpi’s. Aan het eind van het eerste jaar dient een verdere uitwerking van
Er zijn een paar principes voor de inrichting van de organisatie:
de uitvoeringsopgaven in een meerjarenplan en een
• Een basis-organisatie die schaalbaar is richting de toekomst.
intentieovereenkomst opgeleverd te worden.
• Projecten dienen zichzelf te financieren.
• De aanstelling van een Business Developer is noodzakelijk om projecten te verwerven. Door vraagstukken uit de markt op te halen en gestalte te geven aan de realisatie van innovatie clusters rondom marktvraagstukken. Deze rol zou ook Innovation Ecosystem Builder genoemd kunnen worden. • In de jaren na het eerste jaar kan opgeschaald worden met een tweede
Business Developer.
• De financiering van machines en tech faciliteiten zitten niet in de basisfinanciering. • Het upgraden van de huidige faciliteiten in het eerste jaar valt wel onder de basisfinanciering.
• Specifieke expertise, zoals bijvoorbeeld marcom, event organisatie en accountancy kan ingekocht worden. Een open innovatieklimaat wat moet resulteren in kennisuitwisseling, samenwerking, innovatie en business ontwikkeling vraagt om passende competenties en omvat zaken die het belang van individuele partners overstijgen. De rollen van Kwartiermaker, Business Developer en Directeur dienen hier uitvoering aan te geven.
Analyse huidige financiën en governance Er is voor de zomer van 2022 een uitvoerige analyse gemaakt van de huidige financiële situatie en de governance. Samenvattend kan daarover het volgende gezegd worden: • FTB is niet financieel gezond: er is in de loop van de tijd een negatief eigen vermogen opgebouwd en vanaf 2024/25 ontstaan liquiditeitsproblemen omdat een lening van de provincie moet worden
afgelost. • Het hebben van zowel een stichting als een BV is dubbelop. Het maakt de besluitvorming en toezicht daarop ondoorzichtig.
• Er is een stichtingsbestuur dat bestaat uit slechts twee personen. Daarmee wordt niet voldaan aan de statuten van de stichting. • Het ene lid van het stichtingsbestuur is ondernemer en belanghebbende in FTB, het andere bestuurslid staat op afstand van wat er in FTB gebeurt. Deze twee bestuursleden zijn ook de aandeelhouder in de BV.
We beoordelen dit als een ongezonde situatie voor de aansturing van FTB. De noodzaak hiervan wordt door de huidige bestuurders onderschreven. In afwachting van de visie op de doorontwikkeling is daarom bewust nog niet ingezet op versterking van het Stichtingsbestuur. • Toezicht binnen de BV lijkt beperkt, er is een Raad van
Werkwijze financiering, gebruik en vergoeding machines
Commissarissen (RvC) die zelf aangeeft liever Raad van Toezicht te willen
Investeringssubsidie
Machine: op balans FTB, op locatie partner
€ PARTNERS
zijn (op meer afstand). Het lijkt erop dat er beperkt toezicht wordt gehouden op de BV en er zijn geen verslagen
Gemeente Helmond
Cofinanciering in kind (uren / materialen)
Verantwoording STICHTING
van de RvC.
Gelden €
BV
Aflossing €
• Belangrijke geldverschaffers van FTB zijn de gemeente Helmond en de provincie Noord- Brabant. Er worden beperkt eisen gesteld bij de
Leasebijdragen € (alleen van Rijssingen)
Lening €
subsidies, in ieder geval niet met concrete KPI’s
Vergoeding voor gebruik machine derden
Aflossing € / verantwoording
Overeenkomst
positie vanuit de overheden is in stichting noch BV.
Vergoeding voor gebruik
of resultaten. De invloed op de organisatie FTB is nihil omdat er geen
• Subsidies en leningen die worden verstrekt voor investeringen in Derden Ecosysteem/ MKBers
machines kunnen niet volledig ingezet worden omdat door de tekorten in de exploitatie anders onvoldoende liquide middelen beschikbaar zijn.
31
Δ =inkomsten FTB
Financiën Meerjarenbegroting en liquiditeitsprognose Er is doorgerekend welke gevolgen de ontwikkelde
visie heeft voor het exploitatieresultaat in de komende vier jaren en er is een liquiditeitsprognose gemaakt.
Het eerste jaar is nodig om de basis te leggen voor de opschaling. In dit eerste jaar zijn twee zaken van belang:
• •
Naast de inzet van de gemeente Helmond en Provincie NoordBrabant is commitment van het bedrijfsleven, ook financieel
De Gemeente Helmond verstrekt een exploitatiesubsidie ter overbrugging van de periode tot 2026.
noodzakelijk. Door het betalen van partner- of
De Provincie Noord-Brabant verlengt de terugbetalingstermijn van de bestaande lening tot 10-12 jaar.
ontwikkelen waarmee subsidie kan worden aangevraagd.
lidmaatschapsbijdrage, maar ook door samen projecten te Daarnaast is co-financiering noodzakelijk ten behoeve van subsidies.
MEERJARENBEGROTING Jaarlijkse kosten en baten, o.b.v.
• Bestaande lopende afspraken (lease, huur, personeel) • Historische kosten- en opbrengstenontwikkeling • Visie op doorontwikkeling FTB • Vooralsnog exclusief exploitatiesubsidies
Exploitatiebegroting – op termijn (2026) mogelijk sluitend zonder exploitatiesubsidies • In figuur 1 is de ontwikkeling van het exploitatieresultaat
de visie en wat de impact zou zijn als doelstellingen niet
samengevat. Daaruit blijkt dat er ook zonder aanvullende
volledig behaald worden. Daaruit blijkt dat met name de
exploitatiesubsidies van overheden op termijn een positief
contributies erg dominant zijn in het komen tot een positief
exploitatieresultaat kan ontstaan. De eerste jaren blijkt
exploitatieresultaat.
uit
figuur 1 dat er nog wel exploitatie bijdragen nodig zijn. De
• Er liggen ook kansen voor FTB om naast de mogelijke
belangrijkste factoren die meespelen bij het al dan niet halen
exploitatiesubsidies aanvullende subsidies of (private)
NB: prognoses o.b.v. voorspelde baten projecten en
van dit resultaat zijn het financieel betrekken van
projectmiddelen aan te trekken.
contributies etc. en dus in grote mate afhankelijk van
bedrijven (door contributies) en stijgende inkomsten vanuit de
succes doorontwikkeling FTB
machines (door gebruik van partijen uit het ecosysteem). Er is
• Begrote investeringen in nieuwe machines alleen mogelijk bij voldoende liquiditeit
een gevoeligheidsanalyse gedaan naar de ambities uit
Exploitatieontwikkeling FTB 2023-2026 LIQUIDITEITSPROGNOSE • Kasstromen in de komende jaren (verloop bankrekening) • Voorspeld of er voldoende geld op de rekening staat om te voldoen
€ 1.200.000 € 1.000.000 € 800.000 € 600.000
aan verplichtingen:
€ 400.000
- zoals het aflossen van de lening
€ 200.000
- en het doen van nieuwe investeringen
€-
2023 Totale bedrijfskosten
32
2024
2025 Totale Bedrijfsopbrengst
2026
Bedrijfskosten
Liquiditeit
2023
Basis Huur
onvoldoende middelen voor aflossing lening provincie,
Projecten
aantal oplossingen mogelijk
Afschrijvingen Financieel
In onderstaande tabel is inzichtelijk gemaakt wat de prognoses
Totaal
zijn met betrekking tot de liquiditeit.
2024
2025
2026
€ € € € € €
415 60 221 76 18 790
€ € € € € €
395 60 260 86 16 817
€ € € € € €
395 60 350 86 13 954
€ 445 € 60 € 450 € 86 € 10 € 1.051
€ € € €
95 198 126 418
€ € € €
145 260 183 588
€ € € €
265 350 211 826
€ € € €
386 450 240 1.075
€
23
Bedrijfsopbrengsten
Vanaf 2025 is er momenteel niet voldoende eigen vermogen
Algemeen
aanwezig om de lening van de provincie af te lossen. Dat kan
Projecten
opgelost worden door de aflossingstermijn van de lening te
Machines Totaal
verlengen van 6 naar 12 jaar, of door het eigen vermogen
€ (372)
Resultaat
te vergroten.
€(299)
€ (128)
Liquiditeitsprognose zonder extra liquiditeitsmaatregelensluitend zonder exploitatiesubsidies € x 1000
2022
2023
2024
2025
2026
2027
2028
2029
2030
Beginstand liquide middelen
€
471
€
298
€
35
€
-34
€
-104
€
-172
€
-237
Operationele inkomsten minus operationele uitgaven
€
68
€
78
€
78
€
78
€
78
€
78
€
77
€
Investeringen machines
€
-250
€
-196
€
0
€
0
€
0
€
0
€
0
Aflossing lening
€
0
€
-154
€
-151
€
-148
€
-145
€
-143
€
-140
Ontvangst aflossing RMF
€
9
€
9
€
4
Eindstand liquide middelen
€
298
€
35
€
-34
€
-172
€
-237
€ -300
€ -104
2031
€ -300
2032
2033
2034
2035
€
-227
€
-191
€
-170
€
-160
€
-160
73
€
35
€
22
€
9
€
0
€
0
€
0
€
0
€
0
€
0
€
0
€
0
€
0
€
0
€
0
€
0
€
0
€
0
€
-227
€
-191
€
-170
€ -160
€ -160
€ -160
2033
2034
2035
Liquiditeitsprognose als aflostermijn lening provincie van 6 naar 1 2 jaar zou gaan € x 1000
2022
2023
2024
2025
2026
2027
2028
2029
2030
2031
2032
Beginstand liquide middelen
€
471
€
298
€
111
€
117
€
119
€
122
€
125
€
128
€
128
€
91
€
41
€
-21
€
-91
Operationele inkomsten minus operationele uitgaven
€
68
€
78
€
78
€
78
€
78
€
78
€
77
€
73
€
35
€
22
€
9
€
0
€
0
Investeringen machines
€
-250
€
-196
€
0
€
0
€
0
€
0
€
0
€
0
€
0
€
0
€
0
€
0
€
0
Aflossing lening
€
0
€
-77
€
-77
€
-76
€
-75
€
-74
€
-74
€
-73
€
-72
€
-72
€
-71
€
-70
€
-70
Ontvangst aflossing RMF
€
9
€
9
€
4
Eindstand liquide middelen
€
298
€
111
€
117
€
119
€
122
€
125
€
128
€
128
€
91
€
41
€
-21
€
-91
€ -160
33
Advies governance – versterk structuur en toezicht • Wij adviseren om te gaan werken met één entiteit i.p.v. twee.
Een stichting heeft de voorkeur. Aangezien er momenteel teveel financiële knelpunten in de BV en de stichting zitten is opheffen ervan op dit moment geen optie. Zodra FTB financieel gezond is, dient de overstap gemaakt te worden van twee naar één entiteit in een stichting. • Tot die tijd moet gewerkt worden aan het versterken van de structuur van de stichting én de BV: -
Voor de stichting, is een volwaardig bestuur noodzakelijk. Dat betekent
een uitbreiding van het bestuur met tenminste de leden zoals beschreven in de statuten. Daarnaast adviseren we om een Raad van Toezicht op te richten.
-
Voor de BV moet er een sterke onafhankelijke Raad van
Commissarissen komen. -
Tevens is het is wenselijk dat de gemeente en/of de provincie
participeert in de governance van FTB. Een RvT lid namens de overheid hoeft niet rechtstreeks werkzaam te zijn bij deze geleding maar
kan eventueel ook extern zijn, voorgedragen worden door de geleding en namens de geleding de functie uitoefenen.
Het eerste jaar legt de basis voor de schaalsprong.
• Om de visie op de doorontwikkeling mogelijk te maken is het nodig dat overheden FTB blijven ondersteunen.
• Waarbij in het eerste jaar de basis gelegd wordt voor de verdere opschaling.
• Verder is het wenselijk om de intentie uit te spreken om als overheden in de komende vier jaren de exploitatie financieel te ondersteunen en dit samen met het bedrijfsleven wat zich committeert aan te gaan.
• Aan het einde van het eerste jaar wordt dan gekeken naar de mate waarin er
vorderingen zijn gemaakt met het binden van de bedrijven, het laten groeien van de inkomsten uit o.a. lidmaatschappen en het aantrekken van extra projectmiddelen en subsidies.
35