RN 075 2e Berap 2022
Tekst van het document
Inhoudsopgave 1
Inleiding ..................................................................................................................... 1
1.1 1.2 1.3
Doel ........................................................................................................................................... 1 Leeswijzer.................................................................................................................................. 1 Majeure ontwikkelingen, risico’s en knelpunten ........................................................................ 2
2
Budgettair beeld ....................................................................................................... 4
2.1 Verwachte resultaatsbestemming bij de jaarrekening 2022 ......................................................... 7
3
Afwijkingen beleidsresultaten per programma ....................................................... 8
3.1 Programma 01: Veiligheid en handhaving ............................................................................... 8 3.2 Programma 02: Werk en inkomen ........................................................................................... 8 3.3 Programma 03: Zorg en welzijn ............................................................................................... 8 3.4 Programma 04: Jeugd en onderwijs ........................................................................................ 8 3.5 Programma 05: Cultuur, toerisme en recreatie ........................................................................ 9 3.6 Programma 06: Sport en bewegen ........................................................................................ 10 3.7 Programma 07: Economische beleid en werkgelegenheid .................................................... 11 3.8 Programma 08: Ruimtelijke ordening en volkshuisvesting .................................................... 12 3.9 Programma 09: Stedelijke vernieuwing .................................................................................. 14 3.10 Programma 10: Verkeer en mobiliteit ..................................................................................... 15 3.11 Programma 11: Openbare ruimte en natuurbescherming .....................................................
16 3.12 Programma 12: Milieu ............................................................................................................. 17
4
Stand van zaken grote projecten ............................................................................19
5
Financiële effecten coronacrisis op begroting ......................................................33
5.1 5.2
Financiële afwijkingen coronacrisis ......................................................................................... 33 Planning begroting – raming uitgaven Crisis- en Herstelnota ................................................. 34
6
Budgettair neutrale afwijkingen ..............................................................................38
7
Afwijkingen op kredieten.........................................................................................44
8
Technische wijzigingen ...........................................................................................45
Bijlage 1: Totaaloverzicht met effecten op het begrotingssaldo .................................46 Bijlage 2: Reserves .........................................................................................................47 Bijlage 3: Overzicht met door te schuiven kredieten ...................................................49 Bijlage 4: Overzicht met af te sluiten kredieten ............................................................51 Bijlage 5: Ombuigingen ..................................................................................................52
1
Inleiding
In deze 2e bestuursrapportage (Berap) 2022 informeren wij u over de voortgang van de uitvoering van de bijgestelde begroting 2022. We melden de afwijkingen ten opzichte van de beleidsresultaten en budgetten zoals die in de begroting 2022 zijn opgenomen. Melden we niets, dan loopt de uitvoering volgens planning. In paragraaf 1.3 van dit hoofdstuk melden we daarnaast ook majeure ontwikkelingen, risico’s en/of knelpunten die we (nog) niet kunnen kwantificeren maar die een belangrijke impact (kunnen) hebben op de uitvoering van de gemeentelijke begroting. Tenslotte leggen we financiële begrotingswijzigingen aan u voor en geven wij een prognose van het resultaat over 2022. Deze Berap is gebaseerd op de bij ons bekende informatie per 1 september 2022.
1.1
Doel
De Berap heeft de functie van het verstrekken van actuele informatie over de voortgang van de begroting en dient als(bij)sturingsinstrument.
1.2
Leeswijzer
Na deze inleiding presenteren we in hoofdstuk 2 een financieel overzicht met een samenvatting van de afwijkingen die een gevolg zijn van de coronacrisis en de afwijkingen die een effect hebben op het budgettair beeld van de begroting. Een uitgebreide toelichting op de zogenoemde coronaconsequenties vindt u terug in hoofdstuk 5. Het uitgangspunt voor het budgettair beeld is het budgettair beeld dat uw raad vaststelde in de begroting 2022 inclusief begrotingswijzigingen in 2022 (bijvoorbeeld de 1e Berap 2022). In hoofdstuk 3 melden we de eventuele afwijkingen op de beleidsresultaten uit de begroting 2022. Hierbij volgen we de programma indeling van de begroting. Melden we niets, dan loopt de uitvoering volgens planning. In hoofdstuk 4 gaan we in op de voortgang van de majeure projecten. Dit doen we per project voor de aspecten risico's, geld, organisatie, tijd, informatie, communicatie en kwaliteit. In de hoofdstukken 5 tot en met 8 presenteren we nog een aantal financiële overzichten met daarin budgettaire aanpassingen van de begroting. In hoofdstuk 5 gaat het om de wijze waarop de effecten van de coronacrisis doorwerken in de budgetten van de begroting. In hoofdstuk 6 staan de financiële afwijkingen die een budgettair neutraal effect hebben op het budgettair beeld.
Het gaat om kosten die gedekt worden uit opbrengsten, een onttrekking aan een reserve of door budgetten anders in te zetten. De kosten leggen daardoor geen claim op de vrije financiële ruimte van de gemeente. Ze hebben echter wel een effect op het begrotingssaldo omdat ze leiden tot een aanpassing van de lasten en/of baten. In hoofdstuk 7 vindt u de afwijkingen op de kredieten. In hoofdstuk 8 zijn de technische wijzigingen opgenomen. Dit zijn ook budgettair neutrale wijzigingen maar hebben daarentegen geen effect op het begrotingssaldo omdat het verschuivingen zijn tussen programma’s. In bijlage 1 laten we via een totaaloverzicht zien welk effect de verschillende wijzigingen uit de Berap hebben op het totaal van de begroting.
1
1.3
Majeure ontwikkelingen, risico’s en knelpunten
De oorlog in Oekraïne De impact van de oorlog in Oekraïne op de wereldwijde economie is groot en het verdere verloop is op dit moment nog niet precies in te schatten. Het afgelopen jaar is onze stad in beweging gekomen om te helpen en vangen we Oekraïense vluchtelingen op bij particuliere opvang en gemeentelijke opvanglocaties. Op dit moment zijn 3 opvanglocaties in Helmond aangewezen en operationeel. Ook de inzet van leefgeld, werk en een centrale onderwijslocatie is geregeld. Dit heeft een behoorlijke druk gegeven op de inzet van de ambtelijke organisatie en samenwerkende partijen. Daarnaast zijn de directe gevolgen voor onze stad, naast bijvoorbeeld de opvang van Oekraïense vluchtelingen, ook de impact van economische sancties op burgers en ondernemers in de stad. Ook zijn er macro-economisch ingrediënten aanwezig voor een recessie (stijgende inflatie, tekort aan grondstoffen, tekort aan en de wens om onafhankelijk te zijn van externe (fossiele) brandstoffen, verstoring van productielijnen en oplopende rente). Daarbij staat de vluchtelingenopvang, in brede zin, landelijk en dus ook in Helmond onder druk. Het betreft hierbij de opvang van Oekraïense vluchtelingen alsook die van statushouders en asielzoekers, met daarin de mogelijkheden en vereisten tussen enerzijds crisisnoodopvang en anderzijds noodopvang.
Koopkrachtcrisis Al onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties worden momenteel geconfronteerd met stijgende kosten. De inkomsten dreigen structureel lager te worden dan de kosten. Zowel inwoners die het al moeilijk hadden, als inwoners boven het minimum die voorheen wel rond konden komen, raken in de knel. Voor velen van hen leidt dit tot problemen. De situatie is dan ook niet langer houdbaar. Ingrijpen vanuit de overheid om mensen te helpen het hoofd boven water te houden is daarom nodig. Allereerst is dat een taak van onze Rijksoverheid. Als gemeente spannen we ons echter ook maximaal in om onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties te steunen. Op Prinsjesdag heeft de Rijksoverheid substantiële maatregelen aangekondigd, die voor een groot deel van onze inwoners tot lagere kosten moet leiden. Om aanvullend hierop op korte termijn de nodige steun mogelijk te kunnen maken aan onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties die kopje onder dreigen te gaan, hebben we in de programmabegroting een fonds ingesteld welke we in deze Berap vullen met € 5 miljoen. Brede consequenties stijgende (energie)prijzen We verwachten dat de stijgende prijzen een impact hebben op zowel de financiële positie van onze gemeente, maar ook op bedrijven en ondernemers in het midden- en kleinbedrijf in onze stad.
Met name de haal- en financierbaarheid van meerjarige investeringen door de forse prijsstijgingen kan in het gedrang komen. Daarbij spelen ook de schaarste en lange levertijden van benodigde materialen een rol van belang. Op dit moment zien we al prijsstijgingen die tussen de 8% en 15% zitten. Deze kunnen op korte termijn al gevolgen hebben voor de toereikendheid van exploitatiebudgetten. Bijzondere bijstand en energietoeslag: tegemoetkoming voor de extra energiekosten 2022 Onze gemeente is momenteel drukdoende om uitvoering te geven aan de bijzondere bijstandsregeling voor de éénmalige energietoeslag. In eerste instantie had het Rijk deze vastgesteld op € 800 en heeft de gemeente Helmond deze uitgekeerd. Later is hier € 500 bijgekomen, waardoor het totale bedrag van de energietoeslag op € 1.300 is komen te liggen. Momenteel zijn wij druk bezig om binnengekomen aanvragen af te handelen. Wij volgen hierbij het regime van het rijk om huishoudens
2
met een inkomen tot maximaal 120% van de bijstandsnorm te vergoeden. Volgens onze informatie zijn dat 6.200 huishoudens. Huishoudens die bij de gemeente bekend zijn (dat zijn er ongeveer 4.700), ontvangen deze automatisch. De overige ongeveer 1.500 huishoudens kunnen deze aanvragen. Deze huishoudens proberen we via diverse mediakanalen en bijeenkomsten te bereiken en te informeren. De totale kosten (wanneer de toeslag 6.200 huishoudens heeft bereikt) ramen we op ongeveer € 7,95 miljoen. De compensatie vanuit het Rijk is € 8,8 miljoen (deze is opgenomen in het overzicht in hoofdstuk 8). Daarmee lijken we ruim uit te komen. Over de precieze omvang van de kosten van beide tranches rapporteren we in de jaarrekening 2022. Huishoudelijke Ondersteuning De uitspraak van de Centrale Raad van Beroep (CRvB) van 3 oktober 2022 geeft aan dat de gemeente het uitgangspunt van een schoon en leefbaar huis niet langer in stand kan houden. De rechtszekerheid is volgens de CRvB enkel geborgd door het vaststellen van de huishoudelijke ondersteuning op basis van urenindicaties. De gemeente zal op basis van deze uitspraak nieuw beleid moeten gaan formuleren, waarbij wordt gekeken welke alternatieven aan de orde kunnen zijn. Op basis hiervan moet een nieuwe verordening en nieuwe werkwijze worden vastgesteld.
Jeugdzorg Staatssecretaris van Ooijen en minister Weerwind stuurden 13 mei 2022 een kamerbrief over de hervorming van de jeugdzorg. In de brief wordt duidelijk dat het kabinet heeft besloten om zelf de verantwoordelijkheid te dragen voor de extra bezuinigingen van € 511 miljoen op de jeugdzorg uit het landelijk coalitieakkoord. Hierdoor is de rekening en het risico van deze extra bezuiniging voor het rijk en ligt dit niet meer bij gemeenten. Dit betekent dat het financiële risico op de jeugdzorg de komende jaren kleiner is geworden. Echter, er wordt ook een inhoudelijke hervormingsagenda opgesteld die op lange termijn moet zorgen voor de benodigde bezuinigingen, die al in de langjarige Rijksmiddelen zijn verwerkt. Op termijn krijgen we dus fors minder geld om de jeugdzorg uit te voeren. We zullen daarom de komende jaren ook in Helmond, samen met onze partners, invulling moeten geven aan de hervormingsagenda jeugdzorg. Doorontwikkeling Automotive Campus In Raadsinformatiebrief 22-2022 informeerden wij uw raad over de ontbinding van de Letter of Intent, die wij met Ramphastos en Bouwbedrijf Van de Ven waren aangegaan. Wij hebben daarin ook aangegeven om te gaan onderzoeken welke publieke betrokkenheid nodig is voor een succesvolle toekomst van de Automotive Campus. De uitvoering van dit onderzoek is inmiddels gestart en wordt in het najaar van 2022 afgerond.
Onderdeel van het onderzoek is onder andere het verkennen van de optie van een publiek-private samenwerking, waarbij we als gemeente nadrukkelijk regie houden op de doorontwikkeling van de Automotive Campus. Ook de Provincie Noord-Brabant is zich aan het beraden over haar toekomstige rol. Zodra de uitkomsten van het onderzoek bekend zijn, infomeren wij uw Raad hierover. De vervolgstappen werken we in goed overleg met uw raad en onze huidige partners op de Campus, waaronder de Provincie Noord-Brabant (ook grondeigenaar) en Bouwbedrijf Van de Ven uit."
3
2
Budgettair beeld
Op basis van de informatie in deze 2e Berap 2022 verwachten we in 2022 een totaal aan meerkosten van per saldo € 950.000. Deze kunnen we volledig afdekken binnen de begroting door inzet van het positieve saldo van de gemeentefondsuitkering. Daarnaast maken we € 5 miljoen vrij voor een fonds voor de koopkrachtcrisis. Deze 2e Berap start met een sluitende begroting met een saldo van € 0. In onderstaande tabel leest u dat af in de eerste regel. In de 2e regel is het saldo van de begrotingspost onvoorzien incidenteel opgenomen. Deze wordt in deze Berap niet ingezet. Vervolgens is een samenvatting opgenomen van de financiële consequenties van de coronacrisis. Tenslotte melden we de belangrijkste (financiële) afwijkingen uit deze 2e Berap met een effect op het resultaat. Een uitgebreide toelichting op de inhoud van de tabel leest u onder de tabel. (bedragen x €1.000 /V=Voordelig/N=Nadelig)
Budgettair beeld Begroting 2022
0
Post onvoorzien
250
Volgnr.
Progr.
Omschrijving
1.
2-4,6
Begrote kosten maatregelen coronacrisis
1.
14
Onttrekking benodigde dekking uit algemene reserve
Resultaat 2e berap - coronaconsequenties
Baten
V/N
-244
94
N
150
V
-244
244
Volgnr.
Progr.
Lasten
Baten
1.
4
Middelen Transformatie Jeugd 2022 naar reserve Hervormingsagenda Jeugdzorg
2.000
0
V
1. 2.
4
Middelen Transformatie Jeugd 2022 naar reserve Hervormingsagenda Jeugdzorg
-2.000
0
N
5
Bijstelling inkomsten kermissen
0
-100
N
3.
7
Bijstelling inkomsten markten
0
-91
N
4. 5.
7
Bijdrage exploitatie tekort Brainport Foodtech
-110
0
N
8
Aanvullende subsidie Stichting Brainport Smart District
-150
0
N
6. 7. 7.
8
Bijstelling inkomsten bouwleges
0
1.400
V
8
Storting in reserve bouwleges
-897
0
N
14
Bijstelling kosten bouwleges
-503
0
N
7.
12
Onderzoek veiligheid spoor
-50
0
N
8. 9.
13
Minder uitgaven Basisregistratie
50
0
V
14
Extra kosten ambtelijke capaciteit door opgave gemeente
-500
0
N
10. 11.
14
Verwachte vrijval beschikbare ruimte gemeentefondsbudget 2022
12.074
0
V
14
Begrotingsresultaat 2022 toevoegen aan Reservefonds koopkrachtcrisis
-5.000
0
N
14
Begrotingsresultaat 2022 toevoegen aan de algemene reserve
N
12.
Omschrijving
Lasten
-6.123
0
Resultaat 2e Berap - reguliere ontwikkelingen
-1.209
1.209
Budgettair beeld Begroting 2022 na wijzigingen
-1.453
1.453
V/N
Toelichting financiële consequenties coronacrisis 1. We voorzien op dit moment in totaal € 244.000 aan kosten door maatregelen tijdens de coronacrisis. Deze bekostigen we deels via een bijdrage in het gemeentefonds van € 94.000. Het restant van € 150.000 onttrekken we aan de algemene reserve. De reden daarvoor is dat we voor de periode 2020-2022 de niet-bestede middelen uit de steunpakketten van het Rijk voor de coronacrisis ook hierin hebben gestort. In hoofdstuk 5 vindt u een nadere specificatie van de kosten en opbrengsten die het betreft. Toelichting voor- en nadelen reguliere ontwikkelingen 1. Middelen Transformatie Jeugd 2022 naar reserve Hervormingsagenda Jeugdzorg Het rijk heeft in de septembercirculaire 2021 incidenteel extra middelen beschikbaar gesteld ter compensatie voor de tekorten in de jeugdzorg, waarbij het uitgangspunt is dat door de gemeenten wordt ingezet op besparingsmaatregelen. De nadere uitwerking van de landelijke Hervormingsagenda Jeugd moet leiden tot een set van maatregelen en een financieel kader
4
waarmee een structureel houdbaarder jeugdstelsel wordt gerealiseerd. De hervormingsagenda wordt eind dit jaar verwacht. In de begroting 2022 van Helmond is hiervoor € 2.000.000 geraamd. De daadwerkelijke bestedingen zullen evenwel in de periode 2023-2026 plaatsvinden. Het doel van de reserve is om de kosten voor de nadere uitwerking van de Hervormingsagenda Jeugd over de periode 2023-2026 te dekken. 2. Bijstelling inkomsten kermissen De kermissen genereren ook in 2022 minder inkomsten dan begroot. In het huidige economisch tij is de hoogte van de inschrijvingen van de kermisexploitanten gedaald. Dit voorkomt dat de vastgestelde ritprijzen gaandeweg het seizoen stijgen. Hierdoor blijft de kermis voor het publiek betaalbaar. Daarentegen zijn de exploitatiekosten juist toegenomen. Dit geheel in lijn met algehele prijsstijgingen en inflatie. Daarnaast is tijdens de afgelopen zomerkermis extra ruimte gecreëerd voor horecaterrassen op en rond het kermisterrein. Hierdoor konden minder attracties worden toegelaten. 3. Bijstelling inkomsten markten De weekmarkt kent een afname in omvang. Tijdens de coronapandemie is een aantal marktondernemers gestopt. Bij gebrek aan opvolging worden deze plekken niet ingevuld. Ook hebben diverse marktondernemers hun verkoopmeters teruggebracht en zijn er nauwelijks nieuwe toetreders in de ambulante markt. 4.
Bijdrage in exploitatietekort Brainport Foodtech Het laatste kwartaal 2022 wordt een visie op de doorontwikkeling van Food Tech Brainport opgeleverd, inclusief uitvoeringsagenda en sluitende 4-jaren begroting. In dit traject is specifiek aandacht voor het ontstane verlies en de inrichting van de organisatie, zodat dit zich niet meer voordoet en er sprake zal zijn van een financieel gezonde organisatie met een sluitende begroting. Voor 2022 vraagt men om een aanvullende exploitatiesubsidie, vanwege extra kosten en tegenvallende opbrengsten in de overgangsfase waarin FTB verkeert. 5. Aanvullende subsidie Stichting Brainport Smart District BSD heeft € 200.000 aanvullende subsidie aangevraagd. Deze aanvullende subsidie is in 2022 nodig voor de bekostiging van bureaukosten. Stichting BSD heeft voor de realisatie van innovatie wel een subsidie aangevraagd bij het Nationaal Groeifonds maar eventuele toekenning vindt echter pas plaats in het voorjaar van 2023. Dekking voor deze aanvulling kan voor € 50.000 gevonden worden uit de beschikbare exploitatie 2022 en voor de resterende € 150.000 stellen wij voor het exploitatiebudget op te hogen. Voor het jaar 2024 verlagen we het budget met € 150.000. Dit hebben we verwerkt in de begroting 2023-2026. 6.
Bijstelling inkomsten bouwleges In 2022 zijn er diverse grote bouwprojecten binnengekomen, onder andere op Suytkade, Europaweg en Churchillaan. Hierdoor is de verwachting dat de totale legesopbrengsten in 2022 fors hoger zullen zijn dan geraamd. Dit vergt meer ambtelijke capaciteit op het gebied van vergunningverlening en toezicht. Verder wordt in verband met de implementatie van de omgevingswet en de Wet Kwaliteitsborging (WKB) een forse inspanning gevraagd van de organisatie en hebben we te maken met veel incidentele kosten. Omdat deze kosten raakvlakken hebben met de bouwleges, stellen we voor de bovenstaande en toekomstige kosten te dekken uit de meeropbrengsten 2022 en dit bedrag te storten in de bestemmingsreserve “bouwleges en omgevingswet”, die in 2021 ingesteld is.
5
7. Onderzoek veiligheid spoor Het spoorvervoer van gevaarlijke stoffen groeit en daarmee ook de kans op ongelukken, vooral nu met de bouwopgave en de stedelijke verdichting meer gebieden direct aan het spoor voor bewoning in aanmerking komen. Omdat het Rijk niet handhaaft, komen de risico’s van vervoerstoename bij gemeenten te liggen, die wettelijk verantwoordelijk worden voor een risicoafweging terwijl ze deze risico’s niet kennen en niet kunnen beheersen. De veiligheid van inwoners in de buurt van het spoor, in het bijzonder van kwetsbare doelgroepen, kan hierdoor in het geding komen. Wij stellen daarom voor een speciaal onderzoek te doen naar de externe veiligheidsrisico’s rond het Helmondse spoor. Ook nemen we aanpalende problematieken mee, zoals trillingen en geluid. Op basis daarvan kan het bestuur ambities en doelstellingen formuleren, om een veilige leefomgeving te bevorderen. Dit onderzoek is ook nodig vanwege de komst van de Omgevingswet. De kosten hiervoor zijn € 50.000. 8. Minder uitgaven Basisregistratie In 2022 hebben we vanuit informatiediensten minder mutatiedetecties gedaan voor onder andere de WOZ en de Bag (Basisregistratie adressen en gebouwen). Een mutatiedetectie is de meest voorkomende boeking. De reden is corona-gerelateerd en een incidentele correctie. 9.
Extra kosten ambtelijke capaciteit door opgave gemeente We zien nog steeds een hoge druk op sommige plaatsten in onze organisatie. Dit brengt nog steeds niet te voorkomen meerkosten met zich mee. In deze 2e Berap verhogen we de, bij de 1e Berap 2022, geraamde € 1 miljoen op met € 500.000. Dit budget wordt onder andere ingezet voor extra ondersteuning bij personeelszaken en de implementatie van het financieel systeem. 10. Verwachte vrijval beschikbare ruimte gemeentefondsbudget 2022 Het budget van het gemeentefonds kent op dit moment een positief resultaat van bijna € 12,1 miljoen. Dit bedrag bestaat voornamelijk uit de voordelige opbrengsten in de september- en decembercirculaire 2021 en de mei- en septembercirculaire 2022. Over dit voordeel hebben wij u geïnformeerd via raadsinformatiebrieven (RIB 81-2022 en de RIB van 18-10-2022). Daarnaast is er extra vrijval van budget voor loon- en prijscompensatie 2022. Deze is niet meer nodig voor dit doel in 2022. 11. Deel begrotingsresultaat 2022 toevoegen aan Reservefonds koopkrachtcrisis We stellen voor om € 5 miljoen toe te voegen aan een nieuw in te stellen reserve voor het zoveel als mogelijk dempen van de effecten die de energie- en koopkrachtcrisis op onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke instellingen heeft. Hiervoor werken wij – waar mogelijk samen met onze partners – de komende weken concrete maatregelen uit.
Over de uitwerking en de financiële gevolgen wordt via de reguliere P&C documenten gerapporteerd. In de jaarrekening 2022 zullen de uitgaven die betrekking hebben op 2022 worden verantwoord en via een overzicht voor resultaatbestemming inzichtelijk worden gemaakt. 12. Begrotingsresultaat 2022 toevoegen aan de algemene reserve We verwachten in totaal voor € 951.000 aan meerkosten in 2022. Deze kunnen we volledig afdekken binnen de begroting door inzet van het positieve saldo van de gemeentefondsuitkering. Dan resteert er nog een bedrag van ongeveer € 6,1 miljoen. We stellen voor om deze te storten in de algemene reserve.
6
2.1 Verwachte resultaatsbestemming bij de jaarrekening 2022 (bedragen x € 1.000 /-=minder lasten/baten)
Volgnr. Progr. Omschrijving 1.
Lasten Baten V/N
4
Crisisdienstverlening / aanpak jeugdwerkloosheid
506
V
2.
8
Omgevingswet
737
V
3.
14
Budget robuust rechtsbeschermingssysteem
262
V
Totaal
1.505
0
1. Crisisdienstverlening/ aanpak jeugdwerkloosheid De gemeente Helmond heeft vanuit de meicirculaire middelen ontvangen voor crisisdienstverlening/ aanpak jeugdwerkloosheid 2022 € 506.000. Dit ging over drie pijlers, waaronder regionale coördinatie jeugdwerkloosheid. Voor wat betreft het aanstellen van een regionale projectleider jeugdwerkloosheid is besloten om hiermee te wachten tot het regionaal arbeidsmarktbeleid is vormgegeven. Dat zal de kapstok zijn waarbinnen jeugdwerkloosheid zal vallen, maar betekent dus ook dat we de middelen nu nog niet gaan inzetten.” 2. Uitputting financiële middelen programma Omgevingswet: De verwachting is dat we eind 2022 een deel van de beschikbare middelen (wederom) niet besteed hebben. De reden hiervan is hoofdzakelijk het laat of niet ingevuld krijgen van (tijdelijke en structurele) vacatures. Voor 2022 staat ook de opdrachtverlening gepland voor de laatste fase van de inventarisatie van cultuurhistorische waarden voor een bedrag van € 130.000. Door capaciteitsgebrek in combinatie met andere prioriteiten (deels ook vanuit het programma Omgevingswet), moeten we dit doorschuiven naar begin 2023. Mede om die reden zijn er voor de meerjarenbegroting 2023-2026 geen extra middelen voor het programma Omgevingswet aangevraagd.
Daarnaast zijn bij de septembercirculaire 2022 aanvullend middelen beschikbaar gekomen voor de implementatie van de Omgevingswet. 3. Budget robuust rechtsbeschermingssysteem (uit decembercirculaire 2021) In de decembercirculaire hebben we een bedrag van € 262.000 ontvangen voor onder andere de jaren 2021 en 2022. In de begroting 2023 wordt dit bedrag ingezet als dekking voor het programma Open Overheid. We zullen hiervoor bij de jaarrekening 2022 een voorstel tot resultaatbestemming voorleggen.
7
3
Afwijkingen beleidsresultaten per programma
3.1
Programma 01: Veiligheid en handhaving
Er worden geen noemenswaardige afwijkingen geconstateerd ten opzichte van de in de begroting 2022 opgenomen beleidsresultaten. Dit laat onverlet dat we in de gemeente Helmond te maken hebben met een bovengemiddelde en hardnekkige veiligheidsproblematiek die een structurele aanpak en investering vraagt. In het Galanrapport is geconstateerd dat de gemeente Helmond minder geld uitgeeft aan integraal veiligheidsbeleid in vergelijking tot referentiegemeenten. Daarnaast wordt het huidige veiligheidsbeleid in Helmond uitgevoerd met veel minder menskracht dan bij de andere, vergelijkbare gemeenten. We hebben in Helmond de afgelopen jaren vooruitgang geboekt, maar dit is nog niet genoeg. Er moet verder worden voortgebouwd. Dat geldt ook voor de integrale aanpak van risicojeugd. Deze vraagt om uitbreiding en verbetering. In de praktijk blijft het aantal casussen namelijk achter. En ook buurtpreventie blijft vanuit de samenwerkende partners om stevige ondersteuning vragen. Hier komen we bij de begroting 2023 bij u op terug.
3.2
Programma 02: Werk en inkomen
Er worden geen noemenswaardige afwijkingen geconstateerd ten opzichte van de in de begroting 2022 opgenomen beleidsresultaten. Naast de in de begroting vermelde doelstellingen zetten we ons ook in voor de aanpak voor energiearmoede en de koopkrachtcrisis.
3.3
Programma 03: Zorg en welzijn
Werken aan ‘Gezonde Scholen’ Naast het onderdeel 'Gezonde Scholen', dat volgens planning loopt, geven we, ten behoeve van de doorlopende ontwikkellijn voor kinderen, ook aandacht aan de Gezonde Kinderopvang. In dat kader zijn er landelijke trainingen om coach gezonde kinderopvang te worden. Deze trainingen zitten echter snel vol. Daarom dragen wij voor kinderopvangorganisaties eenmalig 50% van de kosten om coach gezonde kinderopvang te worden. De GGD helpt hen dan bij het organiseren van een Helmondse training voor 1 persoon per kinderopvanglocatie. Dit wordt echter tot op heden nog niet benut door de organisaties. Streven naar passende woonruimte Om ervoor te zorgen dat we ook in 2040 over voldoende passende woonruimte beschikken met voorzieningen en/of zorg in nabijheid hebben we met woningcorporaties en zorgaanbieders een visie op wonen, welzijn en zorg opgesteld. De visie is verrijkt met input van inwoner- en cliëntvertegenwoordigers en opiniërend besproken met uw raad. De planning is dat wij de definitieve versie van de visie op wonen, welzijn en zorg voor het einde van dit jaar ter vaststelling voorleggen aan uw raad.
3.4
Programma 04: Jeugd en onderwijs
Jeugdvriendelijke stad In maart 2022 werden de eerste drie jaar van het project Jeugdvriendelijke stad afgesloten. Vanaf heden neemt de LEVgroep de regie met betrekking tot de uitvoering van jeugdparticipatie en communicatie over van de gemeente. In augustus 2022 is gestart met de ontwikkeling van een structureel platform waarop al het aanbod voor kinderen en jongeren vindbaar en toegankelijk is. In
8
samenwerking met kinderen en jongeren wordt dit platform de komende maanden vormgegeven en zal, later dan gepland, begin 2023 klaar zijn. Helmond Hangout, het platform waarop digitale activiteiten worden aangeboden, zal onderdeel vormen van dit platform. Perspectief voor Jongeren De integrale en thematische aanpak risicojeugd maakt binnen het sociaal domein onderdeel uit van het programma ‘Perspectief voor Jeugd’ (spoor 3). Er is een kernteam geformeerd bestaande uit de gemeente, het jongerenwerk, politie, onderwijs en Sociaal Teams Helmond. In de praktijk blijft het aantal casussen echter achter (momenteel worden zo’n 10 casussen opgepakt). We zien in de cijfers (Staat van de Jeugd en Veiligheidsmonitor) dat een extra impuls om alle risicojongeren perspectief te bieden nodig is. Dit betekent dat we de aanpak verder zullen uitbreiden en verbeteren. Duurzame, gezonde en toekomstbestendige scholen De uitvoering van de projecten IHP-fase 1 is vertraagd met verschil per deelproject: • De plannen voor Mierlo-Hout zijn vertraagd: OBSH zet het plan voor renovatie Mahoniehoutstraat 9 om in nieuwbouw. De verduurzaming van het schoolgebouw aan de Mahoniehoutstraat 13 is in uitvoering, maar is afhankelijke van aansluiting energiebedrijf. Qliq planvorming vernieuwbouw Slegerstraat is vertraagd.
In samenwerking met Qliq onderzoeken we of de locatie Slegerstraat wel de juiste locatie is voor nieuwbouw. • De plannen Jan van Brabant vorderen. Eerder werd de voorkeurslocatie al benoemd en zijn de uitgangspunten voor doordecentralisatie vastgesteld. De voorkeurslocatie wordt nu verder uitgewerkt en onderzocht door een integraal team met inhoudelijk deskundigen. Hierin werken we samen met het schoolbestuur. • Huisvesting VSO de Korenaer is vertraagd. Op de huidige locatie worden er tijdelijk noodlokalen toegevoegd om voldoende ruimte voor onderwijs te creëren. Het schoolbestuur komt met een strategische visie waarin de actuele ontwikkelingen in het voortgezet (speciaal) onderwijs worden verwerkt. Hierin wordt ook samenwerking met andere schoolbesturen meegenomen. • Om de projecten uit de eerste fase IHP verder uit te kunnen voeren is er extra capaciteit nodig. Deze capaciteit zal ten laste worden gebracht van de investeringsruimte onderwijshuisvesting fase 1.
3.5
Programma 05: Cultuur, toerisme en recreatie
Opvangen gevolgen corona cultuursector In 2020 en 2021 hebben we, waar nodig, de cultuursector ondersteund en maatregelen genomen om de gevolgen van de coronacrisis op te vangen. In 2022 hebben we aanvullende maatregelen genomen ter (gedeeltelijke) compensatie van de negatieve financiële gevolgen van de coronacrisis gedurende het verdere jaar 2021 voor zowel culturele instellingen als culturele ondernemingen. Als dit nodig blijkt, nemen we mogelijk opnieuw aanvullende maatregelen. Uitwerking corona impuls cultuur In de Crisis- en Herstelnota is € 2 miljoen opgenomen voor het meer zelfvoorzienend en toekomstbestendig maken van het culturele voorzieningenniveau in Helmond. Dit doen wij door middel van een fysieke impuls in de culturele basisinfrastructuur, waarbij we de instellingen beter willen verbinden aan hun omgeving. Concreet gaat het om een nieuwe entree en publieksvoorzieningen voor Museum Helmond, een buitenpodium en urban voorziening voor De Cacaofabriek en het aanlichten van plaatsen van zitmeubilair bij Het Speelhuis. Voor de fysieke impuls in de culturele basisinfrastructuur is een mix voorgesteld tussen investeringen die snel zichtbaar zijn en lange termijn
9
investeringen. De impuls voor het Speelhuis is al gerealiseerd. Zodra de plannen voor Museum Helmond en De Cacaofabriek verder zijn uitgewerkt informeren wij uw raad. Voor de Bibliotheek en Kunstkwartier is het op dit moment nog te vroeg om plannen te maken. Voor hen ligt de prioriteit bij het onderzoeken van de mogelijkheden voor gezamenlijke huisvesting. Naast de genoemde € 2 miljoen is er in 2021 en 2022 in totaal € 300.000 beschikbaar gesteld als subsidiebudget voor activiteiten gericht op het verlevendigen van het stadscentrum. Hiermee zijn inmiddels diverse initiatieven mogelijk gemaakt. Er is nog ruimte voor aanvullende initiatieven. We merken echter dat corona diepe sporen heeft nagelaten en verenigingen nu alle zeilen bij moeten zetten om reguliere en al geplande activiteiten weer te hervatten. De aanvragen beslaan dan ook nog maar de helft van het beschikbare budget. Wel zijn er diverse ideeën voor de eerste helft van volgend jaar. Daarom wordt voorgesteld om initiatiefnemers de gelegenheid te geven om een aanvraag voor het einde van dit jaar in te dienen met als voorwaarde dat de activiteit vóór 1 augustus 2023 plaatsvindt. De regeling zal hier dan op worden aangepast. Samenvoeging Kunstkwartier en Bibliotheek In 2021 is het proces gestart om in overleg met beide instellingen de mogelijkheden voor gezamenlijke huisvesting te onderzoeken.
Door de synergievoordelen en de mogelijkheden die er nu al zijn voor het gebruik van andere locaties – zoals de bibliotheek op school – was de verwachting dat hierdoor aanmerkelijk minder ruimte nodig is voor de centrale huisvesting van beide instellingen. Het proces was echter complex en corona zorgde voor aanvullende vertraging. De oorspronkelijk beoogde datum van 2023 wordt daarom niet gehaald. Het tweede deel van 2022 wordt gebruikt om te komen tot een afgewogen advies over de beoogde bezuiniging die aan uw raad kan worden voorgelegd. Actualiseren erfgoedbeleid Onderdeel van de actualisatie van het erfgoedbeleid is het inventariseren en waarderen van de cultuurhistorische waarden boven de grond en de realisatie van een cultuurhistorische waardenkaart. Hiervoor is een cultuurhistorisch onderzoek gaande in de wijken Binnenstad, Mierlo-Hout, Stiphout, Warande en Brouwhuis waarbij we ook de kennis van lokale erfgoedorganisaties en vrijwilligershistorici inzetten. Het onderzoeksgebied bleek complexer dan voorzien en ook heeft corona voor vertraging gezorgd. De verwachting is dat het onderzoek eind 2022 wordt afgerond. In de eerste helft van 2023 het erfgoedbeleid adviserend aan uw raad voorgelegd.
3.6
Programma 06: Sport en bewegen
Sport- en Beleefcampus De Braak De komende jaren wordt de nieuwe Sport- en Beleefcampus gerealiseerd op De Braak. Deze bestaat uit twee fases. In fase 1 is de nieuwe multifunctionele sportaccommodatie (MFSA), acht sportvelden en het nieuwe Dr. Knippenbergcollege voorzien. Momenteel doorlopen we de aanbesteding voor de MFSA en wordt een deel van de buitenruimte aangelegd. Naar verwachting zal de bouw van de MFSA in de eerste helft van 2023 starten. In 2024 en 2025 zullen vervolgens de rest van de buitenruimte en voetbalvelden worden aangelegd. De invulling van fase 2 wordt de komende jaren in samenspraak met de gemeenteraad bepaald. Vooruitlopend daarop is al besloten ook een nieuw zwembad hier te realiseren. De bouw hiervan is inmiddels gestart. De exploitatie aanbesteding is gepubliceerd en wordt eind 2022, begin 2023 definitief gegund.
10
3.7
Programma 07: Economische beleid en werkgelegenheid
Smart Industry Fieldlab Data Science & Connectivity Door personele wisselingen bij de gemeente en Innovatiehuis de Peel is er de afgelopen periode minder inzet geweest op de topsector Slimme Maakindustrie en het bijbehorende fieldlab. De doelstellingen van dit jaar (uitbreiding deelnemers en inhoudelijke doorontwikkeling) worden daardoor niet bereikt. Belangrijke stap die wel gezet gaat worden is het beter aanhaken van het onderwijs. Hierover lopen gesprekken met de onderwijspartners (o.a. ROC ter Aa en Fontys). Het kunnen inzetten van studenten leidt naar verwachting tot meer innovatie en voortgang. Hierbij worden ook de relaties met de andere topsectoren, met name FoodTech gezocht. Jeugdwerkeloosheid: Er is gekozen om prioriteit te geven aan het door ontwikkelen en verbreden van de Aanpak Van school naar werk. De Aanpak van school naar werk is een succesvol gebleken aanpak in de arbeidsmarktregio om kwetsbare jongeren van het praktijkonderwijs en voortgezet speciaal onderwijs te begeleiden naar werk. De door ontwikkeling bestaat o.a. uit de inzet op beschutte stageplekken voor kwetsbare jongeren van het praktijk- en voortgezet speciaal onderwijs. Hiermee kan voorkomen worden dat jongeren voortijdig de school verlaten.
De verbreding van de aanpak wil zeggen dat de huidige succesvolle aanpak met een pilot wordt verbreed naar jongeren die entree onderwijs en onderwijs op mbo-niveau volgen. De door ontwikkeling en verbreding van de aanpak Van school naar werk is opgenomen in het ESF uitvoeringsplan/bestedingsplan waarvoor de gemeenteraad in december 2021 de betreffende middelen voor heeft gealloceerd. Op korte termijn wordt een projectleider jeugdwerkloosheid aangesteld die samen met de partners in de regio de huidige aanpak jeugdwerkeloosheid gaat herijken. Regiegroep Onderwijs en arbeidsmarkt: We werken met onze partners nog steeds aan een duurzame optimalisatie van de arbeidsmarkt. Inhoudelijk gezien is de eerder ingezette koers in grote lijnen niet gewijzigd, al hebben er wel accentwijzigingen plaatsgevonden. Daar waar bijvoorbeeld eerder gedacht werd dat de gevolgen van de coronacrisis nog geruime tijd aandacht zouden vragen, vraagt de toenemende krapte op de arbeidsmarkt momenteel steeds meer inzet. In dit kader blijven we inzetten op het belang van een leven lang ontwikkelen. In de governancestructuur binnen de arbeidsmarktregio heeft echter wel een wijziging plaatsgevonden. Begin 2022 is door alle gezamenlijke partners (waaronder alle colleges) een nieuwe governancestructuur vastgesteld, als resultaat van een gezamenlijk doorlopen proces.
Basis voor deze nieuwe werkwijze is een in 2022 op te stellen integraal en regionaal arbeidsmarktplan. Voor de totstandkoming en uitvoering hiervan wordt gewerkt met een nieuwe structuur met daarin een duidelijk onderscheid in strategie, beleid en uitvoering met aandacht voor de rol van de centrumgemeente. De taken van de voormalige gremia, waaronder de Regiegroep Onderwijs & Arbeidsmarkt, zijn ingebed in de nieuwe structuur. De Regiegroep is daarmee komen te vervallen. In de overgangsfase naar het nieuw op te stellen plan wordt blijvend ingezet op de eerder vastgestelde thema’s leven lang ontwikkelen, Stageregio, Techniekeducatie en jeugd en werk. Strategisch arbeidsmarktbeleid: Volgens planning, er heeft echter wel een inhoudelijke wijziging plaatsgevonden. Er is in 2021 voor gekozen om geen 'nieuw’ werkgeverspunt in te richten maar gebruik te maken van de bestaande loketten en ingangen, waaronder het werkgeversservicepunt en BOOST.
11
In 2021 heeft in dit kader een doorontwikkeling van het Werkgeversservicepunt Helmond De-Peel (WSP) plaatsgevonden. Inmiddels zijn diverse werkgeversevents georganiseerd vanuit BOOST.
3.8
Programma 08: Ruimtelijke ordening en volkshuisvesting
Implementatie Omgevingswet De invoeringsdatum van de Omgevingswet (Ow) blijft voorlopig ongewis. Op het moment van schrijven van deze Berap staat die nog op 1 januari 2023. Naar aanleiding van behandeling van het Koninklijk Besluit in de Eerste Kamer in november, kan deze datum (opnieuw) naar achteren schuiven. Wij gaan in de planning vooralsnog uit van inwerkingtreding op 1 januari a.s. De uitvoering van de doelstelling kent een afwijking ten opzichte van datgene wat we in de begroting hebben afgesproken. • De planning was om de omgevingsvisie en bijbehorende omgevingseffectrapportage eind 2022 door de raad definitief te laten vaststellen. In verband met een zorgvuldig proces naar de stad en naar uw raad, nemen we hier meer tijd voor. We leggen de concept-visie dit jaar nog opiniërend voor aan uw raad. In 2023 volgt het participatietraject met de stad en het definitieve vaststellingstraject. • Het omgevingsplan voor het gebied ‘t Hout en de verordening fysieke leefomgeving zouden dit jaar door de raad vastgesteld worden, maar vragen meer tijd vanwege de complexe materie. Wij ronden dit jaar de concepten af en zullen deze begin 2023 met uw raad bespreken en daarna ter vaststelling aanbieden. De vertraging op de omgevingsvisie, het omgevingsplan en de verordening fysieke leefomgeving levert geen problemen op als de Ow op 1 januari a.s. in werking zou treden.
Voor deze onderdelen zijn in de wet aparte realisatietermijnen opgenomen. In de doelstellingen van de programmabegroting zijn een aantal besluiten opgenomen die uw raad moet nemen voordat de wet in werking treedt. In de eerste Berap hebben we al vermeld dat een aantal daarvan iets naar achteren is geschoven, maar nog steeds voor eind dit jaar worden afgerond. Uw raad heeft al besloten over de gemeentelijke adviescommissie, de verordening kwaliteitscriteria uitvoering en handhaving (voorheen: verordening VTH) en de participatieplicht. De nog te nemen besluiten zijn: - adviesrecht (gepland voor de raad van november); - benoemingsbesluiten voor de gemeentelijke adviescommissie (gepland voor november); - delegatiebesluit omgevingsplan (gepland voor de raad van december); - verordening nadeelcompensatie (nog te plannen). De Ow en de Wet kwaliteitsborging bouwwerken (Wkb) leidt tot wijzigingen in de legesverordening. Zodra er duidelijkheid komt over de inwerkingtredingsdatum van de Ow en de Wkb, krijgt uw raad de nieuwe legesverordening met bijbehorende begrotingswijziging ter besluitvorming voorgelegd. Participatiebeleid Uw raad is afgelopen periode betrokken bij de totstandkoming van het participatiebeleid. Hierin staat hoe we als gemeente in het algemeen met participatie om willen gaan, wat onze eigen rol daarin is en wat inwoners en externe partijen van ons kunnen verwachten.
Het beleid beperkt zich niet tot het fysieke domein, maar geldt organisatie-breed. Het participatiebeleid wordt volgens planning voor eind van dit jaar aangeboden ter vaststelling.
12
Impuls woningbouwopgave De planning per 1 september 2022 gaat uit van de oplevering van 564 woningen. Het betreft onder andere de projecten in het Centrum (AHXL), 44 woningen Kerkstraat, 16 woningen aan de Molenstraat, 44 woningen Suytkade, een tweetal projecten Weverspoort, 126 woningen in Brandevoort, 25 woningen Heiakker, 40 woningen aan de Vondellaan, 23 woningen in Helmond West, 57 woningen in Stiphout, 19 woningen in ’t Hout en 16 woningen Groene Loper. Dit aantal is dus lager dan gepland, mede ten gevolge van het niet in 2022 realiseren van de vervolgfasen van de tijdelijke woningen in BSD, en het doorschuiven naar 2023 van 67 woningen de Weef, 10 woningen Kortenaerstraat, 93 woningen belastingkantoor, 20 woningen Elbeplantsoen en 63 woningen de Veste. Deelname pilot standaard sociale huurwoning Eind september 2022 is gestart met het eerste project in het kader van de pilot standaard sociale huurwoningen. Het betreft 35 sociale huurappartementen De Waart in opdracht van Woonpartners. Een tweede project, 40 woningen Lindberghplein, eveneens in opdracht van Woonpartners, zal in de loop van 2023 starten met de bouw Afsluiten grondexploitaties bij de jaarrekening 2022.
Wij verwachten bij de jaarrekening 2022 de volgende grondexploitaties te kunnen gaan afsluiten: Brandevoort 1 Kasteelherenlaan Stiphout Zuid Mierlo Hout 3e fase Slegersstraat OMO scholen Bedrijventerrein Schooten Bedrijventerrein Spiro Churchilllaan Bedrijventerrein Zuid I en II Uitgangspunt dat wij daarbij hanteren is dat alle bouwrijpe grond is verkocht en dat in principe alle civieltechnische werken gereed zijn. Op dit moment schatten wij dus in dat dit ten tijde van de jaarrekening ook daadwerkelijk heeft plaatsgevonden bij de hiervoor genoemde grondexploitaties. Mocht blijken dat door onvoorziene omstandigheden een verwachte verkoop niet doorgaat of werkzaamheden stagneren danwel uitlopen dan zullen we bij de jaarrekening 2022 de verwachte einddatum alsnog met 1 jaar verlengen. Als slechts nog een klein deel van de werkzaamheden moet worden verricht sluiten we de betreffende grondexploitatie toch af en brengen we de restant werkzaamheden onder bij de grondexploitatie Restexploitaties. Financieel gezien gebeurt het volgende bij het afsluiten van de grondexploitaties: • Winstgevende grondexploitaties. Elk jaar is bij de jaarrekening op basis van de POC-methode (Percentage of Completion = naar gelang de voortgang) tussentijds winst genomen. Nu de grondexploitaties worden afgesloten wordt het laatste stukje winst genomen. Dit komt ten gunste van het jaarrekeningresultaat.
• Verliesgevende grondexploitatie. Elk jaar is bij de jaarrekening op basis van de laatste beste schatting van de negatieve eindwaarde de voorziening voor het verwacht verlies bijgesteld. Nu de grondexploitaties worden afgesloten kan de voorziening voor het verwacht verlies van de betreffende grondexploitaties worden opgeheven en valt weg tegen het werkelijke verliesgevende eindresultaat. Het verschil komt ten laste van het jaarrekeningresultaat. Bij de grondexploitaties Brandevoort 1 en Zuid I en II is nog het volgende van belang: • In de grondexploitatie Brandevoort 1 zijn nog 2 gebieden opgenomen waarvoor we in het verleden grondopbrengsten hebben ingerekend. Dat zijn de grond behorende bij de voormalige woning Brandevoort 4 en de grond onder de semi permanente school De
13
Vendelier. Voor beide gronden geldt dat verdere ontwikkeling tot bouwgrond nu niet mogelijk is in verband met aanwezigheid hoogspanningsmast bij Brandevoort 4 en het langer benodigd zijn van de grond voor de school. Alle overige gronden op de grondexploitatie Brandevoort 1 zijn verkocht en het civiele werk is ook nagenoeg afgerond. Het is dus nu niet zinvol om deze grondexploitatie nog langer open te houden. Mocht in de toekomst blijken dat 1 van beiden ontwikkelingen alsnog mogelijk wordt dan zal daar te zijner tijd een nieuwe grondexploitatie voor worden geopend. • In de grondexploitatie van bedrijventerrein Zuid I en II zijn inmiddels alle bouwgronden verkocht op 1 laatste perceel (2.388 m2) na dat ligt aan de Rooseindsestraat direct grenzend aan het spoor. Dit perceel is nu in gebruik als een paardenwei. Het perceel is vanwege de ligging en de specifieke vorm (een smalle schuine strook) incourant. Er is wel eens belangstelling voor geweest maar het is tot nu toe niet gelukt om dit perceel te verkopen. Het is ook hier niet zinvol om deze grondexploitatie mogelijk nog jaren open te houden. De in het verleden ingerekende opbrengsten bij Brandevoort 1 en Zuid I en II komen dus te vervallen. Dat geldt ook voor de nog te maken kosten voor het bouw en woonrijpmaken van deze percelen. Er vallen dus zowel verwachte opbrengsten als kosten weg.
Bij de jaarrekening 2022 worden de financiële gevolgen verder uitgewerkt en zullen, samen met de ontwikkelingen op de overige lopende grondexploitaties, worden meegenomen bij het jaarrekeningresultaat van het grondbedrijf. Zoals bekend wordt het resultaat van het grondbedrijf verrekend met de reserve grondbedrijf.
3.9
Programma 09: Stedelijke vernieuwing
Centrum Het krediet bovenwijkse voorzieningen Centrum Noord, gefinancierd uit de verkregen subsidie woningbouwimpuls, wordt deels doorgeschoven naar 2023: Vanwege complexiteit met kabels en leidingen is er vertraging opgetreden. In 2023 worden wel grote uitgaven verwacht Door de focus en inzet op het hierboven genoemde Centrum Noord zijn ook de middelen voor vergroening en verfraaiing van het centrum nog niet allemaal besteed en worden deels doorgeschoven naar 2023. Visieionskwartier Er is inmiddels een start gemaakt met de visie voor het stationskwartier. Wegens capaciteitsgebrek is die visie en half jaar later gestart dan oorspronkelijk gepland. Bij de totstandkoming van de visie wordt ook berekend wat de opbrengstpotentie is van het gebied en welke kosten de ontwikkeling met zich meebrengt. De visie voor de omgeving van de Cacaofabriek wordt meegenomen in de visie voor het stationskwartier. Binnenstad-Oost/ Leonardusbuurt De uitvoering van de sloop van Den Herd kent een afwijking van hetgeen in de begroting is afgesproken. Den Herd wordt in het najaar van 2022 gesloopt. De nieuwbouw aan de Dijksestraat kent een afwijking van hetgeen in de begroting is afgesproken. De nieuwbouw is pas einde 2023 voorzien.
Helmond-Noord In afwijking met hetgeen in de begroting is afgesproken wordt het wijkontwikkelingsplan Helmond Noord in 2022 met partijen besproken en nadien aan de raad ter vaststelling worden voorgelegd.
14
3.10
Programma 10: Verkeer en mobiliteit
N279 De Raad van State heeft het provinciaal inpassingsplan N279 Veghel-Asten vernietigd. Een te sluiten overeenkomst tussen gemeente en provincie is daarmee op dit moment niet meer aan de orde. De provincie is medio 2022 gestart met het opstellen van een nieuw plan. Integrale blik mobiliteit Helmond Niet alleen wordt in 2022 input aangeleverd voor de omgevingsvisie, ook wordt gestart met het opstellen van een mobiliteitsvisie. Smart Mobility Bij data gedreven werken vindt landelijk en regionaal nog discussie plaats aan welke specificaties data moeten voldoen, Binnen Helmond moet nog uitgewerkt worden wat de consequenties zijn van een afdelingsoverstijgende aanpak. Het daadwerkelijk invulling geven aan het verzamelen van data is daarmee nog niet volledig gestart. Bij Innovatieve vervoersconcepten wordt samen met onder andere SmartwayZ.NL en TNO gewerkt aan de opzet van een open innovatiecentrum voor slimme mobiliteitsoplossingen. Ook wordt een vervolg aan testen met zelfrijdende voertuigen voor openbaar vervoer voorbereid. De mogelijkheden worden verkend om innovatieve vervoersconcepten uit te rollen, waarbij voortgebouwd wordt op de ervaringen van Bravoflex dat in Helmond heeft gereden. Een visie op nieuwe openbaar vervoersconcepten zal niet eerder dan in 2023 opgestart worden. Dit biedt de mogelijkheid om de resultaten van actuele ontwikkelen mee te nemen (o.a.
een onderzoek naar de ov-behoefte in Helmond en inzicht herstel OV gebruik na einde corona maatregelen). Op het gebied van deelmobiliteit en gedragsverandering is een start gemaakt met het uitvoeren van de in 2021 vastgestelde Visie deelmobiliteit Beleidsnota verkeersveiligheid Afronding van en besluitvorming over de nieuwe beleidsnota verkeersveiligheid is uitgesteld naar de 1e helft van 2023. In de 2e helft van 2022 wordt eerst onderzoek gedaan naar de verkeersveiligheid bij schoolomgevingen. De resultaten daarvan worden meegenomen in de beleidsnota. Uitvoering Fietsagenda Helmond De onderzoeken naar de fietsverbinding Kloostereind en de fietsroute Gemert- Helmond zijn in relatie tot de N279 opgepakt. Het vernietigen van het provinciaal inpassingsplan N279 door de Raad van State heeft ertoe geleid dat beide projecten nog niet afgerond zijn. Voor de fietsroute Helmond-Geldrop-Eindhoven zijn aanvullende onderzoeken gedaan en is verdere besluitvorming in gang gezet. Het ombouwen van de Houtsestraat naar een fietsstraat start in 2022. Het overleg met de gemeente Deurne en de provincie naar het verbeteren van de fietsroute HelmondDeurne is opgestart waarbij gewerkt wordt naar een gezamenlijke intentieovereenkomst die in de eerste helft van 2023 gesloten wordt. Campagnes en monitoring zijn opgestart.
15
3.11
Programma 11: Openbare ruimte en natuurbescherming
Integraal beheerkader en beheerplannen (asset sheets). Het opstellen van de assetsheets 2021 zouden aanvankelijk in 2022 worden afgerond. Hiervoor vragen wij ondersteuning aan een extern adviesbureau. Gelet op de te doorlopen aanbestedingsprocedure verwachten wij wel dit jaar te kunnen starten met het opstellen van de assetsheets. Echter de afronding zal in 2023 plaatsvinden. Prijsindexatie onderhoud openbare ruimte • Prijsstijging onderhoudsbestekken Door de stijgende brandstofprijzen hebben we te maken met een prijsstijging in diverse langlopende onderhoudsbestekken. Het gaat momenteel over openbaar groen, sloten en het natuurbestek. Bij langdurige onderhoudsbestekken is dit niet alleen een bedrijfsrisico voor de aannemer, maar ook een risico voor ons als opdrachtgever. Momenteel vindt de beoordeling plaats hoe kostenverhogend dit is en welk deel voor ons risico kan komen. Verwacht wordt dat de kostenverhoging € 100.000 bedraagt. Dit in 2022 op te vangen in de huidige begroting. Reden hiervoor is dat binnen het de begroting ook meevallers worden verwacht, waardoor ruimte bestaat deze tekorten op te vangen. • Prijsstijgingen projecten wegen In voorgaande 3 jaar en met name het afgelopen jaar is er sprake van aanzienlijke prijsstijgingen in de GWW-sector. Het gaat hierbij met namen over prijsstijgingen voor grond-, bouw- en brandstoffen.
De investeringskredieten voor het wegbeheer zijn daardoor onder druk komen te staan. Concreet betekent dit dat de investeringskredieten zullen worden overschreden bij het realiseren van de volledige investeringsprogramma’s. Reiniging wegen Bij calamiteiten op de openbare weg, zoals aanrijdingen, oliesporen en dergelijke, wordt in onze opdracht het wegdek gereinigd. Kosten worden waar mogelijk verhaald op de veroorzaker. Het verhalen van kosten blijkt in diverse gevallen helaas niet mogelijk. Met name reinigingskosten na brandstofdiefstal uit geparkeerde voertuigen, zijn niet te verhalen, omdat de veroorzaker bijna nooit te achterhalen is. Hierdoor stijgen de netto kosten voor de gemeente Helmond voor het reinigen van wegen. Hiernaast spelen bij reinigen van wegen ook andere prijsopdrijvende factoren een rol. Over de hoogte is pas duidelijkheid bij de eindafrekening van BLINK. Risico's klimaatverandering voor onderhoud openbare ruimte De afgelopen jaren worden we meer en meer geconfronteerd met de effecten van extreem weer. Kosten die samenhangen met wateroverlast, extreme droogte (watergeven jonge aanplant) en stormschades hebben een lastig te voorspellen invloed op noodzakelijke uitgaven. Hiernaast worden kosten gemaakt voor de bestrijding van exoten, zoals de Japanse duizendknoop en de eiken processie rups.
Ook de noodzaak van inzet van deze middelen verschilt van jaar tot jaar. De verwachting is dat voor 2022 de extra kosten opgevangen kunnen worden binnen de totale onderhoudsbudgetten. Wel is het zo dat de uitgaven over het jaar niet voorspelbaar zijn ook in de komende maanden kunnen onvoorziene omstandigheden leiden tot noodzakelijke uitgaven. Duidelijkheid hierover kan pas gegeven worden bij het opstellen van de jaarrekening.
16
3.12 Programma 12: Milieu Intensivering Energietransitie Regionaal is de definitieve Regionale Energiestrategie (RES) inclusief planMER (Milieueffectrapportage) aan alle gemeenteraden in de Metropoolregio voorgelegd en vastgesteld. We werken in de RES nauw samen met onze Peelgemeenten. En is gewerkt aan het samenwerkings- & uitvoeringsprogramma. Waarmee we met de 21 gemeentes vormgeven aan de RES. Inmiddels zijn in Helmond alle inwoners over de warmteplannen per wijk geïnformeerd, en is de transitievisie warmte vastgesteld. Voor het warmtenet is de principekeuze voor verduurzaming met aquathermie gemaakt. Ook zijn de benodigde eerste transitie plannen voor het Centrum opgesteld en lopen de onderzoeken naar de kansen voor het benutten van warmte uit de RWZI, met gemeente Laarbeek. De visie zonnevelden en zonnedaken is geëvalueerd en deze resultaten zijn gedeeld. We hebben in 2022 aan de verdere uitwerking van deze resultaten gewerkt. Dit voornamelijk ten aanzien van onze rolinvulling, de beoogde participatie en de relatie met de omgevingsvisie. Ook is in de gemeenteraad een motie aangenomen en het plan van aanpak goedgekeurd waarmee we de energietransitie voor lage inkomens een kans kunnen geven. In 2022 hebben dit plan met alle partners in de stad uitgewerkt en zijn de eerste stappen ten aanzien van dit traject gezet.
Dit mede in relatie de energietoeslag die we aan onze inwoners hebben toegekend. De uitgangspunten van dit traject zijn in relatie tot de ontwikkelingen rondom de energieprijzen en materiaalkosten continu aandachtspunt van dit traject. Ook de communicatie met beoogde doelgroep wordt in overleg met ervaringsdeskundige op dit moment vormgegeven. De benodigde transitie voor energie en circulaire economie vraagt ook om een verandering binnen onze eigen organisatie. We verankeren deze doelstellingen in bijvoorbeeld de uitwerking van het Huis voor de Stad en BSD. Het Huis voor de Stad is niet enkel een fysiek voorbeeld, maar geeft ook qua organisatie en gebruik de weg naar benodigde transitie weer. Maar ook meer reguliere trajecten zoals inkoop worden door maatschappelijk verantwoord inkopen klaargemaakt voor de toekomst. Hierbij worden in 2022 wederom een aantal prioritaire projecten benoemd. Eerste kwartaal 2022 zijn we met Eindhoven onderdeel geworden van de Missie Call Europa. Dat is goed nieuws omdat we zien dat de totale energietransitie en het komen tot een klimaatneutraal Helmond in totaliteit veel meer kost dan nu begroot en wij als gemeente kunnen opbrengen. Niet enkel in financiële middelen maar ook als het gaat om capaciteit.
Naast de bestaande lijnen in het programma Duurzame & Gezonde Stad willen we onze inzet opschalen en versnellen, via deelname aan een Europese Call. Ons plan richt zich op drie sporen: het verbreden en versterken van onze huidige inzet (middels innovatie en doorbraken, als we doorgaan op de huidige weg kunnen we het doel niet behalen); op intensivering van de samenwerking met onze partners en de stad; en het vergroten van maatschappelijk draagvlak. Zeker voor dit laatste aspect is het post-coronatijdperk een belangrijk moment. Een succesvolle indiening in het kader van de EU-oproep geeft naar alle waarschijnlijkheid toegang tot additionele financiële middelen. Daarnaast heeft intensivering van de aanpak ook positieve economische effecten, met name voor de bouw- en installatiebranche. Uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie De Uitvoeringsagenda Klimaatbestendig Helmond 2021-2025 ‘Vergroenen met gezond verstand’’ is de basis. Deze is vorig jaar april unaniem vastgesteld door de raad. Er is gekozen om in te zetten op bewustwording van de interne organisatie en onze inwoners. Ten aanzien van de interne organisatie zetten we in op de uitgangspunten klimaatadatief ontwerpen en inrichten, met een klimaattafel en de Rekentool. Ten aanzien van de bewustwording bij inwoners zetten we in op laagdrempelige bewonersacties zoals Operatie Steenbreek 2x per jaar en de regentonnensubsidie.
17
Huishoudelijke afvalstoffen In 2022 zien de volgende ontwikkelingen: We verwachten een extra opbrengsten voor de inzameling van oud papier van ongeveer € 150.000. Hiernaast zien we dat het aantal ledigingen van (restafval)containers lager is dan verwacht. Op dit moment betekent dat doorgerekend naar het einde van het jaar per saldo tot € 200.000 minder opbrengsten. Ook verwachten we een prijsstijging als gevolg van onder andere gestegen energiekosten en duurdere arbeidskrachten als gevolg van krapte op de arbeidsmarkt. Onduidelijk is hoe hoog deze prijsstijging uitvalt. Hierover is pas duidelijkheid bij de eindafrekening van BLINK. Opgemerkt wordt dat kosten die met bovenstaande punten samenhangen gedekt worden uit de betreffende afvalstoffenheffing. Verwacht wordt dat tegenvallers opgevangen kunnen worden binnen de opbrengsten vanuit deze heffing.
18
4
Stand van zaken grote projecten
Inleiding In dit hoofdstuk geven we een stand van zaken op de voortgang van de grote projecten. Dit doen we per project volgens de R-GOTICK methodiek. R-GOTICK staat voor Risico's, Geld, Organisatie, Tijd, Informatie, Communicatie en Kwaliteit. Om de voortgang van de risico’s te kunnen volgen is ook de duiding van het risico bij de 1e Berap 2022 weergegeven. Legenda R-GOTICK • Risico’s: o Groen = risico’s met lage kans en impact; o Oranje = risico’s met gemiddelde kans en impact; o Rood = risico’s met hoge kans en impact. • Geld: o Groen = binnen budget; o Oranje = (verwachte) overschrijding kleiner dan 5%; o Rood = (verwachte) overschrijding groter dan 5%. Na goedkeuring nieuw budget kan kleurcode veranderen. • Organisatie: Beschikbare capaciteit van projectmedewerkers. • Tijd : Op schema (einddatum en voortgang diverse fases), realistische planning aanwezig. • Informatie: Aanwezigheid van documentatie • Communicatie: Beschikbaarheid communicatieplan en wordt het gevolgd • Kwaliteit: Eisen realisatie, onder andere afstemming beheer.