RN 072 Bijlage 3 Achtergronden cijfermatige analyse en ontwikkelingen

Bijlage – Achtergronden, cijfermatige analyse en ontwikkelingen Visie Bedrijventerreinen Helmond 9 april 2024

Inhoud 1

2

Huidige economie en kracht Helmond 1.1

Bedrijventerreinclusters in dit onderzoek

1.2

Werkgelegenheid in Helmond

1.3

Bedrijventerreinen als fundament voor speerpuntsectoren

1.4

Opgaven voor bedrijventerreinen

1.5

Onvoldoende ruimte als gevolg van economische groei en transitieopgaven

1.6

Verhouding banen en beroepsbevolking

1.7

Groei van de beroepsbevolking is niet meer vanzelfsprekend

1.8

Pendelgegevens

Ruimtelijk-economische ontwikkelingen en opgaven 2.1

Groeistrategie van Helmond

2.2

Economische koers Helmond

2.3

Regionale functie en ontwikkelingen

1

1

Huidige economie en kracht Helmond

1.1

Bedrijventerreinclusters in dit onderzoek

De vier bedrijventerreinclusters zoals weergegeven in figuur 1 staan centraal. Deze bedrijventerreinen zijn in totaal goed voor 20.950 banen (44% van totaal aantal banen incl. uitzendkrachten in Helmond). Het gaat om de volgende clusters: • Helmond West (4.360 banen) • Hoogeind en omgeving (9.530 banen) • BZOB-terrein (7.060) banen • Varenschut Noord & Brainport Oost (0 banen) Het totaal aantal banen op alle bedrijventerreinen in Helmond is 22.680 banen. In dit onderzoek zijn de overige terreinen Kanaalzone Noord, Rijpelberg, Centrale Kanaalzone buiten beschouwing gelaten. Figuur 1

Bedrijventerreinclusters in dit onderzoek

Bedrijventerrein 1. Nieuw-Brandevoort

Banen 250

2. BP Schooten

1.540

3. Groot Schooten

2.570

4. Hoogeind

7.420

5. De Weijer West

1.360

6. De Weijer Oost

320

7. Gansenwinkel

280

8. Kanaaldijk Zuidwest

150

9. BZOB-terrein

7.060

10. Varenschut Noord

-

11. Brainport Oost

-

Totaal

2 3

7 8

4

1 10

5 6 11

9

20.950

Bron: gemeente Helmond & LISA (cijfers 2021)

1.2 Werkgelegenheid in Helmond Figuur 2 laat de spreiding van werkgelegenheid binnen de economie van Helmond zien. De figuur rechts laat per sector de spreiding van banen op en buiten bedrijventerreinen zien.

2

Figuur 2 Aandeel per sector in totale economie (links) en verdeling banen totale economie per sector op én buiten bedrijventerreinen (rechts)

74%

26%

Bouw, handel en reparatie

18% 33% 13% 10%

26%

Bouw, handel en reparatie ICT en zakelijke diensten Industrie en nutsbedrijven Logistiek en groothandel Overig

54%

46%

ICT en zakelijke diensten

Industrie en nutsbedrijven

83%

17%

Logistiek en groothandel

80%

20%

Op bedrijventerrein Buiten bedrijventerrein

90%

Overig 10% 0%

20%

40%

60%

80%

100%

Bron: Gemeente Helmond, 2024 (cijfers 2021)

Tabel 1 toont hoeveel banen iedere sector bevat en hoe dit verspreid is over de bedrijventerreinen en overig Helmond. Figuur 3 geeft een beeld per sector met spreiding naar locatie. Zo wordt inzichtelijk welke sectoren sterk zijn vertegenwoordigd op bepaalde bedrijventerreinen (of juist in overig Helmond). Tabel 1

Spreiding banen per sector op en buiten bedrijventerreinen

Sector Bouw, handel en reparatie ICT en zakelijke diensten Industrie en nutsbedrijven Logistiek en groothandel Overig

Totaal banen 8.400 6.200 12.600 4.900 15.800

Op bedrijventerreinen 2.200 (26%) 2.900 (46%) 10.400 (83%) 4.000 (81%) 1.700 (10%)

Overig Helmond 6.200 (74%) 3.300 (54%) 2.200 (17%) 900 (19%) 14.100 (90%)

Bron: Gemeente Helmond, 2024 (cijfers 2021)

3

Figuur 3

1.400 1.200 1.000 800 600 400 200 -

Spreiding banen naar locatie

1.180

410 10 40

5.000

40

180

80 70 130

4.370

4.200

1.400 1.200 1.000 800 600 400 200 -

2.000

3.000

1.500

1.000 -

1.200 1.000 800 600 400 200 -

350 160

10 10 60 60

20

2.230

1.250

1.000

1.130 220 110 250

880

2.500

4.000

2.000

1.290

80

-

500

-

-

-

70 70

170 140

30 10

970 440 -

40

10

-

30 10

160

Bron: Gemeente Helmond, 2024 (cijfers 2021)

4

De 1.100 bedrijfsvestigingen op de vier bedrijventerreinclusters in Helmond (13% van het totaal in de gemeente) zijn actief in uiteenlopende sectoren. Figuur 4 laat de spreiding van sectoren zien. Figuur 4

Voorkeur van bedrijven naar vestigingslocatie Industrie

82%

Vervoer en opslag

81%

Advies, onderzoek en specialistische dienstverlening

50%

Verhuur onroerend goed

50%

Groot- en detailhandel

42%

Bouwnijverheid

36%

Overige dienstverlening

29%

Informatie en communicatie

25%

Gezondheids- en welzijnszorg

12%

Openbaar bestuur en overheid

7%

Horeca

4%

Cultuur, sport en recreatie 4%

Op bedrijventerrein

Onderwijs 3%

Buiten bedrijventerrein

0%

10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100%

Bron: Gemeente Helmond, 2024 (cijfers 2021)

1.3 Bedrijventerreinen als vestigingsplaats Helmond heeft een groot oppervlak aan bedrijventerreinen. Tabel 2 laat zien dat Helmond in totaal over 570 hectare netto bedrijventerrein beschikt. Dit is behoorlijk in vergelijking tot steden met een vergelijkbaar aantal inwoners (gemeenten in tabel 2 hebben een inwoneraantal tussen de 90.000 en 110.000). Het aandeel bedrijventerreinen van Helmond binnen de Brainportregio is 15%. Ter vergelijk: het aandeel van de gemeente Eindhoven is 23%. Tabel 2

Netto areaal bedrijventerrein (in hectare) Helmond in perspectief

Gemeente Emmen Venlo Sittard-Geleen Helmond Oss Deventer Alkmaar Delft Purmerend Hilversum

Netto oppervlakte bedrijventerrein 851 732 639 570 543 371 354 252 167 86

Bron: IBIS, 2022

De vier bedrijventerreinclusters in de Visie Bedrijventerreinen Helmond hebben een omvang van ongeveer 492 hectare netto uitgegeven (IBIS, 2022). De bedrijventerreinclusters zijn met een beperkt aantal vestigingen verantwoordelijk voor een groot aandeel van de totale gemeentelijke werkgelegenheid: 44% 5

van het totaal aantal arbeidsplaatsen (20.950) is gevestigd op deze vier bedrijventerreinclusters. Dit is hoog, gezien het landelijke gemiddelde aan werkgelegenheid op bedrijventerreinen van circa 33%. Het ruimtegebruik komt neer op gemiddeld 39 banen per hectare op de vier bedrijventerreinclusters. Tabel 3 laat zien hoeveel banen er gemiddeld per hectare worden ingevuld op de individuele terreinen. BP Schooten en Groot Schooten huisvesten de meeste banen per hectare, terwijl Kanaaldijk Zuidwest en Nieuw-Brandevoort de minste banen huisvesten. Het gemiddelde hangt sterk samen met sectoren en bedrijfsvoering, wat leidt tot intensief of extensief ruimtegebruik. Tabel 3

Banen per hectare op bedrijventerreinen

Bedrijventerrein Nieuw-Brandevoort BP Schooten Groot Schooten Hoogeind De Weijer West De Weijer Oost Gansenwinkel Kandaaldijk Zuidwest BZOB-terrein

Netto omvang (ha) Banen 6 250 12 1.540 28 2.570 251 7.420 30 1.360 15 320 5 280 17 150 150 7.060

Banen per hectare 42 125 91 30 45 21 53 9 47

Varenschut-Noord Brainport Oost

15 0

0 0

0 0

Bedrijventerreinclusters

529

20.950

40

Bron: IBIS Nederland, gemeente Helmond; bewerking BCI

1.4 Opgaven voor bedrijventerreinen Structurele veranderingen in de economie, maatschappij en technologie zijn van invloed op de vestigingsvoorkeuren van verschillende bedrijven en leiden tot nieuwe eisen die aan alle typen bedrijventerreinen worden gesteld. Om de economie van Helmond ruimte te geven is behoefte aan een divers palet aan bedrijventerreinen, waarbij elke locatie een krachtig profiel ontwikkelt. Vanuit ondernemers en investeerders is er ook een sterke behoefte aan duidelijkheid over het toekomstige vestigingsprofiel van de verschillende bedrijventerreinen in Helmond. Maatschappelijke, economische en technologische ontwikkelingen leiden tot snelle veranderingen in bedrijfstakken en daarmee ook tot andere eisen aan huisvesting en omgeving. De veranderende vestigingspatronen zijn van invloed op de kwantitatieve en kwalitatieve behoefte aan bedrijventerreinen. Richting de toekomst wordt voor bedrijventerreinen gevraagd om een brede welvaart-insteek, waarbij economische ontwikkeling (ook) gaat over sociale ontwikkeling (bijv. arbeidsmarkt, inclusiviteit), omgeving (duurzame energie, ruimtelijke kwaliteit en klimaatadaptatie), duurzame mobiliteit en veiligheid.

6

Figuur 5

Trends en ontwikkelingen bedrijventerreinen

Goede (multimodale) bereikbaarheid

Ruimtelijke kwaliteit en duurzame inrichting

Voorzieningenniveau en interactie

Toegang tot arbeidsmarkt en clustering

Functiemenging en levendige omgeving

Toekomstbestendig en vastgoed en energietransitie

Het belang van een goede bereikbaarheid blijft toenemen. Naast openbaar vervoer zullen werklocaties ook goed bereikbaarheid moeten zijn voor langzaam verkeer (per fiets en te voet). Dit vraagt om venieuwende mobiliteitsconcepten.

De aantrekkelijkheid van een werklocatie wordt in belangrijke mate bepaald door de kwaliteit en uitstraling van gebouwen en openbare ruime. Op de werklocaties zullen hogere eisen gesteld gaan worden aan ruimte, inrichting en groen-blauw.

Een ruim aanbod van voorzieningen in de kantoren én daarbuiten faciliteert interactie tussen mensen, bedrijven en bezoekers. De ontmoetingskans en verblijfskwaliteit wordt vergroot door voorzieningen als horeca, events en leisure.

Een werklocatie moet geschikt zijn voor het aantrekken en vasthouden van (jonge) talentvolle medewerkers. Dit vraagt om voldoende en hoogwaardig aanbod van woningen in de nabijheid en om de leercultuur (leven lang ontwikkelen). Innovatieve bedrijven zijn op zoek naar clustering.

Er is een groeiende vraag naar multifunctionele omgevingen met veel reuring gedurende de gehele dag. De levendigheid kan soms versterkt worden door functiemenging met wonen en voorzieningen. De functiemix kan verschillen per locatie.

Modern commercieel vastgoed is geschikt voor de nieuwe vormen van werken. De gebouwen van de toekomst zijn flexibel, duurzaam, slim en multifunctioneel. Processen van die bedrijven maken gebruik van duurzame energie (transitie)

Bron: Buck Consultants International, 2024

De verschillende ontwikkelingen hebben een behoorlijke impact op Helmond als stad en op de bedrijventerreinen. De verstedelijkingsopgave vraagt allereerst om fysieke ruimte, met name voor de woningbouwopgave. In het verleden zijn al (binnen)stedelijke bedrijventerreinen opgeofferd voor woningbouwontwikkeling. Om een evenwichtige groei van de stad te bewerkstelligen zijn er niet alleen nieuwe woningen nodig, maar ook voldoende arbeidsplaatsen. Hiervoor zijn bedrijventerreinen van groot belang: momenteel is 44% van de totale werkgelegenheid in Helmond gevestigd op de bedrijventerreinclusters (LISA, 2021). Dit gaat niet alleen om industriële-, bouw- en handelsbedrijven, maar ook meer verzorgende werkgelegenheid zoals consumentendiensten en PDV-locaties. 1.5 Onvoldoende ruimte als gevolg van economische groei en transitieopgaven Op de bedrijventerreinen is in de afgelopen 10 jaar (2012-2021) 27 hectare uitgegeven aan bedrijven, dit komt neer op gemiddeld 2,7 hectare per jaar. Het nog beschikbare aanbod op de bedrijventerreinen is 46 hectare (zie tabel 4). Hiervan is 23 hectare (8 hectare Nieuw-Brandevoort en 15 hectare op Varenschut-Noord) nog niet beschikbaar, waardoor het uitgeefbare aanbod 19 hectare is. Tabel 4

Aanbod op bedrijventerreinen Helmond

Bedrijventerrein

Bruto omvang

Netto omvang

Netto uitgegeven

Nieuw-Brandevoort BP Schooten Groot Schooten Hoogeind De Weijer West De Weijer Oost Gansenwinkel Kandaaldijk Zuidwest Varenschut-Noord Brainport Oost BZOB-terrein Subtotaal

48 21 37 312 42 17 6

14 12 28 251 30 15 5

6 11 20 249 29 13 5

18 25

17 15

17

180 705

150 537

148 498

Kanaalzone Noord Rijpelberg

14 12

14 8

14 8

Hard planaanbod Direct uitgeefNiet direct uitbaar geefbaar 8 1 3 5 2 1 2

15 2 11

28

Zacht planaanbod

60 tot 80 60 tot 80

7

Centrale Kanaalzone Subtotaal

6 32

6 28

6 28

0

0

0

Totaal

737

570

520

19

23

60 tot 80

Bron: IBIS Nederland, 2022

Op basis van de provinciale prognose is voor bedrijventerreinen in Helmond vastgesteld wat de indicatieve vraag naar ruimte is voor de komende jaren. Tabel 5 laat zien dat er voor de periode 2023-2041 sprake is van een bandbreedte van 32 tot 65 hectare extra ruimtevraag. Tabel 5

Vraag per werkmilieu gemeente Helmond 2023-2041

Werkmilieu Campus / innovatiedistrict Gemengd Stedelijk Regulier Grootschalige productie Grootschalige distributie Totaal

EIB laag 1,5 1,7 9,3 7,4 12,2 32

EIB hoog 4,6 5 17,7 17,1 20,4 65

Bron: Stec Groep, Ruimte voor werken in het Schaalspronggebied Helmond, 2024

Het huidige aanbod van 19 hectare (tabel 4) is onvoldoende om in de verwachte ruimtevraag (tabel 5) te kunnen voorzien. Naast dat het aanbod beperkt is, sluit het aanbod ook niet altijd aan op de vraag. Zodoende zijn de ontwikkelingen van Nieuw-Brandevoort (8 hectare), Varenschut Noord (15 hectare) en mogelijk Brainport Oost óók van belang om de komende jaren voldoende ruimte voor werken te creëren op bedrijventerreinen in Helmond, zowel om bestaande (uitbreiding/verplaatsing) en nieuwe bedrijven te kunnen faciliteren in ruimtevraag. 1.6 Verhouding banen en beroepsbevolking De verhouding tussen het aantal banen in een gemeente in verhouding tot de beroepsbevolking zegt iets over de regiofunctie van een gemeente. Een getal van 1,0 betekent dat er in principe één baan is voor elke persoon in de beroepsbevolking (15 tot 75 jaar en beschikbaar voor werk), een getal boven de 1 duidt op een verzorgende (regio)functie. Mensen komen naar een gemeente toe om te werken. Helmond heeft een waarde van 0,94, wat lager ligt dan gemeenten als Eindhoven (1,32) en ’s-Hertogenbosch (1,27), maar hoger ligt dan bijvoorbeeld de gemeenten Asten en Nederweert (zie figuur 6).

8

Figuur 6

Verhouding banen en beroepsbevolking in perspectief Gemeente

3

4

1

10

2

1

Veldhoven

1,50

2

Eindhoven

1,32

3

‘s-Hertogenbosch

1,27

4

Meijerijstad

1,12

5

Weert

0,97

Helmond

0,94

6

Asten

0,91

7

Nederweert

0,83

8

Horst aan de Maas

0,82

9

Peel en Maas

0,76

10

Boekel

0,67

8 6 7

9

5

Banen gedeeld door beroepsbevolking

Bron: LISA en CBS, 2021; bewerking BCI

1.7 Groei van de beroepsbevolking is niet meer vanzelfsprekend Van de Helmondse beroepsbevolking (53.360) is 30% praktisch opgeleid, 37% middelbaar en 32% hoogopgeleid. Dit sluit goed aan op de banen op de bedrijventerreinen met naar schatting 28% praktisch opgeleid, 42% middelbaar en 30% hoog. Toch laten beschikbare onderzoeksrapporten zien dat er sprake is van een bepaalde 'mismatch'. In arbeidsmarktregio Helmond-De Peel (arbeidsmarktregio Helmond-De Peel bestaat uit de gemeenten Asten, Deurne, Geldrop-Mierlo, Gemert-Bakel, Helmond, Laarbeek en Someren) is het aantal vacatures gestegen, terwijl het aanbod van werkzoekenden op een historisch laag punt zit. Vergrijzing zorgt ervoor dat de krapte de komende jaren aanhoudt, ook als de economie verder zou afkoelen. Tegelijkertijd zijn er mensen die geen goede aansluiting op de arbeidsmarkt vinden omdat hun profiel niet goed past bij hetgeen gevraagd wordt op de arbeidsmarkt. Werkgevers en werkzoekenden kunnen elkaar niet altijd vinden (mismatch). Daarnaast neemt het aantal studenten dat de arbeidsmarkt betreedt af en is bovendien onvoldoende om de huidige vraag in te vullen. De Helmondse bevolking vergrijst net als in bijna alle Nederlandse gemeenten. De stad telt steeds meer ouderen en deze ontwikkeling zet de komende jaren door.

Niet alleen in aantal neemt de groep ouderen (75 en ouder) toe, ook maken ze een steeds groter aandeel van de bevolking uit. Dit gaat 'ten koste' van de groep 15 t/m 74-jarigen (het grootste deel van de potentiële beroepsbevolking). Deze groep vormt de komende jaren een steeds kleiner deel van de bevolking. Hoewel de verwachting is dat de potentiële beroepsbevolking ook in de komende jaren toeneemt, laten tabel 6 en 7 zien dat dit niet in dezelfde mate groeit als het geambieerde aantal banen in Helmond. Dit betekent dat er in Helmond steeds minder (potentieel) werkenden beschikbaar zijn die de banen in kunnen vullen. Tabel 6

Kengetallen Helmond richting 2040

Helmond Inwoners

2003 84.300

2013 89.000

2023 94.900

2030 103.300

2040 115.000

Beroepsbevolking* Woningvoorraad Banen

63.800 35.400

66.800 38.500 43.300

72.600 42.300 49.600

76.000 47.900 54.100

77.400 56.200 61.900

Bron: Helmond in Cijfers, Provincie Brabant

9

*Stijging van de beroepsbevolking wordt deels verklaard door het aanpassen van de definitie van 15-64 jarigen naar 15-74 jarigen die betaald werk hebben of recent naar werk hebben gezocht en hier ook direct beschikbaar voor zijn

Tabel 7

Geïndexeerde ontwikkeling kengetallen (2023 = 100)

Kengetal Inwoners Beroepsbevolking Woningvoorraad Banen

2023 100 100 100 100

2030 109 105 113 109

2040 121 107 133 125

Bron: Helmond in Cijfers, Provincie Brabant

1.8 Pendelgegevens De economie van Helmond vervult niet alleen een lokale functie voor de gemeente zelf, maar ook een regionale. Dagelijks komen mensen naar Helmond om te werken en zijn er ook inwoners van Helmond die de gemeente uit gaan om elders te werken (in hoge mate Eindhoven). Op basis van beschikbare regionale cijfers voor de arbeidsmarktregio Helmond-De Peel is het beeld voor uitgaande en inkomende pendel als volgt.  De uitgaande pendel – het aantal werknemers dat woont in de arbeidsmarktregio Helmond-De Peel en werkt in een andere gemeente – laat zien dat 44% in een andere regio werkt. 29% werkt in Zuidoost-Brabant, met name Eindhoven. Ook reizen dagelijks werknemers naar Noordoost-Brabant, Noord-Limburg of andere regio’s.  De inkomende pendel – het aantal werknemers dat niet woont in de arbeidsmarktregio Helmond-De Peel, maar er wel werkt – laat zien dat werknemers vooral afkomstig zijn uit andere delen van Zuidoost-Brabant. Onderaan de streep is er meer uitgaande pendel dan inkomende pendel (saldo van 26.700), waardoor sprake is van een negatief pendelsaldo voor de arbeidsmarktregio Helmond-De Peel.

10

2

Ruimtelijk-economische ontwikkelingen en opgaven

2.1 Groeistrategie van Helmond De ambitie van Helmond als tweede stad binnen de Brainportregio is om een slimme, innovatieve én aantrekkelijke stad zijn met een vitale economie en een aantrekkelijk vestigingsklimaat dat talent en bedrijven aantrekt en voor langere tijd vasthoudt. Dit doet Helmond door in te zetten op een duurzame, flexibele en inclusieve arbeidsmarkt, de doorontwikkeling van topsectoren en het creëren van stedelijke werkmilieus en broedplaatsen. Dit betekent een geambieerde groei met zo’n 10.000- 15.000 arbeidsplaatsen tot 2040 en 15.000 extra woningen tot 2040 (waarvan 10.000 in Centrum en Stationsgebied en 2.500 in Nieuw-Brandevoort (ontwikkeling ten noorden van de spoorlijn), de overige 2.500 woningen worden verspreid over de stad gerealiseerd). Het beleid voor de fysieke leefomgeving moet een positief resultaat opleveren voor de sociaalmaatschappelijke uitdagingen van Helmond. Helmond is van oudsher een gesegregeerde stad met een relatief groot aantal inwoners met een lage(re) sociaal economische status. De ontwikkelingen zijn erop gericht dat iedereen kan meedoen, rondkomen en vooruitkomen. Voor Helmond is het Schaalspronggebied een belangrijke binnenstedelijke ontwikkellocatie. Een lappendeken aan deelgebieden die zich uitstrekt van reguliere bedrijventerreinen tot fabriekslocaties met erfgoedwaarde en van het kernwinkelgebied tot onderwijs locaties.

Elk van de deelgebieden heeft een eigen karakter en allemaal hebben ze een eigen potentie. De schaalsprong is geen doel op zichzelf, maar een middel om een hoger niveau van brede welvaart te behalen. 2.2 Economische koers Helmond Volgens de Economische Visie kan Helmond in 2030 worden gekarakteriseerd als lerende en innoverende stad, waar voldoende ruimte voor ondernemen is. De huidige focus die is aangebracht met drie speerpunten (Automotive, Food Tech en Slimme Maakindustrie) wordt voortgezet. Wel worden nieuwe ondernemingen gefaciliteerd die bijdragen aan diversifiëring van de Helmondse economie. Het ontstaan van andersoortige bedrijvigheid (waaronder creatieve industrie, leisure en beleveniseconomie, innovatie centra, R&D) draagt bij aan grotere baankansen voor de bevolking van de stad en aan brede welvaart. Dit sluit aan op de historische ontwikkeling van Helmond waarbij economische focus telkens aanhaakt op de tijdsgeest, rekening houdend met haar eigen kracht en karakteristieken. Voor Helmond hebben de volgende sectoren de komende jaren ontwikkelperspectief:  Automotive: Het meeste potentieel ligt niet in het grootschalig produceren van auto’s, maar met name in ontwikkeling van achterliggende technologie en innovatie (met name op de Automotive Campus). Dit zit in activiteiten als R&D, testen en opleiden.

 Slimme maakindustrie: Helmond is met name sterk in de maakindustrie. De sector is kansrijk, mede doordat er in de regio een groot aantal innovatieve bedrijven gevestigd zijn. Netwerkvorming met bedrijven en onderzoeksinstellingen in Helmond en de regio dient verder gestimuleerd te worden om het ‘slimme’ deel te blijven ontwikkelen;  Food Tech: Helmond staat al jarenlang bekend om zijn sterke positie in de voedselverwerkingssector. Veel voedselverwerkende bedrijven hebben zich gevestigd in onze gemeente. Samen met de maakindustrie zorgt deze sector voor een groot deel van de werkgelegenheid in Helmond. Helmond vormt het kruispunt waar de agrarische sector uit de Peel en de hightechindustrie van Brainport elkaar ontmoeten. Deze unieke ligging in het hart van de Brainport Regio biedt enorme kansen voor samenwerking en innovatie. De komende jaren wordt het Food Tech Park verder doorontwikkeld tot 11

een bruisende plek waar het bedrijfsleven samen met het onderwijs en andere partijen werkt aan oplossingen voor gezonde(re) voeding en voedselverspilling. De werkloosheid is in Helmond relatief hoog onder laagopgeleiden. Het gemiddelde opleidingsniveau van de beroepsbevolking in Helmond is ook relatief laag. Het laat desondanks het belang zien van gebalanceerde economische groei: zonder aandacht voor opleidingsniveau van werkzoekenden bestaat het risico dat met name de positie van hoger opgeleiden zal verbeteren. Juist door aandacht te hebben voor inzetbaarheid van praktijkgeschoolden wordt tweedeling van de samenleving verminderd. Door het tekort aan ruimte en de economische focus is Helmond zeer terughoudend in de vestiging van ruimte vragende bedrijven. Vestiging is alleen te verantwoorden als bedrijven een aanzienlijke toegevoegde waarde hebben voor de economie en arbeidsmarkt en passen bij duurzaamheidsambities. De ontwikkeling van het nieuwe bedrijventerrein Varenschut Noord moet vooral ruimte bieden voor de innovatieve maakindustrie. 2.3 Regionale functie en ontwikkelingen Helmond heeft een economische positie binnen SGE en de Peelregio, zoals te zien in figuur 7. Figuur 7

Ligging Helmond binnen SGE en de Peelregio

Aarle-Rixtel

Bakel

Helmond Nuenen Deurne

Eindhoven

Mierlo

Geldrop Asten

Heeze

Someren

De Brabantse Peel vormt samen met delen van Noordoost-Brabant en Noord- en Midden-Limburg de gehele Peel: één van de belangrijkste voedselproducerende regio’s van Nederland met een hoge mate van innovatie op veel gebieden. Op dit schaalniveau is de complete agrofoodketen (‘van grond tot mond’) aanwezig, zowel plantaardig als dierlijk, inclusief ondersteuning in de vorm van onderwijs, onderzoek & ontwikkeling en toeleverende bedrijvigheid, zoals bijvoorbeeld bij Food Tech Brainport in Helmond. Op het gebied van onderzoek en onderwijs zijn er sterke relaties met de WUR (Wageningen) en de HAS (Den Bosch). 12

De concentratie van intensieve land- en tuinbouw, met name intensieve veehouderij, is het meest zichtbaar in de Peel. Verspreid over heel Zuidoost-Brabant zijn er sterke spelers in de foodprocessing- en voedselverwerkende industrie. Door de sterke verwevenheid van stad en platteland draagt het landelijk gebied bij aan de leefomgevingskwaliteit van alle inwoners van de regio. Van oudsher draagt het agrarisch productielandschap bij aan de landschappelijke kwaliteit van de regio. Dit staat echter op veel plaatsen onder druk door verstedelijking en vooral schaalvergroting en industrialisatie van de agrarische bedrijfsvoering. Helmond maakt onderdeel uit van Brainport. Dit gebied bestaande uit 21 gemeenten heeft een internationale koppositie in de kennisintensieve maakindustrie en levert daardoor een belangrijke bijdrage aan het verdien- en innovatievermogen van Nederland. Het Rijk heeft Brainport in de nationale Omgevingsvisie benoemd als één van de vier regio’s waarin geïnvesteerd moet worden om de economie robuust, duurzaam en toekomstbestendig te ontwikkelen. De toeleveringsketens van bedrijven in Brainport strekken zich uit tot over de regio- en landsgrenzen. De afzetmarkt van met name de hightech sector is wereldwijd.

De sector speelt een belangrijke rol in innovatie, stimuleert bedrijvigheid in andere sectoren en stuwt de productiviteitsgroei als de basis van economische groei. De huidige hightechregio manifesteert zich als een fijnmazig regionaal netwerk van campussen en productielandschappen. Rondom een aantal mondiaal opererende bedrijven is een economisch systeem ontstaan van R&D, design en kennisintensieve (toeleverende) maakindustrie. Deze slimme maakindustrie zit verspreid over de hele regio en is daar deels voortgekomen uit de diversificatie en innovatie van de in het verleden florerende textielindustrie (Helmond) en sigarenindustrie (Kempen) en de nog steeds aanwezige metaal- en levensmiddelenindustrie. Dit systeem strekt zich uit tot (ver) voorbij de landsgrenzen, het zwaartepunt is geconcentreerd in Brainport. Het Stedelijk Gebied Eindhoven (SGE) vormt het hart van Brainport en is een sterke internationaal georiënteerde regio met innovatieve bedrijvigheid en een hoogwaardig woon- en leefklimaat. De gemeenten Best, Eindhoven, Geldrop-Mierlo, Helmond, Nuenen, Oirschot, Son en Breugel, Veldhoven en Waalre vormen samen het SGE. Belangrijk voor het vestigingsklimaat van de regio is de aanwezigheid van kennis- en onderzoeksinstellingen. In toenemende mate gaan zij de verbinding aan met de hightech maakindustrie.

Campussen en gespecialiseerde bedrijvenparken bieden hybride leer- en werkomgevingen. In Helmond zijn onderscheidende bedrijven en onderzoeksinstituten, onder andere op het gebied van Automotive en foodtechnologie, nu al van grote betekenis voor het innoverend vermogen en uitstraling van de regio. De toeleverende bedrijven in de slimme maakindustrie zijn terug te vinden op grotere en kleinere bedrijventerreinen in het SGE, waaronder op bedrijventerreinen in Helmond: Hoogeind, De Weijer, BZOB-terrein en Groot Schooten, met de Automotive Campus als een van de brandpunten binnen de HTSM. De samenhang tussen de SGE-gemeenten is ook terug te zien in de pendel van werknemers van en naar de andere SGE-gemeenten, met Eindhoven als bron van veel werkgelegenheid.

13