RN 070 Memo BrabantRing nav vragen adviescommissie

Memo: Wensen en bedenkingenprocedure deelname BrabantRing BV Op basis van de gestelde vragen tijdens de Adviescommissie 14-09-2021 Ter voorbereiding op de Raadsvergadering op 28-09-2021 Inleiding In de commissievergadering van dinsdag 14 september stond de wensen en bedenkingenprocedure voor gemeentelijke deelname aan de BrabantRing BV op de agenda. Bij de bespreking van dit onderwerp bleken er veel (technische) vragen en/of onduidelijkheden te zijn over de wens, nut en noodzaak van deze nieuwe deelneming. Voor een belangrijk deel van de commissie is er mogelijk, door de snelle ontwikkelingen binnen de Digitale Stad, een informatieachterstand ontstaan. Met de opstelling van de stukken is daar te weinig rekening mee gehouden. In de vergadering is afgesproken dat, voordat de behandeling van dit agendapunt in de raadsvergadering van 28 september aanstaande aan de orde zal komen, er een schriftelijk antwoord op deze (technische) vragen gegeven zal worden. Ook is er toegezegd dat er een uitgebreidere toelichting op de wens, nut en noodzaak van deze deelneming gegeven zal worden. Met deze memo geven we invulling aan deze toezegging en hopen u hiermee voldoende te informeren om in de raadsvergadering positief op het voorstel te kunnen beslissen.

Daarnaast zeggen wij graag toe om uw raad in het eerste kwartaal 2022, via bijvoorbeeld een podiumbijeenkomst, bij te praten op de ontwikkelingen binnen de resultaten van het programmaplan Digitale Stad Helmond in al haar facetten. Mocht u daar gebruik van willen maken horen wij dat graag terug via het presidium. Korte toelichting op het concept BrabantRing In 2018 heeft de gemeenteraad besloten tot de deelname aan Glasvezel Helmond BV. Belangrijkste reden en doelstelling voor het realiseren van de visie op de toekomst van onze samenleving, het nemen van bestuurlijke verantwoordelijkheid en dus regie in het realiseren van een adequaat glasvezelnetwerk, noodzakelijk maakte. Daarbij is destijds vastgesteld dat een adequaat lokaal glasvezelnetwerk (Cityring) zodanig moet worden ingericht dat het onder andere: -

een open netwerk moet zijn dat beschikbaar is voor alle (maatschappelijke) dienstaanbieders; en ingepast moet kunnen worden in de zogenaamde BrabantRing, dat wil zeggen ingepast in de 'backbone' die tussen de Brabantse steden gaat worden aangelegd.

Met het voorliggende voorstel tot deelneming in de BrabantRing BV wordt, aan deze logische vervolgstap in de uitbreiding van de reikwijdte van een adequaat glasvezelnetwerk, invulling gegeven. Met de realisatie van de BrabantRing wordt ons glasvezelnetwerk van Glasvezel Helmond BV (de zogenaamde Cityring) verbonden met ander Cityringen binnen de B5. Doelstelling is daarbij om uiteindelijk alle glasvezelnetwerken in alle steden binnen Noord-Brabant aan elkaar te verbinden. Dat gebeurt dan op de zogenaamde laag 2 (zie pagina 2 van het raadsvoorstel voor nadere uitleg hierover). Primaire focus is om de maatschappelijke opgaven waar we als lokale overheden voor aan de lat staan zoals optimaliseren van de zorg, sociale dienstverlening etc., via veilige, snelle en adequate digitale verbindingen, efficiënter in te kunnen vullen. Met deze deelneming houden we, synchroon aan de besluitvorming rondom de deelneming aan Glasvezel Helmond BV, zelf mede regie en sturing op deze belangrijke maatschappelijke ontwikkeling. Hierna volgen nog de antwoorden op de door u in de commissievergadering gestelde vragen. 1

Antwoorden op de gestelde vragen: PVDA: Worden we ook aandeelhouder in de BRE? Nee. Welk proces heeft tot deze opzet geleid, welke principiële keuzen zijn er gemaakt, welke scenario’s lagen op tafel? In 2018 is door de BrabantStad Summit Digitale Stad, een projectplan voor de BrabantRing vastgesteld met 6 deelprojecten. Een van de deelprojecten betrof het uitwerken van een governance structuur voor de realisatie, exploitatie en het beheer van de BrabantRing.

Om de benodigde besluitvorming daaromtrent voor te bereiden is de ‘Projectgroep BFX’ opgericht. Hierin zaten medewerkers van de B5-gemeenten en de provincie. De projectgroep was verantwoordelijk voor het proces en de oplevering van de benodigde sturings- en financieringsdocumenten. In oktober 2020 is dit proces in een stroomversnelling is geraakt. De uitgewerkte scenario’s zijn: A. De BrabantStad partijen nemen deel in EFX BV; B. Er komt een nieuwe vennootschap waaraan BRE-EFX deelneemt. Bij de afweging om te komen tot een organisatiemodel speelden meerdere aspecten een rol. Dit betreft onder andere toe- en uittreding, duurzaamheid samenwerking, publiek-private samenwerking, zeggenschap/invloed, opdrachtgever-/ondernemerschap, bestuurlijke druk, democratische controle, dienstverlening aan niet-overheden, invloed op besteding middelen, mededingings- en staatssteunrecht, wijze van financiering. Het gerenommeerde Bureau Pels Rijcken heeft de voor- en nadelen en consequenties van de twee bovengenoemde organisatiemodellen in beeld gebracht. De Summit heeft op basis van een uitgebreide analyse en onderbouwing, gekozen voor scenario B. Waarom model Provincie + B5 en niet alleen de Provincie? De provincie wilde graag commitment in dit proces en heeft daarbij ook ingestoken op actieve participatie van de B5 gemeenten.

Wij willen ook graag meedoen om, net als bij de oprichting van glasvezel Helmond BV. de koers mede te kunnen blijven bepalen in deze belangrijke maatschappelijke ontwikkeling. De externe partner BRE/EFX (combinatie van Breedband Regio Eindhoven en de Eindhoven Fiber Exchange) is er bij gevraagd omdat zij ruime ervaring hebben met het koppelen van glasvezelnetwerken en het exploiteren en beheren ervan onder regie van maatschappelijke partners. Waarom kiest Helmond voor model 1 en ’s-Hertogenbosch voor model 2? De gemeente ‘s-Hertogenbosch wil een definitief besluit over aandeelhouderschap in BrabantRing niet op dit moment nemen, maar pas over uiterlijk twee jaar. Zij hebben in het gehele voortraject actief meegedacht en meegewerkt en maken ook onderdeel uit van de overeenkomsten die gesloten zullen worden. De startsituatie qua aandelenbezit is bij oprichting echter anders. Deze stapsgewijze benadering is het gevolg van de toepassing van het Bossche beleid aangaande deelnemingen en past ook in het tempo en de wijze waarop Den Bosch invulling geeft aan de opschaling van hun Smart City ambities. Door toch op deze wijze aan de totstandkoming van de Brabantring BV mee te werken wil Den Bosch als B5 stad het belang onderschrijven van, in hun geval spoedige deelname.

Gaat de gemeente als aandeelhouder zelf ook betalen voor de aansluitingen? Daar waar wij als gemeente Helmond gebruik gaan maken van het netwerk c.q. de mogelijkheden van de BrabantRing, zullen wij logischerwijze ook de marktconforme tarieven moeten betalen. 2

Marktonderzoek op andere terreinen (naast onderwijs en veiligheid)? In de fase van de BV in oprichting wordt actie ondernomen op de concrete vragen die reeds bekend zijn goed te inventariseren. Tevens wordt er gedacht aan een kwartiermaker die namens de BV deze marktverkenning leidt. Wens: beslispunt toevoegen die de rol voor gemeente duidt in deze basisvoorziening. Het Raadsvoorstel kan niet herschreven worden omdat we met alle vijf gemeenten en de Provincie dezelfde informatie en besluitvorming naar onze Raden en Staten brengen. Deze memo dient ter toelichting op de wens, nut en noodzaak van deelname en de verduidelijking van het maatschappelijke belang dat wordt gediend met deze financieel bescheiden deelneming. De toelichting in het raadsvoorstel maakt dit inhoudelijk duidelijk en maakt onderdeel uit van de besluitvorming.

D66: Blijft Glasvezel Helmond BV als zodanig bestaan? Ja. Strijden de businesscases met elkaar? Businessplannen richten zich beiden op maatschappelijke partners. Nee, deze zijn juist aanvullend op elkaar. Glasvezel Helmond richt zich op het glasvezel netwerk in de stad, de Cityring. Simpel gezegd zijn dit de fysieke glasvezelaansluitingen in de grond, dat noemen we laag 1. De BrabantRing gaat over het belichten van die bestaande Cityringen, de laag 2. Deze combinatie maakt dat de maatschappelijke dienstverlening, digitale zorgvoorzieningen, veilige en snelle datauitwisseling tussen maatschappelijke partijen etc., snel, efficiënt en veilig tussen partijen mogelijk wordt. Laag 1 is daarmee randvoorwaardelijk voor het optimale gebruik van Laag 2.

VVD: Kan de Wethouder aangeven waarom er ten aanzien van de Governance BrabantRing BV gekozen wordt voor ten minste een één persoons directie en niet een ten minste drie persoons directie, waardoor de schijn van “monocratie” wordt tegengegaan

Een 1-persoons directie is het na te streven doel. BrabantRing is een kleine onderneming die je niet te zwaar (en daarmee kostbaar) op wil tuigen. Het gevaar van monocratie is onderkend en wordt ondervangen door het vormen van een 3 man sterke RvC. Of de Wethouder kan aangeven welk afbreukrisico wordt ingeschat in het kader van uittreding; stel dat wij als gemeente Helmond besluiten om na vijf jaar uit de BrabantRing wensen te stappen, welke consequenties heeft dit dan voor de verdere ontwikkeling van de 2de laag infrastructuur. Logischerwijs heeft dit geen afbreukrisico voor de gemeente Helmond, de glasvezel Helmond BV en de mogelijkheid om de mogelijkheden op de laag 2 infrastructuur verder te ontwikkelen. Het proces van aandelenoverdracht (in de categoriën A en B) staat beschreven in artikel 9 van de Aandeelhoudersovereenkomst (concept – 12 juli 2021 bijgevoegd a;ls bijlage bij het raadsvoorstel.) Het uittreden van een aandeelhouder betekent dus niet per definitie het einde van de Brabantring noch zal het leiden tot het opzeggen van het opstappunt in Helmond., Ontwikkelingen in en uitbreiding van het (maatschappelijke) dienstenaanbod op onze Cityring en over de Brabantring zal derhalve geborgd blijven. 3

In het Raadsvoorstel wordt een staatje opgenomen met de aandelenverhouding. Echter klopt het bedrag niet dat bij het percentage is uitgerekend; Bij ons is namelijk 49% van € 2,3 mln € 1.127.000,--. Indien in het staatje er voor wordt gekozen om de cijfers tot aan de komma wordt uitgeschreven, waarom wordt er dan niet gekozen om de volledige uitkomst uit te schrijven? In het staatje is er sprake van afrondingen. 5,2% is feitelijk € 119.600, afgerond € 120.000. Doordat vijf keer een afronding van € 400 naar boven plaatsvindt, is het afgerond bedrag van de BRE-EFX € 2.000 lager om toch op het correcte totaal van € 2.300.000 uit te komen. In het kader van communicatie wordt er opeens gesproken over B6, terwijl het gehele document gesproken wordt over de B5 en de Provincie. En dat dit ons inziens niet consistent is en dat dit tekstueel moet worden aangepast. Dat klopt en zal worden aangepast. Zonder Helmond ook een BrabantRing, dus wat is het belang? De gemeente Helmond werkt actief aan het vervaardigen van een digitaal fundament voor de stad. Het realiseren van een stadsdekkend, dubbel uitgevoerd glasvezel netwerk door Glasvezel Helmond BV is daarvan een onderdeel.

Met het te realiseren opstappunt (reeds voorzien in het nieuwe Huis voor de Stad) op het Brabantbrede glasvezelnetwerk van de BrabantRing, wordt dat fundament versterkt en kan de gemeente Helmond actief haar regiefunctie richting de Peelgemeenten versterken. De Peelgemeenten kunnen namelijk via het opstappunt van de gemeente Helmond ontsloten worden op de BrabantRing.

50plus: Bedenking bij de uitzonderingspositie die de gemeente ’s Hertogen Bosch inneemt. Wij verwijzen naar de eerdere toelichting op de door de PvdA gestelde vraag.

GroenLinks: Is het verdienmodel van BrabantRing BV uitsluitend gebaseerd op abonnementstarieven van overheden, semi-overheden en dienstverleners die van dit specifieke ethernet gebruik gaan maken? Ja. Is er al een ‘ omgekeerde toets’ gedaan t.a.v. aanbesteden? Is m.a.w. al onderzocht of wij als gemeente Helmond bij het kiezen van een ethernet-provider gebruik mogen maken van de eigen BV zonder aan te besteden? Waar staat m.a.w. in de aanbestedingswet dat je geen gebruik mag maken van de diensten van je eigen BV? Inbesteden mag niet in dit geval. Dit is ook onderzocht door het bureau Pels Rijcken. De modellen voldoen aan de regelgeving met betrekking tot het aanbestedingsrecht, staatssteun en mededingingsrecht. Met betrekking tot aanbesteding geldt als algemene regel dat overheden gewoon aanbestedingsplichtig zijn. Bepaalde opdrachten worden echter onder de aanbestedingswet 2012 uitgezonderd van de aanbestedingsplicht. Dit betreft onder andere opdrachten i.r.t. de aanleg of exploitatie van telecomvoorzieningen. Of een opdracht aan BrabantRing voldoet aan deze uitzonderingsgronden dient per opdracht te worden vastgesteld. Ook geldt dat BrabantRing BV zelf aanbestedingsplichtig zal zijn. 4

Op verschillende plekken en in verschillende bijdragen in het dossier, wordt gesteld dat er nu al marktvraag is voor de ethernetverbinding die BrabantRing BV gaat leveren, maar deze marktvraag wordt niet concreet omschreven of benoemd. Kunnen er enkele voorbeelden worden genoemd van vragen uit de markt die nu blijven liggen? De belangrijkste bekende vragen uit de markt zijn: -

Alle GGD vestigingen in Zuid Oost Brabant willen worden aangesloten via één veilig en betrouwbaar glasvezelnetwerk dat straks een onderdeel van de BrabantRing vormt; De Fontys Hogescholen in Tilburg, Eindhoven, Venlo en ’s-Hertogenbosch hebben interesse; Een zestal zorginstellingen werken daarnaast al samen om op deze manier met elkaar in verbinding te komen staan.

Verder zouden wij graag bij behandeling van dit agendapunt meer toelichting krijgen over de latere toetreding van de gemeente Den Bosch? Wat zijn hiervan de redenen? Wij verwijzen naar het antwoord op de vraag van de PvdA. Er ontstaat een gevoel van schimmigheid door het in een BV constructie te gieten, waarom? Het betreft hier een publiek-private samenwerking waarbij gekozen is voor een BV. Dit is net zoals bij Glasvezel Helmond waarbij ook sprake is van een BV met zowel een publieke aandeelhouder (gemeente) en een private partij. Er is geen sprake van schimmigheid daar de doelstelling, de totstandkoming en de sturing van deze BV volledig transparant is. Ook zijn wij als publieke aandeelhouders met een meerderheidsaandeel partner en kunnen wij ook goed de regie hierop blijven voeren. Wens om herschrijving naar maatschappelijk belang en nut/noodzaak van het voorstel op te nemen in bijlage. Het Raadsvoorstel kan niet herschreven worden omdat we met alle vijf gemeenten en de Provincie dezelfde informatie en besluitvorming naar onze Raden en Staten brengen. Deze memo dient ter toelichting op de wens, nut en noodzaak van deelname en de verduidelijking van het maatschappelijke belang dat wordt gediend met deze financieel bescheiden deelneming. De toelichting op het raadsvoorstel maakt dit inhoudelijk duidelijk en maakt onderdeel uit van de besluitvorming.

Wens om duidelijkere beslispunten op te nemen. Idem. Wens om meer informatie te ontvangen over het verdienmodel en de risico’s BrabantRing beschikt over een BusinessCase met een geprognosticeerd positief resultaat gebaseerd op de aanwezige vraagbehoefte. De start van een dergelijke onderneming gaat altijd gepaard met risico’s. Bij de verdere uitrol zal hier meer duidelijkheid over ontstaan. Voor de gemeente Helmond is er sprake van een beperkte financiële investering (€ 100.000-€ 120.000) en heeft een laag risicoprofiel.

Bach+: Hoe ziet financiële doorloop er uit? Wij verwijzen naar het antwoord op de vraag van Groenlinks inzake het verdienmodel en de risico’s.

5

Helder Helmond: Is er ook een financieel voordeel? Wij verwijzen naar het antwoord op de vraag van Groenlinks inzake het verdienmodel en de risico’s.

Helmond Aktief: Wie vertegenwoordigt ons in de BV? Er wordt een Raad van Commissarissen ingesteld van 3 personen. De commissaris A wordt benoemd op bindende voordracht van de vergadering van houders van aandelen A (B5 en de Provincie). De commissaris B wordt benoemd op bindende voordracht van de vergadering van houders van aandelen B (BRE-EFX). De commissaris C wordt benoemd op bindende voordracht van de commissaris A en de commissaris B gezamenlijk (onafhankelijkheid is daarbij belangrijke insteek). Hoe wordt de Raad op de hoogte gehouden? De verantwoording over deze deelneming, zal via de normale P&C cyclus onder verbonden partijen worden meegenomen.

6