RN 055 Weigering verklaring van geen bedenkingen Zonneweide Stiphout - bijlage Memo Participatie Zonnepark Stiphout Morgen groene energie

MEMO Aan:

Gemeente Helmond

Betreft:

Participatie Zonnepark Stiphout

Datum:

16 juni 2021

Opsteller: Andries Mulder

1. Participatie Energiecoöperatie Morgen Groene Energie heeft als doel de energie die haar leden gebruiken in de eigen omgeving op een zo duurzaam mogelijke manier op te wekken. Als energiecoöperatie Morgen Groene Energie hebben wij eind 2020 Solarcentury benaderd over hun plannen voor de realisatie van een zonnepark in Stiphout. Aanleiding was destijds de video informatieavond van Solarcentury (2 december 2020) en het bericht op haar website dat zij omwonenden van dit zonnepark de mogelijkheid willen bieden om te participeren. Na een eerste gesprek met Solarcentury op 11 december over een mogelijke actieve rol van onze coöperatie moesten wij echter tot de conclusie komen dat de verhoudingen tussen voor- en tegenstanders van het park inmiddels al zo verhard waren dat het voor ons niet mogelijk was om op dat moment nog een effectieve rol op te pakken die tot een groter draagvlak in Stiphout zou kunnen leiden. We gaven aan wel bereid te zijn een actieve rol te spelen in het opzetten van de participatie als alsnog zou blijken dat het plan wel een breed draagvlak bij omwonenden en onze leden zou hebben. In het nationaal klimaatakkoord is vastgelegd dat er bij de realisatie van wind en zon op land gestreefd wordt naar 50% eigendom van de lokale omgeving.

"Om de projecten voor de bouw en exploitatie van hernieuwbaar op land in de energietransitie te laten slagen, gaan in gebieden met mogelijkheden en ambities voor hernieuwbare opwekking, de omgeving en marktpartijen gelijkwaardig samenwerken in de ontwikkeling, bouw en exploitatie. Dit vertaalt zich in een evenwichtige eigendomsverdeling in een gebied waarbij gestreefd wordt naar 50% eigendom van de productie van de lokale omgeving (burgers en bedrijven)." Dit streven is naderhand meermaals bevestigd, onder andere in de Regionale Energie Strategie (RES) van de MRE, de gedragscode van de branchevereniging van PV ontwikkelaars Holland Solar en in veel gemeentelijke beleidsvisies. Wij zien in de praktijk dat dit streven op verschillende manieren wordt opgepakt: er is geen standaard werkwijze die leidt tot optimale oplossingen en gegarandeerd draagvlak bij omwonenden. Wel zien wij dat hoe gevoeliger de locatie is, hoe belangrijker het is voor het slagen van een project dat deze gelijkwaardige samenwerking op een zo vroeg mogelijk moment in het proces tot stand komt. Voor een locatie als Stiphout, waar een park gerealiseerd wordt in het zicht van bewoners en in een gebied dat voor hen een groene waarde heeft, ligt dit in de 1

allereerste fase van het project, nog voor dat een eerste ontwerp gemaakt is en de grondcontracten vastgelegd zijn. Gezamenlijk kan dan bekeken worden hoe een lokale ontwikkeling past in de verduurzaming van de eigen omgeving en hoe deze het beste vormgegeven kan worden. Een gelijkwaardige samenwerking in een dermate vroege fase komt niet vanzelf tot stand. In een vroeg stadium participeren betekent immers ook mede investeren en financieel risico lopen, hetgeen voor omwonenden niet altijd vanzelfsprekend en mogelijk is. Voor commerciële ontwikkelaars ligt juist in deze fase een belangrijk deel van hun verdienmodel. Zij hebben daarom vaak een reflex om de eerste fase in hoog tempo zelfstandig op te pakken. Een actieve rol van de lokale overheid die de totstandkoming van deze samenwerking in deze fase borgt is een kritische voorwaarde voor een geslaagd project. Zij kan er voor zorgen dat inwoners al in een vroeg stadium in hun kracht gezet worden om een gelijkwaardige samenwerking aan te gaan met de ontwikkelaar. Het vanaf het eerste begin betrekken van de (lokale) energie coöperatie is een mogelijkheid om dit doel te bereiken. In Stiphout werd ons gevraagd in te stappen in een trein die al een heel eind gereden had zonder dat er sprake was van gelijkwaardige samenwerking. Solarcentury toont begrip voor onze opstelling.

Hoewel de eerste kennismaking met Solarcentury niet leidde tot een samenwerking hebben we contact gehouden met elkaar. Ons artikel in wijkblad De Lindenberg (februari 2021) leidde tot positieve reacties en aanmelding van nieuwe leden. Samen met Solarcentury hebben we meerdere gesprekken gevoerd met inwoners van Stiphout (voor- en tegenstanders van het park), sommige samen met Solarcentury. Dit heeft tot op heden echter nog iet geleid tot vervolgstappen. In het geval dit plan onherroepelijk vergund is en blijkt dat er voldoende draagvlak is bij de inwoners van Stiphout en onze leden zijn wij bereid de participatie in het belang van de inwoners van Stiphout alsnog vorm en inhoud te geven.

2. Zon op dak Eén van de argumenten die voortdurend terugkomt bij de ontwikkeling van grondgebonden zonneparken is de vaststelling dat nog niet alle omliggende daken voorzien zijn van PV installaties. Een logisch en volkomen terecht argument: installaties op daken zijn veel minder zichtbaar en er gaat geen waardevolle ruimte verloren. Als coöperatie Morgen Groene Energie zijn wij daarom voortdurend op zoek naar daken waarop wij met onze leden installaties kunnen realiseren. Ook in Helmond hebben wij hierover de afgelopen jaren meerdere gesprekken gevoerd met gebouweigenaren, o.a. enkele jaren geleden ten aanzien van gebouwen op de Automotive Campus. Deze hebben helaas tot op heden nog niet geleid tot een concreet project. Wij zien gelukkig wel dat op een aantal grotere daken inmiddels installaties door de gebouweigenaren gerealiseerd worden voor eigen gebruik. Een groot aantal daken wordt echter nog niet ingezet. Dat leidt bij realisatie van grondgebonden projecten tot terechte vragen van omwonenden. Vanuit onze ervaring willen wij hierbij wel de volgende kanttekeningen plaatsen.

2

Realiseren van zon op dak lijkt heel logisch maar is in de praktijk geen eenvoudige zaak. Over vrijwel alle daken in Nederland is inmiddels al wel eens nagedacht. Vaak zijn de eigenaar van het bedrijf en de eigenaar van het bedrijfspand niet hetzelfde. Gebouweigenaren blijken vaak terughoudend. Zelf financieren vraagt vermogen dat niet ingezet kan worden voor de primaire bedrijfsvoering. Het verlenen van opstalrecht aan derden als een energiecooperatie wordt ervaren als waardevermindering van hun vastgoed. De financiële tegenprestatie voor het beschikbaar stellen van het dak wordt in deze zakelijke omgeving vaak als (te) laag ervaren, afgezet tegen alle “gedoe” eromheen. Ook kunnen verzekeringsvraagstukken of meer technische vraagstukken als het draagvermogen van het dak, ontwerp / ligging van het dak, gepland regulier dakonderhoud en uitdagingen rond de aansluiting op het elektriciteitsnetwerk kunnen belemmerend werken. Een aantal van de genoemde beperkingen zijn op korte termijn niet op te lossen. In een aantal gevallen zijn deze echter wel oplosbaar, zeker als de gebouweigenaren vanuit een duurzame en/of maatschappelijk verantwoorde opstelling mee wil werken. Binnen de gemeente Helmond is er echter geen zicht om welke verhoudingen dit gaat. Een hernieuwde inzet op de mogelijkheden die er zijn bij nog niet gebruikte daken op de bedrijfsgebouwen rond Stiphout (m.n.

de Automotive campus) kan, nu we enkele jaren verder zijn, in onze ogen nieuwe kansen opleveren. Daarnaast zou het goed zijn als er een brede inventarisatie komt van de grote daken in Helmond en de mogelijkheden om hier op Zon op Dak te realiseren. Deze inventarisatie geeft niet alleen beter inzicht in de feitelijke mogelijkheden, maar ook in de belangrijkste belemmeringen zodat daarop gerichte acties gezet kunnen worden. Hoewel grondgebonden zonneparken noodzakelijk blijven om de gestelde taakstellingen uit het klimaatakkoord te realiseren doet deze inzet wel recht aan de breed gedragen toepassing van de zonneladder bij initiatieven. De coöperatie Morgen Groene Energie is graag bereid haar ervaring in te brengen bij een dergelijke inventarisatie.

+++++++

3