RN 051 Brief zienswijze NPRd

Directie Materieel, Vastgoed, Leefomgeving en Duurzaamheid Ministerie van Defensie O.v.v. Nationaal Programma Ruimte voor Defensie Postbus 20701 2500 ES Den Haag

Helmond, 1 juli 2025

Zaaknummer: 52409850

Onderwerp: Zienswijze op ontwerp beleidsnota NPRD

Uw kenmerk: -

Geachte meneer, mevrouw, Op 23 mei 2025 publiceerde uw ministerie de Ontwerp Beleidsvisie Nationaal Programma Ruimte voor Defensie. De gemeente Helmond heeft deze visie zorgvuldig bestudeerd en erkent de toenemende ruimtebehoefte van Defensie als gevolg van veranderende geopolitieke omstandigheden. Tegelijkertijd achten wij het van groot belang dat ruimtelijke belangen op lokaal en regionaal niveau op een zorgvuldige wijze worden meegenomen in de totstandkoming van het Nationaal Programma Ruimte voor Defensie (NPRD). Helmond bevindt zich midden in een forse schaalsprong op het gebied van woningbouw, mobiliteit en economische ontwikkeling. Ambities die onder meer door het Rijk worden ondersteund via de Beethovendeal en door Helmond aan te wijzen als nieuwe grootschalige woningbouwlocatie. Nationale belangen, waaronder Defensie, behoren daarbij zorgvuldig te worden afgestemd met de ruimtelijke en maatschappelijke opgaven van onze stad. Met deze zienswijze leveren wij een kritisch en constructief geluid. De zienswijzen zijn tot stand gekomen in nauwe onderlinge afstemming vanuit de Regionale samenwerking rondom Vliegbasis de Peel. Iedere gemeente dient echter een eigen zienswijze in, zodat recht wordt gedaan aan lokale accenten en nuances.

In de voorbereiding is intensief overleg gevoerd met de provincies NoordBrabant en Limburg, de Metropoolregio Eindhoven, de betrokken GGD’en en NOVEX De Peel. Zorgvuldig doorlopen proces Allereerst willen wij u complimenteren over de inspanning die u en uw collega’s geleverd hebben om ons gedurende de totstandkoming van de ontwerp beleidsvisie en de PlanMER op de hoogte te houden. We hebben in de zienswijze op de Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) en andere bestuurlijke momenten nadrukkelijk aandacht gevraagd voor het feit dat de voorgenomen ruimteclaims niet passen binnen de ruimtelijke structuur en leefomgevingskwaliteit van onze regio. We zien dat u dit in uw afwegingen heeft meegenomen door onder andere Lelystad als voorkeursalternatief te betrekken voor de F35. Zorgvuldige voorgenomen besluitvorming Vliegbasis de Peel Wij waarderen het dat Vliegbasis De Peel niet als voorkeurslocatie is aangewezen voor jachtvliegtuigen en dat er geen voorkeur bestaat voor een onverharde landingsbaan. Daarmee zijn landelijke belangen afgestemd op de ambities voor de schaalsprong en verbeteren van de leefkwaliteit in onze stad en regio. Vraag om duidelijkheid over toekomst luchthavenbesluit en bestemming Vredepeel Tegelijkertijd vragen wij om duidelijkheid over de toekomst van het luchthavenbesluit en de bestemming van Vredepeel, nu binnen het NPRD geen vliegbewegingen zijn opgenomen.

Als Peelgemeente verzoeken we

Weg op den Heuvel 35 / tel. 14 0492 / fax: 0492-587400 Correspondentieadres: Postbus 950 / 5700 AZ / www.helmond.nl e-mail: gemeente@helmond.nl / Bankrelatie: IBANnummer NL 85 BNGH 0285 00 37 39

om de geluidszones en het beperkingengebied rondom de voormalige vliegbasis op te heffen, evenals voor het beëindigen van de grondwateronttrekking in de huidige vorm—met het oog op natuurherstel in deze omgeving. Verzoek tot verdieping PlanMER op het gebied van gezondheid en milieu Daarnaast vragen wij u om nadere uitwerking en verdieping van de PlanMer. In onze eerdere zienswijze op de Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) wij nadrukkelijk gewezen op de mogelijke impact van laagvliegactiviteiten op leefomgeving, gezondheid, veiligheid en ruimtelijke ontwikkelingen binnen onze gemeente en regio. Wij constateren dat het MilieuEffectrapport (PlanMER) en de ontwerpbeleidsvisie hier nu onvoldoende op ingaan. Hieronder geven we hiervoor een nadere toelichting. De voorgenomen uitbreiding van het laagvlieggebied richting Oost-Brabant roept bij ons serieuze zorgen op, juist omdat een gebiedsgerichte analyse van de milieueffecten ontbreekt. Daardoor blijft onduidelijk of Helmond binnen het invloedsgebied valt en wat de mogelijke implicaties voor onze stad zijn. Meer specifiek biedt het PlanMER geen uitsluitsel over de geluidseffecten op onze stad. Door het invloedsgebied en met de gekozen benadering is niet uit te sluiten dat wijken zoals Brouwhuis, Brandevoort en ’t Hout en de natuur Groot Goor en Brouwhuissche Heide worden geraakt door de effecten van het laagvliegen.

Bovendien zijn we als door het Rijk niet voor niets als Novex gebied aangewezen, met novex Stedelijk Brabant en Novex de Peel. Een meer gedetailleerd en gebiedsgericht onderzoek, waarbij ook rekening wordt gehouden met het invloedsgebied is noodzakelijk voordat besluiten worden genomen over het vergroten van vliegzones of uren. Daarnaast merken wij op dat in het MER de beschrijving van voorgenomen maatregelen ter voorkoming, beperking of compensatie van aanzienlijke nadelige milieueffecten onvoldoende is uitgewerkt. Conform de eisen die aan een MER worden gesteld, behoort het bevoegd gezag inzichtelijk te maken op welke wijze negatieve milieugevolgen van het plan worden gemitigeerd. Ook dit vraagt om een nadere, concretere toelichting. De huidige PlanMER biedt nu namelijk onvoldoende houvast om het gemeentebestuur in staat te stellen inwoners en ondernemers tijdig en transparant te informeren. Dit tekort aan duidelijkheid bemoeilijkt een zorgvuldige belangenafweging en kan afbreuk doen aan de uitvoering van gemeentelijke verantwoordelijkheden. Een belangrijk aandachtspunt dat in de huidige PlanMER ontbreekt, is een integrale benadering van gezondheid. Juist in het licht van laagvliegactiviteiten is dit essentieel.

Zo wordt de verstoring van de nachtrust door vliegverkeer volledig buiten beschouwing gelaten, terwijl het belang van goede slaap in Deelrapport Behoefte I nadrukkelijk wordt erkend. Wij verzoeken u dan ook om de gezondheidseffecten van laagvliegen, met name in relatie tot slaapverstoring, alsnog op te nemen in het PlanMER. We vragen nadrukkelijk aandacht voor de natuurgebieden en stikstof met betrekking tot het laagvlieggebied. De beoordeling van deze effecten is in de huidige PlanMER en Passende Beoordeling overwegend kwalitatief van aard. Dit kan een vertekend beeld opleveren. Zo is de beoordeling van natuurwaarden deels gebaseerd op de oppervlakte van beschermde gebieden, zonder rekening te houden met ecologische gevoeligheid of bestaande belasting. Hierdoor blijven kwetsbare gebieden mogelijk onderbelicht. Voor laagvlieggebied B1 wordt gesteld dat de stikstofbelasting afneemt, terwijl het aantal toegestane vlieguren per jaar juist aanzienlijk toeneemt. Bovendien ontbreekt in de PlanMER een kwantitatieve berekening van stikstofdepositie voor dit gebied. Daarnaast vinden we de redenering dat het huidige gebruik nog te onzeker is, niet overtuigend. In andere deelrapporten, zoals voor helikopterlandingsplaatsen, worden immers ook aannames gedaan op basis van verwachte vliegbewegingen.

Wij verzoeken daarom om ook voor het laagvliegen een best- en worstcasescenario uit te werken, onderbouwd met verfijnde data en algemeen geaccepteerde modelberekeningen. Tevens vragen wij om in deze benadering expliciet rekening te houden met de beperkte vergunningsruimte voor stikstof in Noord-Brabant en de beperkingen rondom intern en extern salderen. Deze aspecten zijn van groot belang voor de opgaven in onze regio en stad. In beeld brengen planologische consequenties

De invoering van het nieuwe laagvlieggebied en de zogenoemde Outher Horizontal Surfaces (OHS) leidt tot extra planologische beperkingen in de regio. Momenteel bestaat er onduidelijkheid over het juridisch regime en over de precieze betekenis van de term “extra milieuruimte” zoals genoemd in het PlanMER. De gemeente Helmond maakt zich zorgen dat deze uitbreiding kan leiden tot verhoogde druk op milieuaspecten als stikstofdepositie, geluidbelasting, natuurwaarden en volksgezondheid, met name in de wijk Nieuw Brandevoort. Wij achten het noodzakelijk dat het PlanMER overtuigend aantoont dat de voorgenomen maatregelen binnen de kaders van geldende wet- en regelgeving blijven. Alleen zo kan een duurzame ruimtelijke ontwikkeling van onze stad worden gegarandeerd. Wij verzoeken om heldere communicatie over het juridisch-planologisch kader, inclusief: • een duidelijke onderbouwing van het gekozen regime, • een transparante procesbeschrijving voor de toetsing van ruimtelijke initiatieven, • en afstemming met regio’s en gemeenten. Daarnaast ontvangen wij graag een bevestiging dat er in gebieden waar het OHS en het laagvliegen geografisch overlappen geen sprake zal zijn van cumulatie of zwaardere planologische regimes met effecten op omliggende gebieden.

Impact Wet op de defensie gereedstelling (Wodg) De gemeente Helmond is verrast door de internetconsultatie van de nieuwe Wet op de Defensiegereedstelling (Wodg). De Wogd legt de nadruk op snelheid en prioritering van militaire belangen, wat op gespannen voet lijkt te staan met het NPRD-proces dat inzet op zorgvuldige, integrale en participatieve besluitvorming. Wij vragen u met deze zienswijze om met de NPRD duidelijkheid te geven over hoe het NPRD zich verhoudt tot de Wogd en een doorkijk te geven over het proces van afstemming en transparantie te scheppen over het proces ruimtelijke keuzes in geval van de Wogd. Zo blijft ook naar de toekomst toe het tot dusver zorgvuldig doorlopen proces door u geborgd. Betrokkenheid in het vervolgproces Tot slot verzoeken wij u onze zienswijze expliciet te betrekken bij de verdere uitwerking van het Nationaal Programma Ruimte voor Defensie. Wij vragen daarbij om een inhoudelijke reactie op de in deze brief aangehaalde punten, zodat wij deze in onze lokale beleidsvorming kunnen meewegen. Wij hechten groot belang aan een zorgvuldig vervolgtraject waarin de betrokkenheid van gemeenten wordt geborgd. Lokale kennis en bestuurlijke ervaring zijn onmisbaar om te komen tot uitvoerbare en gedragen oplossingen die recht doen aan de realiteit ter plaatse. De gemeente Helmond is bereid en beschikbaar om hierover actief in gesprek te blijven.

Wij nodigen Defensie daarom graag uit voor een dialoog, waarbij wij actief willen meedenken over het op realistische en evenwichtige wijze afwegen van nationale belangen in relatie tot lokale en regionale opgaven. Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van gemeente Helmond, 0)}} mr. S.C.C.M. Potters Burgemeester

E.P.H. Koop, MSc gemeentesecretaris