Document · PDF

RN 022 Discussienotitie Kadernota groenbeheer

Gemeenteraad 20 mei 2025, gemeente HelmondBij agendapunt: Kadernotitie Draaiknoppen aanbesteding Stedelijk Groen7.237 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Discussienotitie Kadernota Groenbeheer

Inhoudsopgave 1

Inleiding....................................................................................................................................3 1.1

Doelstelling ......................................................................................................................3

1.2

Visie op Groen in de Gemeente .......................................................................................3

Huidige Situatie en Uitdagingen ...............................................................................................4 2.1 2.1.1

Onderhoudsniveaus .....................................................................................................4

2.1.2

Onkruidbeheersing in plantvakken ...............................................................................5

2.1.3

Onkruidbeheersing op verharding ................................................................................7

2.2 3

Het huidige groenbeheer..................................................................................................4

Belangrijkste uitdagingen groenbeheer ..........................................................................10

Draaiknoppen voor Verbetering ..............................................................................................11 3.1

Draaiknop Maaien van gras onder bomen......................................................................11

3.2

Draaiknop Aanpassen van kwaliteitsniveaus en beheertypen .......................................14

3.3

Draaiknop herzien van beheergoep Bosplantsoen .........................................................16

3.4

Draaiknop boomspiegels in verharding ..........................................................................19

3.5

Draaiknop Communicatieverbetering .............................................................................21

3.6

Draaiknop Burgerparticipatie in Groenbeheer ................................................................25

3.7

Overzicht Draaiknoppen.................................................................................................27

Conclusie ...............................................................................................................................30

Opmerking: er is geprobeerd om zoveel mogelijk voorbeelden te gebruiken uit de Helmondse praktijk. In sommige situaties zoals de beeldmeetlatten van het CROW was dit niet altijd mogelijk. 2

1 Inleiding 1.1

Doelstelling

Dit keuzedocument biedt de gemeenteraad concrete opties om het onderhoud van de groene ruimte in Helmond duurzaam te verbeteren, binnen de grenzen van het bestaande budget. Deze opties worden eerst besproken in de opiniecommissie en daarna behandeld in de adviescommissie. De resultaten daarvan gaan naar de gemeenteraad en worden verwerkt in het bestek dat gebruikt zal worden voor de aanbesteding van het groenonderhoud. Daarnaast kunnen de kaders uit dit document ook dienen als basis voor de aanbesteding van het ‘grijs’ onderhoud, waarmee het beheer van zowel stedelijk groen als grijze elementen integraal wordt verbeterd. 1.2

Visie op Groen in de Gemeente

De gemeente wil een veilige, gezonde en groene leefomgeving voor iedereen. Dit wordt onder andere gedaan door het vergroten van de biodiversiteit en het toekomstbestendig maken van het groen. Door natuurvriendelijk te beheren wordt de biodiversiteit verhoogd. Gras en bloemen worden bijvoorbeeld minder vaak gemaaid. Zo krijgen bijen, vlinders en andere insecten meer ruimte, wat ook helpt om plagen zoals de eikenprocessierups op een natuurlijke manier te beheersen. Ook blijft het maaisel na het maaien soms liggen. Dit doen we zodat kleine dieren op deze manier kunnen ontsnappen. En zaden kunnen zo op de grond vallen en zich verspreiden. Daarnaast willen we een stad die om kan gaan met de hevige weersomstandigheden. Hittestress en wateroverlast zijn dingen waar we in de toekomst vaker mee te maken gaan krijgen. Meer groen helpt om heftige regenval sneller op te nemen en biedt schaduw om de hitte tegen te gaan. Deze visies betekenen echter niet dat boomspiegels, gazons en plantvakken moeten kunnen woekeren. Dit kan overlast geven en onveilige situaties veroorzaken. Daarom kiezen we ervoor om strategisch te maaien en zorgvuldig te beheren. Zo blijft de openbare ruimte toegankelijk, netjes en veilig.

2 Huidige Situatie en Uitdagingen 2.1

Het huidige groenbeheer

2.1.1

Onderhoudsniveaus

In de gemeente Helmond hanteren we drie verschillende onderhoudsgroepen:

• • •

Openbaar Groen Bomen Reiniging en Afval

De nieuwe aanbesteding van het onderhoudsbestek Stedelijk Groen valt onder onderhoudsgroep Openbaar Groen. Elk onderhoudsgroep heeft zijn eigen, specifieke onderhoudsniveaus. Op basis van de opdracht van de gemeenteraad volgen wij de onderhoudsniveaus van het CROW. Deze niveaus staan in de Kwaliteitscatalogus Openbare ruimte 2023 van het landelijke kennisplatform CROW. Dit is een standaard binnen gemeenten.

Figuur 1 Visualisatie onderhoudsniveaus Helmond

De verdeling van de onderhoudsniveaus in Helmond zijn (zie ook figuur 1):

Stedelijk groen Reiniging onkruid Reiniging overig Niveau A Niveau B Niveau C Niveau D

Centrum Wijkwinkelcentra Wijk (paars) (blauw) (rood) A B B

Wijkranden (geel) C

Uitstekend Basis Matig Slecht/geen onderhoud

Het onderhoud in de gemeente wordt uitgevoerd op basis van frequentie of volgens vastgestelde beeldkwaliteitseisen. Per beheergroep zijn er afspraken met de aannemer gemaakt welke werkzaamheden hij hoe vaak moet uitvoeren (frequentie) of aan welke beeldkwaliteit de beheergroep moet voldoen. Een beheergroep met beheer op frequentie is een categorie groen wat specifiek onderhoud vraagt. Denk hierbij aan gras 3x maaien en ruimen of haag 2x knippen. Voorbeelden van beheergroepen op beeld zijn bodembedekkende heesters of grove sierheesters met natuurlijke onderbegroeiing. Om te zien of een beheergroep voldoet aan de beeldkwaliteitseisen wordt een beeldmeetlat gebruikt. Elk onderhoudsniveau en elke beheergroep heeft zijn eigen specificaties.

Elke beheergroep moet voldoen aan het onderhoudsniveau van de locatie zoals aangegeven in het bovenstaande schema, ongeacht of het onderhoud op beeldkwaliteit of frequentie is gebaseerd. Vijf keer per jaar vinden de schouwrondes plaats. Op ongeveer 288 meetlocaties wordt aan de hand van beeldmeetlatten gekeken of het groen voldoet aan de voor die locatie geldende kwaliteitseisen. Wanneer uit de schouw blijkt dat het onderhoud niet voldoet aan de beeldkwaliteitseisen kan er een boete gegeven worden. De aannemer is vervolgens verplicht om de betreffende locaties te herstellen en weer op beeld te brengen. Het afgelopen jaar liep het onderhoud op verschillende momenten achter. Begin 2024 was extreem nat waardoor het niet altijd mogelijk was elke locatie te onderhouden zoals de bedoeling is. Dit jaar is het uiterst gunstig groeiweer geweest, in tegenstelling tot afgelopen jaren met droge zomers. Dat, in combinatie met capaciteitsproblemen bij de aannemers heeft ervoor gezorgd dat het groenonderhoud niet altijd voldoende is geweest. Op het moment dat er gezien wordt dat het onderhoud niet voldoende is kan er een zogenaamde besteksmelding gemaakt worden bij de aannemer. Zij hebben dan 3 werkdagen om dit verbeteren. 2.1.2

Onkruidbeheersing in plantvakken

In woonwijken moet het stedelijk groen voldoen aan de kwaliteitseisen van niveau B. Plantvakken worden beheerd middels vastgestelde beeldkwaliteitseisen. Een van de beeldmeetlatten die hiervoor gebruikt wordt is ‘groen-beplanting-onkruid’.

De specificaties hiervoor zijn:

Zodevorming Maximale hoogte (cm) Bedekking (per 100 m2 )

nee 10 20%

nee 30 40%

nee 50 > 40%

Bedekking door resten (per 100 m2 )

10%

25%

> 25%

Onderhoudsniveau D is geen reële optie binnen een stedelijke omgeving. Dit niveau betekent dat er vrijwel geen onderhoud plaatsvindt. Dit resulteert in verwaarlozing en overlast door de ongecontroleerde groei van groen. In deze beeldmeetlat is te zien dat onkruid dus wel aanwezig mag zijn. Het is alleen afhankelijk van het onderhoudsniveau, in welke mate. 5

Voorbeelden uit de praktijk De foto’s hieronder zijn gemaakt in Helmond. Hier is te zien welke op welk niveau deze locatie zou worden beoordeeld.

2.1.3

Onkruidbeheersing op verharding

In de woonwijken moet het onkruid op verharding voldoen aan de kwaliteitseisen niveau B. Een voorbeeld van een beeldmeetlat hiervoor is ‘onkruid in goten en randstroken’.

De specificaties hiervoor zijn: Bedekking goot/randstrooklengte (per 100m2) Aantal stuks hoger dan 30 cm (per 100 m2)

A < 5% 10

B < 15% 20

C < 25% 30

Ook hier is te zien dat onkruid wel aanwezig mag zijn, maar dat het afhankelijk van de locatie is in welke mate. Onkruid op verharding verwijst naar groei van ongewenste beplanting op plekken zoals wegen en pleinen. Het groeit vaak in voegen, langs randen of rondom obstakels zoals bankjes en paaltjes. Het beheer van onkruid op verharding valt niet het onderhoudsbestek Stedelijk Groen. Dit omdat onkruid op verharding valt onder onderhoudsgroep Reiniging en Afval. Dat betekent dat we de input hiervoor dus ook niet kunnen meenemen in het bestek voor het Stedelijk Groen. De mogelijkheid om woonwijken wat betreft onkruid op verharding te gaan onderhouden op kwaliteitsniveau A in plaats van B is nagevraagd. Op dit moment (2024) is er voor onkruid op verharding bijna € 1,3 miljoen begroot. Een grove schatting is dat dit bedrag meer dan verdubbelt als we van B naar A gaan. Voor zover bekend is er op dit moment geen enkele gemeente in Nederland die onkruidbeheersing op verharding in de hele stad op kwaliteitsniveau A laat onderhouden.

Voorbeelden uit de praktijk De foto’s hieronder zijn gemaakt in Helmond. Hier is te zien op welk niveau deze locatie zou worden beoordeeld. Dit is een voorbeeld waarbij er niet wordt voldaan aan de beeldkwaliteitseisen van onderhoudsniveau B. Wanneer er hiervan een melding wordt gemaakt naar de aannemer heeft hij drie werkdagen om dit op beeld te brengen. Er zijn hier twee verschillende beheergroepen: Onkruid op verharding Onkruid rondom obstakels (in dit geval de lantaarnpaal)

Dit gaat over het handmatig bijmaaien met de bosmaaier van obstakels. Door het zeer snel groeiend onkruid is dit op het moment van de foto op beeldkwaliteit niveau C, terwijl dat B moet zijn. Gazon en ander groen ziet er keurig op beeld uit. Het bijmaaien is een beeldpost en gebeurt niet elke maaironde, maar ongeveer 1x per 2/3 maaironden. In totaal ongeveer 6x per jaar. De beeldkwaliteit van gras rond obstakels is minder streng dan de beeldkwaliteit van het gras zelf. Er mag dus meer en wat langer onkruid groeien. Dit zit op het randje. Dit betreft ook onkruidbeheersing op verharding. Voor wat betreft de beeldmeetlat “onkruid in goten en randstroken” valt dit buiten beeldkwaliteit B wat hier is toegestaan. Bij constatering hiervan wordt een bestekmelding gemaakt naar de aannemer en wordt het binnen 3 werkdagen op beeld gebracht. Constatering kan zijn door de opzichter onkruid of door een inwoner of anderszins. In onze schouwresultaten van de laatste jaren komt naar voren dat dergelijke meldingen buiten beeld ruim binnen de maximale 10% vallen en daarmee voldoen we aan onze verplichtingen. Maar in dit geval dus terechte melding die buiten beeld is en binnen 3 werkdagen opgelost moet worden

In onze schouwresultaten van de laatste jaren komt naar voren dat dergelijke meldingen buiten beeld ruim binnen de maximale 10% valt en daarmee voldoen we aan onze verplichtingen.

Hier aan de Prenthoeve is wat onkruid in de verharding zichtbaar. Dit voldoet nog aan onderhoudsniveau B.

2.2

Belangrijkste uitdagingen groenbeheer

Het onderhoud van het stedelijk groen staat voor een paar uitdagingen. Van extreme weersomstandigheden tot communicatie met inwoners en capaciteitsproblemen bij aannemers: al deze factoren spelen een rol in hoe de groene ruimte wordt onderhouden en ervaren. Extreme weersomstandigheden De laatste jaren kampen we met steeds extremere weersomstandigheden. Denk aan de hevige en langdurige regenval begin van 2024. Of de lange periode van droogte in 2022. Bij hevige regen raakt de bodem verzadigd. Dit kan beplanting beschadigen en zorgt ervoor dat sommige machines moeilijk inzetbaar zijn. Droogte kan leiden tot uitdroging wat kan leiden tot vervanging. Capaciteitsproblemen Door een tekort aan arbeidskrachten en volle agenda’s van aannemers kunnen geplande onderhoudswerkzaamheden uitlopen. Dit kan leiden tot een minder verzorgd straatbeeld en vergt dat er prioriteiten gesteld moeten worden in het onderhoud, wat soms betekent dat aannemers minder dringende taken uitstellen. Verschil in werkwijzen Het groenonderhoud in Helmond wordt door verschillende aannemers uitgevoerd die gezamenlijk hebben ingeschreven als 1 partij. Elke aannemer heeft hetzelfde onderhoudsbestek ontvangen. Hierin staan echter geen methoden beschreven, alleen dat ze moeten voldoen aan de kwaliteitseisen. Bijvoorbeeld: het groenonderhoud van woonwijken moet voldoen aan de eisen van onderhoudsniveau B.

Aannemer 1 kan ervoor kiezen om in zijn wijken het seizoen te starten door alles op onderhoudsniveau A te brengen. Dit zodat hij minder vaak hoeft langs te komen om toch te voldoen aan onderhoudsniveau B. Aannemer 2 doet het anders. Hij kiest ervoor om wat vaker langs te komen en dus niet te starten met het terugbrengen naar A. Hij zorgt er wel voor dat alles voldoet aan de eisen van onderhoudsniveau B. Deze aanpak kan ook per periode in het jaar verschillen afhankelijk van bijvoorbeeld de beschikbaarheid van mensen. Communicatie met inwoners Voor inwoners kan het onduidelijk zijn welke keuzes er worden gemaakt in het groenbeheer. Ook zijn ze vaak niet op de hoogte van de verschillende beperkingen. Wanneer er minder wordt gemaaid, of het onderhoud is vertraagd, kan het lijken als het groenonderhoud achterblijft. Het is belangrijk om hierover goed te communiceren. Hiermee kunnen misverstanden voorkomen worden.

3 Draaiknoppen voor Verbetering 3.1

Draaiknop Maaien van gras onder bomen.

Huidige situatie Op dit moment worden de grasvelden in Helmond beheerd met behulp van verschillende beheergroepen. Elke beheergroep heeft zijn eigen manier van onderhoud. In de tabel hieronder is te zien welke beheergroepen wij hebben voor de grasvelden. Voor alle beheergroepen, behalve beheergoepen ‘hondenuitlaatterrein’ en ‘1x maaien en ruimen ‘, geldt dat er een zone van 70 cm rondom de boom niet wordt gemaaid. Hoe vaak er extra wordt bijgemaaid rond de bomen hangt af van de beheergroep. De draaiknop zal niet van toepassing zijn op de beheergroep ‘hondenuitlaatterrein’.

In figuur 2 een foto van een huidige beheersituatie. Een grasveld in Dierdonk (Holterbergweide).

Figuur 2 Huidige situatie Dierdonk (Holterbergweide)

In figuur drie een grasveld waarbij er bijgemaaid wordt afhankelijk van het kroonvolume.

Figuur 3 Nieuwe situatie (bijmaaien boomkroonvolume)

Beheergroep

Methode maaien

Hondenuitlaatterrein Gazon

Frequentie Beeld

6x maaien en niet ruimen 3x maaien en ruimen

Frequentie

Ecologisch beheer: 2x maaien en ruimen (maaisel blijft max 7 dagen liggen) 20% oppervlakte per perceel blijft 1 maaironde staan. Ecologisch beheer: 1x maaien en ruimen (maaisel blijft max 7 dagen liggen) 20% oppervlakte per perceel blijft 1 maaironde staan.

Frequentie

Optie 1 huidige situatie: Cirkels rondom bomen (cm) Geen 70 cm laten staan 70 cm laten staan 70 cm laten staan 70 cm laten staan

Bijmaaien rondom bomen

Optie 2 Kroondiameter beperkt bijmaaien

Optie 3 Kroondiameter niet bijmaaien

7x per jaar 2x per jaar

N.v.t. Kroondiameter

Kroondiameter

Geen

Doel en Achtergrond Deze draaiknop richt zich op het verminderen van maaien rondom de boomspiegels om de ecologische waarde te verhogen. Door maaien te beperken, blijft de bodem onder de boom losser, waardoor boomwortels beter kunnen ademen en water beter kan doordringen. Dit creëert daarnaast beschutte plekken voor insecten, wat de biodiversiteit bevordert. Maaischade aan de stam van de boom wordt hierdoor ook beperkt. Deze dingen dragen bij aan het gezond ouder worden van bomen, beter bestand zijn tegen stressfactoren door klimaatverandering en daardoor lagere vervangingskosten. Optie 1: voortzetten huidige situatie De zone rondom de bomen blijft 70 cm. Ongeacht de grootte van het boomkroonvolume. Bij de volgende opties bepaalt de boom zelf hoe groot de niet-gemaaide zone rondom de boom wordt. In plaats van een vaste afstand van 70 cm, gebruiken we het boomkroonvolume (de omvang van de kruin) om de grootte van de cirkel rondom de boom te bepalen. Hoe groter de boom, hoe groter de beschermde zone eromheen. Voordelen • Eenvoudig uitvoerbaar en gemakkelijk te beheren. • Behoud van een visueel consistent en net straatbeeld. Aandachtspunten • Beperkte visuele waarde: de kleine zones bieden weinig extra biodiversiteit 12

•

Kan zorgen voor schade aan de boom. Dit heeft een negatieve impact op de boomgezondheid en de bodemkwaliteit

Kosten Omdat dit het huidige beheer is, heeft dit geen impact op het budget.

Optie 2: Beperkt maaien binnen de boomkroonprojectie Alleen noodzakelijk onderhoud om woekering te beperken, wat een iets netter straatbeeld geeft dan volledige onthouding van maaien.

Voordelen • Verhoogde biodiversiteit door grotere niet-gemaaide zones. • Betere lucht- en waterdoorlaatbaarheid van de bodem, wat de boomgezondheid bevordert. • Balans tussen ecologie en een netter straatbeeld. Aandachtspunten • Beheersing van dominante vegetatie vraagt incidenteel onderhoud. • Mogelijk "rommeliger" uiterlijk in vergelijking met optie 1. • Vereist duidelijke communicatie om bewoners te informeren. Kosten De maaifrequentie wordt lager. Hierdoor is de verwachting dat de kosten lager uitvallen. Daarnaast wordt de kans op schade aan de stam beperkt. Een boom zal dan minder snel vervangen hoeven worden. Optie 3: Volledig stopzetten van maaien rondom de boom. De volledige ruimte onder de boomkroon wordt niet gemaaid, waardoor zich meer spontane vegetatie kan ontwikkelen. Buiten de boomprojectie wordt wel op het huidige niveau gemaaid, zodat bijvoorbeeld de gazons zelf wel netjes ogen. Voordelen • Maximale ecologische waarde door spontane vegetatieontwikkeling. • Betere bescherming tegen maaibeschadigingen, wat de boomgezondheid ten goede komt. • Lange termijn: Gezondere bomen zijn beter bestand tegen klimaatstress en vragen minder vervanging. Aandachtspunten • Het straatbeeld wordt aanzienlijk natuurlijker en minder strak, wat mogelijk weerstand oproept. • Extra inspanning nodig om bewoners te betrekken en te informeren. Kosten De maaifrequentie wordt lager.

Hierdoor is de verwachting dat de kosten lager uitvallen. Daarnaast wordt de kans op schade aan de stam beperkt. Een boom zal dan minder snel vervangen hoeven worden.

3.2

Draaiknop Aanpassen van kwaliteitsniveaus en beheertypen

Doel en Achtergrond Deze draaiknop richt zich op het optimaliseren van het groenbeheer door bij bepaalde gazons over te schakelen van intensief naar extensief beheer. Extensief beheer houdt in dat grasvelden minder frequent worden gemaaid, wat kan leiden tot kostenbesparingen en ecologische voordelen zonder de vastgestelde beeldkwaliteit te verlagen. Deze aanpassing is flexibel en omkeerbaar; indien gewenst kan het gras weer intensief beheerd worden als zonder extra investeringen wel met verlies aan biodiversiteit. Optie 1: huidige situatie behouden De tabel hieronder laat zien hoe vaak elke beheergroep voorkomt in de gemeente. Afhankelijk van de beheergroep worden de grasvelden onderhouden op frequentie of op beeld.

Huidige verdeling beheergroepen grassen (%) 30 25 20 15 10 5 0 Percentage Huidig beheer (%) Hondenterreinen

1x maaien + ruimen

2x maaien + ruimen

3x maaien + ruimen

6x klepelen

Gazon

Bij deze optie wordt de huidige aanpak van kwaliteitsniveaus en beheertypen gehandhaafd. Dit betekent dat de bestaande onderhoudsfrequenties, maaitypes en beeldkwaliteit worden voortgezet zonder aanpassingen. De focus blijft op het consistent uitvoeren van het huidige groenbeheer volgens de vastgestelde kwaliteitsniveaus. Voordelen • Continuïteit en voorspelbaarheid: Het huidige groenbeheer is vertrouwd en levert een consistent beeld op voor bewoners. • Minimale inspanning: Geen extra planning, opleiding van personeel of communicatie vereist, wat het beheer eenvoudig houdt. Aandachtspunten • Beperkte flexibiliteit: De huidige aanpak biedt geen ruimte om in te spelen op veranderende wensen van bewoners of ecologische behoeften. • Geen ecologische winst: Er worden geen stappen gezet om biodiversiteit of duurzaamheid te verbeteren binnen het groenbeheer.

Kosten Omdat er geen wijziging in beheer plaatsvindt heeft deze optie geen effect op het budget. Langetermijn effecten zijn mogelijk wel van invloed. Door het uitblijven van ecologische verbeteringen en klimaatbestendigheid kunnen kosten voor vervanging of herstel hoger uitvallen. • Langetermijnkosten: Door het uitblijven van verbeteringen aan ecologie en klimaatbestendigheid kunnen toekomstige kosten voor bijvoorbeeld vervanging of herstel hoger uitvallen. Optie 2: extensiever maaien Per wijk kan worden gekeken op welke plekken grasvelden extensiever beheerd kunnen worden. Het gazon vormt een grote beheergroep in de gemeente en wordt nu voornamelijk beheerd op beeldkwaliteit. Toch zijn er locaties waar een andere aanpak goed zou kunnen werken. Zo kunnen sommige gazons worden omgezet naar de beheergroep ‘3x maaien en ruimen’. Daarnaast kunnen velden die al in de categorie ‘3x maaien en ruimen’ vallen, worden aangepast naar de nog extensievere beheergroep ‘2x maaien en ruimen’. Bij het maken van deze keuzes wordt altijd rekening gehouden met de functie van het grasveld en de veiligheid. Speelplekken, evenemententerreinen en andere gazons met een recreatieve functie blijven bijvoorbeeld beheerd als gazon. Voor plekken waar extensiever maaien mogelijk is, zoals grasvelden zonder intensief gebruik, is de ligging ook een belangrijke factor.

Langs fietspaden en wegen kan het nodig zijn om randen vaker te maaien, zodat gras niet over de paden groeit en de veiligheid gewaarborgd blijft. De locaties worden zorgvuldig gekozen om een balans te vinden tussen ecologische voordelen en praktische eisen, zoals bereikbaarheid en zichtbaarheid. Zo blijft de openbare ruimte zowel veilig als aantrekkelijk. Wanneer grasvelden extensiever worden beheerd, kan het straatbeeld in sommige wijken veranderen. Op vochtige plekken kan bijvoorbeeld hoger gras ontstaan. In de beginjaren groeit er vooral meer gras, maar na verloop van tijd zal de beplanting zich aanpassen aan het nieuwe beheer. Dit leidt tot een kruidenrijk grasland, wat een grote positieve invloed heeft op de biodiversiteit. Een kruidenrijk grasland biedt een leefgebied voor insecten, vogels en andere dieren, en draagt bij aan een gezonder ecosysteem. In de tabel hieronder een visuele weergave wanneer we op plekken waar dat mogelijk is, de beheergroep verschuiven naar extensiever beheer.

Verschuiving verdeling beheergroepen grassen (%) 30 25 20 15 10 5 0 Percentage Huidig beheer (%) Hondenterreinen

1x maaien + ruimen

2x maaien + ruimen

3x maaien + ruimen

6x klepelen

Gazon

Voordelen • Minder maaibeurten resulteren in lagere arbeids- en onderhoudskosten. • Minder frequent maaien bevordert de biodiversiteit door de groei van wilde bloemen en kruiden, wat gunstig is voor insecten en andere fauna. 15

•

De overgang naar extensief beheer is omkeerbaar, waardoor aanpassingen mogelijk zijn op basis van toekomstige behoeften of inzichten.

Aandachtspunten • Extensiever maaien geeft een natuurlijker straatbeeld. Dit kan voor vragen zorgen bij inwoners. Goede communicatie is hierover is dan ook belangrijk. Kosten Ecologisch gezien biedt extensiever maaien duidelijke voordelen. Het verhoogt de biodiversiteit en bevordert de gezondheid van flora en fauna in de gemeente. Daarnaast is deze aanpak ook financieel aantrekkelijk. Omdat er per saldo minder maaibeurten nodig zijn, wordt op onderhoudskosten bespaard. Hoewel er op specifieke plekken, zoals langs fietspaden en wegen, iets meer onderhoud kan worden gevraagd, blijven de totale kosten lager dan bij intensief maaibeheer. 3.3

Draaiknop herzien van beheergoep Bosplantsoen

Doel en achtergrond Deze draaiknop richt zich op het corrigeren van misplaatste bosplantsoenen in woonwijken. In Helmond zijn bepaalde smalle groenstroken aangemerkt als “bosplantsoen” hoewel dit type groen eigenlijk beter past in natuurgebieden, brede groenstroken of parken, waar meer ruimte is voor natuurlijke begroeiing. Bosplantsoen wordt op kwaliteitsniveau C onderhouden, en daardoor past het in een woonwijk waar bewoners een verzorgder straatbeeld verwachten. Bovendien kan er hinder ondervonden worden van bijvoorbeeld overhangende takken. Het doel is om deze groenstroken individueel te beoordelen en eventueel om te zetten naar een beheertype dat beter aansluit bij de omgeving, zoals “grove heesters zonder natuurlijke onderbegroeiing,” die een netter straatbeeld bieden zonder het natuurlijke karakter helemaal te verliezen. Wat is een Bosplantsoen? Een bosplantsoen is een stuk groen met dichte beplanting, vaak bestaand uit grote struiken en natuurlijke vegetatie soms met bomen. Dit type groen heeft de hoogste waarde voor biodiversiteit en verkoeling van de stad en vereist weinig onderhoud. Bosplantsoenen worden vaak toegewezen aan parken of aan de randen van natuurgebieden, waar een meer “verwilderde” uitstraling past. Dit type groen kan door de lage beeldkwaliteit minder geschikt zijn in dichtbevolkte woonwijken.

Het beheer van bosplantsoenen is voornamelijk gericht op het voorkomen van de groei van boomvormers. Afhankelijk van locatie gebeurd dit in een cyclus van enkele jaren. Jonge aanplant kan worden weggeschoffeld (<3 jaar).

Figuur 4 Bosplantsoen aan de Jupiterlaan

Optie 1: huidige situatie behouden Bij het behouden van de huidige situatie blijven de smalle bosplantsoenvakken in woonwijken zoals ze nu zijn. Deze vakken hebben een natuurlijke onderbegroeiing en worden minimaal onderhouden, zonder specifieke randsnoei of omvorming. Het beheer blijft beperkt tot basismaatregelen zoals incidenteel maaien of snoeien om overlast te voorkomen. Voordelen • Kostenefficiënt: Het huidige beheer is afgestemd op de beschikbare middelen en vergt geen extra investeringen. • Eenvoudig uitvoerbaar: Het voortzetten van bestaande werkprocessen vraagt geen aanvullende training of veranderingen in planning. • Continuïteit: Bewoners ervaren dezelfde kwaliteit en onderhoudsniveaus als ze gewend zijn. Aandachtspunten • Esthetiek: Door beperkte investeringen in visuele kwaliteit kan het plantsoen als "verwilderd" worden ervaren, wat weerstand kan oproepen bij bewoners. Kosten • Effect op budget: Geen extra kosten, het huidige budget dekt deze aanpak. • Langetermijnkosten: Behoud van de huidige kwaliteit kan leiden tot hogere kosten op termijn voor herstel of vervanging van plantmateriaal.

Optie 2: maatwerk - corrigeren en toekomstige situatie voorkomen Bij deze aanpak wordt per locatie beoordeeld of de huidige beheergroep ‘bosplantsoen’ passend is binnen de ruimtelijke omgeving. Als blijkt dat de huidige situatie niet aansluit bij de omgeving of zorgt voor overlast, kan het bosplantsoen worden omgevormd naar de beheergroep ‘grove heesters zonder natuurlijke onderbegroeiing’. Dit betekent dat de natuurlijke onderlaag verdwijnt en het onderhoud intensiever wordt, zoals randsnoei en schoffelen. Om toekomstige problemen te voorkomen, kan bovendien een handboek Openbare Ruimte worden opgesteld. Hierin wordt vastgelegd hoe de keuze voor beplanting en bijbehorende beheergroep vanaf het ontwerp beter afgestemd kan worden op de locatie. Voordelen • Betere aansluiting op de omgeving: Groenstroken passen visueel beter in de woonwijk door het gebruik van grove heesters en randsnoei. • Verzorgde uitstraling: Een nettere uitstraling, vooral langs fietspaden en in woonwijken, kan bijdragen aan een positieve perceptie van het groenbeheer. • Behoud van groen karakter: Het omvormen naar grove heesters behoudt een groene uitstraling zonder dat intensief onderhoud nodig is.

Aandachtspunten • Kostenintensief: Het corrigeren van bestaande locaties vraagt zowel om een initiële beoordeling als om de daadwerkelijke omvorming. Dit brengt hogere kosten met zich mee dan het behoud van de huidige situatie. • Mogelijke ecologische achteruitgang: Het verwijderen van natuurlijke onderbegroeiing vermindert de biodiversiteit in de groenstroken, wat ecologisch minder gunstig is. • Complexiteit in uitvoering: Per locatie moet een specifieke aanpak worden bepaald, wat meer coördinatie en besluitvorming vereist.

Kosten • Beoordeling en omvorming: De locatiebeoordeling brengt eenmalige kosten met zich mee. De omvorming zelf kan variëren in kosten, afhankelijk van de omvang en aard van de werkzaamheden (bijvoorbeeld het verwijderen van bomen of herbeplanting). • Hogere beheerkosten: De beheergroep ‘grove heesters zonder natuurlijke onderbegroeiing’ vraagt meer onderhoud dan bosplantsoen, zoals randsnoei en schoffelen. Dit verhoogt de jaarlijkse kosten. • Afstemming met toekomstige projecten: Het opstellen van een handboek Openbare Ruimte brengt initiële kosten met zich mee, maar kan op lange termijn efficiëntie en kostenbesparingen opleveren.

3.4

Draaiknop boomspiegels in verharding

Doel en Achtergrond Deze draaiknop is gericht op het verbeteren van de visuele uitstraling van boomspiegels in woonwijken door ze een natuurlijke, maar verzorgde uitstraling te geven. Dit door boomspiegels te gaan onderhouden op basis van frequentieonderhoud. Voor boomspiegels buiten het centrum en zonder metalenrooster kan beeldkwaliteit B worden aangehouden. Het nieuwe onderhoud gebeurt zonder schoffelen, en er wordt uitsluitend ‘plukbeheer’ toegepast (alleen verwijderen van hinderlijk onkruid). Schoffelen zorgt voor schade aan de boom, door plukbeheer toe te passen zal dit niet meer gebeuren. Daarnaast zorgt beplanting in de boomspiegel voor een betere vochthuishouding en een betere biodiversiteit. In het centrum blijft het beheer onveranderd.

Optie 1: voortzetten huidige situatie Op dit moment worden de boomspiegels op beeld onderhouden. Dus afhankelijk van het onderhoudsniveau van de locatie zal de begroeiing in meer of mindere mate aanwezig zijn. Voordelen • Beheersbaar: De aanpak vraagt geen extra planning of middelen en past binnen het reguliere onderhoudsprogramma. • Visuele netheid: Boomspiegels blijven vrij van ongewenste begroeiing, wat bijdraagt aan een verzorgd straatbeeld. • Geen extra kosten: De bestaande aanpak past binnen het huidige Figuur 5 Huidige situatie budget. (Tuinsvoort) Aandachtspunten • Ecologische beperkingen: Boomspiegels worden niet ingezet als groene elementen die bijdragen aan biodiversiteit of waterdoorlaatbaarheid. • Verlies van potentie: Boomspiegels bieden kansen voor vergroening, maar deze blijven onbenut. • Beperkte betrokkenheid bewoners: Zonder vergroening blijven boomspiegels een functioneel element zonder meerwaarde voor bewoners. Kosten • Effect op budget: Geen extra kosten, het huidige budget dekt deze aanpak. • Langetermijnkosten: Door het uitblijven van vergroening kunnen herstelkosten op termijn hoger uitvallen, bijvoorbeeld door bodemverdichting of schade aan boomwortels.

Optie 2: plukbeheer boomspiegels in verharding In plaats van te schoffelen op basis van beeldkwaliteit, wordt natuurlijke begroeiing rond bomen toegestaan en geaccepteerd. Om ervoor te zorgen dat het er toch verzorgd uitziet, is een richtlijn opgesteld voor de onderhoudsfrequentie. Schoffelen wordt vervangen door handmatig plukken van ongewenste planten. Hierdoor zal de bedekking met wilde planten toenemen, maar deze blijft binnen duidelijke grenzen: de begroeiing wordt niet hoger dan 40 cm en eventuele overgroei beperkt zich tot maximaal 20 cm. Hoewel het plukken van ongewenste begroeiing arbeidsintensiever is dan schoffelen, gebeurt dit minder vaak. Hierdoor blijft het kostenplaatje vrijwel gelijk, en is deze aanpak in de praktijk kostenneutraal.

Figuur 6 Mogelijk toekomstbeeld boomspiegel in verharding

Uitwerking

Per boomspiegel zijn er geen planten hoger dan 40 cm en de gemiddelde lengte overgroei/overhang is < 20 cm. Het onderhoud van boomspiegels in verharding zal in dit geval als frequentiepost worden opgenomen. Als startpunt kan de frequentie van 5 keer per jaar worden genomen. Mocht in de praktijk blijken dat op locaties deze frequentie niet passend is dan kan dit worden aangepast. De begroeiing binnen de boomspiegel heeft tijd nodig om zich te ontwikkelen. Het doel is dat deze vegetatie uiteindelijk bijdraagt aan een hogere biodiversiteit. In de praktijk betekent dit dat de boomspiegel elk jaar een andere uitstraling zal hebben. In de eerste jaren verschijnen vaak pioniersplanten, waaronder grassen. Deze grassen, zoals grasaren, kunnen in de beginfase extra aandacht vragen in het onderhoud. Na verloop van tijd zal de boomspiegel verder dichtgroeien, waardoor de grasaren vanzelf verdwijnen en plaatsmaken voor een meer diverse en stabiele begroeiing. Voordelen • Boomspiegels krijgen een aantrekkelijke en natuurlijke uitstraling, met wilde planten die het straatbeeld verfraaien. En bijdragen aan de biodiversiteit. • Consistent beheer op beeldkwaliteit B voorkomt variatie in de uitstraling van boomspiegels tussen verschillende wijken. Aandachtspunten • Minder onderhoud kan een natuurlijke maar rommeligere uitstraling geven.

• Er kunnen meldingen binnenkomen over het onderhoudsniveau wanneer dit afwijkt van wat bewoners gewend zijn. Het is daarom belangrijk om bewoners hierover te informeren. Kosten Plukbeheer is arbeidsintensiever dan schoffelen. Echter de frequentie van plukken ligt lager dan schoffelen op beeldkwaliteit, hierdoor is de verwachting dat de kosten niet hoger zullen zijn. Door het aanpassen van beeld naar frequentie en een begroeide boomspiegel kunnen inwoners meer vragen hebben. Daarom is er de verwachting dat aan het begin extra kosten in het kader van communicatie bijkomen. Dit in het vooraf communiceren en mogelijk behandelen van extra meldingen.

3.5

Draaiknop Communicatieverbetering

Doel en achtergrond Deze draaiknop richt zich op het verbeteren van de communicatie tussen de gemeente en haar inwoners over het onderhoud van de groene openbare ruimte. Het doel is om helder en transparant te informeren over het groenbeheer, de onderhoudsnormen en de ecologische keuzes die daarbij een rol spelen. Hierdoor begrijpen inwoners beter wat ze kunnen verwachten van het onderhoud en waarom bepaalde beleidskeuzes zijn gemaakt, wat bijdraagt aan een positiever en betrokken draagvlak. Huidige situatie Op dit moment kunnen inwoners met hun vragen terecht op de websites voor het maaien en onkruid. Onkruid: hoe gaan we daar mee om? | Gemeente Helmond Maaien | Gemeente Helmond Daarnaast zijn er in de afgelopen jaren tweemaal per jaar momenten geweest waar aannemers en ambtenaren bijeenkomsten met bewoners hadden. Dit was op verschillende locaties.

Opties: De draaiknop voor communicatieverbetering kan op verschillende niveaus worden toegepast, afhankelijk van de gewenste intensiteit van de inspanningen: 1. Geen communicatie 2. Basisinformatie op de gemeentelijke website – Het bieden van toegankelijke en visueel ondersteunde informatie over onderhoudsniveaus en normen. 3. Naast de basisinformatie ook interactieve inspraakmomenten en campagnes – Het organiseren van periodieke bijeenkomsten of digitale sessies voor feedback en bewustwordingscampagnes over het belang van groenbeheer voor biodiversiteit. 4. Bovenop de basisinformatie en interactieve inspraakmomenten en campagnes wordt er gebruik gemaakt van een Onderhoudskalender en Sociale Media – Een maandelijkse onderhoudskalender publiceren en actief gebruik maken van sociale media om updates te delen en in gesprek te gaan met de gemeenschap. Optie 1: geen communicatie Bij deze optie wordt geen extra communicatie ingezet rondom het groenbeheer. Inwoners worden niet geïnformeerd over onderhoudsplannen, keuzes of wijzigingen. Het groenbeheer wordt uitgevoerd volgens vastgestelde kaders zonder expliciete uitleg of participatie. Voordelen • Kostenefficiëntie: Geen extra middelen of personeel nodig voor communicatie. • Tijdbesparing: Minder inspanning vereist voor het opzetten en onderhouden van communicatiekanalen.

• Eenvoud: Focus blijft volledig op uitvoering zonder rekening te houden met communicatiedoelen. Nadelen • Minder draagvlak: Inwoners voelen zich minder betrokken, wat kan leiden tot onbegrip en weerstand tegen bepaalde beheerkeuzes.

• •

Meer klachten: Gebrek aan uitleg kan zorgen voor misverstanden en een toename van meldingen over onderhoud. Beperkt inzicht: Zonder communicatie missen inwoners de kans om geïnformeerd te worden over ecologische en praktische voordelen van het beleid.

Optie 2: Basisinformatie Deze optie richt zich op het verstrekken van heldere en toegankelijke basisinformatie via de gemeentelijke website. Hierbij worden onderhoudsniveaus en normen uitgelegd aan de hand van visuele middelen zoals foto's en infographics. Het doel is om inwoners een duidelijk beeld te geven van wat zij mogen verwachten van het groenbeheer. Voordelen • Lage kosten en eenvoudig te implementeren. • Basisniveau van transparantie richting inwoners. Aandachtspunten • Beperkte interactie en betrokkenheid van de inwoners. • Kan onvoldoende zijn om vragen en zorgen volledig te adresseren. Kosten • Eenmalige kosten voor het ontwikkelen en publiceren van de informatie. • Lage jaarlijkse onderhoudskosten voor updates. Optie 3: Basisinformatie en interactieve updates Deze draaiknop lijkt het meest op de manier waarop wij op dit moment de communicatie oppakken. Naast de basisinformatie op de website kunnen inwoners in gesprek gaan met de aannemer en beheerders van de gemeente. In de afgelopen jaren zijn er diverse initiatieven geweest, zoals de ‘Tent in de Wijk’, waarbij inwoners hun vragen en opmerkingen direct konden bespreken met de aannemer. De ‘Tent in de Wijk’ was in de vorige aanbesteding een uitwerking van een EMVI-criteria.

Een EMVI-criterium (Economisch Meest Voordelige Inschrijving) is een methode bij aanbestedingen om niet alleen naar de laagste prijs te kijken, maar ook naar kwaliteit en andere aspecten, communicatie. De aannemers hebben zelf de vrijheid om een uitwerking te maken op welke manier ze communiceren met de inwoners. Hoe beter de kwaliteit hiervan hoe meer punten ze krijgen. Hoe meer punten, hoe groter de kans dat de aanbesteding aan hun gegund wordt. Naast communicatie kunnen duurzaamheid en innovatie ook een EMVI-criterium zijn. In de praktijk is gebleken dat het ‘Tent in de Wijk’ initiatief vooral bezocht werd door mensen die op andere manier hun zorgen, input en vragen al delen. Denk hierbij aan raadsleden, leden van de wijkraad en natuurorganisaties. Het aandeel ‘nieuwe/onbekende inwoners’ was erg klein. Omdat het specifieke ‘Tent in de Wijk’ niet een initiatief is wat we de aannemers kunnen opleggen, moeten wij als gemeente dit zelf initiëren. Toevoegingen • Organisatie van periodieke inspraakmomenten Voordelen • Hoge mate van transparantie en betrokkenheid • Verhoogd toegankelijkheid

Aandachtspunten • Beperkte doelgroep: Dergelijke inspraakmomenten bereiken vaak vooral al actieve of mondige groepen, waardoor een groot deel van de inwoners niet betrokken wordt. • Inspanningsintensief: Het organiseren van evenementen als ‘Tent in de Wijk’ vraagt tijd en middelen van zowel de gemeente als de aannemer. Kosten • Personeelskosten: Het organiseren van inspraakmomenten, zoals het plannen van locaties, communiceren naar inwoners en coördineren van de sessies, vraagt werkuren van gemeentepersoneel. • Logistieke kosten: Het opzetten van een fysiek ontmoetingspunt zoals een tent, inclusief huur, vervoer, en eventuele promotie. • Indirecte kosten: Tijdsinvestering van beheerders en aannemers tijdens gesprekken en het verwerken van de input achteraf. • Geschatte kosten: Middelhoog – afhankelijk van de frequentie en omvang van de inspraakmomenten. Dit kan gedeeltelijk worden opgenomen in bestaande budgetten, maar vraagt een verhoogde inzet van personeel en middelen.

Optie 4: basisinformatie, interactieve updates en inzet onderhoudskalender en social media. Naast basisinformatie en interactieve inspraakmomenten kan de inzet van een onderhoudskalender en sociale media een belangrijke aanvulling zijn in de communicatie over groenbeheer. Een maandelijkse onderhoudskalender informeert inwoners over geplande werkzaamheden, zoals maaien of snoeien, en kan via de website of andere kanalen worden gedeeld. Sociale media worden actief ingezet om updates te plaatsen, vragen te beantwoorden en de gemeenschap te betrekken bij groenbeheer. Visuele middelen, zoals foto’s en infographics, maken deze communicatie aantrekkelijker en toegankelijker. Toevoeging Deze aanpak biedt niet alleen informatie, maar stimuleert ook interactie met inwoners. Door middel van sociale media kunnen inwoners eenvoudig op de hoogte blijven en betrokken worden bij het beheer van de openbare ruimte. Dit helpt bij het creëren van begrip voor keuzes die de gemeente maakt, bijvoorbeeld rond ecologisch maaibeheer. Voordelen • Transparantie: Inwoners weten precies wanneer en waar onderhoud plaatsvindt. • Betrokkenheid: Sociale media maken tweerichtingsverkeer mogelijk, waardoor inwoners zich gehoord voelen. • Educatie: Infographics en visuals helpen inwoners beter te begrijpen waarom bepaalde keuzes worden gemaakt, zoals ecologisch maaien.

• Voorkomen van klachten: Goede communicatie voorkomt verrassingen en vermindert meldingen of klachten over groenonderhoud. Aandachtspunten • Inzet van personeel: Het bijwerken van de kalender en sociale media vraagt structurele werkuren. • Inconsistent gebruik: Bij onvoldoende capaciteit of planning kunnen updates achterblijven, wat de effectiviteit ondermijnt. • Verwachtingenmanagement: Als communicatie beloftes of verwachtingen wekt die niet altijd waargemaakt kunnen worden, kan dit juist leiden tot frustratie. Kosten De kosten voor het gebruik van een onderhoudskalender en sociale media zijn middelhoog. Dit omvat:

•

Werkuren van personeel voor het opstellen van kalenders, schrijven van berichten en monitoren van reacties.

3.6

Draaiknop Burgerparticipatie in Groenbeheer

Doel en Achtergrond Deze draaiknop biedt de mogelijkheid om inwoners te betrekken bij het groenbeheer in hun buurt. Door bewoners kleine taken en verantwoordelijkheden te geven, kan burgerparticipatie bijdragen aan meer betrokkenheid bij en begrip voor het onderhoud van de openbare ruimte. Dit kan variëren van het onderhouden van kleine plantvakken tot deelname aan buurtprojecten, zoals het aanleggen van boomtuintjes. Hoewel deze aanpak geen directe besparing oplevert, kan het de betrokkenheid en het gemeenschapsgevoel versterken. Optie 1: voortzetten huidige situatie In de huidige situatie wordt burgerparticipatie op kleine schaal toegepast. Voorbeelden hiervan zijn initiatieven zoals boomtuintjes en geveltuinen, waarbij bewoners een klein stukje openbaar groen beheren. Deze aanpak zorgt voor meer visueel groen en vergroot het eigenaarschap van inwoners, maar de impact blijft beperkt. • • •

Voordelen: Meer eigenaarschap en betrokkenheid van bewoners; visueel groener straatbeeld. Uitdagingen: De inspanning en begeleiding die nodig zijn, wegen niet altijd op tegen de beperkte resultaten. Deze aanpak leidt niet tot kostenbesparing. Toepassing: Beperkt tot kleinschalige, lokaal georganiseerde projecten, zonder structurele aanpassing van contracten met aannemers.

Kosten Geen extra kosten; beperkte schaal en impact van bestaande initiatieven. Optie 2: geen participatie Bij deze keuze wordt burgerparticipatie niet opgenomen in het groenbeheer. Het beheer blijft volledig uitgevoerd door professionals, met uniforme standaarden en toezicht. Dit betekent dat er geen extra inspanningen nodig zijn voor het coördineren of begeleiden van bewoners. • Voordelen: Aannemers zijn ervaren in het beheer van het groen wat er voor zorgt dat de eisen die wij stellen aan het groen moeten worden nageleefd. Daarnaast is er geen extra investering in de vorm van middelen en begeleiding nodig. • Uitdagingen: Bewoners worden minder betrokken bij hun leefomgeving, wat kan leiden tot minder begrip en waardering voor het groenbeheer. Er ontstaat geen extra gemeenschapsgevoel of eigenaarschap. • Toepassing: Geschikt voor wijken waar bewoners weinig behoefte of mogelijkheid hebben om bij te dragen aan het groenbeheer. Kosten Geen extra kosten; professioneel beheer blijft binnen het huidige budget. Optie 3: meer participatie Bij meer burgerparticipatie wordt de rol van bewoners uitgebreid, bijvoorbeeld door hen grotere verantwoordelijkheden te geven in het groenbeheer. Denk hierbij aan buurtprojecten, zoals het gezamenlijk onderhouden van kleine groenvakken, of het organiseren van groenacties waarbij bewoners samen hun buurt verfraaien.

• Voordelen: Verhoogt de betrokkenheid, waardering en samenhorigheid in de buurt. Kan bijdragen aan een gevoel van trots en verantwoordelijkheid bij bewoners. • Uitdagingen: Meer participatie vereist intensievere begeleiding en toezicht. De standaarden van bewoners verschillen vaak van die van professionals, wat invloed kan hebben op de kwaliteit van het onderhoud. Er moet tijd worden geïnvesteerd in coördinatie en communicatie. 25

•

Toepassing: Vereist een georganiseerde aanpak, met duidelijke afspraken en begeleiding. Het kan onderdeel worden van een bredere strategie om wijken te vergroenen en het gemeenschapsgevoel te versterken.

Kosten Hogere kosten door intensievere begeleiding en communicatie, afhankelijk van de schaal van participatie. Conclusie Burgerparticipatie in groenbeheer biedt kansen om de betrokkenheid van inwoners te vergroten en het straatbeeld te verfraaien, maar het vraagt ook om een goede organisatie en begeleiding. De keuze voor meer, minder, of geen participatie hangt af van de specifieke behoeften en mogelijkheden per wijk, evenals van de balans tussen kosten en het gewenste niveau van eigenaarschap en kwaliteit.

3.7

Overzicht Draaiknoppen

Een besparing in de ene draaiknop kan leiden tot een investering bij een andere draaiknop waarbij de winst zich uitkeert in biodiversiteit en kwaliteit van de ruimtelijke omgeving.

Draaiknop

Opties

Effecten

Kostenimpact

1. Maaien van Gras Onder Bomen

1. Voortzetten huidige situatie

De huidige aanpak behoudt een visueel consistent straatbeeld, maar heeft een lage ecologische waarde en beperkt de verbetering van boomgezondheid. Deze optie verhoogt de biodiversiteit en bevordert de boomgezondheid, terwijl het een balans biedt tussen natuurlijkheid en netheid in het straatbeeld. Het volledig stoppen met maaien stimuleert maximale biodiversiteit en spontane vegetatiegroei, terwijl de boomgezondheid optimaal wordt bevorderd. Het handhaven van de huidige intensieve onderhoudsniveaus biedt een consistent straatbeeld, maar mist kansen op kostenbesparing en ecologische voordelen door minder frequent maaien. Extensiever maaien verlaagt de onderhoudskosten en bevordert biodiversiteit, maar kan resulteren in een natuurlijker, rommeliger straatbeeld dat mogelijk niet door

- Geen extra kosten;

2. Beperkt maaien binnen de boomkroonprojectie

3. Volledig stopzetten van maaien rondom boom

2. Aanpassen van kwaliteitsniveaus en beheertypen

1. Voortzetten huidige situatie

2. Extensiever maaien

- Iets lagere onderhoudskosten door minder frequent maaien

Geen extra kosten; intensief maaien blijft kostenintensiever dan extensiever beheer.

Lagere jaarlijkse kosten door minder frequent maaien, met een mogelijke eenmalige communicatieinvestering.

Draaiknop

3. Herzien beheergroep bosplantsoen

Opties

1.Voortzetten huidige situatie

2.Corrigeren en toekomstige situatie voorkomen

4. Boomspiegels in verharding

1.Voortzetten huidige situatie

2.Plukbeheer boomspiegels in verharding

5.Communicatie

1.Geen communicatie

2.Basisinformatie

3. Basisinformatie en interactieve

Effecten alle bewoners wordt gewaardeerd. Het behoud van bosplantsoen in de huidige staat is ecologisch gunstig en kostenefficiënt, maar kan visueel minder passen in woonwijken, wat mogelijk leidt tot klachten Omvorming naar beheergroepen die beter passen bij woonwijken verbetert de uitstraling, maar verhoogt de kosten. Het huidige beeldkwaliteitsbeheer is eenvoudig en kostenefficiënt, maar biedt beperkte ecologische waarde en kan resulteren in meldingen over inconsistent onderhoud. Plukbeheer verhoogt de biodiversiteit en minimaliseert schade aan bomen, terwijl de kosten neutraal blijven door minder frequent onderhoud. Het gebrek aan communicatie vermindert de betrokkenheid van inwoners en kan leiden tot meer klachten en minder begrip voor beheerkeuzes. Het delen van basisinformatie via de website is laagdrempelig en goedkoop, maar biedt weinig interactie en beperkt inzicht voor bewoners. Toevoeging van inspraakmomenten

Kostenimpact

Geen extra kosten; het huidige minimale onderhoud blijft kostenefficiënt. Extra snoei waar nodig wordt gedaan middels regieodracht

Eenmalige kosten voor beoordeling en omvorming, hogere jaarlijkse kosten door intensiever onderhoud. Geen kostenverandering; het huidige onderhoud blijft vergelijkbaar.

Kostenneutraal; arbeidsintensiever plukken wordt gecompenseerd door minder frequent onderhoud. Geen extra budget nodig

Laag; eenmalige kosten voor opzetten en lage jaarlijkse kosten voor updates.

Middelhoog; extra werkuren voor 28

Draaiknop

Opties

Effecten

Kostenimpact

updates (huidige situatie)

verhoogt transparantie en betrokkenheid, maar vraagt meer werkuren en middelen, wat de kosten enigszins verhoogt. Deze aanpak biedt structuur, educatie en betrokkenheid, maar verhoogt structurele werkuren en vraagt middelhoog budget voor consistent beheer.

bijeenkomsten en communicatie, op te nemen in het communicatiebudget.

Kleine initiatieven versterken eigenaarschap bij bewoners zonder extra kosten, maar hebben beperkte impact en leiden niet tot kostenbesparing. Het volledig uitsluiten van participatie biedt efficiënter professioneel beheer, maar mist kansen op gedeeld eigenaarschap en verhoogde betrokkenheid van inwoners. Uitbreiding van burgerparticipatie vergroot betrokkenheid en gemeenschapsgevoel, maar verhoogt de kosten voor begeleiding en kan leiden tot kwaliteitsverschillen in onderhoud.

Geen extra kosten; beperkte schaal en impact van bestaande initiatieven.

4. Basisinformatie, interactieve updates en inzet onderhoudskalender en social media

6.Burgerparticipatie

1.Voortzetten huidige situatie

2.Geen participatie

3.Meer participatie

Middelhoog; structurele kosten voor werkuren en tools, maar met educatieve en betrokkenheidsvoordelen.

Geen extra kosten; professioneel beheer blijft binnen het huidige budget.

Hogere kosten door intensievere begeleiding en communicatie, afhankelijk van de schaal van participatie.

4 Conclusie De gemeente staat voor belangrijke keuzes in het groenbeheer, met als doel een gezonde, groene en veilige leefomgeving voor alle inwoners. In dit document hebben we verschillende opties uitgewerkt die elk een bijdrage kunnen leveren aan het beheer van de openbare groene ruimte. De belangrijkste opties richten zich op efficiënter werken, het bevorderen van biodiversiteit, en het verbeteren van de communicatie met inwoners. De voornaamste beslissingen gaan over het maaien van gras onder bomen, het beheren van boomspiegels en bosplantsoenen, en de winst die behaald kan worden door goede communicatie. Daarnaast is er gekeken naar burgerparticipatie. Elke draaiknop heeft specifieke voordelen en kosten. Zo bieden sommige opties kans op besparing door minder vaak te maaien of onderhoud efficiënter in te richten. Andere keuzes, zoals burgerparticipatie en communicatie, vergroten het begrip en de betrokkenheid van inwoners. Met deze draaiknoppen kan de gemeente het groenbeheer beter afstemmen op de behoeften van bewoners, zonder het beschikbare budget te overschrijden. Door zorgvuldig te kiezen en mogelijk enkele opties te combineren, kan de gemeente werken aan een duurzame, aantrekkelijke en goed beheerde groene omgeving.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/15316985/1