Document · PDF

RN 022 2. Inspraakreactie Kadernota sociaal domein Helmond 2019 2022 inclusief woningcorporaties

Gemeenteraad 11 april 2024, gemeente HelmondBij agendapunt: Actualisatie Kadernota Sociaal Domein 2024-2028( aangepast Raadsvoorstel en Kadernota is toegevoegd)3.671 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Inspraakreactie Kadernota sociaal domein Helmond 2024-2028 Samen werken aan een sterke sociale basis (inspraakversie) De inspraakversie is op 6 december 2023 voor advisering voorgelegd aan de Adviesraad Sociaal Domein Helmond en de Lokale Cliëntenraad Werk en Inkomen. Hieronder worden de adviezen van beide adviesorganen puntsgewijs weergegeven en voorzien van een reactie. Indiener advies

Inhoud advies

1 Adviesraad Sociaal Domein Helmond (ASDH)

Algemeen

Voor kennisgeving aangenomen.

Proces

We onderschrijven dat een eenmalige bijeenkomst niet volstaat. Komende jaren blijven we met onze jaarlijkse netwerkbijeenkomsten sociaal domein stads breed het gesprek voeren over de uitvoering van de koers. Dit doen we naast allerlei bestaande (kleinere) reguliere overleggen met professionele uitvoeringsorganisaties, partners en vrijwilligersorganisaties. Wanneer we met vrijwilligersorganisaties en professionele instellingen samen bijeenkomen, zorgen we ervoor dat iedereen zich gehoord voelt.

Context

We begrijpen en delen de grote zorgen over mogelijke ‘zorg schaarste’ vanwege afnemende arbeidskrachten en middelen. De nota speelt op deze ontwikkelingen in. Met de inzet op het versterken van de persoonlijke veerkracht (gezondheid, bestaanszekerheid, competenties), sociale netwerken en voorzieningen proberen we juist te bereiken dat mensen minder afhankelijk worden van (professionele) hulp en ondersteuning. En hulp beschikbaar blijft voor mensen die dit het meest nodig hebben. Ook regionaal bundelen we sinds vorig jaar in het kader van het regioplan (Integraal Zorgakkoord) onze krachten om (medische) professionele zorg

ASDH spreekt brede waardering uit voor de nota, de opbouw ervan, de leesbaarheid en de volledigheid, waardoor het strategisch karakter (een ‘koersdocument’) toch een praktische mate van detail kreeg. Ten opzichte van de 1e kadernota is er sprake van koersvastheid, wat extra energie geeft voor de uitwerking. Ook ziet ASDH dat resultaten van landelijk onderzoek met deze nota deel gaan uitmaken van het beleid binnen het sociaal domein van Helmond. ASDH waardeert het dat veel partners, waaronder dit keer een flink aantal vrijwilligersorganisaties zijn geraadpleegd voor het opstellen van de nota (tijdens netwerkbijeenkomst sociaal domein op 7 juni 2023). ASDH stelt wel de vraag of de grootschaligheid en eenmaligheid heeft bijgedragen aan een efficiënte inhoudelijke uitwisseling en of men zich ook echt gehoord heeft gevoeld.

Nota gaat in op veranderde context, met onder andere krapte op de arbeidsmarkt, met name voor de zorg en minder rijksmiddelen vanaf 2024. Dit grijpt volgens ASDH diep in op de realisatie van de doelen. Volgens de ASDH gaat de nota aan deze ontwikkelen voorbij. Diverse organisaties die de ASDH heeft geraadpleegd maken zich daar grote zorgen over. De adviesraad adviseert: onderzoek naar de mogelijkheden om de negatieve gevolgen van een (komend) tekort aan arbeidskrachten voor inwoners die afhankelijk zijn van zorg te verminderen. Idem voor afname financiën (advies 1). Gemeente Helmond Afdeling sociaal domein januari 2024

Reactie

Inhoud advies

Reactie

beschikbaar en toegankelijk te houden. Ook voor de hervormingsagenda jeugd komt er een vergelijkbaar traject. Separaat onderzoek voegt volgens ons daarom weinig toe. Het gesprek met de ASDH over deze ontwikkelingen is onderdeel van de onderlinge samenwerkingen afstemming. 4. Kern nota ASDH heeft veel waardering voor het uitgangspunt van versterking van de sociale basis. ASDH tekent aan dat een operationalisering van dit uitgangspunt nodig is en stelt een intensiever contact met verenigingen (vrijwilligers) voor. Verenigingen worden ook gemist bij sociale hulpbronnen. ASDH adviseert: vindt een manier om een alliantie te maken met verenigingen door hen duidelijk te maken dat zij als vanzelf een bijdrage leveren aan de sociale basis. Vraag hen: wat wil je, wat kun je, wat heb je nodig? Vanuit een faciliterende rol. Zet deze aanpak in de beleidskalender, zodat integratie met andere activiteiten mogelijk wordt (advies 2).

Verenigingen maken deel uit van het sociale netwerk en zijn – zoals de adviesraad terecht opmerkt – een sociale hulpbron. We hebben dit verduidelijkt in de kadernota. Wij vinden het een verantwoordelijkheid van de gemeente en alle professionele organisaties in de stad om in woorden en daden uit te dragen dat verenigingen belangrijk zijn voor de sociale basis in de stad. Wij stimuleren samenwerking tussen professionele instellingen en vrijwilligersorganisaties en tussen vrijwilligersorganisaties onderling. Op verschillende terreinen zijn er al contacten en allianties, zoals in het armoedeplatform, het platform sociale cohesie, het netwerk Aandacht voor ouderen en in het overleg met sportverenigingen, waarin we voortdurend het gesprek voeren met elkaar. Het gesprek over de sociale basis in Helmond staat op de beleidskalender en is onderdeel van de afstemming met de ASDH hierover.

5. Van de inhoud naar de uitvoering ASDH geeft aan dat het succes van de gepresenteerde strategie afhankelijk is van de uitvoering. Omdat deze strategie in lijn ligt met de kadernota uit 2019 zijn succesfactoren bekend, evenals remmende factoren. Op dat vlak ziet ASDH een aantal tegenstrijdigheden: a. de doelstelling: ‘ondersteuning is tijdig, werk en bereikt de inwoner versus de huidige realiteit van de wachtlijsten b. de sociale basis krijgt prioriteit, maar er gaat maar 33% van de beschikbare middelen naar toe Gemeente Helmond Afdeling sociaal domein januari 2024

a. We onderschrijven de noodzaak om als zakelijk opdrachtgever op te treden en met name bij professionele uitvoeringsorganisaties eisen te stellen aan onder andere de kwaliteit en effectiviteit van interventies en de monitoring daarvan. Deze sturingsinformatie gebruiken we vooral om samen met de uitvoeringsorganisatie te leren en verbeteren. Niet primair om af te rekenen. Op de realisatie van de afgesproken doelen zijn namelijk meerdere factoren van 2

Inhoud advies

het initiatief “Van Eiges” komt terug bij het “multidisciplinair overleg”(MDO). De ervaring heeft geleerd waarom “Van Eiges niet aan de verwachtingen heeft voldaan. Zonder meer overstappen op MDO zal geen succes opleveren. Advies: maak korte metten met tendensen die nu al de (uitvoering van de) strategie ondermijnen. a) Neem duidelijk naar buiten toe de rol van bepalend opdrachtgever ten bate van de inwoner en toets periodiek of de doelstelling wordt gehaald b) zorg dat in eigen huis de verdeling van middelen aansluit bij de doelen c) en zorg dat de lessen uit het verleden worden toegepast.

invloed, die deels wel en deels niet in de invloedssfeer liggen van de organisatie. b. Qua inhoudelijke innovatie krijgt de sociale basis komende periode prioriteit. We breiden de personele capaciteit op dit thema om die reden uit met twee medewerkers. In het kader van het regioplan dat gaat over de beweging van zorg naar gezondheid (Integraal Zorgakkoord) voeren we het gesprek over meer financiële inzet voor preventie en een sterke sociale basis. c. De opmerking dat we met van ‘Van Eiges’ zonder meer overstappen op een multidisciplinair overleg begrijpen we niet. De Helmond Aanpak is breder dan alleen een MDO, zoals toegelicht in de kadernota. We hebben van ‘Van Eiges’ geleerd dat het belangrijk is om trajecten met een vergelijkbaar doel samen te voegen en niet los van elkaar te laten bestaan, zodat ze elkaar versterken.

Rol van de gemeente in het sociaal domein.

Wij onderschrijven het advies dat altijd aan de wettelijke eisen dient te worden voldaan. Ter nuancering nog het volgende. We hebben lang het vertrouwen gehad dat onze manier van resultaatgericht indiceren voldeed aan de wettelijke kaders. Zodra bleek dat dit niet geval was hebben we dit ook meteen aangepast. Verder herkennen we niet dat in het spel tussen opdrachtgever en (en de commercieel slimmere) opdrachtnemer het belang van de inwoner achter de horizon verdwijnt. We zullen dit bespreken in de reguliere afstemming met ASDH.

Rollen.

Het waar maken van onze doelen vraagt dat wij vaak de rol van zakelijk opdrachtgever (die stuurt op de kritische prestatie

De gemeente heeft de plicht om een aantal wetten uit te (doen) voeren. Voor zover de gemeente de uitvoering aan een andere organisatie gunt is er sprake van een opdrachtgever-opdrachtnemer relatie. Soms lijkt het erop dat de opdrachtnemer commercieel slimmer is dat de opdrachtgever en dat in dat spel het belang van de inwoner achter de horizon verdwijnt. Zowel bij de delegatie van de wetsuitvoering (inkoop) als bij het zelf als gemeente uitvoeren van de wet is er ook een rol voor de gemeente als handhaver van de wettelijke regels. In de nota wordt de mogelijkheid dat de gemeente niet of niet in staat is volgens de wet te acteren niet genoemd. ASDH stelt dat het college in het geval van huishoudelijke ondersteuning in de uitvoerende rol, uiteindelijk door de rechtelijke macht tot de orde is geroepen. ASDH adviseert: of de gemeente nu zelf acteert of uitbesteedt aan anderen, zorg altijd dat aan de wettelijke eisen wordt voldaan.

Gemeente Helmond Afdeling sociaal domein januari 2024

Reactie

Inhoud advies

De beschouwing over de verschillende rollen dient niet alleen intern te zijn. Zo zal bij de inkoop van diensten de gemeente een ferme rol als opdrachtgever dienen te pakken, waarbij middels doelgericht contractmanagement (handhaving van de afspraken) de gemeente namens de inwoner de beste ondersteuning van de aanbieders eist ten bate van die inwoners (advies 3). Hoe graag de aanbieders dit ook anders zien, wij denken dat dit in principe geen partnerrelatie kan zijn, er is immers geen sprake van gelijkwaardigheid. .

indicatoren van de opdracht) én de rol van netwerkregisseur (die partner is in de beweging naar de voorkant) combineren. Uitvoeringsorganisaties hebben de gemeente nodig als partner in deze beweging, om mee voor goede randvoorwaarden te zorgen. Bijvoorbeeld door bewustwording onder inwoners te stimuleren (dat ‘normale’ problemen om ‘normale oplossingen’ vragen) of door met onderwijs af te stemmen over de basisondersteuning die scholen zelf kunnen bieden. Vanwege haar zorgplicht is de gemeente hiervoor vaak beter in de positie dan individuele uitvoeringsorganisaties. In die zin is er ook geen sprake van gelijkwaardigheid.

Rollen

De doorbraakmethode waaraan de ASDH refereert is integraal onderdeel van de Helmond Aanpak en wordt toegepast wanneer reguliere oplossingen niet volstaan. We hebben dit verduidelijkt in de nota. Inmiddels is de doorbraakmethode al enkele keren met succes toegepast. De gemeente is een van de deelnemers aan de Helmond Aanpak.

Rollen

Voor kennisgeving aangenomen.

Een succesvolle rol als partner staat of valt bij een gelijke doelstelling, namelijk de uitvoering van de koers van het sociaal domein. Het is een feit dat de partners uit verschillende bronnen worden gefinancierd, zodat een investering door de ene partner financieel ten goede kan komen aan een andere partner, terwijl die ene partner dat geen rendement heeft. De doorbraak-methode probeert deze systematische belemmering te doornreken om een versnelling richting doel te bevorderen. Dat zou een geweldig succes kunnen zijn voor een regisseur rol van de gemeente. In de rol van facilitator zal de vertegenwoordiging van de gemeente vooral eerst in gesprek gaan en veel koffie of thee drinken. Meer niet. Vertrouwen komt te voet (en gaat te paard). In deze rol is de (gevoelde) gelijkwaardigheid buitengewoon belangrijk. Er is veel energie bij de inwoners die ingezet willen worden ten bate van het SD. Deze energie laat zich echter niet hardhandig of van bovenaf kanaliseren. Een niet ambtelijk woord voor facilitator is maatje, iemand die mee oploopt en kan brengen, wat de ander niet heeft, zodat samen een doel wordt bereikt. Iemand die niet alleen enthousiast is over het inwonerinitiatief, maar dat ook ondersteunt (zie advies 2). In dit kader is het signaal interessant dit Gemeente Helmond Afdeling sociaal domein januari 2024

Reactie

Inhoud advies

Reactie

steeds meer maatschappelijke initiatieven gebruik maken van Facebookgroepen, wat ook voor de gemeente de mogelijkheid biedt om aan te haken. 10. Rollen.

We zijn ons bewust van het belang om steeds helder te communiceren vanuit welke rol de gemeente aanwezig is en herkennen dat de uitvoering van deze rollen om verschillende kwaliteiten vragen. We werken daarom in het sociaal domein van de gemeente met onder meer de functies van contractmanagers, consulenten/klantbegeleiders, regisseurs, beleidsmedewerkers.

11. Ten slotte

Voor kennisgeving aangenomen. Wij blijven in gesprek over de afstemming van beleid en zijn benieuwd naar de praktische tips.

De kwaliteit van de rollen is dus nogal divers. ASDH adviseert: maak steeds duidelijk in welke rol de gemeente aanwezig is. Zorg dat er intern duidelijkheid is over de functionele rol van een medewerker met een taak naar organisatie of inwoner en dat helder is welke persoonlijke eigenschappen die medewerker moet hebben om die rol succesvol te kunnen uitoefenen. Dan zal extern ook snel duidelijk zijn welk spel wordt gespeeld.

De nota zal onzerzijds ook gebruikt worden als toetssteen voor afstemming van beleid binnen de gemeente. In veel adviezen aan u is op integratie van beleid aangedrongen [..], geconcretiseerd in een eenvoudige, docht heldere beleidskalender. Laat ons dat instrument ten volle benutten. De nota is veelomvattend. De advisering is op de hoofdpunten gericht. De door ons geraadpleegde vrijwilligers hebben nog een aantal praktische tips gegeven die we als ASDH in onze komende advisering zullen meenemen.

2 Cliëntenraad werk en inkomen

Uiteindelijk is de tekst van dit advies door de leden van het kernteam ASDH opgesteld, op basis van eigen achtergrond en ingewonnen feedback, en gedragen door het hele team. 12. Algemeen De Lokale cCiëntenraad Werk en Inkomen Helmond stelt het op prijs dat zij in de gelegenheid wordt gesteld om een advies te geven over de kadernota Sociaal Domein 2024-2028.

Gemeente Helmond Afdeling sociaal domein januari 2024

Voor kennisgeving aangenomen.

Inhoud advies

Reactie

Zij is blij dat het een voortzetting is van de kadernota 2019- 2022. In deze nota staan de inwoners centraal, om mee te doen, rond te komen en voor uit te komen. Deze doelstelling kan niet binnen een tijdsbestek van 4 jaar worden behaald. Hiervoor is meer tijd en veel afstemming voor nodig. De cliëntenraad is van mening dat het in de basis een goede notitie betreft, waarin meedoen, rondkomen en vooruitkomen voor de inwoner nog steeds centraal staat. Er worden vele goede intenties weergegeven. Tegen deze intenties is op zich weinig in te brengen.

13. Zorgen

De kadernota gaat uit van een hoog ambitieniveau om aan deze intenties ook daadwerkelijk invulling te geven. De vraag is dan ook in hoeverre deze intenties realistisch zijn. Rondkomen, meedoen en vooruitkomen vereist een politiek, die keuzes maakt op deze terreinen. In de kadernota worden vele ambities genoemd, maar hierin worden geen keuzes gemaakt, terwijl deze wel noodzakelijk zijn. Ook heeft de cliëntenraad zorgen over de prominente plek van het begrip 'meedoen', omdat dit een zeer subjectief begrip is. Meedoen in de samenleving betekent voor elke inwoners wat anders en is dus erg lastig meetbaar.

De gevraagde aandacht voor de uitvoerbaarheid is terecht. We monitoren daarom voortdurend de uitvoering (met de twee monitors die zijn toegelicht in hoofdstuk 5). Daarnaast bespreken we twee keer per jaar de voortgang tijdens de zogenaamde voortgangsbijeenkomsten met de raad. De ASDH en lokale cliëntenraad worden hiervoor ook uitgenodigd. In deze bijeenkomsten staan we onder andere stil bij de cijfers uit de monitors en het verhaal bij de cijfers. De kadernota geeft uitgangspunten voor het maken van keuzes. Zo heeft inzet voor kwetsbare inwoners en kwetsbare buurten en wijken in beginsel de hoogste prioriteit. En heeft het aanpakken van oorzaken de voorkeur boven het bestrijden van symptomen. En als er keuzes nodig zijn voor of tussen aanpakken of interventies, dan kiezen we voor aanpakken die onderbouwd zijn of bewezen effectief en bijvoorbeeld te vinden zijn in een van de (landelijke) kennisbanken. Het klopt dat meedoen uiteindelijk een subjectief begrip is. En het van inwoner tot inwoner kan verschillen wanneer deze ervaart dat hij (voldoende) meedoet. Vanuit het uitgangspunt dat de inwoner (en zijn ontwikkelperspectief) centraal staat is dit altijd maatwerk.

Gemeente Helmond Afdeling sociaal domein januari 2024

Inhoud advies

14. Vrijwilligers In de kadernota wordt veel aandacht besteed aan vrijwilligers. Het is in de huidige samenleving helaas moeilijk om vrijwilligers te werven. Vele organisaties vissen in dezelfde vijver. Daarom is het zinvol na te denken over samenwerking tussen de diverse organisaties, die vrijwilligerswerk aanbieden. Meer samenwerking leidt tot een grotere efficiëntie. Daarnaast worden van vrijwilligers competenties gevraagd die in principe toebehoren aan beroepskrachten. Bovendien dreigt overbelasting bij mantelzorgers, lange wachttijden voor jeugdhulp en ggz-hulp, alsmede de focus op betaald werk, waardoor er nog minder vrijwilligers en mantelzorgers komen. In de nota wordt geen uitspraak gedaan of onbetaald werk ook werk is. Vrijwilligers moeten geen betaalde functies vervangen (dit al dan niet doen in ruil voor een uitkering). Zij moeten onafhankelijk iets aan de maatschappij kunnen bijdragen en niet enkel vanuit een economisch oogpunt van de gemeente.

Regie inwoner

Er is verbazing over het multidisciplinair overleg wat het 'liefst bij de inwoner thuis' plaats zou moeten vinden. Dit wordt als een bijzondere toevoeging ervaren, omdat het niet strookt met de eerder genoemde intentie dat er gewerkt zou moeten worden vanuit wat de inwoner wil. Gemeente Helmond Afdeling sociaal domein januari 2024

Reactie

Voor de kadernota en het monitoren van onze beleidsdoelen (op het niveau van heel Helmond) hebben we meedoen geoperationaliseerd in (objectiveerbare) indicatoren. We realiseren ons dat deze op individuele situaties niet altijd van toepassing zijn. We ondersteunen het advies van (meer) samenwerking tussen organisaties die vrijwilligerswerk aanbieden (en vrijwilligers zoeken) en verkennen wat een goede eerste stap kan zijn. Meer samenwerking vraagt wel ook bereidheid van organisaties om hierin samen op te trekken en soms iets in te leveren in het grotere belang. Met de aangescherpte koers en inzet op de sociale basis proberen we op verschillende manieren de afhankelijkheid van (professionele) hulp en ondersteuning te voorkomen en te verminderen. Bijvoorbeeld door te investeren in de (digitale) vaardigheden en de gezondheid van inwoners willen we ervoor zorgen dat inwoners meer zelf aankunnen (en bijvoorbeeld ook minder mantelzorg nodig hebben). En door sociale netwerken en samenredzaamheid te stimuleren willen we ervoor zorgen dat mensen eerder en vaker bij elkaar te rade gaan voor hulp en ondersteuning. Het gaat volgens ons niet zozeer over de vraag of vrijwilligers betaalde (professionele) functies kunnen of moeten mogen overnemen.

De vraag is vooral hoe we er samen voor kunnen zorgen dat we de veerkracht van de samenleving meer kunnen ontsluiten, dat we weer meer een beroep gaan/durven doen op elkaar voor hulp in plaats van op professionele hulp. Het uitgangspunt is dat het overleg met de inwoner plaats vindt op een locatie die voor de inwoner prettig en veilig is. Als de inwoner liever geen overleg thuis wil, dan wordt dat gerespecteerd en zorgen we ervoor dat inwoners de ruimte 7

Inhoud advies

Voor veel inwoners is hun huis hun veilige plek en willen zij daar liever geen instanties ontvangen. Vaak voelen zij echter niet de ruimte om dit aan te geven, zijn zij bang voor negatieve consequenties. Dat de opmerking 'het liefst bij de inwoner thuis' in de kadernota staat, laat zien hoe moeilijk het kan zijn om écht de inwoner leidend te laten zijn en dat er een spanningsveld bestaat tussen wat het fijnste is voor een inwoner en wat praktisch en werkbaar is voor de instanties. En dat maakt dat het zo moeilijk is om echt het inwonersperspectief centraal te stellen. Om deze doelen te bereiken is wederzijds vertrouwen en een toegankelijke cultuur nodig. Om dit niveau te kunnen bereiken is er nog een behoorlijke kloof te dichten.

Reactie

voelen om dit aan te geven Het inwonerperspectief is immers leidend. We hebben dit in de kadernota genuanceerd. Het klopt helaas nog dat er in de praktijk vaak verschillende instanties betrokken zijn bij eenzelfde huishouden/inwoner met verschillende opdrachten en regievoering. Met de Helmond Aanpak en de implementatie van de Aanpak Voorkomen Escalatie (met afspraken over wie wanneer regie voert) gaan we hier komende periode verbetering in aanbrengen.

Het werken met een vast aanspreekpunt voor de inwoner zien wij als een positieve ontwikkeling. Toch merken we dat de inwoner zijn verhaal telkens nog steeds aan verschillende instanties moet vertellen. In de praktijk blijkt nog steeds dat er veel verschillende instanties betrokken zijn bij de inwoners met elk zijn eigen opdracht en regievoering. Het vaste aanspreekpunt voor de inwoner moet in staat zijn om onafhankelijk de inwoner bij te staan en in staat zijn de inwoner ook daadwerkelijk zelf de regie te laten voeren.

Gemeente Helmond Afdeling sociaal domein januari 2024

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/13793059/1