RN 019 Bijlage 4 Memo beantwoording aandachtspunten en vragen gesteld tijdens de opiniërende commissie 18 januari 2022

Aanvullende memo voor de gemeenteraadsleden Brainport Smart District Adviescommissie 15-2-2022 Raadsvergadering 22-2-2022 Opgesteld: 7 februari 2022

Geachte gemeenteraadsleden, Op 18 januari jl. zijn de onderwerpen Masterplan & Beeldkwaliteitsplan en Financiële Impact Brainport Smart District behandeld in een opiniërende raadscommissie. Tijdens deze vergadering zijn een aantal aandachtspunten benoemd: 1. 2. 3. 4.

Een nadere toelichting is gewenst op de samenhang en stedenbouwkundige inpassing in relatie tot het bestaande Brandevoort, meer specifiek de Veste. Hoe kan een transitie eruit zien ten aanzien van Mobiliteit en Infrastructuur? Hoe ziet de marktvraag voor BSD eruit, oftewel: willen er straks voldoende mensen wonen? Een definitieve financiële doorrekening met prijspeil 1-1-2022.

De antwoorden dienen gelezen te worden in samenhang met het raadsvoorstel nr. 19 – 2022 en zijn daarop een aanvulling.

1. Stedenbouwkundige inpassing in relatie tot de bestaand Brandevoort. In de laatste decennia van de vorige eeuw baarde Helmond opzien met gedurfde en spraakmakende bouwinnovaties in de Vinex-locaties Dierdonk en Brandevoort. Concepten die in heel Nederland inmiddels gekopieerd zijn. Helmond is nu klaar voor de volgende stap. Die volgende stap is een stap in de toekomst. Een toekomst die bepaald wordt door krachtig en integraal in te spelen op de behoeften van nieuwe, divers samengestelde bevolkingsgroepen en nieuwe maatschappelijke thema’s. Die behoeften combineren we met vernieuwende bouwmogelijkheden, waarbij we ons laten inspireren door het technisch vernuft, de sociale innovatie, de kennis, technologie en het organisatietalent van de Brainport Regio. Via drie aspecten invalshoeken gaan we nader in op uw vraag. A. Ruimtelijk De basis van het plan BSD is vergelijkbaar met Brandevoort. Beide wijken zijn variaties op het thema van de Tuinwijk (Garden City). Kleinschalige woonwijken in het groen, met de auto’s uit het straatbeeld, waarmee sociale ontmoeting, een duurzame en gezonde leefstijl en community building worden gestimuleerd. Beide plannen bedacht in hun eigen tijdsbeeld, maar met dezelfde basisprincipes.

Om gemeenschapsvorming, identificatie en eigenaarschap bij de leefomgeving en de medebewoners te stimuleren wordt er ruimtelijk ingezet op een diversiteit aan architectuur en herkenbare kleine bouwvelden waar buren elkaar kennen. Waarbij er gestuurd wordt op eenheid, niet eenvormigheid. Dit wordt versterkt door collectieve beheersvormen van het binnenterrein te stimuleren. Vergelijkbaar met de Veste, alleen gaat BSD een stap verder. Het gaat hier om groene gebruiksruimten voor sociale en gezonde activiteiten die de kwaliteit van leven van de bewoners ten goede komen. B. Functioneel Fysieke verbindingen zijn hetzelfde gebleven ten opzichte van alle voorgaande plannen. Hoe meer verbindingen hoe beter. Voor fase 2 kan worden ingezet op een extra laagdrempelige verbinding naar Liverdonk. Dit vraagt nadere uitwerking en (financiële) afweging.

1

Het stationsplein en stadspark van BSD bevatten horeca en andere recreatieve voorzieningen die complementair zijn aan de winkel en maatschappelijke voorzieningen in de Veste en in die zin de brede gemeenschap van bestaand en nieuw Brandevoort bedient en bijeenbrengt. C.

Borging beeldkwaliteit

Een supervisor, gemandateerd vanuit van de Welstandscommissie Helmond, zal de eenheid gaan bewaken. De gemeentelijke Welstandscommissie zal dus betrokken blijven bij de ontwikkeling van BSD, net als bij Brandevoort ten Zuiden van het spoor. Het wordt niet een ratjetoe van stijlen, wat het college en stichtingsbestuur betreft. Bovendien is er aanvullend nog een sturingsmechanisme via de verkoop (of verhuur) van grond. De gemeente is eigenaar van de grond en kan daarmee regie nemen op de uitwerking en architectuur van de bouwvelden in relatie tot de omgeving en binnen de kaders van het Beeldkwaliteitsplan 1. Niet alleen met de toekomstige bewoners, maar ook met de huidige en de nieuwe buurbouwvelden. Openbare ruimte wordt tevens een belangrijke identiteitsdrager van het geheel. Regie wordt gevoerd op gebouw, stedenbouw en buitenruimte. Dit om te zorgen dat deze aansluiten op naastgelegen locaties en op de openbare ruimte. Dit is belangrijk om willekeur tegen te gaan. Projecten zullen meer intensief begeleid worden dan voorheen aangenomen. Specifiek aandachtspunt: baksteen is zeker niet uitgesloten, we kunnen ons goed voorstellen dat er juist bakstenen bebouwing komt rondom het stationsplein om daar visueel de link met de Veste te leggen.

2. Mobiliteit en Infrastructuur Mobiliteit in BSD is gebaseerd op het Q-boek dat door het Q-team, Stichtingsbestuur, College en de Raad is onderschreven. Initiatiefnemers, toekomstige inwoners en andere geïnteresseerden worden actief meegenomen in de ambities en de concrete invulling van mobiliteit in BSD. Over het algemeen geldt dat we in de transitiefase een balans zoeken tussen ambitie, realiteit en maatschappelijke acceptatie. In het raadsvoorstel is reeds ingegaan op de toegang tot de wijk van Light Electrical Vehicals (LEV’s). Voorafgaand aan de opiniebijeenkomst is informatie toegestuurd over alle mogelijkheden die er zijn op termijn. Voordat we verder ingaan op wat er nu al mogelijk is staan we kort stil bij waarom we deze ambities nastreven en belangrijk vinden. A. Welke voordelen leveren de BSD mobiliteitsambities op? •

•

• • • • • • 1

Mobiliteit wordt benaderd vanuit het STOP (Stappen, Trappen, OV en Privé vervoer) principe: Dit zorgt ervoor dat mensen in beweging zijn en draagt bij aan de gezonde ambities van de wijk . BSD wordt daarmee een veilige wijk voor de inwoners. Kinderen kunnen op straat spelen. Door slimme oplossingen (zoals het laten bezorgen van boodschappen aan huis via fiets of Light Electric Vehicle’s (LEV’s) en parkeren aan de randen van woonvelden. Doordat straten meer de verschijningsvorm hebben van een sociale ontmoetingsplek, een huiskamer buiten ontstaat er meer sociale cohesie. Groen, fietsers en voetgangers domineren het straatbeeld (i.p.v. auto’s). Dit zal ook tot een gezondere levensstijl leiden. Trein- en fietsontsluitingen en deelvervoer zijn goed geregeld. Ook de Taxbus is beschikbaar voor BSD. Door mobiliteit op deze wijze te benaderen, worden er minder emissies uitgestoten. Positieve bijdrage aan schonere lucht. De ruimteclaim van auto’s in en rond de wijk is minder dan in een gewone wijk. Hierdoor is er meer ruimte voor groen in de woonomgeving. Dat draagt positief bij aan de gezondheid van bewoners. De kwaliteit van leven in BSD wordt door bovenstaande aanzienlijk beter. Het Beeldkwaliteitsplan wordt geborgd in de Welstandsnota.

2

Om bovenstaande ambities te realiseren, hebben we de volgende mobiliteitsoplossingen nodig: • Vanaf dag 1 beschikbare en betaalbare deelmobiliteit op hubs die op loop- of fietsafstand van huis liggen. • Een lage(re) parkeernorm om veel ruimte beschikbaar te houden. • Mobiliteit tot aan de voordeur. B. Wat is er voor de eerste bewoners en bedrijven aanwezig? 1.

Bestaande wegen, fietspaden en ontsluiting naar zowel Brandevoort Zuid met alle voorzieningen, het station Brandevoort en de rest van Helmond en de Regio. Voor de eerste bouwprojecten zijn strategische, logische bouwvelden (locaties) gekozen welke goed zijn ontsloten door o.a. de Markesingel, Diepenbroek, Voort en Neervoortsedreef. 2. Een parkeerveld (hub) met parkeerplaatsen gelegen in de nabijheid. De parkeernorm is op dit moment tijdelijk opgehoogd naar 0,5 per woning. 3. De deelmobiliteitshub van Hely aan de zuidkant van station Brandevoort krijgt een uitbreiding aan noordzijde van het spoor – BSD. Om het deelmobiliteitssysteem verder vorm te geven, is voor 2022 en 2023 subsidie aangevraagd voor het uitrollen van deelmobiliteit in BSD. Een belangrijk deel van dit project is het betrekken van inwoners zodat het systeem helemaal is afgestemd op hun wensen en eisen. 4. Voor de eerste bewoners komt er een pakketkluis op de parkeerhub van de tijdelijke woningen. 5. We zijn met ondernemers in Brandevoort in gesprek over hoe zij hun goederen bij de mensen voor de deur kunnen brengen. 6. BSD/gemeente houdt in de beginfase regie en werkt aan beschikbaar en betaalbaar aanbod van deelmobiliteit. 7. De inwoner kan zelf kiezen om wel of niet mee te doen aan het deelmobiliteitssysteem. Een vrije keuze. 8.

Bezorgers (logistieke dienstverleners, supermarkten, restaurants etc.) leveren goederen zonder gemotoriseerd vervoer of met LEV’s tot aan de voordeur. De praktijk laat zien dat dit kan. 9. Ontheffingen zijn mogelijk, zie daarvoor de notitie die eerder is aangeleverd aan u in kader van de opinievergadering. 10. Voor het separate bedrijventerrein is het wel mogelijk laden en lossen bij de voordeur te realiseren in continue vorm. Kortom, voor de eerste bewoners en bedrijven zijn er faciliteiten beschikbaar in BSD, waarbij we slim gebruik maken van de bestaande en nieuwe mogelijkheden. . C.

Inpassing Neervoortse Dreef en Voort

Specifiek is aandacht gevraagd voor positie van deze twee bestaande wegen in plangebied BSD. Deze wegen maken deel uit van het gehele hoofdwegennet van Helmond. Daarbij hebben ze een duidelijke ontsluitingsfunctie voor de bestaande wijk Brandevoort en een deel van Mierlo van- en naar de N270, maar ook een duidelijke functie voor de bereikbaarheid van station Brandevoort. Afsluiting van deze wegen kan dus niet zomaar, omdat dit forse gevolgen heeft voor andere (hoofd)wegen. Afsluiting zou bijvoorbeeld betekenen dat de intensiteit op de bestaande Brandevoortsedreef fors zou toenemen. Dat willen we niet. De ambitie is om de Neervoortsedreef en Voort nog beter in te passen in Brainport Smart District. Dat kan door aanpassingen door te voeren aan de weg zelf alsmede de landschappelijke inpassing te verbeteren. Bovendien is het verbeteren van de oversteekbaarheid Neervoorsedreef wenselijk voor fase II BSD. Het fysiek aanpassen van de wegen zodat ze goed passen bij de woonomgeving en het park is onderdeel van het plan BSD. Op dit moment spreken we over een Masterplan. Na goedkeuring van het Masterplan zal gestart worden het opstellen van de ontwerpen voor de openbare ruimte (straten, pleinen en park). De uitwerking daarvan en realisatie zal gelijktijdig oplopen met de ontwikkeling van de bouwvelden.

Vanzelfsprekend wordt de gemeenteraad betrokken bij de verdere uitwerking van deze plannen. D. Vervolgproces We beginnen met een parkeernorm van 0,5. Verlagen of verhogen van de parkeernorm doen we pas in de fase dat het aanbod van deelmobiliteit is gegroeid of te traag van de grond komt. Het complete mobiliteitssysteem

3

is in ontwikkeling. Het is pionieren in BSD! Daar is bewust eerder voor gekozen met elkaar. Tegelijkertijd vraagt dit een transitiefase waarin we met elkaar een balans zoeken tussen ambitie, realiteit en maatschappelijke acceptatie. We stellen dan ook voor om regelmatig met het gemeenteraadsleden het goede gesprek te voeren over het continue vinden van deze goede balans, onder andere op het thema mobiliteit. Maar vanzelfsprekend kan dat ook op de andere thema’s als energie, water, data etc. Bij het zoeken naar die juiste balans zijn alle aspecten in het kader van een goed functionerend mobiliteitssysteem bespreekbaar. Van de juiste parkeernorm op dat moment, tot deelmobiliteit en logistiek. Concreet: zoals eerder met de gemeenteraad afgesproken zal het Q-book worden herzien op gezette tijden. Dit thema is daar onderdeel van. Het Q-book wordt conform afspraak voorgelegd aan de gemeenteraad ter goedkeuring. Een update is voorzien in het 2e kwartaal van 2022. In de aanloop daarnaartoe zullen we een opiniërende bijeenkomst organiseren waarbij we samen de balans zoeken, en u als gemeenteraad uiteindelijk beslist.

3. Marktvraag en Brainport Smart District A. Prognoses BSD maakt onderdeel uit van het woningbouwprogramma van de gemeente Helmond. Dit woningbouwprogramma is gebaseerd op de meest recente provinciale bevolkings- en woningbehoefteprognose (2020), alsmede de binnen het Stedelijk Gebied Eindhoven gemaakte regionale woningbouwafspraken. De prognose 2020 gaat uit van een groei naar 104.000 inwoners in 2040. Deze groei wordt voor 1/3 veroorzaakt door natuurlijk aanwas (verschil geboorte/sterfte) en voor 2/3 door migratie. Op grond van prognose zal de woningvoorraad toenemen van 40.790 in 2020 naar 49.890 in 2040. In deze prognose is nog geen rekening gehouden met de schaalsprong waartoe de gemeente eind 2021 heeft besloten en waarover op dit moment afspraken met de Rijksoverheid worden gemaakt. In het voorjaar van 2019 heeft het Stedelijk Gebied Eindhoven, de provincie Noord-Brabant en het ministerie van BZK een woondeal gesloten. Hierin is een versnelling van de woningbouwproductie afgesproken (27.000 woningen in de periode 2019 tot en met 2023, en op de lange termijn tot 2040, 62.000 woningen). De gemeente Helmond zal een aandeel van deze opgave realiseren. Voor wat betreft de kwalitatieve onderbouwing van de behoefte wordt verwezen naar het in 2021 uitgevoerde Regionaal Woningbehoefte Onderzoek voor Stedelijk Gebied Eindhoven (STEC).

Het rapport constateert dat er een behoefte is aan appartementen. Door de toename van het aantal gezinnen en huishoudens van 35 tot 65 jaar is er tot 2040 mede behoefte aan grondgebonden woningen in het koopsegment. Het woningbouwprogramma BSD past in de regionale afspraken en de berekende woningbehoefte. B. Marktvraag Brainport Smart District Het Brandevoort ten zuiden van de spoorlijn was bij ontwikkeling innovatief. Hier is een retro architectuur geïntroduceerd, wat Brandevoort revolutionair maakte. Overal in het land wordt nu retro gebouwd, dat is niet meer onderscheidend. Veel ontwikkelaars zoeken naar nieuwe gebiedsontwikkelingen passend bij deze tijd. Innovatie, inclusief en duurzaam zijn daarbij de kernwoorden. Veel ontwikkelaars willen daar op dit moment aan meewerken/erbij zijn. Het concept spreekt niet alleen (bestaande) Helmonders aan (waarbij gesteld moet worden dat dé Helmonder niet bestaat). BSD richt zich ook op het aantrekken en huisvesten van bewoners uit de regio die nodig zijn om de Brainporteconomie draaiende te houden. Deze regionale opgave is een verantwoordelijkheid van alle 21 gemeenten binnen de Brainport-/MRE-regio, waarbij zeker ook naar de steden wordt gekeken. In die zin draagt ook Brainport Smart District bij aan de schaalsprong die we als stad richting 2040 willen doormaken.

Om Brainport de voorlopersrol te laten houden die de regio nu heeft, zullen we moeten blijven groeien, zowel kwalitatief (aantal woningen en arbeidsplaatsen) als kwantitatief (qua sociale samenhang en

4

voorzieningenniveau). Heel concreet kan BSD ook voorzien in de vraag en behoefte van bedrijven zoals bijvoorbeeld ASML: een belangrijke speler die talent aan zich moet blijven binden om ook richting toekomst een mondiale voorloper te kunnen blijven. Zo wordt BSD een wijk voor Helmonders, zowel voor de bestaande als ook voor nieuwe. Én zo maken we als stad de positie die we in de Brainport regio hebben ook daadwerkelijk waar. C.

MHome

Heel specifiek is reeds ervaring opgedaan met de werving en selectie van de eerste 4 bewoners voor de MHome woningen. Hieruit blijkt dat er meer dan voldoende interesse in voor deze woningen. Er is gestart met de wervingen van kwartiermakers en zullen als kartrekker fungeren in het opbouwen van de community. Er zijn 7 personen geselecteerd uit een groep van 22, voor de eerst woningen. Alle leeftijdscategorieën waren goed vertegenwoordigd bij de aanmelding en zijn heel enthousiast over het de uitgangspunten van BSD en Mhomes. Bewoners worden o.a. geselecteerd op basis van een sociaal CV en persoonlijke motivatie. We merken dat duurzaamheid, onderdeel zijn van c.q. actief bijdragen aan een gemeenschap en onderdeel zijn van een innovatieve (duurzame) beweging voor veel geïnteresseerden belangrijke motivaties zijn om aan te melden voor een mHome. Nu de selectie van kwartiermakers heeft plaatsgevonden wordt huurders geselecteerd voor de overige 48 woningen. Inmiddels hebben 300 personen hun interesse getoond hiervoor.

4. Financiële doorrekening met prijspeil 1-1-2022. In de commissievergadering van 18 januari jl. is de raad meegenomen in het Masterplan BSD en de verwachte gevolgen voor de nieuwe GREX BSD per prijspeil 2021. We hebben toen aangegeven bezig te zijn met het opstellen van de jaarrekening 2021 en een herberekening plaatsvindt op basis van de stand per 1-1-22. Deze cijfers zijn inmiddels bekend. Middels het nieuwe raadsvoorstel nr. 19 – 2022 dat is nagezonden bent u hiervan op de hoogte gesteld. Voor de volledigheid is een bijlage opgenomen met daarin de ontvangen en lopende subsidiebijdragen. In totaal is nu € 6,2 mln. ontvangen. Dit als separate financieringsbron voor BSD.

5

Bijlage: voorbeelden van Light Electric Vehicle’s

6

Bijlage: overzicht ontvangen en lopen subsidieaanvragen BSD

7