Document · PDF

RN 003 Ontwikkleing Sociale Teams - bijlage 3 Nota van zienswijzen

Adviescommissie Inwoners 5 januari 2021, gemeente HelmondBij agendapunt: 19.10 – 20.10 uur (60 minuten) Ontwikkeling & Positionering sociale teams - Doorontwikkeling gebiedsgericht werken6.713 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Nota van zienswijzen ‘Sociale Teams 2022’ Het voorstel voor de sociale teams 2022 en verder is conform de wettelijke procedure voorgelegd aan de Adviesraad Sociaal Domein. De Adviesraad heeft daarop in eerste instantie gereageerd met een van 18 oktober jl. waarin zij op onderdelen om een nadere toelichting vraagt (zie onderdeel 1). Vervolgens heeft de Adviesraad conform de wettelijke procedure, haar advies aangeboden aan het college op 16 november 2020 (zie onderdeel 2). Hieronder worden de zienswijzen van de Adviesraad uit beide documenten weergegeven en van een reactie voorzien. Indiener zienswijze

Samenvatting inhoud zienswijze

Adviesraad Sociaal Domein Helmond, brief met verzoek om toelichting

Beantwoording

Algemeen: op basis van de gevraagde toelichting van de adviesraad heeft het college diverse passages in het voorstel ‘sociale teams 2022’ verduidelijkt en uitgebreider toegelicht. Dit geldt vooral de passages over de front-office en de passages over de keuze voor aanbesteding. 1. De analyse in hoofdstuk 2.2. hebben we eerder met uw ambtenaren besproken en herkennen we. De nieuwe aanpak lijkt echter niet altijd een oplossing voor de problemen die in de analyse worden geschetst. 1.1. De drempel voor sommige inwoners om zich te richten tot de gemeente, herkennen we. Het frontoffice blijft in de nieuwe aanpak bij de gemeente. Waarom blijft u bij de keuze om 14-0492 voor met name Zorg en Ondersteuning te handhaven? Gaat u de hulpvragen anders benaderen? Uitsluitend een communicatief offensief zal het vertrouwen in de overheid volgens ons niet doen toenemen.

De front-office (FO) sociaal domein (14 0492#2) bestaat sinds 2017, staat en wordt gewaardeerd. Jaarlijks komen meer dan 30.000 telefoontjes binnen. De FO wordt door velen gevonden en deze toegang is breed gecommuniceerd. Inwoners en intermediairs die contact opnemen worden snel en direct verder op weg geholpen. De FO kan voor inwoners gezien worden als een wegwijzer. Inwoners hoeven niet naar de gemeente te bellen. Ze mogen zelf contact opnemen met álle organisaties die zorg en ondersteuning bieden. Maar weten ze niet goed waar ze terecht kunnen met hun hulpvraag? Dan is er één centraal telefoonnummer, 14 0492#2, om ze in ieder geval altijd op weg te helpen. Bijv. met een warme doorverwijzing naar de juiste plek. Of door op zichzelf staande, eenvoudige hulpvragen direct af te handelen met een beschikking. De FO heeft een veel bredere functie dan (één van de ingangen) naar het sociaal team. Het is verweven met gemeentelijke uitvoeringstaken op het terrein van leerlingenvervoer, bijzondere bijstand en leerplicht. Het idee is dat de sociale teams straks ook zelf een eigen ingang krijgen. Wij vermoeden ook dat niet alle inwoners met vragen de front-office bellen. En dat hoeft ook niet. Het streven is dat de sociale teams per gebied straks een eigen ‘voordeur’ krijgen. Dichtbij in de leefomgeving en niet gelieerd aan de gemeente. Dit zal voor sommige inwoners de drempel verlagen.

Voor inwoners die een

Gemeente Helmond PSD november 2020

Samenvatting inhoud zienswijze

Beantwoording

taboe ervaren op hulp vragen is dit mogelijk nog steeds onvoldoende. Zij vragen een outreachende benadering. Hier zijn juist de sociale teams met de partners in de wijknetwerken aan zet. Samen kunnen zij er voor zorgen dat ook deze groep inwoners wordt bereikt.

Gemeente Helmond PSD november 2020

1.2. We herkennen dat er situaties zijn waarbij het onnodig is om bij verstrekkingen te werken via een procedure met gespecialiseerde sociale teams. De aanvraag van een verstrekking in het kader van de WMO-regelingen kan echter ook een signaal zijn dat leidt naar meer adequate of zelfs geheel andere ondersteuning. Hoe denkt u deze signaalfunctie of vroegsignalering door de WMOconsulenten te kunnen behouden nu ze losgekoppeld gaan worden van de sociale teams?

De signaalfunctie/vroegsignalering door de WMO consulenten blijft in stand door behoud FO. De medewerkers van de FO – waaronder veel wmo-consulenten – zijn getraind om breed uit te vragen en te signaleren of er meer aan de hand is. De kwaliteit van de triage (snel tot een goede beoordeling van een hulpvraag komen) blijft met het voortbestaan van de FO ook geborgd. Indien er (nog) andere ondersteuning nodig, dan zijn er korte lijnen nodig met de sociale teams. Dit geldt ook andersom: wanneer het sociaal team constateert dat het om een beschikkingsvraag gaat, dan zijn er korte lijnen nodig met de FO. Dit vraagt om goede samenwerkingsafspraken, die we monitoren. Deze afspraken tussen FO en Sociale Teams hebben we nu ook en maken we straks met de uitvoerder van de sociale teams. Regels over de uitwisseling van persoonsgegevens worden daarbij uiteraard in acht genomen.

2. Een zeer belangrijk punt om tot laagdrempelige hulp aan inwoners te komen en ook de belofte “1huishouden- 1plan- 1regisseur” waar te kunnen maken is de inbedding in wijk- en stedelijke netwerken. Een goede aansluiting met de sociale basis in de wijken is van groot belang en ontbreekt momenteel (deels). 2.1 Op pagina 8 geeft u aan, dat de onduidelijkheid voor inwoners over enerzijds de rol van de wijkteams van de welzijnsorganisaties en anderzijds van de sociale teams tot het verleden gaat behoren, omdat sprake zou zijn van één ingang op gebiedsniveau. Zou u dit kunnen toelichten? Wij begrijpen dit niet en zien ook niet de samenhang met de ingang voor de inwoners die bij het frontoffice

De front-office is in onze visie niet de centrale ingang voor inwoners naar de sociale teams. Dit is ook nooit de bedoeling geweest, maar is in de afgelopen periode wel zo gegroeid. De front-office is slechts één van de ingangen naar het sociale team. In hun rol van centrale wegwijzer Sociaal Domein, kan de front-office inwoners of verwijzers waar nodig naar het sociaal team toe leiden. Met het versterken van de inbedding van de teams in de wijknetwerken, verwachten we dat de instroom van vragen uit het gebied toeneemt en de rol van de frontoffice afneemt. We willen immers dat inwoners dichtbij huis terecht kunnen voor vragen om hulp en ondersteuning. 2

Samenvatting inhoud zienswijze

Beantwoording

van de gemeente ligt. Het idee is dat ieder gebied ook één eigen voordeur krijgt, dicht bij de inwoner. Om er voor te zorgen dat voor de inwoner vervolgens duidelijk is waar hij dichtbij huis met zijn vraag moet zijn, streven we naar één “voordeur” of ingang op gebiedsniveau (telefonisch, online etc.). Achter deze voordeur werkt de uitvoerder van de sociale teams nauw samen met de partners in het voorliggend veld. Samen wordt bepaald hoe een hulpvraag het beste opgepakt kan worden en wanneer een oplossing in het voorliggend veld volstaat. Zo hoeft een inwoner niet te merken dat er verschillende partijen/teams aan de achterkant zijn. c.

Gemeente Helmond PSD november 2020

2.2 Aansluiten bij de sociale basis is aansluiten bij wijkteams, vrijwilligersorganisaties en/of buurtinitiatieven, maar kan ook gelezen worden als verhoogde inzet van familie en mantelzorgers. Kunt u onze zorg wegnemen dat deze nieuwe aanpak op zichzelf niet zal leiden tot verzwaring van mantelzorgers?

Doordat de teams meer zelf hulp gaan verlenen, ontstaat er ruimte om mantelzorgers beter te ondersteunen of mogelijk zelfs ontlasten. Ons beleid op dit punt is ongewijzigd en wij zien geen aanwijzingen voor een verzwaring. We vinden het belangrijk dat de sociale teams bij ondersteuning de mogelijkheden benutten van het voorliggend veld en het sociale netwerk van de inwoners. Sociale steun is erg belangrijk voor het herstel en behoud van kwaliteit van leven van onze inwoners. In de nieuwe aanpak neemt de capaciteit van de sociale teams toe om zelf huishoudens te begeleiden. Dit betekent ook dat er meer ruimte is om het sociale netwerk van inwoners te betrekken. En als dit beperkt aanwezig is, kan het netwerk met hulp van het voorliggend veld (zoals cliëntondersteuners) versterkt worden. Dit kan de mantelzorgers juist ontlasten. Ook blijft de opdracht om oog te houden voor de draaglast en draagkracht van de mantelzorgers. Zo wordt hun ondersteuning (integraal) meegenomen in het ondersteuningsplan. Systemisch werken (betrekken van het hele gezinssysteem) is een belangrijke competentie van de social worker, waarbij juist meer oog is voor o.a. mantelzorg. 3

Samenvatting inhoud zienswijze

Beantwoording

2.3 Een goede aansluiting vereist kennis van de stad en haar sociale infrastructuur. Mede vanuit dit perspectief begrijpen we niet de keuze van aanbesteden i.p.v. subsidiëring. Wat houdt u tegen om met de huidige moederorganisaties, al dan niet met een van hen als aangewezen hoofdaannemer, een structuur en aanpak te bouwen in deze stad waarin u als opdrachtgever met hen heldere prestatieafspraken maakt? Ook in een subsidierelatie is immers prestatieplicht te regelen met prijsafspraken op basis van een open begroting die door een onafhankelijke deskundige getoetst wordt.

Aanbesteding hoeft kennis en verbinding met de lokale netwerken niet in de weg te staan Het is de vraag of aanbesteden persé op gespannen voet staat met het beter inbedden van de teams in de lokale netwerken. De verbinding met de regionale, lokale en wijknetwerken zal een belangrijk onderdeel zijn bij de uitvraag. In het aanbestedingsdocument (bestek) en in het implementatietraject zullen we specifiek aandacht besteden aan de wijze waarop de uitvoerder zich verbindt en samenwerkt met het lokale en regionale veld. Zonder deze verbinding is een goede uitvoering van de opdracht namelijk niet mogelijk. Aanbesteding betekent niet automatisch een uitvoerder van buiten die niet is ingevoerd Een uitvoerder kan een partij van buiten zijn met ervaring als uitvoerder van wijkteams of een zorgaanbieder. Echter, een combinatie van landelijke en lokale partijen is ook mogelijk. Of een combinatie van bestaande partijen. Gezien de breedte van de opdracht ligt een consortium van partijen voor de hand. Ook kunnen bij al deze varianten - huidige medewerkers, die goed ingevoerd zijn in de netwerken, behouden blijven (zie ook antwoord bij 4.1). Ervaringen elders ondersteunen dit. Tot slot zijn er diverse redenen waarom we geen structuur met bestaande partners bouwen Met de keuze voor externe positionering kiezen we bewust voor de rol van zakelijk opdrachtgever.

We verleggen de focus naar het formuleren van een scherpe opdracht, prestaties en de sturing daarop. We willen geen structuren bouwen. Bovendien dekken de huidige partners niet het volledige spectrum van de aangescherpte opdracht. Ook denken we dat samenwerking succesvoller is als

Gemeente Helmond PSD november 2020

Samenvatting inhoud zienswijze

Beantwoording

partijen uit zichzelf bij elkaar komen. De laatste reden: we kunnen als overheid niet zomaar onderhands één op één een subsidie verstrekken aan een voorkeurspartij (zie ook vraag 4). Bij vraag 4 gaan we verder in op onze keuze voor aanbesteden. e.

3. De rol van de gemeente is veelzijdig: opdrachtgever voor de uitvoerder, procesregisseur calamiteiten, netwerkregisseur in de ketensamenwerking en zelf uitvoerder van het frontoffice en WMOverstrekkingen. 3.1. Hoewel misschien meer een vraag voor de gemeenteraad, vragen wij ons af of verantwoordelijkheden op deze wijze helder genoeg zijn belegd. Voor inwoners zal het zeker niet duidelijk zijn en hen niet helpen te begrijpen waarom ze soms wel en soms niet de ondersteuning krijgen die hen verder helpt en bij wie zij dan terecht kunnen met hun vragen. Kunt u de verantwoordelijkheidslijnen nader toelichten?

De gemeente heeft een zorgplicht, waar op stelselniveau altijd meerdere rollen aan verbonden zijn De gemeente dient een zorgstelsel in te richten waarin inwoners kunnen rekenen op goede en voldoende ondersteuning. Dit vraagt dat de gemeente op stelselniveau meerdere rollen vervult. Denk aan opdrachtgever, netwerkregisseur, procesregisseur bij zeer complexe casuïstiek en dienstverlener (info en advies, verstrekkingen). Met het huidige voorstel maakt de gemeente een duidelijke keuze om een van de rollen niet meer te vervullen: die van hulpverlener. Daarmee komt de kennis en kunde van de hulpverlener en de vraag van de inwoner nog meer centraal te staan. De inwoner zal weinig merken van deze verschillende rollen, want hij heeft één contactpersoon. Op casusniveau betekent dit dat de inwoner bij vragen over de zorg en ondersteuning straks bij de hulpverlener zelf moet zijn of – bij betrokkenheid van meerdere partijen – bij de social worker die casusregie voert en het eerste aanspreekpunt is voor de inwoners. Ook kan de inwoner zich altijd tot een onafhankelijke cliëntondersteuner wenden. Bij vragen of bezwaren die te maken hebben met beschikkingen (besluiten gemeente over inzet maatwerkvoorzieningen) blijft de gemeente het aanspreekpunt.

Gemeente Helmond PSD november 2020

3.2. Cruciaal is de relatie van de teams met het zogenaamde “voorliggend veld” van maatschappelijk werk en vrijwilligersorganisaties om de sociale en financiële doelen te halen.

In de kadernota sociaal domein (2019) is de keus gemaakt om ons sociale stelsel op te bouwen uit drie lagen. Deze drie lagen hebben elk hun eigen doelen en spelers. Dit zijn: 5

Gemeente Helmond PSD november 2020

Samenvatting inhoud zienswijze

Beantwoording

Deze lijn is losgeknipt; m.a.w. beiden kennen een andere aansturing. De netwerkregierol van de gemeente moet dit “gat” dichtlopen. Er zijn gemeenten die beide lijnen “sociaal werk en specialistische hulp” in één hand hebben gelegd. Waarom heeft u er in Helmond niet voor gekozen de beide lijnen te binden?

1. een sterke sociale basis 2. een professionele toegang met basisondersteuning en 3. aanvullende (specialistische) zorg.

4. Er zijn risico’s beschreven. 4.1. Personeel. Het overgangsjaar 2021 is voor de huidige medewerkers spannend. Hoewel arbeidsrechtelijk de baan bij de moederorganisatie mogelijk behouden blijft, gaan zij in ieder geval hun huidige werk verliezen. Hoe borgt u dat in zo’n situatie de ondersteuning aan inwoners in 2021 kwalitatief op orde blijft?

Door snel perspectief te bieden reduceren we onzekerheid en borgen we de kwaliteit Wij erkennen dat de situatie spannend is voor de huidige medewerkers. We zijn dan ook in gesprek met de medewerkers en de moederorganisaties en hebben hier aandacht voor. Het is vooral van belang dat er zo snel mogelijkheid duidelijkheid komt voor medewerkers (een compacte procedure) en dat we helder en transparant blijven communiceren. Overigens zal een toekomstige uitvoerder – mede gezien de krappe arbeidsmarkt - zeer geïnteresseerd zijn in de huidige medewerkers die de ambitie én competenties hebben om zich te ontwikkelen tot social worker. Ook omdat zij goed bekend zijn met de lokale situatie en de netwerken

Als opdrachtgever en netwerkregisseur versterken we de binding tussen de drie lagen Dit doen we door toe te zien op de samenwerking en samenhang. Door de voorgenomen externe positionering kunnen we hier bovendien meer eenduidig en krachtig op sturen, namelijk op alle drie vanuit een opdrachtgeversrol. In de opdracht aan de sociale teams (in ‘sociale teams 2022 en verder’) is dan ook voorgesteld dat de teams meer en beter gaan samenwerken met het voorliggend veld. Daarnaast loopt het traject “herijking van het subsidieprogramma”. Dit heeft mede tot doel om de opdracht aan het voorliggend veld beter te laten aansluiten op de opdracht aan de sociale teams. Tot slot: Helmond heeft een rijk geschakeerd voorliggend veld; de grote waarde daarvan en van enkele specifieke voorzieningen in het bijzonder, is onlangs nog aangetoond in een onderzoek van de LEVgroep.

Samenvatting inhoud zienswijze

Beantwoording

kennen. De aanname dat zij in ieder geval hun werk gaan verliezen delen wij niet. Bij de aanbesteding verkennen we de mogelijkheden voor deze medewerkers, ook in het belang van zorgcontinuïteit voor onze inwoners. Ook zijn we om deze reden met de medewerkers in gesprek over hun ontwikkeling en blijven deze stimuleren. h.

Gemeente Helmond PSD november 2020

4.2. Financieel. De keuze voor aanbesteding. We vinden de keuze voor aanbesteding niet overtuigend en zien vele risico’s. - De uitvoering zou wel eens (fors) duurder kunnen worden dan u inschat. U kiest immers een uitvoeringsorganisatie met diverse regiefuncties bij de gemeente en een uitvoerende organisatie die op haar beurt regie voert over anderen. Immers, er zal geen zorgorganisatie zijn die alles kan bieden dus de kans is groot dat een tussenpartij of consortium de rol gaat invullen en eveneens weer een ambtelijke cultuur ontstaat. - De ervaringen van aanbestedingen in de welzijn- en zorgsector laten vaak een lager kwaliteitsniveau, lage klanttevredenheid en grotere faalkosten zien. “Goedkoop wordt duurkoop.” - U schat in dat op termijn de kosten voor specialistische hulp verminderen doordat er laagdrempeliger meer eenvoudige en dus goedkopere ondersteuning haalbaar is. Daar is echter het inschakelen van het voorliggend veld voor nodig. Het voorliggend veld heeft een andere aansturing en de uitvoerende organisatie zou wel eens weinig tot geen belang kunnen hebben om het voorliggend veld in te schakelen We vinden de noodzaak voor deze vorm van aanbestede uitvoering matig tot niet onderbouwd en schatten de risico’s veel hoger in dan u lijkt te doen. Kunt u ons nader informeren over uw afwegingen om tot deze keuze te komen?

We erkennen dat de keuze in het concept-eindadvies compact is onderbouwd. Hieronder lichten we puntsgewijs verder toe hoe we tot deze afweging komen:  In het voorstel wordt de opdracht toegespitst op direct hulpverlenen en 80% van de hulpvragen zonder aanvullende indicatie op te lossen. Hiermee is de opdracht van de teams fundamenteel aangescherpt en worden aanvullende expertises gevraagd. De gemeente wil hiermee de ondersteuning aan inwoners verbeteren (meer directe hulp, minder bureaucratie) en de transformatie versnellen.  We vinden het passend de uitvoering van deze hulpverlening extern te positioneren. En willen nadrukkelijk als opdrachtgever - en niet als onderdeel van een hybride samenwerkingsverband - zakelijk kunnen sturen op het realiseren van de beste resultaten voor onze inwoners en op het betaalbaar houden van de zorg. Wij denken dat de groeiende financiële tekorten dit laatste ook urgent en noodzakelijk maken.  Onderzoek en eigen ervaring leert vervolgens dat het belangrijk is de uitvoering te beleggen bij een partij die als één uitvoeringsorganisatie functioneert en waarbij de hiërarchische en functionele aansturing van de medewerkers in één hand ligt. Dit voorkomt (tijdrovende) coördinatieproblemen, zorgt voor slagkracht en draagt bij aan eenduidige aansturing en vakontwikkeling van de social worker.

 Omdat er – gezien de breedte van de opdracht en de aanvullende expertises die worden gevraagd - niet één bestaande 7

Samenvatting inhoud zienswijze

Beantwoording

partij is waarvan objectief gerechtvaardigd kan worden dat de opdracht daar wordt belegd, is er een open procedure nodig waarbij verschillende partijen even veel kans maken. Consortiumvorming is daarbij mogelijk.  De gemeente heeft voor deze open procedure tot slot de keuze tussen aanbesteden en subsidiëren (subsidietender). Er is ook onderzoek gedaan naar de mogelijkheden voor subsidiëring. Deze heeft niet de voorkeur vanwege twee zwaarwegende redenen:  Bij een subsidie zijn de diensten en prestaties contractueel en in rechte niet afdwingbaar en heeft de gemeente minder sturingsmogelijkheden. Bij een aanbestede opdracht wel. Hiermee vormt gunning middels een subsidie een risico voor de gemeente als het gaat om de zorgplicht die de gemeente heeft vanuit haar stelselverantwoordelijkheid. Dit kan ondervangen worden door een uitvoeringsovereenkomst, maar dan gaat punt twee gelden. Ook kunnen regels van ongeoorloofde staatssteun bij subsidie een rol van betekenis spelen.  Subsidiëring valt onder het bestuursrecht, maar moet tevens voldoen aan de eisen van de Aanbestedingswet 2012 (civiel recht) op het moment dat wij de prestaties daadwerkelijk willen afdwingen via een uitvoeringsovereenkomst Dit maakt dat er 2 juridische regimes spelen bij elke stap in de opdrachtverlening van gunning, verlening, vaststelling, verlenging tot afloop.

Dit brengt onzekerheden en mogelijk lange procedures met zich mee die we voor de medewerkers (zie hiervoor bij 4.1), het veld en de gemeente niet wenselijk vinden (ook vanwege de oplopende financiële tekorten). Dit speelt in eerste instantie bij de gunning in 2021, waar we met een aanbesteding de bezwaar termijn kunnen inkaderen en bij een subsidietender niet. Gemeente Helmond PSD november 2020

Samenvatting inhoud zienswijze

Beantwoording

Overigens bepalen ook de regels van bestuursrecht dat bij de verdeling van schaarse rechten, zoals subsidies, aan potentiële gegadigden ruimte moet worden geboden om naar die schaarse rechten mee te dingen. Met andere woorden; we kunnen als overheid niet zomaar onderhands één op één een subsidie verstrekken aan een voorkeurspartij, ook al is de subsidie niet aanbestedingsplichtig. In zoverre is er geen verschil tussen een subsidietoekenning of het gunnen van een overheidsopdracht.

o o

o o Gemeente Helmond PSD november 2020

De risico’s die u hierboven bij 4.2 schetst, hebben volgens ons niet zozeer te maken met de keuze voor aanbesteding (dan wel subsidie). Wel met de kwaliteit van de aanbesteding (subsidietender) en het accountmanagement en kunnen we ondervangen. Hieronder geven bij wijze van voorbeeld een aantal uitgangspunten die we bij de aanbesteding overwegen. Deze hebben we o.a. gebaseerd op gesprekken met andere gemeenten die recent een open procedure hebben gevolgd: - Door voor te schrijven dat de uitvoerder als één uitvoeringsorganisatie functioneert, voorkomen we ingewikkelde constructies met coördinatievraagstukken en beperkte slagkracht. - Door een uitvoerder te selecteren die voor een vast bedrag in staat is het beste resultaat voor de inwoner te realiseren, stimuleren we dat de uitvoerder lean en mean is georganiseerd. De prijs is niet doorslaggevend, het gaat om het beste te krijgen voor een vast bedrag. - Door een partij te selecteren op grond van kwaliteit en te contracteren voor een vast bedrag per jaar, is er juist gelegenheid om te sturen op innovatie, kwaliteit en resultaat. - Door de opdracht zo te formuleren dat de teams niet geïsoleerd en zelfstandig 80% van de hulpvragen oplossen, maar met hulp van het 9

Samenvatting inhoud zienswijze

Beantwoording

o o o

Ten slotte. Veel van bovenstaande vragen zijn mogelijk meer inzichtelijk te maken door ons informatie te verstrekken over de resultaten van door u genoemde voorbeeldgemeenten, zoals Utrecht en Venlo. Wat gaat daar, vanuit inwonersperspectief, nu beter dan in Helmond.

voorliggend veld en sociale netwerk stimuleren we juist samenwerking. - Bij een vast bedrag voor de uitvoering van de opdracht, heeft de uitvoerder er bovendien juist alle belang bij om het voorliggend veld in te schakelen. - Met een goed onderbouwd vast bedrag voor de uitvoering van de opdracht, verminderen we juist de financiële risico’s (vergeleken met de open begroting zoals voorgesteld bij 2.3). - Door het contractmanagement te professionaliseren, kunnen we beter onze rol als zakelijk opdrachtgever en partner van de toekomstige uitvoerder in het transformatieproces vervullen.

Andere gemeenten die met aanbesteding en op vergelijkbare selectiegronden tot hun keuze voor een uitvoerder zijn gekomen laten zien dat versnelling van de transformatie te realiseren is, resulterend in hoge klanttevredenheid en kwaliteitsniveaus. Een goed voorbeeld is Utrecht dat al langere tijd op deze manier werkt (zowel vergelijkbare aanpak/ontwerp als aanbesteding). De buurtteams in Utrecht slagen erin om inmiddels meer dan 80% van de hulpvragen direct - zonder verwijzing naar geïndiceerde zorg - op te pakken (vs. 40% in Helmond). De inwoner kan snel terecht. De tijd tussen 1e contact en kennismaking (huisbezoek) is vaak minder dan een week (vs. gemiddeld 4-6 weken in Helmond). De klantwaardering is hoog (8 of hoger) en bijna 90% van de huishoudens geeft aan na afsluiting zonder begeleiding van de buurtteammedewerker verder te kunnen (voor Helmond beschikken we nog niet over deze cijfers). Daarbij komt dat Utrecht het ook in financieel opzicht goed doet.

Adviesraad Sociaal Domein Helmond, brief met uiteindelijke advies

Gemeente Helmond PSD november 2020

Samenvatting inhoud zienswijze

Beantwoording

Gedurende het proces zijn we door beleidsambtenaren geïnformeerd over analyses, tijdpad en koers. Na ontvangst van de adviesaanvraag hebben we onze partners in de stad over uw eindversie geconsulteerd en u aanvullende vragen gesteld d.d.18 oktober 2020. Uw antwoorden op onze vragen d.d. 2 november jl., de toelichting van de wethouder in onze vergadering van 9 november jl. en de reacties van onze partners hebben we betrokken in de definitieve advisering. De bijlage met deze vragen en uw antwoorden maken we onderdeel van ons advies en we sluiten deze voor uw college en de gemeenteraad bij. Een aantal vragen en antwoorden betreffen immers de uitvoering van beleid en zijn van belang in acht te nemen in het vervolgtraject, in het bijzonder de wijze van inzetten van professionele organisaties en het zogenaamde “voorliggend veld”. Wij als adviesraad blijven graag betrokken bij het verdere proces. Van harte ondersteunen we het uitgangspunt dat de gemeente niet zelf uitvoering geeft aan de hulp in het zorg- en welzijndomein. Dat is t.o.v. de huidige situatie een duidelijke verbetering, die ook door de professionele - en vrijwillige organisaties in de stad ten volle wordt onderschreven.

Voor kennisgeving aangenomen.

De Adviesraad wordt gevraagd om in het kader van de aanbesteding aan te geven wat zij vanuit inwonerperspectief geborgd willen zien. Deze informatie verwerken we in het aanbestedingsdocument.

Voor kennisgeving aangenomen.

Dat laatste geldt ook voor de behoefte om in de rol van opdrachtgever als gemeente één duidelijk aanspreekpunt cq hoofdaannemerschap te hebben i.p.v. diverse partijen. Eveneens is er steun voor de doelstelling om tenminste 80% van de hulpvragen voor de inwoners direct en met minder bureaucratie op te laten lossen door de sociale teams in samenwerking met de wijknetwerken.

c. Gemeente Helmond PSD november 2020

1.De nieuwe aanpak moet een betere aansluiting gaan krijgen bij de

Wij (h)erkennen dat de aansluiting van de sociale teams op de 11

Samenvatting inhoud zienswijze

Beantwoording

sociale basis in de stad: wijkteams, vrijwilligersorganisaties en/of buurtinitiatieven, inzet van familie en mantelzorgers. De relatie van de teams met dit zogenaamde “voorliggend veld” van maatschappelijk werk en vrijwilligersorganisaties is cruciaal om de sociale - en financiële doelen te halen.

initiatieven en organisaties in de sociale basis onvoldoende is. Dit is ook één van de constateringen in voorstel ‘sociale teams 2022’.

Het uitgangspunt is goed, maar de uitwerking garandeert niet dat het in de toekomst beter zal gaan. Veel van onze partners geven aan, dat ze momenteel onvoldoende worden gehoord en/of ingezet door de sociale teams en te afhankelijk zijn van persoonlijke, toevallige, contacten. Een aantal vrijwilligersorganisaties melden ons zelfs, dat er helemaal geen contact is en dat inwoners ook niet door de sociale teams op de hoogte worden gebracht van hun bestaan. In de uitvoering van het nieuwe beleid blijft deze lijn tussen teams en “voorliggend veld” losgeknipt, m.a.w. beiden blijven een andere aansturing houden. De netwerkregierol van de gemeente moet dit “gat” dichtlopen. Gemeente Helmond kiest er duidelijk niet voor om zowel het sociaal werk als de specialistische hulp in één hand te leggen. In onze ogen kan dat een risico blijken te zijn in het succesvol uitzetten van het beleid. In het bijzonder als de uitvoerende regieorganisatie te weinig tot geen belang heeft om het “voorliggend veld” in te schakelen. U denkt dit met contractafspraken te kunnen regelen, wij hebben twijfels op basis van ervaringen elders of dit in de praktijk het gewenste resultaat zal geven.

d. Gemeente Helmond PSD november 2020

2. U kiest als opdrachtgever voor aanbesteden. Desgevraagd zijn de alternatieven, die zijn overwogen alvorens tot de keuze van

In de kadernota sociaal domein (2019) is de keus gemaakt om ons sociale stelsel op te bouwen uit drie lagen. Deze drie lagen hebben elk hun eigen doelen en spelers. Dit zijn: 1. een sterke sociale basis 2. een professionele toegang met basisondersteuning en 3. aanvullende (specialistische) zorg. En zijn te beschouwen als communicerende vaten. De gemeente stuurt zowel als opdrachtgever en als netwerkregisseur op de samenwerking en samenhang tussen deze lagen. Door de voorgenomen externe positionering kunnen we hier bovendien meer eenduidig en krachtig op sturen, namelijk op alle drie vanuit een opdrachtgeversrol. In de aanbestedingsprocedure en de opdracht aan de sociale teams (in ‘sociale teams 2022 en verder’) zien we er op toe dat de teams meer en beter gaan samenwerken met het voorliggend veld (dit kan bijv. door er een gunningscriterium van te maken). Daarnaast loopt het traject “herijking van het subsidieprogramma”. Dit heeft mede tot doel om de opdracht aan het voorliggend veld beter te laten aansluiten op de opdracht aan de sociale teams. We zullen dus niet alleen via de aanbestedingsprocedure en contractafspraken met de sociale teams, maar ook via voorwaarden in de subsidiebeschikkingen aan subsidiepartners in de sociale basis en via netwerkregie hierop sturen.

Zoals onder 1h toegelicht hebben veel van de geschetste risico’s volgens ons niet zozeer te maken met de keuze voor aanbesteding 12

Samenvatting inhoud zienswijze

Beantwoording

aanbesteden te komen door de wethouder aan ons toegelicht.

(dan wel subsidie), wel met de kwaliteit van de aanbesteding (subsidietender) en het accountmanagement (relatiebeheer) en zullen we ondervangen bij de verdere uitwerking. Zie hiervoor onze reactie onderaan bij 1h.

We schatten de risico’s van het (openbaar) aanbesteden van dergelijke trajecten echter veel hoger in dan u lijkt te doen. De ervaringen van aanbestedingen in de welzijn- en zorgsector hebben inmiddels op vele plaatsen een lager kwaliteitsniveau, lage klanttevredenheid en grotere faalkosten laten zien. Een goede uitvoering, vooral de aansluiting bij de sociale basis vereist kennis van de stad en haar sociale infrastructuur en ook een langjarige bereidheid en passie om te investeren in (de inwoners van) Helmond. Met een aanbesteding loopt de stad een verhoogd risico, dat een buitenstaander met allerlei organisaties in de stad een structuur en aanpak moet gaan bouwen, de afstand tot de inwoners van Helmond vergroot en dat mogelijk maar voor enkele jaren doet. Bovendien is het van belang te bewaken dat de (commerciële) regieorganisatie niet een eigen nieuwe bureaucratie opwerpt.

De Adviesraad Sociaal Domein kan zich op hoofdlijnen vinden in de uitgangspunten van de notitie “Sociale Teams 2022 en verder. Eindadvies – versie 29 september2020”. Of de doelen daadwerkelijk worden bereikt wordt echter bepaald door keuzes in de uitvoering en de mate waarin het gaat lukken om in de nieuwe situatie aan te sluiten bij de sociale basis, bij de organisaties in het “voorliggend veld”. Om die reden adviseert de adviesraad niet onvoorwaardelijk positief. De adviesraad adviseert om de kracht van de huidige sociale infrastructuur als basis te nemen door eerst de professionele partijen in de stad te verzoeken helder te maken hoe zij het beleid met de geformuleerde uitgangspunten succesvol tot uitvoering denken te kunnen brengen en met hen in een subsidierelatie zakelijke

Gemeente Helmond PSD november 2020

Bovendien kunnen we - zowel bij subsidiëring als aanbesteding geen partijen van buiten uitsluiten. In beide gevallen zijn we gehouden aan een open procedure. Zoals eerder benoemd (onder 1d en 1h hoeft aanbesteding kennis en verbinding met de sociale basis niet in de weg te staan. Ook de zorgen over een korte termijn horizon van een potentiele buitenstaander zijn te ondervangen. We zijn zeker voornemens om een langdurig commitment aan te gaan. De transformatie-opdracht vraagt daar ook om. Bij aanbesteden hebben we bovendien de mogelijkheid om een lange contractduur te combineren met go-nogo-momenten (wat bij subsidiëring weer niet het geval is). Wij onderkennen het belang van een goede aansluiting van de sociale teams op de sociale basis en de organisaties in het voorleggend veld. Het advies om als opdrachtgever niet aan te besteden maar aan bestaande partijen in de stad te vragen de aanpak vorm te geven en te gunnen middels subsidie, kan juridisch niet. De regels van het bestuursrecht bepalen dat bij de verdeling van schaarse rechten, zoals subsidies, aan potentiële gegadigden ruimte moet worden geboden om naar die schaarse rechten mee te dingen. Met andere woorden: we kunnen als overheid niet zomaar onderhands een subsidie verstrekken en partijen van buiten uitsluiten. Er is (zowel bij subsidiëring als bij aanbesteding) een open 13

Samenvatting inhoud zienswijze

Beantwoording

prijsafspraken en een afgebakende prestatieplicht vast te leggen, alvorens te kiezen voor een (openbare) aanbesteding. Vooralsnog hebben wij niet de indruk gekregen dat professionele partijen in de stad daartoe niet bereid zouden zijn.

procedure nodig, waarbij de opdracht in de markt wordt gezet en waarbij partijen gelijke kansen hebben. Ook potentiële gegadigden van buiten de gemeente. Dit staat los van de bereidheid van lokale partijen. En die zin is er ook nauwelijks verschil tussen subsidiëring en aanbesteding. We hebben dit in de tekst van het voorstel verder verduidelijkt. Dit advies is overgenomen en al opgevolgd. Voor de voorbereiding van de aanbesteding is inmiddels een groot aantal organisaties in de sociale basis uitgenodigd om aan te geven wat zij belangrijk vinden in de samenwerking met de sociale teams en wat zij op hun beurt de sociale teams te bieden hebben. Deze input verwerken we in het bestek. Het gaat onder andere om onderwijs en kinderopvang, wijkzorg, huisartsen, GGD (JGZ 0-18), woningcorporaties, Senzer, aanbieders van cliëntondersteuning en subsidiepartners in het voorliggend veld zoals LEVgroep, Humanitas, Novadic Kentron, Jibb+, Halt en GGZ OB. We zullen op basis van de marktconsultatie bepalen of we overgaan tot een openbare of niet openbare aanbesteding. De keuze is vooral afhankelijk van het aantal geïnteresseerde partijen dat zich meldt voor de marktconsultatie. Is dit aantal gering, dan voegt een nadere selectie weinig toe. De keuze van de gunningscriteria staan hier overigens los van. Zoals we ook al eerder aangaven zal gunning primair op basis van kwaliteit plaats vinden.

Mocht u de keuze van een aanbestedingstraject handhaven dan is het formuleren van de uitvraag van groot belang en adviseren wij de organisaties in het “voorliggend veld” vooraf te betrekken om de kans op een goede aansluiting in de toekomst te vergroten

Wij adviseren om in ieder geval niet te kiezen voor een openbare aanbesteding waar de prijs vaak een te grote doorslaggevende rol heeft, maar allereerst een selectie te doen van partijen die een inschrijving mogen doen, zodat de kwaliteit een grotere rol speelt in de afweging. Wij adviseren te kiezen voor een termijn van minimaal vier jaar met mogelijkheid tot verlenging.

We zijn voornemens een langdurig commitment aan te gaan. De transformatieopgave vraagt hier ook om. Daarbij denken wij ook aan een constructie met de mogelijkheid van tussentijdse verlenging(en).

Gemeente Helmond PSD november 2020

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/9566793/1