Oplegnotitie wijzigingen Wgr

Gezamenlijke toelichting bij: Raadsvoorstel 86 - Voorstel tot wijziging van de gemeenschappelijke regeling MRE Raadsvoorstel 87 - Wijziging gemeenschappelijke regeling GGD Brabant-Zuidoost Raadsvoorstel 88 - Voorstel tot wijziging van de gemeenschappelijke regeling ODZOB Raadsvoorstel 89 - Aanpassing Gemeenschappelijke Regeling Veiligheidsregio Brabant-Zuidoost Ontwerpregeling Gemeenschappelijke Regeling Veiligheidsregio Brabant-Zuidoost De raadsvoorstellen 86, 87, 88 en 89 hebben een gedeelde aanleiding. Dit maakt het opportuun deze voorstellen tijdens de adviescommissie onder één agendapunt te behandelen. De wijze van agendering tijdens de raadsvergadering van 31 oktober 2023 is nog niet bekend. Gedeelde aanleiding Op 1 juli 2022 is de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) gewijzigd, met als doel om de democratische legitimatie van gemeenschappelijke regelingen te versterken. Met de wijziging zijn enkele nieuwe instrumenten in de Wgr geïntroduceerd om de gemeenteraden meer in positie te brengen. De wetswijziging vereist een aanpassing van álle gemeenschappelijke regelingen. Dit moet zijn gerealiseerd vóór 1 juli 2024. Op agenda van de Adviescommissie Inwoners van 10 oktober 2023 en de raadsvergadering van 31 oktober 2023 staan 4 raadsvoorstellen, voor de gemeenschappelijke regelingen MRE, GGD, ODZOB en VRBZO.

De gemeenschappelijke regeling Senzer is eind 2022 al aangepast (Raadsvoorstel 68) waarin ook de wijzigingen in de Wgr zijn meegenomen. Voor de gemeenschappelijke regeling Blink wordt eerst een businesscase opgesteld naar aanleiding van de BDO rapportage strategisch advies GR Blink (Raadsinformatiebrief 59). Wijzigingen in de wet die rechtstreeks doorwerken in gemeenschappelijke regelingen De volgende wijzigingen in de Wgr zijn al met ingang van 1 juli 2022 in werking. Deze wijzigingen zijn doorgaans nu ook overgenomen in de voorstellen tot wijziging, maar er is geen ruimte om hier van af te wijken. De Wgr prevaleert. 

 

 

De raden krijgen de mogelijkheid zienswijzen in te dienen bij het aangaan of wijzigen van een gemeenschappelijke regeling; in de zienswijze kunnen de raden inhoudelijk reageren op het voorstel en suggesties voor aanpassingen in brengen. De termijnen in de P&C cyclus zijn aangepast, zodat raden een termijn van 12 weken hebben (i.p.v. 8) voor het indienen van een zienswijze op de ontwerpbegroting van de regeling. Het bestuur van de gemeenschappelijke regeling dient een terugkoppeling te geven aan de raden op ingediende zienswijzen voordat zij een definitief besluit nemen; de terugkoppeling geschiedt doorgaans door toezending van de nota van zienswijzen voordat een besluit door het bestuur van de regeling genomen wordt. De raden krijgen de mogelijkheid om het Algemeen Bestuur van een regeling te verzoeken een gemeenschappelijke adviescommissie in te stellen. Het bestuur van een gemeenschappelijke regeling krijgt een actieve informatieplicht naar de raden.

Wijzigingen in de wet waarvan de concretisering wordt overgelaten aan de betrokken partijen, en andere wijzigingen Bij de volgende wijzigingen in de Wgr was de gedachte dat er samenwerkingsverbanden zijn in alle soorten en maten en dat de aanpassingen afgestemd moeten worden op de specifieke omstandigheden van dat samenwerkingsverband. Daarom is de tijd geboden tot 1 juli 2024 om de regelingen aan te passen op deze open bepalingen alsook aan te passen op de wijzigingen met een rechtstreekse werking. In de Wgr is opgenomen dat een regeling bepalingen moet bevatten:  

 

omtrent besluiten waarover de raden een zienswijze naar voren kunnen brengen (voor zover niet al verplicht, bijvoorbeeld voor de begroting); omtrent de wijze waarop ingezetenen van de deelnemende gemeenten en belanghebbenden bij de voorbereiding, uitvoering en evaluatie van beleid op grond van de regeling betrokken worden ("inspraak"); omtrent de evaluatie van de regeling; omtrent de gevolgen van uittreding, waaronder bepalingen omtrent de gevolgen voor het vermogen van de regeling als rechtspersoon.

In de afzonderlijke raadvoorstellen wordt toegelicht hoe door het betreffende samenwerkingsverband wordt voorgesteld hier invulling aan te geven. Daarnaast is de gelegenheid benut om ook andere wijzigingen die nodig worden geacht mee te nemen in de nu lopende procedure. Het zijn met name de invulling van deze open bepalingen en andere wijzigingen waar de zienswijze / reactie zich op zou moeten richten. Raadsvoorstellen 86, 87, 88 en 89: de raden krijgen de mogelijkheid te reageren op voorgestelde wijzigingen in de regelingen Zoals al aangegeven bij de 1e bullit van de wijzigingen die rechtstreeks doorwerken: door de wijziging van de Wgr moeten raden van deelnemers aan gemeenschappelijke regelingen voortaan eerst de mogelijkheid krijgen te reageren op een wijziging van de regeling. Dit is een nieuwe zienswijze procedure die verplicht is voor regelingen die door colleges worden getroffen zoals GGD, ODZOB en VRBZO. De procedure is niet verplicht voor gemengde regelingen zoals MRE. Echter, het Algemeen Bestuur MRE heeft op 21 december 2022 besloten om de deelnemende gemeenten de gelegenheid te geven tot reactie op de voorgestelde wijziging. Een van de voorstelde wijzigingen in de GR MRE is om de mogelijkheid tot reactie ook bij toekomstige wijzigingen toe te passen.

Volgens de nieuwe bepaling in de Wgr kunnen de raden van de deelnemende gemeenten bij de colleges van burgemeester en wethouders hun zienswijze over het ontwerp van de regeling naar voren brengen. Het zijn immers de colleges die de regeling gaan treffen of wijzigen en daarover gaan besluiten. Het verschil met de gebruikelijke zienswijze op de jaarlijkse begroting van een GR is dat het Algemeen Bestuur uiteindelijk het besluit over de begroting neemt. Dus wordt de zienswijze van de raad op de begroting gericht aan het Algemeen Bestuur. Echter omdat het Algemeen Bestuur van elke regeling wel een procesrol vervult in de vrijgave van de ontwerpen en later de definitieve voorstellen heeft dit in de voor iedereen nieuwe procedure geleid tot verschillende verzoeken in de aanbiedingsbrieven vanuit de gemeenschappelijke regelingen:

   

Raadsvoorstel 86 – MRE - het verzoek is gedaan vanuit het Dagelijks Bestuur aan de colleges en raden om een reactie te geven Raadsvoorstel 87 – GGD- het Algemeen Bestuur verzoekt om de zienswijze van de raden Raadsvoorstel 88 – ODZOB - Het Dagelijks Bestuur verzoekt om het standpunt van het college ten aanzien van de door de raad bij het college ingediende zienswijzen Raadsvoorstel 89 - Veiligheidsregio – Het Algemeen Bestuur vraagt aan de colleges de raden in de gelegenheid te stellen een zienswijze naar voren te brengen, door tussenkomst van de colleges

Ongeacht deze verschillen in de uitvraag en het dictum bij elk voorstel, die hiermee samenhangen, is de essentie hetzelfde, namelijk dat de reacties van de raden samengebracht en meegenomen kunnen worden in de definitieve voorstellen. De strekking van de afzonderlijke raadsvoorstellen is dat wordt ingestemd met de voorgestelde wijzigingen. Er is dan geen aanleiding tot het uitbrengen van een zienswijze, dan wel is het voorstel de instemming kenbaar te maken. Het vervolg: de gebruikelijke instemmings- en vaststellingsprocedure Collegeregelingen: GGD, ODZOB en VRBZO. Eventuele zienswijzen worden door het Dagelijks Bestuur en Algemeen Bestuur van de regeling betrokken bij het opstellen van de definitieve ontwerpregeling. De definitieve ontwerpregeling zal door het Algemeen Bestuur vervolgens aan de colleges worden aangeboden met het verzoek de gewijzigde regeling te treffen. De colleges kunnen hiertoe pas overgaan na verkregen toestemming van de eigen gemeenteraad. Het is niet toegestaan de zienswijze- en toestemmingsprocedure samen te voegen. Dat betekent dat de raden later (volgens de planning begin 2024) de gewijzigde gemeenschappelijke regeling nogmaals krijgen voorgelegd om die toestemming te geven. Volgens de wet kan die toestemming slechts worden onthouden wegens strijd met het recht of het algemeen belang.

Er is dan dus geen ruimte meer voor amendementen of wijzigingen anderszins op de regeling zoals die dan definitief komt te luiden. Uiteindelijk dienen er 21 volstrekt identieke instemmingsbesluiten te liggen van de 21 colleges respectievelijk toestemmingsbesluiten van de gemeenteraden. Pas dan treedt de gewijzigde gemeenschappelijke regeling in werking door publicatie in het gemeenteblad van de gemeente waar de regeling statutair is gevestigd. Gemengde regeling: MRE Voor de gemengde regeling MRE geldt dat eventuele reacties door het Dagelijks Bestuur en Algemeen Bestuur van de regeling worden betrokken bij het opstellen van de definitieve ontwerpregeling. Dezelfde procedure als hierboven geldt wat betreft het treffen van de regeling door het college. Echter vanwege het karakter van een gemengde regeling zal het raadsvoorstel tevens voorzien in het treffen van de regeling door de raad zelf.