GL VVD HH 2022.04.08 Gemeente Helmond Formatiegesprekken

Verslag van formatiegesprek VVD, GL en HH, gemeente Helmond op 8 april, via TEAMS, 15.00-16.00 uur

Aanwezig:

De heer Tuerlings en mevrouw Dortmans (GL) De heren Manders en De Greef (VVD) De heren Boetzkes, Rieter en Van de Werff (HH)

(In)formateur: Toehoorder:

De heer Lintmeijer De heer Tielen

Notulen:

Mevrouw Vernooij (Notuleerservice Nederland)

De heer Lintmeijer meldt dat de heer Tielen als toehoorder aanwezig is bij het gesprek en dat er een onafhankelijk notulist is. Na meerdere gesprekken is door HH en VVD een grote voorkeur uitgesproken voor een 3+1-variant die niet de voorkeur heeft van GL en van andere partijen die zijn gepolst. De heer Van de Werff heeft begrepen dat dat er niet veel enthousiasme is voor de 3+1-variant, maar een goede en duidelijke verklaring hiervoor is niet gekomen. Hij meent dat dit het moment is om deze te geven, nu de drie partijen bij elkaar zitten met een neutrale voorzitter. De heer Tuerlings stelt dat de verklaring zowel programmatisch als getalsmatig is. De eerste is voornamelijk het verschil tussen VVD en GL. De tweede is dat met de 3+1-variant GL op 10 raadsleden zou uitkomen en VVD en HH samen op 11 raadsleden. Voor GL is dit niet acceptabel. De heer Boetzkes wijst erop dat HH een eigen partij is met een eigen programma. Hij hoopt dat vandaag met open vizier als drie partijen het gesprek kan worden gevoerd. De heer Manders is benieuwd welke mogelijkheden GL ziet, waarbij er vanuit wordt gegaan dat deze drie grootste partijen in het college komen waarmee recht wordt gedaan aan de verkiezingsuitslag. Mevrouw Dortmans heeft de indruk gekregen dat VVD en HH de afgelopen tijd veelvuldig overleg hebben gevoerd en intensief met elkaar optrekken.

Uit de informatieronde van de heer Lintmeijer zijn twee varianten naar voren gekomen die aanvankelijk het onderzoeken waard waren: de 3+1-variant en een variant waarbij een of meerdere aanpassingen worden gedaan aan de huidige coalitie die nog steeds de meerderheid heeft en waar meerdere partijen ook op hebben gewezen. De 3+1-variant ligt niet exclusief op tafel. De heer Lintmeijer heeft geconcludeerd dat meerdere fracties hebben aangegeven dat voortbouwen op de huidige coalitie aantrekkelijker zou zijn dan de 3+1-variant. De heer Boetzkes weerspreekt dat HH veelvuldig met VVD heeft gesproken. Afgelopen woensdag is voor het eerst inhoudelijk contact gelegd met VVD over het vormen van een coalitie. Hij vraagt zich af waarop is gebaseerd dat HH niet constructief het gesprek zou willen aangaan en hij is benieuwd waar de breekpunten liggen. Naar aanleiding van de tweede vraag heeft hij van de heer Lintmeijer begrepen dat er geen breekpunten liggen waardoor hij denkt dat de 3+1-variant weer een reële optie is en stelt dat gezocht zal moeten worden naar common grounds. Mevrouw Dortmans herhaalt dat de 3+1-variant voor geen enkele andere partij de beste variant is.

1

De heer Manders vraagt welke optie GL ziet met HH en VVD samen, ervan uitgaande dat programmatische verschillen worden overbrugd. Mevrouw Dortmans memoreert dat VVD uitgaat van een situatie waarbij VVD twee wethouders levert, evenals GL en vervolgens HH en een andere partij ieder één. Voor deze variant is echter geen meerderheid. De heer Manders heeft aangegeven dat zou worden uitgegaan van gelijkwaardigheid. Naar aanleiding van eerdere overleggen is gesproken over zeven wethouders, maar ook vijf wethouders was bespreekbaar. De heer De Greef bevestigt dit. De heer Lintmeijer heeft als informateur een redelijk gesloten front gevoeld voor de 3+1-variant. Voor de vierde partij heeft hij geen handen op elkaar gekregen. Hij heeft twee fracties bereid gevonden om bij HH - dat programmatisch dichter bij GL staat - aan te sluiten, maar HH heeft duidelijk aangegeven alleen open te staan voor de 3+1-variant. De heer Rieter heeft eerder begrepen dat er meerdere partijen waren die wel geïnteresseerd waren in een 3+1-variant. Nu hoort hij dat hier geen ruimte voor was. De heer Lintmeijer maakt duidelijk dat hij bij deze variant heeft gekeken naar de linkse partijen, omdat dit voor de hand ligt voor GL. In het tweede gesprek heeft hij aangegeven dat 3+meer bespreekbaar was, maar HH heeft geconcludeerd dat dit geen optie was.

Hij heeft op basis van de grootste progressieve partij niet bij rechtse partijen gekeken. Vanwege de vertrouwelijkheid wil hij niet in detail ingaan op de gesprekken die hij heeft gevoerd. De heer Manders herhaalt zijn vraag wat de mogelijkheden zijn op basis van gelijkwaardigheid. Mevrouw Dortmans wijst erop dat VVD steeds het punt van gelijkwaardigheid aanhaalt, maar eerder heeft zij al gezegd dat GL de grootste is op basis van de uitslag van de verkiezingen. GL voelt zich in de 3+1-variant niet gelijkwaardig en HH vindt de optie om door te gaan, met aanpassingen, met de huidige coalitie niet acceptabel. Dan komt het moment om andere mogelijkheden te onderzoeken en het is ook tijd om zo spoedig mogelijk met een bestuur aan de slag te gaan. De heer Van de Werff vraagt hoe men staat tegenover het voorstel van 3+2. De heer Lintmeijer merkt op dat VVD al heeft laten weten dit geen optie te vinden. De tweede afwijzing door HH is heel slecht gevallen bij veel partijen. Hij zal nu niemand meer mee krijgen in een constructie van HH met VVD en twee extra partijen. De heer Rieter meent dat de 3+2-variant nooit is onderzocht. De heer Lintmeijer herhaalt dat de VVD duidelijk heeft aangegeven dit geen optie te vinden. De heer Manders zegt dat hij naar aanleiding van dit voorstel heeft aangegeven graag een gesprek met GL, HH en VVD te voeren over de 3+2-variant.

De heer Lintmeijer gaf volgens hem vervolgens aan dat creatief moest worden gedacht en toen is het idee geopperd van 3+2 met 5 wethouders waarbij toch sprake zou zijn van gelijkwaardigheid. Vervolgens heeft VVD gewacht op het gesprek met HH en GL dat nu plaatsvindt. De heer Lintmeijer heeft een andere beleving van dit gesprek. In een tussenbericht aan de raad zijn de posities en vertrekpunten uiteengezet (onder andere van 3+1 en een aanpassing van de huidige coalitie). Hierop zijn reacties ontvangen. Aangezien GL inhoudelijk meer aanknopingspunten heeft met HH is dit prioriteit in het verdere onderzoek geweest. Helaas is dit niet gelukt. Voor GL is het geen hard punt dat iedereen twee wethouders heeft. Wellicht is het ook mogelijk dat alle partijen een wethouder leveren.

2

Mevrouw Dortmans denkt dat GL duidelijk heeft gemaakt dat de 3+1-variant geen optie is terwijl is gebleken dat dit nog steeds voor VVD en HH de ideale variant is. De heer Boetzkes stelt dat HH niet zozeer aan de 3+1-variant vasthoudt. HH vindt het belangrijk dat de verkiezingsuitslag tot uiting komt in de coalitie en wellicht zijn de drie partijen die nu bijeenkomen zijn “tot elkaar veroordeeld”. De heer Lintmeijer wijst erop dat ook voor de 3+2-variant geldt dat partijen ook met elkaar moeten willen. De heer Boetzkes heeft begrepen dat de 3+1-variant geen optie is omdat VVD breekpunten op tafel heeft gelegd. Het blijkt nu dat dit niet het geval is en dat besturen met deze drie partijen wel degelijk een optie is. De heer Lintmeijer werpt tegen dat hij het woord breekpunten heeft gebruikt. Hij heeft gezegd dat VVD heel stellig was in de opstelling hetgeen de speelruimte kleiner maakt. De heer Rieter zegt dat niet duidelijk is gecommuniceerd aan HH dat 3+2 geen optie was voor VVD. Aan de kiezers is moeilijk uit te leggen dat er niet alles aan is gedaan om de drie grootste partijen aan tafel te krijgen en hij benadrukt dat HH en VVD nog geen deuren hebben dichtgegooid. Mevrouw Dortmans stelt dat, los van de verkiezingsuitslag, uiteindelijk het doel is om te komen tot een meerderheid voor de coalitie en het college. Overigens zijn er meerdere verkiezingswinnaars.

Er is een meerderheid met de huidige coalitie die voortgezet zou kunnen worden. Om recht te doen aan de verkiezingsuitslag kunnen hier wijzigingen in worden opgenomen. De heer Tuerlings zegt dat niet alleen aan de verkiezingsuitslag recht moet worden gedaan, maar ook aan de programmatische uitslag. GL zag geen heil in de 3+1-variant. Andere partijen vonden de 3+2-variant geen optie. Als vervolgens partijen worden gepolst die verder van GL afstaan, wordt programmatisch geen recht gedaan aan de uitslag. Dit maakt dat de 3+2-variant ook niet acceptabel is voor GL. De heer Van de Werff concludeert dat GL onwrikbaar is. De heer Lintmeijer herhaalt dat hij echt voorstellen heeft gedaan voor een coalitie met HH en hiervoor zijn nek heeft moeten uitsteken. Deze zijn echter afgewezen door HH met het argument van de voorkeursvariant 3+1. De heer Van de Werff hoort VVD en HH inschikken, maar GL ziet alleen obstakels. Mevrouw Dortmans licht toe dat in de twee opties die HH zijn voorgelegd wel degelijk ruimte is gevonden en is geprobeerd recht te doen aan de verkiezingsuitslag. Tot twee keer toe heeft HH nee gezegd met het argument dat de voorkeursvariant 3+1 is. GL voelt inderdaad geen ruimte meer. De heer Rieter betreurt het dat wordt geconstateerd dat partijen die de coalitie rond moeten maken de deuren hebben dichtgegooid.

Hij denkt dat andere partijen zeker bereid zijn om aan te sluiten met HH. Hij had graag in het tussenverslag gelezen dat 3+1 geen optie was. De heer Lintmeijer stelt dat in het verslag staat dat 3+1 leidt tot grote politieke verschillen. De heer Boetzkes meent dat duidelijk gemaakt had moeten worden dat 3+1 geen optie was. HH is bereid om te kijken naar de 3+2-variant om recht te doen aan verkiezingsuitslag. De heer De Greef denkt dat VVD heel duidelijk heeft gemaakt dat de wens bestaat om gezamenlijk op te trekken waarbij er een voorkeur is voor de 3+1-variant, maar ook andere opties niet zijn uitgesloten. De handreiking om samen te zoeken naar mogelijkheden is onbeantwoord gebleven. Hij betreurt het dat niet is gezocht naar mogelijkheden om er samen uit te komen.

3

De heer Lintmeijer legt uit dat dit gesprek niet eerder is gevoerd, omdat in zijn optiek VVD en HH hebben vastgehouden aan het uitgangspunt van 3+1 en geen ruimte is gevoeld voor een andere combinatie. Daarna wordt bekeken hoe binnen de huidige coalitie kan worden gevarieerd op basis van programmatische overeenkomsten. De heer Manders concludeert dat dit gesprek is bedoeld ter afronding en hij wenst de informateur veel succes met de onderhandelingen. De heer Van de Werff heeft eerder gesproken over een sprokkelcoalitie. Hij wenst de informateur succes met sprokkelen. De heer Lintmeijer erkent dat het niet makkelijk zal zijn. De heer Boetzkes blijft erbij dat HH en VVD zich constructief hebben opgesteld en bij GL wordt dit niet gezien. De heer Rieter wil duidelijk maken dat dit gesprek niet is gevoerd op initiatief van GL.

4