Fanfare De Vooruitgang Stiphout - Monumentale woningen en schuur Dorpsstraat 9-11

Veestraat 2.

De Gruyter. Winkel. 1917. Architect: W.G. Welsing. Bouwstijl: Engels historisme, met invloeden van Jugendstil. Gevel grotendeels vakwerk, links en rechts velden van overhoeks gemetseld basteen. Op de begane grond, betegelde hoekitsenen met het bekende 'De Gruyter' decor. Gegelazuurde tegels, blauw en goud. Op de eerste verdieping groep van ramen met zware kalven, keperbogen, glas-in-lood. Hetzelfde thema herhaalt zich in het klein op de tweede verdieping. Zadeldak, rode verbeterde Hollandse pannen. Architectuurhistorisch belang. Herkenbare stijl van winkelketen. Foto's 531; 532.

Veestraat 46. Hoek Kanaaldijk NO; een blok. Zie Havenweg 6. 1926. Bouwstijl: Zakelijk expressionisme. Architectuurhistorisch belang. Foto 538. Veestraat 1.

Voorgaande functie(s): Woonhuis; winkel. Huidige functie: Woonhuis; winkel. 1934. Bouwstijl: Zakelijkheid.

82

Baksteen; op de begane grond aan de Kamstraat rollagen van strekken voor horizontaal decoratief effect; op eerste verdieping kops verband met doorlopende, terugliggende voegen; halfsteens verband met terugliggende voegen op tweede verdieping. Op de hoek, Gebruik van overhoekse erker met stalen vliesgevel over twee lagen: een aan de linker kant van de voorgevel, vijf langs de zijgevel. Stalen kozijnen; balkon aan voorgevel met horizontale buisroeden. Aan de achterkant, afgeronde sluiting van uitbouw met vensterband. Schilddak met brede overstek, rode romaanse pannen. Aanbouwen achter met verspringende nokhoogte. Drielaags. Lange gevel aan de Kamstraat. Bijzondere vormgeving. Foto 539.

Veestraat 23a. Voorgaande functie(s): Woonhuis. Huidige functie: Winkel. 1919. Bouwstijl: Eclecticisme. Kern: XIX ?. Baksteen, gepleisterd met horizontale schijnvoegen. Gestucte vensterüjsten met afgeronde hoeken en kuiven; T-ramen. Schilddak, nieuwe dakdekking. Tweelaags. Straatbeeldtyperend. Foto 544. Veestraat 25. Voorgaande functie(s): Woonhuis. Huidige functie: Winkel. 1882. Verbouwing: XX. Handgevormd baksteen, geschilderd. Segmentbogen; bovenlichten glas-in-lood. Winkelpui nieuw. Schilddak, dakkapel met tandlijst, Muidenpannen. Tweelaags, vier vensterassen. Straatbeeldtyperend. Foto's 545; 546.

Veestraat 3. Woonhuis; winkel, ca. 1850. Bouwstijl: Eclecticisme. Baksteen, gepleisterd. Eerste verdieping: openslaande ramen, bovenlichten met verbrede middenroede, smeedijzeren balkonhekken met neo-barok motief. Architectuurhistorisch belang (een van de weinige overblijvende gevels met dit venstertype). Straatbeeldtyperend. Foto 539-

Veestraat 25.

Pakhuis, na 1900. Baksteen. Houten luiken. Asymmetrisch gebroken dak. Ligt aan de Kegelbaan. Drielaags. lndustrieel-archeologisch belang. Foto 546.

Veestraat 9.

Voorgaande functie(s): Woonhuis. Huidige functie: Winkel. Opdrachtgever: C. van Looveren. 1902. Bouwstijl: Invloed van neo-Renaissance. Baksteen, geschilderd. Cordon. Trapgevel. Midden op eerste verdieping, venster met rondboog, aanzet- en sluitstenen van natuursteen. Aan weerszijden vensters met segmentbogen. Tweelaags. Architectuurhistorisch belang. Straatbeeldtyperend. Foto 541.

Veestraat 31; Smalle Haven 7. Winkel; woonhuis. 1930. Bouwstijl: Nieuwe Haagse School. Baksteen, kruisverband. Bovenste gevelrand met decoratieve vertikale uitmetselingen. Op de hoek, kleine halfcirkelvormig uitbouw met balkonnetje. Vensters in groepen of samengesteld. Hoekuitbouw met horizontale roeden. Plat dak. Tweelaags. Brede gevel. Wasserij geweest. Voorbeeld van een, in deze periode en in deze plaats weinig gebruikelijke stijl. Foto 547.

Veestraat 11. Voorgaande functie(s): Woonhuis. Huidige functie: Woonhuis; winkel. ca. 1910. Bouwstijl: Eclecticisme, met elementen van neoRenaissance. Baksteen; speklagen van gele strengperssteen. Ondiep risaliet met puntgevel, kleine uitkragende schouders. Rondboog vensters met tegeldecoratie (bruin) in ontlastingsbogen, Tramen; uitgemetselde aanzetten met natuursteen. Rondboogvenster in top met natuurstenen aanzet- en sluitstenen, drieruits bovenlicht. Schilddak met plat, lei in Maasdekking. Architectuurhistorisch belang. Foto 543.

Veestraat 35. Voorgaande functie(s): Woonhuis; winkel. Huidige functie: Winkel. ca. 1925. Bouwstijl: Mengvorm van functionalisme en traditionalisme. Baksteen, metselwerk met pilasters en uitsparingen, het bovenste deel als hoog fries. Op eerste verdieping hoge T-ramen met glas-in-lood bovenlichten, op de tweede verdieping, kleinere openslaande ramen, aanzetstenen van natuursteen. Plat dak. Geheel regelmatige gevelindeling. Drielaags. Vier vensterassen. Voorbeeld van een, in deze periode en in deze plaats weinig gebruikelijke stijl. Foto 548.

Veestraat 19.

Pakhuis. ca. 1910.

Veestraat 41. Voorgaande functie(s): Woonhuis. Huidige functie: Winkel, ca. 1870. Bouwstijl: Elementen van Jugendstil. Baksteen, gestuct, op de eerste verdieping horizontale schijnvoegen. Hoeklisenen op begane grond met bovenaan Jugendstil motieven. Zesruits schuiframen. Schilddak met

Baksteen. De twee openslaande deuren in het midden zijn vervangen door Franse deuren achter een balkon. Plat dak. Drielaags. Ligt aan de Kegelbaan, lndustrieel-archeologisch belang. Foto 543.

83

plat. Twcclaags. Drie vensterassen. Architectuurhistorisch belang. Foto 549-

Warandelaan 11. Woonhuis. ca. 1910. Bouwstijl: Traditionalisme. Verbouwing: 1919. Baksteen. Draairamen, kleine roedeverdeling, luiken. Zadeldak, rode verbeterde Hollandse pannen, nok evenwijdig aan straat, overstek. Huis voor bediende. Architect volgens mondelinge informatie J.W. Hanrath. Architectuurhistorisch belang. Foto 555.

Veestraat 49. Voorgaande functie(s): Woonhuis. Huidige functie: Winkel, ca. 1890. Bouwstijl: Elementen van neogotiek. Baksteen. Puntgevel over de linker deel van de gevel, klimmende trapfries in puntgevel, boogfries langs rechte deel. Segmentbogen met ontlastingsbogen. Schuiframen, bovenlichten met een band met kleine roedeverdeling. In de topgevel, venstertriplet onder driepas boog, de zijramen smal. Samengesteld zadeldak, verbeterde Hollandse pannen. Tweelaags plus ka plaag. Architectuurhistorisch belang. Foto 550.

Warandelaan l l a . Woonhuis. Fabrikantenvilla.Opdrachtgever: P. de Wit. 1927. Architect: C. J. Bezemcr. Bouwstijl: Engels landhuisstijl. Baksteen. Twee puntgevel. Bij de voordeur, lage krulmuren. Draairamen, op begane grond bovenlichten met kleine roedeverdeling. Onder luifel van voordeur, vensterdoublct met schouderbogen. Op eerste verdieping draairamen met kleine roedeverdeling, bloembakken. Samengesteld zeer hoog gebroken dak,dakkapellen op twee niveaus; shingles. Theehuisje. Grote tuin. Eenlaags plus twee lagen onder de hoge kap. Architectuurhistorisch belang. Foto 556.

Venstraat 2. Langgevelboerderij.

XIX d Baksteen. Gepleisterde plint. Ankers. Zesruits schuiframen. Betonnen stalramen. Zadeldak, nok evenwijdig aan straat. Gesmoorde Muidenpannen. Architectuurhistorisch belang. Foto 551-

Warandelaan 19. Woonhuis. Villa. Huis van familie van Asten (textielfabrikanten). 1953. Bouwstijl: Traditionalistisch landhuisstijl. Baksteen, bovendeel van gevel met tweevoudig overkragend vakwerk, geleed volume. Vensters in diverse formaten, glasin-lood, luiken. Terugliggende voordeur, portaal met korfboog. Samengesteld dak, hoofdvolume zadeldak met wolfeind, de rest zadeldaken. Lei in Maasdekking. Hoge, forse schoorsteen als architectonisch element gebruikt, met op halve hoogte een luifeltje. Grote tuin, lage tuinmuur met ezelsrug. Architectuurhistorisch belang. Foto 557.

Warandelaan ongenummerd. Begraafplaats. Familie Wesselman. Privé begraafplaats, 1976 eigendom van de gemeente Helmond geworden. Hardstenen palen, waarop de woorden RUST en PLAATS, smeedijzeren poort en hek. Oude geboomte. De graven zijn in het rond geplaatst, de rustplaats is door water omgeven. Sociaal-historisch belang. Gemeentelijk monument. Foto 552. Warandelaan 7. Die Haghe. Woonhuis, ca. 1915- Bouwstijl: Traditionalisme. Baksteen. Gemetseld uitgebouwd portaal met rondboog. Daarboven een balkon met gemetselde balustrade, de zijmuren naar voren uitzwenken. Op begane grond kruiskozijn, bovenlichten met kleine roeceverdeling, luiken. Eerste verdieping: draairamen, kleine roedeverdeling. Top van puntgevel : ovaal licht. Zadeldak, nok haaks op straat; tuile du Nord pannen. Dakapel. Uitbouw met lessenaarsdak. Tuin rondom. Heg vóór. Villa. Tweelaags. Architectuurhistorisch belang. Representatief voor stedebouwkundige inrichting. Foto 553.

Watermolenwal 2\ 3s 4; 5j 6| 7. Woonhuizen. (Prinzen en van Glabbeek, textielfabrikanten).Opdrachtgever: W.J.H. Prinzen. 1853. Bouwstijl: Neoclassicisme. Verbouwing: 1894. Baksteen, geblokt gepleisterd. Cordons. Zesruits schuiframen. Deuren van rabatdelen, tweeruits bovenlichten. Schilddak, een continu nok evenwijdig aan straat. Tweelaags, twee vensterassen, telkens twee aan twee symmetrisch geplaatst. Architectuurhistorisch, sociaal-historisch belang. Gemeentelijk monument. Foto 559Weg op den Heuvel 54; 54 a. Voorgaande runctie{s): Woonhuis; winkel. Huidige functie: Winkel; kantoor. ca. 1915. Bouwstijl: Overgangsstijl. Baksteen. Verband met klezoren. Rollaag ter hoogte van onderdorpels van eerste verdieping. Natuurstenen afwerking van gevelranden, kanteelachtige uitbouwsels op hoeken. Schuiframen, vierruits bovenlichten. Begane grond ver-

Warandelaan 9. Woonhuis. ca. 1915. Bouwstijl: Traditionalisme. Baksteen. Op begane grond en eerste verdieping, kruiskozijnen, bovenlichten met kleine roedeverdeling, onderluiken. Samengesteld dak, zadel- en tentdak. Tuin rondom. Heg voor. Verspringende volumes. Architectuurhistorisch belang. Representatief voor stedebouwkundige inrichting. Foto 554.

84

Wetsdmanlaan 20; 22. Woonhuis. ca. 1925. Bouwstijl: Traditionalisme. Baksteen, risaliet met puntgevel. Samengestelde ramen, erkers op begane grond. Hoog gebroken schilddak, met kruisend gebroken zadeldak, rode tuile du Nord pannen. Voorbeeld van een, in deze periode en in deze plaats gebruikelijke stijl bij dit type huis. Foto 566.

nieuwd. Zadeldak met wolfeind, gesmoorde verbeterde Hollandse pannen. Drielaags, brede gevel. Architectuurhistorisch belang. Foto 560. Weg op den Heuvel 9. Kantongerecht. 1906. Architect: W.C. Metzelaar. Bouwstijl: Elementen van neogotiek en eclecticisme. Baksteen, speklagen van strengperssteen en natuursteen (hoeken); plint van natuursteen; sierankers. Segmend>ogen met strengperssteen hanekammen, hardstenen kruiskozijnen; sluitstenen van natuursteen; ontlastingsbogen met baksteen polychromie; tegeltableau boven deur en raam in middenrisaliet; glas-in-lood nog aanwezig bij enkele bovenlichten. Schilddak met plat; tentdak op middenrisaliet; lei, M aasdekking; dakkapellen met gebogen fronton. Aanbouw in aangepaste stijl achter. Twee lagen plus zolderverdieping, vijf vensterassen. Metzelaar was destijds architect voor het ministerie van Justitie. Architectuurhistorisch belang (o.a. stenen kruiskozijnen). Gemeentelijk monument. Foto 561.

Wesselmanlaan 26; 28; 30; 32. Woonhuizen. ca. 1935- Bouwstijl: Traditionalisme. Groep van villa's met een traditionalistische bouwstijl en ruime tuinen, typerend voor de bebouwing langs de Wesselmanlaan. Straatbeeldtyperend. Foto 567. Wesselmanlaan 52. Woonhuis. Villa. ca. 1920. Bouwstijl: Traditionalisme. Baksteen, geschilderd. Friezen langs dakranden. Smalle draairamen met horizontale, roeden. Portaal met kettingboog. Zadeldak, lei in Maasdekking. Voorbeeld van een, in deze periode en in deze plaats gebruikelijke stijl. Foto 568.

Weidebeemd 20. Langgevelboerderij. ca. 1910.

Baksteen. Zesruits schuiframen. Vensters van bedrijfsdeel vernieuwd. Zadeldak, golfplaten. Documentair belang. Foto 562. Wesselmanlaan. Langs de Wesselmanlaan is tussen 1930 en 1940 een groot aantal villa's ontstaan. Het vormt een deel van de uitvalsweg naar Aarle-Rixtel. Voorbeelden van een, in deze periode en in deze plaats gebruikelijke stijl. Representatief voor lineair patroon. Foto 563.

Wesselmanlaan 7. Woonhuis. 1934. Bouwstijl: Elementen van expressionisme. Baksteen, kruisverband. Hoekuitbouw met octogonale sluiting en leien afwerking. Samengestelde ramen, portiek met rondboog op begane grond. Op eerste verdieping, balkon met bewerkte kolommen onder achthoekig tentdak. Tentdak, romaanse pannen. De hoekpositie (Wesselmanlaan-President Rooseveltlaan) is benadrukt door de vormgeving. Markante vormgeving en positie. Foto 569-

Wesselmanlaan 12. Woonhuis. 1925. Bouwstijl: Traditionalisme. Baksteen. Vierkante kolommen van zandsteen met Toscaanse profilering op diverse hoeken. Samengestelde vensters. Schilddak, rode verbeterde Hollandse pannen. Tuin rondom. Villa. Voorbeeld van een, in deze periode en in deze plaats gebruikelijke stijl. Foto 564.

Wesselmanlaan 17. Voorgaande functie(s): Woonhuis. Huidige functie: Woonhuis. 1928. Bouwstijl: Engelse landhuisstijl. Baksteen. Samengestelde ramen, draairamen met kleine roede verdeling, erker op begane grond. Samengesteld rieten dak, dakvensters op twee niveaus. Grote tuin. Voorbeeld van een, in deze periode en in deze plaats gebruikelijke stijl. Foto 570.

Wesselmanlaan 14; 16. Dubbel woonhuis. 1925. Bouwstijl: Traditionalisme. Baksteen, risaliet. Samengestelde ramen, erkers. Hoog mansarde dak, gesmoorde verbeterde Hollandse pannen, dakvensters. Asymmetrische opzet. Voorbeeld van een, in deze periode en in deze plaats gebruikelijke stijl bij dit type huis. Representatief voor stedebouwkundige inrichting. Foto 565-

Wesselmanlaan 33; 35Dubbel woonhuis. 1937. Bouwstijl: Elementen van Nieuwe Zakelijkheid. Ijsselsteen. Betonnen luifels bij ronde uitbouw. Stalen kozijnen, aan de ene kant vertikal lichtband met horizontale roeden. Op de hoeken, gebogen venster met kleine roeden over de gehele omtrek van de ombouw. Balkons met gemetselde borstwering. Balkondeuren met horizontale roeden. Schilddak, gesmoorde Romaanse pannen. Grote tuin.

85

Spiegelsymmetrische opzet. Tweelaags. Bijzondere, weinig voorkomende stijl in deze plaats en deze periode. Foto 571.

Handgevormd baksteen, verschillende kleuren; speklagen, cordons tussen begane grond en eerste verdieping, bloktandfries; middenrisaliet met tuitgevel, traptop; driedelig doorgangspoort met rondbogen, hardstenen aanzetstenen. Segmentbogen met boogvulling, schuiframen; deur met gietijzeren rooster (ca. 1900). Schilddak met plat, tuile du Nord pannen, dakkapellen met frontons. Hangkoepelgewelven. Aanbouw met schilddak; smeedijzeren hek op lage muur. Vanaf 1868 neutrale school (Wilhelminaschool) tot 1900; verbouwing J.B. Kam; 1900 fabrieksschool van Van Vlissingen. Poortgebouw. Verbouwing van J. W. Hanrath. Bechrijving gemeentelijke monumentenlijst: 'Dit pand in Neo-Renaissancestijl bestaat uit een opbouw boven drie bogen met een aanbouw en een centraal gelegen dwarsdeel. De tuitgevel heeft een trapaanzet. In het metselwerk zijn speklagen van donkerder baksteen verwerkt Het pand geeft toegang tot het park om het kasteel.' Sociaal-historisch en architectuurhistorisch belang. Gemeentelijk monument. Foto 578.

Wessetmanlaan 53. Woonhuis. Villa. Tweelaags, kelder. Opdrachtgever: Keulen Boex. 1938. Architect: W. van de Ven. Bouwstijl: Nieuwe Bouwen. Verbouwing: ca. 1955. Baksteen, gepleisterd. Plint van grootformatig baksteen. Aan de achterkant, uitbouw met ronding. Verspringende volumes en dakhoogten. Vensters met oorspronkelijke stalen kozijnen, aan de voorkant doorlopend over de gehele breedte van de kamer. Deels overdekt terras. Rond licht in lager woongedeelte. Borstweringen van terras, balkon en borde van horizontale stalbuizen. Traplicht met glas-in-lood, figuratieve motieven. Plat dak met overstek. Niveauverschil boven kelder, splitlevel woonkamer. Originele ingebouwde lage woonkamerkast. Op de eerste verdieping, openingen met rondbogen. Tuin met geboomte uit de bouwtijd. Voorbeeld van een, in deze periode en in deze plaats weinig gebruikelijke stijl. Foto's572; 573; 574.

Wilhdminalaan 2; 4. Dubbel woonhuis. Opdrachtgeven familie Wesselman. ca. 1905. Bouwstijl: Chaletstijl. Baksteen, gepleisterd behalve hoeken, strekken, bogen en plint. Middenrisaliet. Op de begane groend, serre-achtige uitbouw onder lessenaarsdak. Portiek onder rondboog, de twee ingangsdeuren onder rondboog, bovenlichten met kleine roedeverdeling; overeenkomstige ramen onder rondboog. Op de eerste verdieping, smalle en brede schuiframen, bovenlichten met kleine roedeverdeling, strekken. Vierkante zolderramen met kleine roedeverdeling. Samengesteld dak, zadeldak met wolfeind; rode verbeterde Hollandse pannen, consoles, windveren lanfgs dakrand van middenrisaliet. Herenhuizen. Tuin rondom. Architectuurhistorisch belang, gaaf voorbeeld. Foto 579.

Wezelstraat. Woonhuizen. 1922-1923. Architect: L. de Vries. Straatbeeldtyperend Sociaal-historisch belang. Foto 575.

De Wiel 4; 6; 8t 10; 12; 14, 16. Woonhuizen. Opdrachtgever: P. Helsper. 1930-1931. Architect: L. de Vries. Samenwerkend architect: A. Swinkels. Bouwstijl: Invloed van Amsterdamse School. Baksteen, terugliggende voegen. Betonnen sierelementen, in het bijzonder bij nr. 4 waterspuwers en twee vertikale groepen van blokken. Afwisselende gevelvormen (recht en punt). Schoorstenen maken deel uit van architectonische expressie. Bij de bredere vensters, samengestelde kozijnen, met smaller gedimensioneerde bovenlichten (glas-in-lood). Op de tweede verdieping. Groepen van vierkante ramen met bloembakken met horizontale roeden. Langwerpig zeshoekig traplicht bij nr. 8. Bij nr. 4, grote vensterpui in rondboogopening, met betonnen stootkussens aan weerszijden, erkers op eerste verdieping. Balkons met afbuigende scheidingsmuren. Samengesteld, romaanse pannen; bij nr. 4, plat dak, betonnen balkonluifel. Het blok vormt een duidelijk stedebouwkundig geheel. Architectuurhistorisch belang, bijzondere vormgeving. Foto's

Wilhelminalaan 6. Woonhuis. Landhuis, villa, ca. 1900. Bouwstijl: Chaletstijl. Baksteen, eerste verdieping gepleisterd, behalve hoeken, strekken, bogen en veldafgrenzingen. Baksteenmozaiek en klimmende friezen langs dakrand. Schoorstenen met getrapt uitgemetselde top. Samengestelde vensters, draairamen. Sommige vensters met luiken. Segmentbogen met schouders. Samengesteld dak, verspringende goot en nokhoogtes, houten consoles met schorren, rode kruispannen, pirons, dakkapellen. Tuin rondom. Gelede volumes. Architectuurhistorisch belang, gaaf voorbeeld. Foto 580.

576; 577. De Wiel 22. Voorgaande functie(s): Poortgebouw, school. Huidige functie: Kantoor en vergaderruimte. vóór 1830. Kern: 1868. Verbouwing: 1900, 1922. Bouwstijl: Neo-Renaissance.

Wilhelm inalaan 16. R.K. Pastorie. ca. 1890. Bouwstijl: Traditionalistisch, elementen van neoclassicisme.

86

Baksteen. Hoofüvolume met twee dwarse zijvleugels (H-plattegrond). Bijna symmetrische gevelindeling, rechts boogvormige uitbouw. Schuiframen, bovenlichten met kleine roedeverdeling. Erker op eerste verdieping links. In gevelpunten ovale lichten. Samengesteld zadeldak, lei in Maasdekking, kleine dakkapellen. Deel van groep van R.K. gebouwen aan de Kromme Steenweg. Architectuurhistorisch belang. Foto 581.

Willemitraat 2; 4; 6. Woonhuis. 1927. Architect: L. de Vries. Bouwstijl: Elementen van Engelse tuinwijkarchitectuur. Baksteen, bovendeel van gevel gepleisterd. In dak doorbrekende symmetrisch geplaatste puntgevels. Driezijdige erkeruitbouw, samengestelde vensters, kleine roedeverdeling (neoTudor). Zadeldak, nok evenwijdig aan straat, rode opnieuw verbeterde Hollandse pannen. Voor- en achtertuin. Zelfde type als Nassaustraat 11 t/m 15. Blok van drie, symmetrisch. Eenlaags plus kapverdieping. Straatbeeldtyperend. Foto 587.

Wilhelm inalaan 18. O.L. Vrouw ten Hemelopneming. R.K. Kerk. 1915. Kern: 1928. Architect: Jos Margry. Bouwstijl: Neobyzantijns. Aannemer: A. van Eupen. Baksteen. Uitgebouwd kerktoren, met drie geledingen, de twee ondersten hoog. Klein zijtoren. Priesterkoor en kapellen met ronde sluiting. Boogfriezen. Puntgevel met roosvenster. Rondboog vensters en nissen. Voorhal met rondboogportaien onder lessenaarsdak, centrale boog onder zadeldak (puntgevel). Zadeldak, lei in Maasdekking. Gebogen tentdak op torens. Centrale koepel op achthoekige basis. Schilddak op sacristie. Rechthoekig gelede pijlers. Brede koepelbogen met doorgang. Muur-, koepel en pendentief schilderingen van Charles Eyck. Neo-byzantijns altaar. Driebeukige kruisbasiliek met centrale koepel. Architectuurhistorisch belang. Gemeentelijk monument. Foto's 581; 582; 583.

Willemstraat 14; 16. Woonhuis. ca. 1925. Architect: L. de Vries. Bouwstijl: Elementen van Engelse tuinwijkarchitectuur. Baksteen, terugliggende voegen, rollaag op onderdorpelhoogte begane grond, siergevelrand, middenrisaliet. Deur met luifel (lessenaarsdak) - zijgevel. Samengestelde vensters, deels met kleine roedeverdeling. Zadeldak, schilddak op middenrisaliet, verspringende daklijst, rode opnieuw verbeterde Hollandse pannen. Zijuitbouw met plat dak. Nassaustraat 7;9 en Nassaustraat 16-18 is hetzelfde type.Straatbeeldtyperend. Foto 588. Willemttraat 7. Woonhuis. ca. 1925. Bouwstijl: Traditionalisme. Baksteen, gepleisterd. Samengestelde ramen, horizontale roedeverdeling op eerste verdieping en in zijlichten van ramen. Samengesteld zadeldak, gesmoorde verbeterde Hollandse pannen. Voor- en achtertuinen. Blok van middensrandshuizen. Straatbeeldtyperend. Foto 589.

Wilfaelmiiiakan20i22. Voorgaande functie(s): Woonhuis; werkplaats. Huidige functie: Woonhuis. 1920-1921. Bouwstijl: Traditionalisme. Baksteen. Draairamen, veelhoekig oog in gevelpunten. Houten hangluifèls boven ingangen. Samengesteld zadeldak; rode tuile du Nord pannen; dakkapellen. Eenlaags plus zolderlaag. Architectuurhistorisch belang. Foto 584. Wilhelminalaan 1; 3. Woonhuis. Villa. Drielaags, Opdrachtgever: familie Matthijsen. ca. 1905. Bouwstijl: Eclecticisme. Baksteen. Boogfriezen langs gevelranden en op zijgevel tussen begane grond en eerste verdieping. Trap in torentje met octogonale plattegrond. Zeer grote geleding van de volumes. Kruisvensters, bij sommige nog met glas-in-lood bovenlichten. Onderluiken met X kruizen. Voordeuren: een panelendeur met smeedijzeren rooster, houten hanghiifel, een andere deur onder luifel met lessenaar. Strekken met hardstenen aanzetstenen. Gevarieerde vensteropeningen, sommige met rondbogen andere met segmentbogen, ander rechthoekig. Balkons met gemetselde borstweringen, met rondboognissen. Samengesteld dak, gesmoorde kruispannnen, pirons, schoorstenen met spaarvelden en bekroning met keperlijsten. Bijzondere vormgeving. Foto's 585; 586.

Willemstraat 13; 15Woonhuis. 1927. Bouwstijl: Traditionalisme. Baksteen, kettingverband, rollaag op hoogte van onderdorpel eerste verdieping Smalle zijlichten aan een kant van samengestelde ramen met horizontale verdeling, even de twee zijlichten van de voordeur en het dalevenster. Schilddak met lager zijschilden, afgeschuinde leien in Maasdekking. Hoek Julianalaan 45. Straatbeeldtyperend. Foto 590. Wolfttraat. Sociaal-historisch belang. Straatbeeldtyperend. Foto 591. Zuid KoninginnewaJ 46; 48. Voorgaande functie(s): Oorspronkelijke functie onbekend. Huidige functie: Winkel; opslag. Kern: XV11I. Handgevormd baksteen, gepleisterd. Achtergevel ongepleisterd. Kozijnen deels oorspronkelijk. Achtergevel vrijwel

87

blind. Zadeldak, gesmoorde Hollandse pannen. Tweelaags. Architectuurhistorisch belang. Foto 592.

Heiland tot 1937. Opdrachtgever: 1870 fraters van Tilburg. Aannemer: L. Noten (Helmond). Tweelaags plus souterrain en kapverdieping. Twee vensterassen per zijrisaliet, zeven vensterassen in middengedeelte. Architectuurhistorisch, cultuurhistorisch belang. Straatbeeldbepalend. Gemeentelijk monument (in behandeling). Foto 596.

Zuid KoninginnewaJ 50. Woonhuis; winkel. ca. 1910. Bouwstijl: Elementen van Jugendstil. Baksteen; begane grond geverfd, in het midden geplaatste kleine puntgevel, pleister met zonmotief. Op eerste verdieping openslaande ramen, in drie verdeelde bovenlichten waarvan de zijruiten in tweeën zijn verdeeld. Geloogde koetsdeur; pui met Jugendstil motieven (hout). Schilddak (aan een kant), sneldekpannen, houten consoles. Twee lagen plus woonzolder, vier vensterassen. Architectuurhistorisch belang. Foto 593.

Zeelenweg 3. Langgevelboerderij. 1907 Machinale baksteen; muizetandfries; sierankers. Zesruitse en vierruitse ramen, segmentbogen. Zadeldak, gesmoorde Muidenpannen op voorhuis, gesmoorde verbeterde Hollandse pannen op stalgedeelte. Uitbouw links; stal evenwijdig aan hoofdgebouw. Rij populieren. Daknok haaks op straat. Gevelsteen; dwarsdeel. Architectuurhistorisch belang. Foto 597.

Zuid KoninginnewaJ 60. Voorgaande fiinctie(s): Woonhuis; winkel. Huidige functie: Horeca,woning ca. 1930. Bouwstijl: Elementen van expressionisme. Baksteen; vertikaal siermetselwerk. Torenachtig hoekvolume. Openslaande ramen en kruiskozijnen. Schilddak met plat, tuile du Nord pannen. Markant hoekpand. Drielaags. Brede gevel. Representatief voor stedebouwkundige inrichting. Foto 594.

Zonnehof. Woonhuizen. Zie complex C 1919-1920. Architect: A. Otten. Bouwstijl: Traditionalisme. Eenlaagse huizen met voortuinen om een plein met een hofjeskarakter, met toegang via een poort. Representatief voor stedebouwkundige inrichting. Foto 598.

Zuid Koninginnewal 3; 5; 5 a. Voorgaande functie(s): Woonhuizen; winkels. Huidige functie: Woonhuizen. ca. 1935. Bouwstijl: Elementen van rationalisme. Baksteen, decoratief metselband langs gevelrand met naar boven stekend middengedeelte, met vertikale motieven; op de begane grond gemetselde pilasters met betonnen afdekking, portiek met frontonachtig motief, buitentrap naar eerste verdieping. Op eerste verdieping driezijdige erkers met daarboven lichten, op de tweede verdieping kleinere vensters. Plat dak. Drielaags, vier vensterassen. Architectuurhistorisch belang. Foto 595-

ZonnehofJtraaC Woonhuizen. Zie complex K. 1927-1928. Architect: A. Otten. Representatief voor stedebouwkundige inrichting. Foto 599.

Zuidentnat 4; 6) 8; 10. Woonhuizen. ca. 1905. Bouwstijl: Elementen van neorenaissance. Baksteen, gepleisterde plint. Vlaamse gevel (trap). T-ramen, deuren vernieuwd. Venster in trapgevel: rondboog met boogvulling. Gebroken zadeldak, nok evenwijdig aan straat (sneldekpan). Blok arbeidershuizen. Twee maal twee dubbele woonhuizen. Sociaal-historisch belang. Foto 600.

Zuid Koninginnewal 49. Mater Dei. Voorgaande functie(s): Fraterhuis; school. Huidige functie: School. 1873- 1875. Architect: H. van Tulder. Bouwstijl: Neogotiek. Baksteen, speklagen, cordons, keper- en tandfries langs gevelrand. Twee zijrisalieten met puntgevel, klimmend fries; torentjes met nissen boven aanzet en top van puntgevels. Terugwijkend gemetseld kruis in topgevels. Vensteropeningen met afgeschuinde neggen. Segmentbogen met hardstenen sluitstenen, waarop diamantkoppen. Zesruits draairamen met dubbele bovenlichten waarin overeenkomende roedeverdeling. Zadeldak, lei in Maasdekking. Drie dakkapellen met zadeldak, houten puntgeveltjes met uitgesneden driepas. Interieur gewijzigd, v.a. 1880 als school en woonhuis gebruikt door de Broeders van Maastricht; v.a. 1923 gedeeltelijk verhuurd aan de zusters van de Goddelijke

Zuiderstraat 42. Woonhuis, ca. 1910. Baksteen, staand verband, gepleisterde plint. Segmentbogen met boogvulling; draairamen; vierruits bovenlichten met verticale roeden. Schilddak, gesmoorde kruispannen, gestoken gootklossen. Vijf vensterassen, twee lagen. Architectuurhistorisch belang. Foto 601. Zuiderstraat 44. Woonhuis, ca. 1910. Baksteen, speklagen, sierankers. Segmentbogen, enkele glasin-lood bovenlichten. Zadeldak. Eenlaags plus zolderverdie-

88

ping, drie vensterassen. Voorbeeld van een, in deze periode en in deze plaats gebruikelijke stijl. Foto 602.

89

9.

LITERATUUR 100jaar Terwindt en Arntz. Helmond z.j. 50 jaar Begemann. Helmond 1939. Aa, J. van der, Aardrijkskundig woordenboek der Nederlanden. Gorinchem 1839-1851. Delen II 1840, V 1844, IX.1847. Afdeling Voorlichting van het Waterschap de Aa, Historische gegevens over de rivier de Aa en het ontstaan van het waterschap de Aa. 's-Hertogenbosch 1987. AJphen, P. van, 'Acht eeuwen Helmond als sociaal-economisch centrum van zuid-oost Brabant', Noord-Brabantii (1978), nr. 3, 191-202. Alphen, P. van, AJphen, A. van, Helmond van plaggehut tot paalwoning. Helmond 1978. Bakker, N., Verslag van het onderzoek naar verzuiling en verenigingsleven in Helmond. Amsterdam 1981. Barmentlo, H. D., e. a., (red.) Ter gelegenheid van het 100 jarig bestaan der Rijks HBS te Helmond Helmond 1967. Beersma, C. P. J., 'Helmond vanaf de twintiger jaren', Publieke Werken 34 (9 sept 1966, overdruk). Bladnr. 51 Oost Eindhoven. Topografische en Militaire Kaart van het Koninkrijk der Nederlanden, 1:50 000, verkenning 1840, druk 1853. Bladnr. 51 Oost Eindhoven. Topografische Karte der Niederlande, 1:50 000, 1941, Sonderausgabe. Blad 51 Oost Eindhoven. STIBOKA Bodemkaart.schaal: 1:50 000, PUDOC Wageningen. Bont, Cd., Het cultuurhistorisch landschapsonderzoek van het streekplangebied Midden en Oost-Brabant. Een historisch-geografische verkenning, Wageningenl990 . Boven, M. van, Giebels, H. M. T., Hertog, H.

den, Stiphout vanafhet begin. Hoofdstukken uit 825 jaar Stiphoutse geschiede-

nu. Stiphout 1980. Brochure Helmond 1934. Helmond 1934. Broertjes, J., 'De Aa bij Helmond', De Pottenkijkerl (1986), nr. 1, 20. Capel, W., 'Helmond in de greep van de cholera', Het Hagelkruis (1986), nr. 1, 28-30. Daru, M., Een verdwijnend industrielandschap. Inventarisatie van industrieel historische objecten te Helmond. Helmond 1989. Dekkers, J. M. J., Zegers, H. J. M.,. Helmond en omgeving, bodemgesteldheid en bodemgeschiktheid Wagcningen. z.j. Dussart, F., Structure agraire etpaysages ruraux dans la commune de Bakel (Brabant septentrional) Luik 1947. Frenken, A. M., Helmond in het verleden. 's-Hertogenbosch 1928-1929. , 'De kerken van Rixtel en Helmond', Bossche Bijdragen 2(1918-1919. Gedenkboek Marinus van Hout burgemeester van Helmond 1913-1937. Helmond 1937. Gedenkboek Van Vlissingen en co 1846-15>46: Helmond 1948. Gemeente Helmond, Algemeen structuurplan 1990-2015- Beknopte versie ontwerp. Helmond 1989. Geschiedenis der katoendrukkerij P.F. van Vlissingen. Helmond 1942. Goossens, G., 'Brouwhuis van gehucht op weg naar stadswijk', De Corridor! (1986), nr. 12, 4-7. Harkx, W. A. J., De Helmondse textielnijverheid in de loop der eeuwen. De grondslag van de huidige textiel industrie. Tilburg 1967. Harst, H. van der., 'Het orgel van de Sint-Lambertuskerk te Helmond', Het Orgelli (1977), 138-152. Heeren, J. ]. M., Geschiedenis van de rivier de Aa tot 1922. 1936.

, 'Voorgeschiedenis van Hatéma. deel l'.Helmond's Heemkroniék (1980), nr. 3, 127-131. Voorgeschiedenis van Hatéma. deel 2',Helmond's Heemkroniek (1980), nr. 4, 154-158.

90

, 'Voorgeschiedenis van Hatcma. deel 3',Helmond's Heemkroniek (1981), nr. 1, 22-26. , 'Voorgeschiedenis van Hatéma. deel 4',Helmond's Hcemkroniek (1981), nr. 2, 61-65Heijden, J. J. van, 'De GGD is dood, leve de GGD (van gemeentelijke naar gewestelijke gezondheidsdienst)'. De Vlasbloem 5 (1984). Heling, J. J. ]., 75 jaar technisch onderwijs in Helmond 1911-1986. Helmond 1987. De Helmondse ambachtsschool 25 jaar 1911-1936. Helmond 1937. 'Helmondse monumenten', Pottenkijker (1987), extra nr., 2-32. Hooff, G.van, '150 jaar metaalnijverheid in Helmond', in: Brommer, B., (red.) Ijzersterk mensenwerk. Helmond 1989. 109124. , Van Die Haghe tot Helmond West. Helmond 1988. , 'Helmond monumentaal', Helmonds Heem (1985), nr. 2, 40-45. , 'Helmonds arbeidsleven rond 1900', Helmond"s Heemkroniek (sept. 1978), 4-17. , 'Thomas Royakkers (1821-1898),een Helmondse architect, aannemer en fabrikant in de tweede helft van de negentiende eeuw, Helmonds Heem (1982), nr. 2, 34-45, nr. 3, 84-94, nr. 4, 112-123. Huibers,}., (red.) Een beeld van een kerkdorp, Mierlo-Hout. Mierlo-Hout 1984. Ingenieursbureau Beltman, 1870-1970, 100 jaar bouwkundig ingenieursbureau Beltman. Enschede 1970, Jacobs, P., 75 jaar Rode Kruis Helmond en omstreken 1914-1989 Helmond 1989. Jansen, P. P. F., Met gevouwen handen uit de mouwen. Onderwijs en industrialisatie in Helmond. Nijmegen 1984.

Jansen, T., Bedrijfimonumenten en overheid. Amsterdam 1988. Kattestaart, H. J. M., (red.) De Lambertus: stadskerk van Helmond. Helmond 1985. Kimmenade, M. van, (red.) Monumentenzorg zielzorg. Honderdjaar St. Trudokerk. Helmond 1984. Knol, C G., Helmond als industriecentrum. Helmond 1924. Kuijper, J., Gemeente-atlas van de provincie Noord-Brabant. l,eeuwarden 1869. Herdruk 1971 Groningen. Kuyper, P., Hoop ging in vervulling. Gedenkboek 1917-1957. Helmond 1957. Leeuwen, W. van, Langs oude kerken. Oostelijk Brabant. Baarn 1974.

Leideritz, W.J.M . De tramwegen van Noord-Brabant, Leiden 1978. Linden, D. van der., Een kasteel tussen fabrieken. Helmond 1955. Maarschalkerweerd, P. C. B., Waal, J. J. F., 'Helmond monumentaal. De gemeentelijke monumentenlijst', De Vlasbloem 6 (1985), 97-157. Nijhoff, G. van, Rapport inzake verbetering van het Eindhovensch Kanaal 's Gravenhage/ Brussel 1927. Oldendorf, A., Peperkorn, H., Ondanks tegenwind vooruit. Iets over de industriële ontwikkeling van Oostelijk Noord Brabant in de decaden tusschen de twee wereldoorlogen 1918-1940. z. pi. 1942. Otten, A., 'VanGemert naar Helmond; een weg uit de vergetelheid', Gemerts Heem (Gemert) 28 (1986), 109-115. Ouweling, H. N., Brouwhuis voorheen en thans-1400-1929. Asten 1929. Platte grond voor de Gemeente Helmond. 1: 5000, 1927 . PRS Gemeente Helmond. Monumentale!'Bjzondere bomen in Helmond.

Kaart 1: 10000, 1988

Rapporten en voorstellen betreffende de ontginning van woeste gronden in Nederland, deel I en II (s'-Gravenhage 1920 en 1921). (Koenders, M.), Regio Brabants Peelgebied Cultuurhistorische Inventarisatie Noord-BrabantyW/Vs-Hertogenbosch 1990.

91