Fanfare De Vooruitgang Stiphout - Monumentale woningen en schuur Dorpsstraat 9-11

Kanaaldijk N.W. 49. Voorgaande functie(s):Pakhuis; textielfabriek. Opdrachtgever: J.A. Bots. Huidige functie: Winkel. 1840. Handgevormd baksteen, in-en uirzwenkende zijgevels. Vensters met rondbogen, vernieuwd. Zadeldak, dakdekking vernieuwd. Spanten na een brand vervangen (door Polonceau spanten), lichten aan de achterkant aangebracht. Aan de achterkant is de vroegere calicofabriek van Raymakers aangebouwd. De calicofabriek is in '47 gebouwd, er zijn enkel twee rijen sheds nog aanwezig. Dit gebouw werd waarschijnlijk eerst gebruikt voor opslag. (Jaartallen fabriek (1730) 18411885). In 1862 werd het een blauwerverij van Raymakers. Later kwam er een confectie atelier en na 1936 de calico afdeling van Raymakers. Drie bouwlagen, zes vensterassen. Architectuurhistorisch en industrieel-archeologisch belang. Rijksmonument. Foto 's 266; 267.

Kanaaldijk N.W. 41) Steenweg 2. Lotichius bank Voorgaande functie(s): Bank. Huidige functie: Winkels. 1917. Architect: J.P. Fokker. Bouwstijl: Invloed van expressionisme. Verbouwing: 1990. Basteen, tijdens inventarisatie witgeschilderd. Hoektoren. Tramen. Ingang op hoek Sttenweg/Kanaaldijk. Schilddak met plat, gesmoorde verbeterde Hollandse pannen. Boogtentdak op hoektoren, piron. Twee lagen plus kap/troen. Twee haakse vleugels. Sociaal-historisch belang; beeldbepalend pand op strategisch plek. Foto 262. Kanaaldijk N.W. 43; 45. Voorgaande functie(s): Bank. Huidige functie: Kantoor. Opdrachtgever: Geldersche Credietvereniging. ca. 1915. Bouwstijl: In de trant van De Bazel. Verbouwing: 1929. Zeer brede gevel met twee risalieten. Pilasters. Hardstenen hoge plint. Hoge smalle vensters. Hardstenen dorpels. Schilddak met geleding, de risalieten volgend. Platte pannen. Forse gootconsoles boven de pilasters. Tweelaags. Hoge etages. Spiegelsymmetrische opbouw van gevel. Herhaling van thema met een brede en twee flankerende smalle traveeën. Architectuurhistorisch belang. Foto 263.

Kanaaldijk N.W. 61. Hoofdgebouw. Opdrachtgever: NVJ.A. Raymakers. 1926. Architect: S.L.A. Orie. Bouwstijl: Functionalisme. Verbouwing: ca. 1985, 1989. Constructeur: S.L.A. Orie. Betenskelet. Erkervormige uitbouw; gevel geheel gerenoveerd; de indeling is gerespecteerd, behalve bij de nieuw ingebouwde hoofdingang Plat dak. Het stramien van de kolommen is niet geheel regelmatig. Het gebouw is over de gehele lengte langs de Zuid-Willemsvaart gesitueerd. Vierlaags. Het oorspronkelijk bedrijf van de NV J.A. Raymakers dateert uit 1730. De basis voor het huidige bedrijf is in 1841 enl885 gelegd. Industrieel-archeologisch belang Foto's 268; 269.

Kanaaldijk N.W. 47. Voorgaande functie(s): Woonhuis. Huidige functie: Kantoor. 1835. Verbouwing: 1953, 1983. Bouwstijl: Neoclassicisme. Handgevormd baksteen, symmetrische gevel met middenrisa. liet, kroonlijst met klassieke profilering. Empire vensters met rondboogbovenlichten en hoekpalmetten. Deur met pilateromlijsting en bovenlijst, rond en amandelvormig kussens in panelen, bovenlicht met boogmotief. Schilddak, lei in Maasdekking, twee hoekschoorstenen met tentdakvormige schoorsteenkappen, vierkant klokkestoel op attiek boven

Kanaaldijk N.W. 61. Fabriek.1951 - 1952. Architect: S.L.A. Orie. Constructeur: S.L.A. Orie. Betonskelet, bakstenen vulling. In de zijgedcelten, hooggeplaatste vensterbanden (stalen kozijnen.verticale roedeverde-

56

Architectuurhistorisch en industrieel-archeologisch belang Foto's 275; 276.

ling) op de twee laagste lagen, langs de derde laag, band met hoge ramen (stalen kozijnen, verticale verdeling), vierde verdieping blind. Middengedeelte ovher de hele gevel voorzien van ramen. Ingangpartij met balkonluifel, uitstulpend middengedeelte. Deuren met glas-in-lood allegorische voorstellingen. Zaagdak, met een helling met lichtband. Vierkante watertoren met voorstelling van Phoenix bovenaan. Daaronder een klok. Gevel met ruitmotief, panoramaruimte onder toegankelijk dak. Ingangshal in het midden met een monumentale hoefijzer trap; de smeedijzeren leuning is voorzien van initialen; vier ronde kolommen met paddestoel kop. De muurlampen van messing zijn binnen het bedrijf vervaardigd. Het ontwerp voor de N.V. JA. Raymakers dateert uit 1948. Symmetrische volumen (vier lagen, dertien traveeën) aan weerskanten van een een laag hoger middengedeelte (5 traveeën), watertoren aan de oostkant. Ontwerp: 1948, aanbesteding dec. 1949; gebouwd in twee fasen. Gedeeltelijke sloop begonnen tijdens inventarisatie. Bijzondere vormgeving, industrieel-archeologisch belang Foto's 270; 271; 272; 273.

Kanaaldijk N.W. 71. Nedschroef. Voorgaande functie{s): Kantoor of fabriekshal. Huidige functie: Kantoor. 1918. Bouwstijl: Overgangsstijl. Baksteen; topgevel met klimmende boogfries; lange gevel met gemetselde pilasters en dubbele rondbogen bovenaan, enkele rondbogen in de plint. Vensters vernieuwd. Zadeldak, gesmoorde Muidenpannen. Twee lagen, zes traveeën. Industrieel-archeologisch belang. Foto 277. Kanaaldijk N.W. 71. Nedschroef. Voorgaande functie(s): Machinenhal. Huidige functie: Werkplaats, ca. 1900. Bouwstijl: Overgangsstijl. Baksteen; een hoger middengedeelte. Radvensters (ijzeren tracering) in de topgevels; lichten bovenaan de lange gevel van het middengedeelte, glas-in-lood met een eenvoudige rechte verdeling. Drie zadeldaken, gesmoorde Muidenpannen. Samengestelde geklonken kolommen; steunen van plaatijzer waarbij zowel klinknagels als moeren zijn toegepast. De opengewerkte liggers hebben een boog aan de onderkant. In de lagere beuken is gebruik gemaakt van enkelvoudige Polonceau-spanten van geklonken hoekprofielen. Het gebouw heeft een hoge hal met aan weerszijden lagere beuken. Fabriek opgericht 1871-93. Huidige fabriek v.a. 1894. Industrieel-archeologisch belang. Foto's278; 279.

Kanaaldijk N.W. 63; 65| 67) 67 a. Herenhuizen Carp / Kaulen. Voorgaande functie(s): Ververij met woningen. Huidige functie: Kantoren. Opdrachtgevers: J. Carp en G.W. Kaulen, fabrikanten 1850. Bouwstijl: Neoclassicisme. Verbouwing: XIX d; 1937. Handgevormd baksteen, middenrisaltiet gepleisterd; begane grond met schijnvoegen; cordon met klassieke profilering tussen begane grond en eerste verdieping, onderdorpel cordon op begane grond; kroonlijst, hoeklisenen met blokken. Zesruits schuiframen op b.g., achtruits schuiframen op belétage, tweeruits ramen in mezzanino. Schilddak, dakbedekking vernieuwd (gesmoorde verbeterde Hollandse pannen). Klein bijgebouw met zesruits schuifraam; veranda aanbouw aan de linker kant (circa 1890). (gevelsteen 28 juni 1850 Cornelis Carp, Alb. Kaulen). Drie lagen, dertien vensterassen; (middenrisaliet heeft vijf vensterassen). Architectuurhistorisch belang; uniek binnen de gemeente. Foto 274.

Kanaaldijk N.W. 7 1 . Nedschroef. Beitserij. ca. 1920. Baksteen. Schuifdeur vernieuwd. Zaagspanten, stalen V spanten. Gebouw met drie hallen, van de drie oorspronkelijke zaagspant daken zijn er twee over. Industrieel-archeologisch belang. Foto 280. Kanaaldijk N.W. 71. Nedschroef. Produktiehallen. ca. 1910. Baksteen, ronde lichten (deels dichtgemetseld of getimmerd). Vernieuwde deuren. Zaagspanten, hout, gesmoorde ruile du Nord pannen, lichten in de korte dakhelling. Kolommen en liggers van I-profielen. Deze hallen zijn van Raymakers overgenomen. Industrieel-archeologisch belang. Foto's281; 282.

Kanaaldijk N.W. 71. Nedschroef. Hoofdkantoor. 1918. Bouwstijl: Overgangsstijl. Baksteen; risalieten met puntgevels, natuurstenen gevelranden, omrandingen van deurpartijen en verwerkt in dorpels. Een risaliet vormt een hoek. Nieuwer gedeelte aan de noordkant, eveneens tweelaags. Vernieuwde vensters, de gevelindeling is behouden. In de hogere risalieten ronde lichten, in de lagere ovale lichten. Zadeldak, nok evenwijdig aan straat. Directie vergaderruimte met panelen lambrisering en eclecticistische stucplafonds, min of meer in oorspronkelijke toestand bewaard. Oorspronkelijke houten trapleuning aanwezig.Oorspronkelijk was het gebouw symmetrisch; een deel is beschadigd geweest door brand. Slechts het zuidelijke gedeelte geeft de oorspronkelijke toestand weer.

Kanaaldijk N.W. 77. Woonhuis. Fabrikantenvilla. Opdrachtgever: Swinkels. 1868-1869- Verbouwingen: XX. Bouwstijl: Ixlecticisme, elementen van neoclassicisme. Baksteen, gepleisterd; cordons, hoeklisenen. Empire vensters. Raamprofielen met stuckuiven. Deur en Frans venster op eerste verdieping met rondboog; deur met gietijzeren rooster, op

57

eerste verdieping, smeedijzeren hek met rococo motieven. Trap met gebogen smeedijzeren leuning (rococo motieven); kelderramen. Schilddak, lei in schubbendekking, dakkvenster met rondboog. Voluutconsoles met daartussen kleine ronde lichten. Ijzeren hek. Interieur met originele stucmotieven. Deuren met geëtst glas. Trap met Art Déco eiken trapleuning. Tuin in Engelse landschapstijl aangelegd. Monumentaal kastanjeboom. Tuinhuisje. Hoge loofbomen voor het huis (ouder dan huis). Geheel symmetrische gevel, kelder en twee woonlagen. Oudere foto's tonen een nu verdwenen dakbalustrade. Gevelsteen in linker zijgevel. Architectuurhistorisch belang. Rijksmonument. Foto 283.

ca. 1920. Architect: Technische Dienst EDAH (verbouwing). Kern: 1941. Baksteen. Rij van rechthoekige vensters, twee-aan-twee; een getogen deur. Dak met plat. Eenvoudig langwerpig gebouw, een bouwlaag. Dit gebouw grenst aan de villa op Kanaaldijk 81. Documentair belang (industrieel-archeologisch). Foto 286. Kanaaldijk N.W. 79. Ververij Swinkels. Voorgaande functie(s): Fabriekshallen. Huidige functie: Gesloopt. Opdrachtgever W. Swinkels. 1918. Kern: 1924. Verbouwing: brand 1989. Baksteen. Ijzeren kozijnen, kleine roeden. Stalen spanten, naar binnen hellend. Rest van ronde watertoren ten zuiden van het complex aan de Kanaaldijk. Werkplaatsen van ververij. Eenlaags; grotendeels afgebrand en opgeruimd. Industrieel-archeologisch belang. Foto 287.

Kanaaldijk N.W. 77a. Voorgaande functie(s): Fabriekskantoor. Huidige functie: Kantoor en werkplaats. Opdrachtgever: W. Swinkels. 1918. Architect: Arend. G. Beltman. Bouwstijl: Overgangsstijl. Constructeur: Arend.G. Beltman. Baksteen, hardstenen bovendorpel en dakrand met afdekstenen. Gemetselde pilasters. Rondboog- en bloklijst langs dakrand. Samengstelde ramen (twee- en driedelig), bovenlichten met kleine roedeverdeling. Plat dak. Betonconstructie. Tweelaags. Oorspronkelijk bevatte het gebouw een travee meer. Op dit terrein bevond zich v.a. 1862 de appreteerderij van W. Swinkels. Slechts een gedeelte van dit tweelaags gebouw is bewaard gebleven. Het gehele terrein is door de EDAH overgenomen van het bedrijf W. Swinkels (in 1935 failliet). 1950 rijwielfabriek, 1964 slagerij. Het heeft platte daken en is opgetrokken in zogenaamde overgangsstijl (het bevat nog nauwelijks historiserende stijlelementen, maar is nog voorzien van enige ornamentiek). Een aanzet van het hogere gedeelte is nog te zien. Ververijen. Dit gebouw was als hoofdgebouw van de veverijen neergezet. De architect, A.G. Beltman uit Enschede, heeft o.a. voor Carp gebouwd. Architectuurhistorisch en industrieelarcheologisch belang. Foto 284.

Kanaaldijk N.W. 81. Woonhuis. Direkteursvilla. Zie Kanaaldijk N W 79. Opdrachtgever: W. Swinkels. 1882-1883. Bouwstijl: Eclecticisme. Baksteen, gepleisterde speklagen. Rechts uitbouw met driezijdige sluiting. Segmentbogen, blokmotieven in sluitstenen. Dubbele voordeur met diamantkopmotieven en smeedijzeren deurroosters. Schilddak met plat, lei in schubbendekking; kleine dakvensters. Daklijst met blokmotieven en daartussen tegeldecor. Twee laags. Sluit direkt aan bij fabrieksgebouwen. Architectuurhistorisch en industrieel-archeologisch belang. Foto 288. Kanaaldijk N.W. 83. Voorgaande functie(s): Woonhuis. Huidige functie: kantoor. Fabrikantenvilla. Opdrachtgever: CA. Oyens. (Amsterdam), ca. 1880.Bouwstijl: Elementen van neo-venetiaanse stijl. Verbouwing: 1925;± 1985, 1990. Geblokt gestuct metselwerk op begane grond; cordons. Vensterdoubletten met rondbogen, op de eerste verdieping met grote barokke kuiven; bovenlichten met stralen, openslaande ramen, erker op begane grond. Schilddak, verbeterde Hollandse pannen. Uitbouw aan noordgevel. Grote tuin voor en achter, loofbomen uit de bouwtijd. Een deel van het oorspronkelijke terrein is verkocht aan Dirk van Lokeren Campagne (baksteenfabrikant, zakelijke partner, margarinefabriek) voor het aangrenzende huis. Het terrein is later eigendom geweest van Jos. van Thiel. Twee lagen en souterrain. Architectuurhistorisch belang. Foto 289-

Kanaaldijk N.W. 79. Voorgaande functie(s): Fabriekswerkplaatsen. Huidige functie: Werkplaatsen, ca. 1875. Baksteen. Segmentbogen, ijzeren kozijnen met kleine roedeverdeling. Deuren gewijzigd. Zadeldak, gesmoorde verbeterde Hollandse pannen. Produktiehallen van ververij. Eenlaags en tweelaags. Een groot deel van de gebouwen van het fabrieksterrein is gesloopt, deels na brand. Opdrachtgever: fa W. Swinkels. De constructie van de hier gebruikte spanten is niet optimaal en kan te maken hebben met de beperkingen van het grondstuk. Industrieel-archeologisch belang. Tijdens inventarisatie afgebrand. Foto 285-

Kanaaldijk N.W. 85. Voorgaande functie(s): Woonhuis. Huidige functie: kantoor. Fabrikantenvilla. Opdrachtgeven Dirk van Lokeren Campagne, Tiel. 1890. Bouwstijl: Elementen van Franse neo-renaissance. Verbouwing: 1927, 1990.

Kanaaldijk N.W. 79. Voorgaande functie(s): Kantoor; pakhuis. Huidige functie: Bedrijfsruimte. Opdrachtgever: EDAH.

58

Baksteen. Zesruits schuiframen; traplichten van gebrandschilderd glas. Plat dak, overstek, gebogen betonnen dakrand. Bijgebouw naast hoofdgebouw in dezelfde stijl. Productiehallen met eenvoudige zadeldaken, kolommen van I profielen, Engelse spanten met walsprofielen en plaatverbindingen. Een enkel gebouw met zaagspantdak. Draadnagelslagmachine uit 1928. Twee laags. Langwerpig gebouw, evenwijdig aan de Zuid-Willemsvaart. Opdrachtgeven J.H. de Wit. Bouwaanvraag 1917. J.H. de Wit is bedrijfsleider bij Van Thiel geweest en is later als draadfabrikant begonnen. Industrieel-archeologisch belang. Foto 295-

Uaksteen. Gestuct geblokt metsehverk, cordons. Uitgebreide omlijstingen met pilasters en architraaf; samengestelde ramen. Ingangspartij met zuilen en balcon. Schilddak, verbeterde Hollandse pannen. Uitbouw van later datum. Tuinhuis achter. Grote tuin voor en achter, looibomen uit de bouwtijd. Architectuurhistorisch belang. Foto 290. Kanaaldijk N.W. 87; 89i 91. Voorgaande functie(s): Woonhuizen. Huidige functie: kantoor. Herenhuizen, ca. 1890. Verbouwing: 1927. Baksteen, natuurstenen decorelementen. Vertikale betimmering in top van puntgevel. Rondbogen met boogvulling, schuiframen, sommige bovenlichten nog met kleine roedeverdeling. Luifels op begane grond (houten constructie); op nr. 91, houten deur met smeedijzeren rooster. Zadeldak, nok evenwijdig aan straat; aan de zuidkant argewolfd; gesmoorde romaanse pannen; dakvenster. Twee lagen, kapverdieping. Asymmetrische gevelopbouw em volumes. Architectuurhistorisch belang. Foto's291; 292.

Bij Kanaaldijk Z.O. 92.

Transportinstallatie. XX A. De firma Slits is circa 1875 opgericht (in 1906 als fa SlitsVan Eersel voortgezet). Opdrachtgever: fa A. Slits. Deze installatie is de laatste die binnen de bebouwde kom van Helmond een idee geeft van het na 1900 gangbare beeld.Transportinstallatie van geklonken staalprofielen met kraan. Industrieel-archeologisch belang. Foto 296.

Kanaaldijk N.W. 121; 123. Karelstein / 't Witte Huis Voorgaande functie(s): Herenhuis, textielfabriek. Huidige functie: Woonhuis. Opdrachtgever: jhr. Carel Theodoor van der Brugghen. XIX A. Bouwstijl: Sober klassicisme. Verbouwing: 1875,1886, XX. Handgevormd baksteen, gepleisterd; architraaf cordon; ankers. Brede deur met omlijsting, gietijzeren rooster, rechte trap; vensters op begane grond vernieuwd; op de eerste verdieping, zesruits schuiframen. Schilddak, gesmoorde Hollandse pannen; drie dakkapellen onder gewelfd dakje met smalle vleugels. Voor- en achtertuin. Bij het huis hoorden stallingen en fabrieksgebouwen. Zeven vesterassen. Het huis is gesplitst in twee woongedeelten. (1875, deling in twee woongedeelten; 1886 tijdelijk textielfabriek). De opdrachtgever was o.a. heer van Croy. Architectuurhistorisch belang, industrieel-archeologisch belang. Gemeentelijk monument. Foto 293.

Kanaaldijk Z.O. 116; 120. Voorgaande functie(s): Fabriek, school, veiling. Huidige functie: opslag voor groothandel. Oudste gedeelte tweelaags, jonger gedeelte dxielaags, met een vrijwel vierkante plattegrond. Cacaofabriek (Kon. Ned. Cacaofabriek; NV Helm Cacao en choc. fabriek). Het gebouw heeft een bijzondere positie, bij de kruising van spoor en Zuid-Willemsvaart. Architect: J.W. v.d. Putten. Aannemer: G. Schampere. 1894. Verbouwing: 1906; 1921. Baksteen. Ouder gedeelte geschilderd (daronder speklagen). Jonger gedeelte met gemetselde pilasters, symmetrische gevelindeling, hoektraveeën smaller. Betonnen dakrand (voorgevel). Segmentbogen in het lage gedeelte. Rechthoekige ramen in het hoge gedeelte. Plat dak. Ronde gietijzeren kolommen in het oudere gedeelte. Kelder. Industrieel-archeologisch belang. Foto 297. Kanaaldijk Z.W. lb; 1 c. Sluis nr. 8 Dienstwoningen. Zie ook onder sluis 8. Opdrachtgever: Rijkswaterstaat. 1925; 1939. Bouwstijl: Traditionalisme. Baksteen. 1. b : vlechtingen in puntgevel. nr. 1. c. heeft oorspronkelijke samengestelde kozijnen met horizontaal verdeelde bovenlichten. 1. b. zesruits schuifvensters. nr. 1 b. Zadeldak met kruisend gedeelte; nr. 1. c: tentdak, gesmoorde verbeterde Hollandse pannen; dakvenster met plat, overstek, Industrieel-archeologisch belang. Foto 298.

Bij sluis 9, Kanaaldijk Z.0.10; 12. Sluis 9 Voorgaande functie(s): Dienstwoningen. Huidige functie: Woonhuizen. Eenlaags plus kap. T-plattegrond 1934; 1935. Architect: Rijkswaterstaat.Verbouwing: ca 1985. Baksteen. Deuren en vensters vernieuwd. Zadeldak met kruisend deel, gesmoorde Muidenpannen. Recente uitbouw. Industrieel-archeologisch belang. Foto 294. Kanaaldijk Z.O. 90. Voorgaande functie(s): Hoofdgebouw. Huidige functie: hoofdgebouw van fabriek. 1920; 1923.

Prins Karelstraat 98a; Bunzingstraat 1. De Wegwijzer. School.

59

1930. Architect: L. de Vries. Baksteen; decoratieve rollagen. Samengestelde vensters, kleine roedeverdeling, aan de oostkant gewijzigd. Getoogd portaal, waarop heiligenbeelden op sokkels. Aan de oostkant, houten luifel met gevierdeelde kolommen, geometrische motieven. Schilddak met overstek. Tweelaags, langwerpig geleed volume. Eerste ontwerp 1923 door de dienst Publieke Werken, in een L-vorm. Sociaal-historisch, architectuurhistorisch belang; maakt deel uit van RK complex (kerk, pastorie, klooster, school). Foto's299;300.

torens op de hoeken, op deze torens 17e eeuwse spitsen. De ingangsvleugel, aan de noordzijde, heeft twee vierkante hoektorens, gedekt door van vier- en achtkant ingesnoerde spitsen, welke een uitspringend gebouw met een trapgevel boven de poort; deze noordvleugel kwam in de 16e eeuw tot stand. Aan de binnenzijde boven de poort een topgevel. Deze vleugel sluit met trapgevels aan tegen de ronde hoektorens. In de met kruisribgewelven overkluisde kelders een museum met weefgetouwen. (...). Vierkante waterburcht. Bewoond door de heren van Helmond (families Berlaer, Cortenbach, Arberg en Wesselman). Architectuurhistorisch belang, historisch belang. Rijksmonument. Foto's 302; 303.

Prins Karehtraat 100. Sint Jozefgaarde. Voorgaande runctie(s): Klooster. Huidige functie: Woonhuis. 1923. Architect: Wolter te Riele Gzn. Bouwstijl: Elementen van neoclassicisme. Baksteen, middenrisaliet. Voordeur met rechte trap, natuurstenen neggen en architraaf; bovenlichten met amandelvormige indeling, zijlichten. Schuiframen, kleine roedeverdeling, tien- en fijftienruits. Hanekammen met natuurstenen sluitsteen. Getoogde zijdeur, daarboven erker met driezijdige sluiting. Souterrain: lichten met diefijzers. Schilddak met opwippend overstek, rode verbeterde Hollandse pannen, hoekschoorstenen, dakvensters met plat. Kapel aan kerk aangebouwd, oorspronkelijke glas-in-lood ramen. Tuin met coniferen. Tweelaags, souterrain, symmetrische gevelopbouw. Sociaal-historisch, architectuurhistorisch belang; maakt deel uit van RK complex (kerk, pastorie, klooster, school). Foto 301.

Kerkstraat 10. Woonhuis; winkel. ca. 1910. Bouwstijl: Eclecticisme. Baksteen. Tuitgevel met pilasters en hardstenen pirons en klauwen. Sierankers. Begane grond geheel vernieuwd. Eerste verdieping met korgboog, daarbinnen rondboogdoublet. Kruiskozijn. Op tweede verdieping, segmentboog met diamantkopmotieven, openslaande raam. Zadeldak, gesmoorde vernieuwde Hollandse pannen. Architectuurhistorisch belang. Foto 306. Kerkstraat 44. Woonhuis; winkel. ca. 1915. Kern: XIX. Bouwstijl: Elementen van Jugendstil. Baksteen; gele strengperssteen; uivormig puntgevel links. Winkelpui vernieuwd; erker op eerste verdieping, daarboven klein balcon met smeedijzeren hek (Art Nouveau motieven), venster met rondboog in puntgevel. Schildak met gesmoorde kruispannen, dakvenster. Architectuurhistorisch belang (details van gevel). Foto 307.

Kasteel Traverse 102. Voorgaande functie(s): Openbare school. Huidige functie: Muziek school. Opdrachtgever. Gemeente Helmond. 1925. Architect: Publieke Werken. Bouwstijl: Nieuwe Bouwen. Baksteen; groen geglazuurde baksteen, hogere hoektravee. Grote liggende rechthoekige ramen, stalen kozijnen met kleinere verdeling. Aan de achterkant verspringende trapvensters. Plat dak met keramische gevelrand. Tweelaags. Het ontwerp bevatte twee uitbreidingsfasen. Voorbeeld van een, in deze periode en in deze plaats ongebruikelijke stijl. Sociaal-historisch belang. Foto 's 304; 305

Kerkstraat 48. Woonhuis; winkel. 1890. Bouwstijl: Elementen van Jugendstil. Kern: XVI ?. Verbouwing: 1926. Baksteen, met geblokt gepleisterde gevelhoeken en strekken; uitzwenkende puntgevel met kroonlijst; cordon; geglazuurde baksteen en versierde natuursteen in winkelpuiomlijsting. Winkelpui met Art Nouveau versieringen in kozijn; geblokte hanekammen; zinklijst aan bovenkant van de ramen op de eerste verdieping; Zesruits schuiframen, decorrand van zink op de twee ramen van de eerste verdieping. Schilddak; Hollandse pannen; oude kapvorm. Architectuurhistorisch belang. Gemeentelijk monument. Foto's308; 309-

Kasteelplein 1. Voorgaande functie(s): Kasteel. Huidige functie: Stadhuis museum. Kem: XIV. Verbouwing: 1922. Architect: J.W. Hanrath. Park met een aanleg deels in landschapstijl, deels, aan de voorkant, met klassicistische indeling. Oude en nieuwe (1923) aanplant. Springer, L.A. 1922. Omschrijving MRS: Kasteel-raadhuis. Omgracht kasteel uit omstreeks 1400, in 1921-1922 tot raadhuis ingericht en daartoe gerestaureerd door J.W. Hanrath. Bestaande uit drie om een rechthoekige binnenplaats gelegen vleugels met zware, uitspringende ronde

Kerkstraat 50j 52. Woonhuis; winkel. vóór 1830. Bouwstijl: Eclecticisme. Baksteen, gepleisterd; architraaf: strook met velden, ruiten. Winkelpui geheel vernieuwd; eerste verdieping: T-ramen, segmentbogen met geprofileerde omlijsting en kuiven

60

Schilddak, verbeterde Hollandse pannen; dakconsoles met voluten onder geprofileerde daklijst Architectuurhistorisch belang. Gemeentelijk monument. Foto 310.

Kerkstraat 19. Voorgaande functie(s): Hervormde kerk. Huidige functie: Leegstand. 1847-1848. Architect: A van Veggel. Bouwstijl: Neogotiek (troubadouren gotiek). Baksteen. Gietijzeren traceringen in spitsboogramen. Tentdak op middenruimte, lei in schubbendekking houten lantaarn. Gestucadoord houten straalgewelf, boogfriezen en houten balustraden met traceringen. Achthoekig centraalbouw met midden torentje, koorgedeelte met driezijdige apsis. Architectuurhistorisch belang. Rijksmonument. Foto's318; 320.

Kerkstraat 54. H. Lambertus. R.K. kerk. Parochiekerk. 1856-1861. Architect: Th. Molkenboer. Bouwstijl: Neogotiek. Baksteen. De door Molkenboer ommantelde en met een achtkant verhoogde toren is een overblijfsel van de laat-gotische parochiekerk. Gebrandschilderd glas. Lei in Maasdekking. Gestucadoorde houten kruisribgewelven; over de viering een in hout uitgevoerd stergewelf. Polychromie; altaren 1877; hoofdaltaar van het atelier Cuypers, Roermond; achttiende eeuwse preekstoel, gesneden in barokstijl. Muurschilderingen van Emmanuel Perey (1902-1906); neogotische kerkbanken. Barokorgel Guillaume Robustelly 1773 uit abdij Averbode. In het torenportaal twee grafzerken, 1631 en 1626. Schilderij (1871) van J. van Dijk (1817-1896). In de toren een klokkespel uit 1724, Alexius Julien voor de abdij Postel (België). Driebeukige kruisbasiliek; veelhoekige bakstenen pijlers; achtkantige toren; stergewelf over kruising. Architectuurhistorisch belang. Van belang vanwege architect. Rijksmonument. Foto 's 311; 312; 313; 314; 315.

Kerkstraat 41. Voorgaande functie(s): Woonhuis; winkel. Huidige functie: Winkel. Herenhuis. Opdrachtgeven H. C. Bogaers. 1882. Verbouwing: 1925. Bouwstijl: Eclecticisme. Baksteen, gepleisterd met schijnvoegen. T-ramen, glas-inlood bovenlichten, gestucte profiellijsten met kuiven. Schilddak, gesmoorde romaanse pannen; geprofileerde daklijst met voluutconsoles; dakvenster met fronton en oren en geprofileerde daklijst. Slechts het bovendeel van dit huis bewaart haar oorspronkelijk karakter. Het huis heeft twee lagen en een schilddak met een centrale dakkapel. De drie ramen op de eerste verdieping zijn omrand door geprofileerde omlijstingen met kuiven. Kroonlijst en dakconsole zijn decoratief bewerkt. Het dakvenster heeft een fronton. Architectuurhistorisch belang. Gemeentelijk monument. Foto 321.

Kerkstraat 15) De Wiel 2. Voorgaande functie(s): Woonhuis; winkel. Huidige functie: Woonhuis. ca. 1895. Bouwstijl: Eclecticisme. Baksteen; gepleisterde speklagen, gepleisterde plint; keperfries Empireramen, draaidelen zonder onderverdeling; segment bogen op de begane grond, recht op de eerste verdieping, hanekaminen. Pui met houten omlijsting, waarin pilasters met diamantkopmotief en architraaf; geometrische bovenlichten van deuren op Kerkstraat 15 en De Wiel 2. Schilddak met plat, vernieuwde dakdekking van verbeterde Hollandse pannen, dakvensters. Hoekhuis Tweelaags, drie vensrerassen (Kerkstraat), twee vensterassen (De Wiel).Architectuurhistorisch belang. Foto's316; 317; 318.

Kerkstraat 43< 45. Voorgaande functie(s): Woonhuis; winkel. Huidige functie: Woonhuis; horeca. Opdrachtgever: J. de Reydt. 1873. Bouwstijl: Eclecticisme. Verbouwing: XX B. Baksten, gepleisterd; cordons. Op eerste verdieping segmentbogen met geprofileerde omlijsting en kuiven, gewijzigde empire-ramen; pui met Corinthische pilasters en zuiltjes. Schilddak, verbeterde Hollandse dakpannen; nieuwe dakkapel. Twee lagen, vier vensterassen. Architectuurhistorisch belang. Gemeentelijk monument. Foto 322.

Kerkstraat 17. Voorgaande functie(s): Woonhuis. Huidige functie: Woonhuis. 1892-1895. Architect: J. Swinkels. Bouwstijl: Elementen van neo-Renaissancestijl. Machinale baksteen; sierankers; speklagen, geprofileerd cordon tussen begane grond en eerste verdieping plint; sierstenen met diamantkopmotief. T-ramen, bovenlichten glas-in-lood; korfbogen met boogvulling; aanzet- en sleutelstenen met diamantkoppen; paneeldeur met smeedijzeren rooster. Schilddak met plat en hoekschoorstenen; gesmoorde kruispannen; voluutconsoles. Vier vensterassen, twee lagen. Architectuurhistorisch belang. Gemeentelijk monument. Foto's318; 319-

Kerkstraat 47. Woonhuis. Opdrachtgever: Th. J. de louw. 1882. Bouwstijl: Elementen van neogotiek. Baksteen; gemetselde makelaars aan de bovenkant van gevel lijst met vierpasmotieven; jaarankers 'Anno 1882'; cordons; vlaamse gevel met traptopgevel, zijgevel met trapgevel; vierpas medaillons in geveltoppen. Segmentbogen met boogvulling; T-schuiframen; winkelpui vernieuwd, teruggestaureerd. Zadeldak evenwijdig aan straat; dakkapellen met driepassen in de betimmering. Onderkelderd, deurportaal met trap; twee lagen plus zolder, vier vensterassen. Architectuurhistorisch belang. Gemeentelijk monument. Foto 323-

61

Kleine Overbrug 6. Voorgaande fiinctie(s): Langgevelboerderij. Huidige functie: woonboerderij XVIII. Handgevormd baksteen, deels geschilderd, ankers. Gepleisterde plint. Twaalf- en zestienruits schuiframen. Getoogde inrijpoorten (doorrijschuur). Wolfdak, rieten dekking, op langsdeel met voet van Hollandse pannen. Deel van inventaris en van inrichting nog aanwezig: schouw, bedstede. Paardemanege (gietijzer), iets beschadigd. Bakhuis (met interieur).Opkamer met lager nok, dwars op hoofdrichting. Architectuurhistorisch belang. Rijksmonument. Foto's324;

Klaverbof 27; 28. Woonhuizen. Sociale woningbouw Tweelaags. Opdrachtgeven Woningbouwvereniging 'Volksbelang'. 1927; 1928. Architect: A. Otten. Bouwstijl: Traditionalisme met expressionistische elementen. Constructeur Publieke Werken. Baksteen. Rollagen langs dakrand, diagonaal metselwerk in geveltop. Poort. Deux- en raamkozijnen vernieuwd. Balcon met loggia op de eerste verdieping boven poort. Zadeldak, rode tuile du Nord pannen, kruisend boven poort. Sociaalhistorisch,architectuurhistorisch belang. Representatief voor stedebouwkundige inrichting. Foto 330.

325; 326. Kloosterstraat 4. Voorgaande functie(s): Woonhuis; winkel. Huidige functie: Winkel, ca. 1890. Baksteen, gepleisterd profiellijst, gepleisterde plint, sierankers. Vensterindeltng vernieuwd, bovenlichten glas-in-lood, luiken. Zadeldak, nok evenwijdig aan straat, gesmoorde Hollandse pannen. Voorbeeld van een, in deze periode en in deze plaats gebruikelijke stijl. Dorpshuis Eenlaags, zes vensterassen. Straatbeeldtyperend. Foto 331.

Kleine Overbrug 1; 2. Woonhuizen, ca. 1925. Cementsteen; in de punt en opzij baksteen, vertikaal en diagonaal gemetseld. Erker op begane grond, over de gehele gevel doorlopende luifel. Op eerste verdieping: draairamen, dricruits bovenlichten (op nr. 1. oorspronkelijk) Gebroken zadeldak, rode platte pannen. Tweelaags, twee vensterassen. Ongebruikelijke materiaaltoepassing in die periode in Helmond. Foto 327.

Kloosterstraat 6. Voorgaande functie(s): Klooster en school. Huidige functie: Kantoor; gemeenschapshuis. 1880 (Hoofdgebouw). Bouwstijl: Traditionalisme. Baksteen (wit geverfd), kroonlijst met blokfries; puntgevels van lager gedeelte links en rechts hebben een klimmende blokfries en een blinde risaliet met vooruitspringende schildvormig afgedekte makelaar. Zes- en achtruits schuifvensters. Zadeldak, bij het hoofdgedeelte met de nok evenwijdig aan de straat, bij de aanbouwen met de nok dwars op de straat; gesmoorde verbeterde Hollandse pannen. Plantsoen. Tweelaags, vijf vensterassen; aanbouwen eenlaags. Eerst meisjesschool, in 1882 uitgebreid met bewaarschool Sociaal-historisch, architectuurhistorisch belang. Foto 332.

Klaverhof 40; 41; 43. Woonhuizen. Drielaags, torenachtige uitbouw met zes lagen. Zie complex K. Opdrachtgever: Woningbouwvereniging 'Volksbelang'. 1927; 1928. Architect: A. Otten. Bouwstijl: Traditionalisme met expressionistische elementen. Constructeur. Publieke Werken Baksteen, betonnen elementen ter benadrukking van horizontale lijnen. Vertikale geleding van toren. Poort. Deuren raamkozijnen vernieuwd. Aan de Willem Prinzenstraat, balkon op de tweede verdieping van de woontoren. Zadeldak, rode verbeterde Hollandse pannen. Gevelsteen van woningbouwvereniging 'Volksbelang' 1928; gedenksteen 1949. Sociaal-historisch, architectuurhistorisch belang. Representatief voor stedebouwkundige inrichting. Foto 328.

Kloosterstraat 9t 11.

Voorgaande functie(s): Woonhuizen. Huidige functie: Onbewoond. 1877. Handvorm baksteen, gepleisterde plint. Deur van 11 dichtgemetseld. Zadeldak, Hollandse dakpannen. Nok envenwijdig aan straat. Klimplant. Landarbeidershuizen. Eenlaags; elke woning met drie vensterassen, deur in het midden. Voorbeeld van een, in deze periode en in deze plaats gebruikelijke bouwtype en stijl. Foto 333-

Klaverhof 1; 2; 3; 4) 5; 6; 7; 8; 9. Woonhuizen. Eenlaagse bouw. Zie complex K. Opdrachtgever: Woningbouwvereniging 'Volksbelang'. 1927; 1928. Architect: A. Otten. Bouwstijl: Traditionalisme met expressionistische elementen. Constructeur Publieke Werken Baksteen; blok in L-vorm met overhoeks vooruitspringend, torenachtig middengedeelte. Deur- en raamkozijnen vernieuwd. Zadeldak, rode verbeterde Hollandse pannen. Sociaal-historisch, architectuurhistorisch belang. Representatief voor stedebouwkundige inrichting. Foto 329.

Kloosterstraat 13; 15. Woonhuizen. 1877.

62

Koeveldsestraat 3. Langgevelbocrderij. ca. 1930. Baksteen. Draairamen. Voordeur met luifel. Zadeldak, asbestruiten. Hooiluik in puntgeveltje. Dwarsdeel. Architectuurhistorisch belang. Representatief voor functiepatroon. Foto 609.

Handgevormd baksteen, gemetseld zigzag motief langs dakrand; ankers. Schuiframen, zolderraampje in zijgevel. Zadeldak, gesmoorde Hollandse pannen Voorbeeld van een, in deze periode en in deze plaats gebruikelijke bouwtype en stijl. Landarbeiderswoningen. Eenlaags, elke woning met drie vensterassen. Gemeentelijk monument. Foto 334. Kloosterweide 35; 37; 39. Woonhuizen. 1947-1948. Bouwstijl: Geïndustrialiseerd traditionalisme. Hout, rabatdelcn. Openslaande ramen, kleine vierkante ramen, deur met vierruits licht. Zadeldak, rode verbeterde Hollandse pannen. Tuin voor en achter. Wederopbouw huizen (Oostenrijkse huizen) (Twee soortgelijke huizen zijn gebouwd op de Wesselmanlaan.) Voorbeeld van een, in deze periode en in deze plaats gebruikelijke noodwoning. Documentair belang. Foto 335-

Kromme Steenweg 4. Parkzicht. Voorgaande functie(s): Woonhuis. Huidige functie: Fabriek. 1858-1861. Verbouwing: 1921. Bouwstijl: Neoclassicisme. Baksteen; cordon, architraaflijst, middenrisaliet (twee vensterassen); gestucte hoekpilasters met blokken en daarboven velden. Vensters vernieuwd. Schilddak met plat, dakkapel met fronton. In dezelfde stijl gehouden aanbouw. Deel van de fabriek van Begemann (pompen); muziekschool, distributiekantoor, ruimte voor geneeskundige dienst geweest. Opdrachtgever: jhr. A.P. Wesselman van Helmond. Het huis heeft vooral aan de binnenkant veel te lijden gehad van haar diverse bestemmingen. Laatste bestemming: deel van fabriek. Architectuurhistorisch belang. Gemeentelijk monument. Foto 339.

Kluisstraat 2; 4; 6; 8; 10; 12. Woonhuizen, ca. 1905. Baksteen, speklagen, ankers; een enkele met makelaar; gepleisterde plint. Kozijnen vernieuwd. Segmentbogen, rondboog op eerste verdieping. Zadeldak, nok haaks op straat, rode kruispannen. Rij arbeidershuizen Eenlaags, drie vensterassen (deur, twee vensters). Sociaal-historisch belang; voorbeeld van in die periode typische bebouwing. Foto 336.

Kromme Steenweg 3. Voorgaande functie(s): Woonhuis. Huidige functie: Kantoor, ca. 1890. Bouwstijl: Sober eclecticisme. Baksteen, speklagen, blokfries, driezijdige uitbouw links. Segmentbogen, met lichter steen voor sluit- en aanzetstenen. Schilddak met plat, lei met Maasdekking. Voor- en achtertuin; tuinhek deels gemetseld. Tweelaags. Architectuurhistorisch belang. Foto 340.

Kluisstraat 32. Woonhuis. ca. 1905. Bouwstijl: Historiserend traditionalisme. Baksteen. Gepleisterde plint. Decoratief metselwerk van rode en gele strengperssteen. Segmentbogen, kruiskozijnen luiken op begane grond; rond licht in top. Zadeldak, nok haaks op straat; rode Muidenpannen, makelaar. Tweelaags, drie vensterassen. Architectuurhistorisch belang. Foto 337.

Kromme Steenweg 5; 7. Voorgaande functie(s): Woonhuis. Huidige functie: Kantoor, ca. 1915. Architect waarschijnlijk L. de Vries. Bouwstijl: Elementen van neogotiek en chaletstijl. Baksteen, speklagen, velden onder raamdorpels. Trapgevel links, vierkant torentje rechts met torenkamertje. Strekken, draairamen, bovenlichten met kleine roedeverdeling. Zadeldak en schilddak met overstek, consoles; tentdak op torentje, consoles met schorren; crêtes-de-coq op nok van zadeldak; bruine geglazuurde tuile du Nord pannen. Twee lagen plus zolder, zeven vensterassen. Architectuurhistorisch belang. Foto 341.

Kluisstraat la; 1 b. Woonhuizen, ca. 1910. Baksteen. Rollaag boven plint, blokfries. Hanekammen met gebogen strekken. Samengestelde ramen. Mansardedak, nok evenwijdig aan straat, gesmoorde tuile du Nord pannen, dakkapellen met houten betimmering, plat. Eenlaags. Elke woning heeft twee vensterassen. Gaaf voorbeeld van eenvoudig huis. Foto 338.

Kromme Steenweg 13; 15; 17. Woonhuizen. Herenhuis. ca. 1915. Architect: L. de Vries. Bouwstijl: Chaletstijl. Baksteen, speklagen; nr 13: bovendeel van gevel vakwerk met gepleisterde vlakken, puntgevel met vertikale vakwerkverdeling en gemetselde rand; nrs 15 en 17 met driezijdige erkers, daarboven balkons met gemetselde borstwering. Nr. 13: Drairamen, bovenlichten met kleine rocdeverdelingboven-

Koeveldsestraat 10. Kortgevelboerderij. ca. 1910. Baksteen. Zesruits vensters. Zadeldak, gesmoorde tuile du Nord pannen. Architectuurhistorisch belang. Representatief voor functiepatroon. Foto 608.

63

lichten glas-in-lood; voordeuren hout met Art-Nouveau motieven; loggia met houten balkonhek en doorlopend middenstijl, driedelige getoogde raam- en deurpartij, bovenlichten met kleine roedeverdeling; vijf naast elkaar geplaatste kleine draairamen met kleine roedeverdeling in topgevel, daarboven klein rechthoekig licht; bloembakken voor ramen op de eerste en de kapverdieping. nrs 15 en 17. Segmentbogen met boogvulling, gepleisterde aanzetstenen, ruitendecor; T-ramen met drieruits bovenlicht, op begane grond met Jugendstil glas-inlood. Getoogd portaal, paneeldeuren. Zadeldak met wolfeind, afdak boven loggia op eerste verdieping; kruisend zadeldak met gefestonneerde windveren, gevelpunt rechthoekig met drie diamantkoppen; dakvensters; rode kruispannen. Voor- en achtertuinen. Tweelaags plus kapverdieping. Architectuurhistorisch belang, bijzonder zorgvuldige detaillering. Foto's342;343.

met kleine roedeverdeling. Zadeldak, nok evenwijdig aan straat, rode tuile du Nord pannen, overstek met consoles. Architectuurhistorisch belang. Foto 346. Burgemeester Krollaan 60. Voorgaande functie(s): Torenspits. Huidige functie: Geen functie. Bovenste gedeelte van de torenspits van de Heilig Hart Kerk van arch. H. Valk in 1982 gesloopt, in de voortuin geplaatst. Architectuurhistorisch belang. Foto 347. Burgemeester Krollaan 88. Woonhuis. ca. 1920. Bouwstijl: Traditionalisme. Baksteen, rollagen langs gevelrand. Gemetselde sieromranding om deur, luifel, rollagen in bovendorpels; samengestelde vensters, op begane grond glas-in-lood bovenlichten, op eerste verdieping kleine roedeverdeling. Zadeldak, gesmoorde romaanse pannen, dakvenster met siervleugels en spits, overstek, gootklossen. Aanbouw met tentdak. Tuin met haag. Twee vensterassen rechts van uitbouw. Tweelaags. Cultuurhistorisch belang. Representatief voor lineair patroon. Foto 348.

Kromme Steenweg 19* Voorgaande functie(s): Woonhuis. Huidige functie: Kantoor, ca. 1915. Architect waarschijnlijk L. de Vries. Bouwstijl: Invloed van Jugendstil. Baksteen, vooruitspringend gedeelte met puntgevel klein eenlaags uitbouw links, veranda rechts. Bovenkteien van natuursteen, met Jugendstil motieven. Deel van ramen met glas-in-lood bovenlichten, Jugendstil motieven; risaliet met driezijdige erker op eerste verdieping en venstertriplet op tweede verdieping. Samengesteld dak, verspringend, lei met Maasdekking; boeiboord en windveren met inkepingen. Bevindt zich direkt naast de Traverse. Architectuurhistorisch belang. Foto 344.

Pastoor van Leeuwenstraat. Woonstraat, met doorgangsfunctie. Zie complex He. Opdrachtgever: Woningbouw vereniging 'De Hoop'. 1926; 1928. Architect: L. de Vries. Eenlaags arbeidershuizen met vooruitspringene gevels en poorten voor de toegang naar het binnengebied. Gebroken zadeldaken. Verbeterde Hollandse pannen. Enige horizontaal decormetsehverk. Sociaal-historisch belang. Representatief voor stedebouwkundige inrichting. Foto 's 349; 350.

Kromme Steenweg 31. Mariaschool. Gevelinscriptie: RK Bijzondere Meisjesschool. 1914. Architect: L. de Vries. Bouwstijl: Eclecticisme. Baksteen, gevel (geschilderd) aan de Kromme Steenweg grotendeels intact; trappartij rechts; cordon met blokfries. Rondboogvensters (drie vensterassen) met omlopende profilering, op eerste verdieping dubbel. Boogvulling met tegelmozatek. Tweede verdieping: drie kleine rondboogvensters. Trappartij met verspringende rondboogvensters op begane grond en eerste verdieping, gelijk op tweede verdieping. Mansardedak, gootklossen. Tentdak met piron op trappartij. Zusters van Liefde, Tilburg. Architectuurhistorisch belang. Foto 345.

Pastoor van Leeuwenstraat 22a. Voorgaande functie(s): Badhuis. Huidige functie: Speelzaal. Opdrachtgever: woningbouwvereniging De Hoop. 1928. Architect: L. de Vries. Baksteen, decormetselwerk met stenen van groter formaat; verspringende gevel. Deel oorspronkelijke stalen kozijnen. Samengesteld dak, hoofdvorm zadeldak, verspringende dakranden; luifel in verlengde van lager dakrand; verbeterde Hollandse pannen. Sociaal-historisch, architectuurhistorisch belang. Foto 351.

Kromme Steenweg 33; 35. Woonhuis; winkel, ca. 1915. Bouwstijl: Eclecticisme. Baksteen, geverfd; vooruitspringende plint afgedekt met groen geglazuurde stenen. Puntgevel met afgeronde top en twee oren. Getoogde schuiframen in doubletten onder sierboog in segmentboogvorm met hanekam. Op de tweede verdieping in de geveltop, venster met kruiskozijn onder segmentboog. Op de begane grond twee puien met rondboog, deuren met rondboog. Bovenlichten van ramen en deuren

Pastoor van Leeuwenstraat 52; 54. Dubbel woonhuis. ca. 1935. Bouwstijl: Traditionalisme. Baksteen, kettingverband; vlechtingen; ankers. Portieken onder rondboog met trap na eerste woonlaag, panelendeur met ruitmotief licht. Op eerste woonlaag kruiskozijnen met draairamen, glas-in-lood bovenlichten en luiken; vensterbanden met zes-en negenruits ramen, bloembakken. Gepleisterde

64

aanzetstenen, rollaag bovendorpels. Zadeldak met overstek, nok evenwijdig aan straat, rode verbeterde Hollandse pannen. Documentair belang. Foto 352.

Deze huizen hadden een laag meer dan de bestaande bebouwing en een hogere etage hoogte. Openbare gebouwen uit de negentiende eeuw zijn gesloopt. Foto's 358; 359

Partoor van Leeuwenstraat 35. School.

Markt 14. Woonhuis; winkel. Tweelaags, drie vensterassen. XIX B. Kern: XVI. Baksteen, gepleisterd; cordons. T-ramcn. Schilddak, gesmoorde Hollandse pannen, oude kap. Architectuurhistorisch belang. Gemeentelijk monument. Foto 360.

ca. 1930. Architect warschijnlijk L. de Vries. Baksteen. Samengestelde vensters, oorspronkelijke kozijnen met afwisselende ruitmaten, telkens in het midden een smal raam met kleine roedeverdeling. Tweelaags, vijf traveeën. Hermelijnstraat 27. Sociaal-historisch belang. Representatief voor functiepatroon. Foto 353-

Markt 18; 18 a. Voorgaande functie(s): Woonhuis. Huidige functie: Bioscoop. Opdrachtgever: W. Ramaer. 1885- Architect: Th. Roijakkers. Bouwstijl: Eclecticisme. Verbouwing: 1922. Baksteen, gepleisterd; cordons, hoekpilasters met profilering, schijnvoegen. Segmentbogen op eerste verdieping, met stucco versierde boogvulling. Schilddak met plat, schubbenleien, schoorstenen met profielmetserwerk. Dak consoles met voluten, lijst met medaillons. Herenhuis. Huis met bei-etage. De opdrachtgever was textielfabrikant. Ook woonhuis J.A. Pistorius (fabrikant). De functieverandering in 1922 benadrukt het feit dat toen de Markt niet meer geschikt was voor het gerieflijk wonen van de Helmondse bovenlaag. Van dit woonhuis is het bovenste gedeelte van de wit gestucte met namaak horizontale voegen en met cordonbanden benadrukte lijstgevel behouden gebleven. Het betreft de tweede en derde bouwlaag met daarop een afgeknot schilddak. Er is een brede gecorniste kroonlijst met versierde architraafstrook en geversierde consoles aangebracht. De lisenen worden in de kroonlijst door middel van een risaliet voortgezet. De raamindeling is asymmetrisch. Sociaalhistorisch en architectuurhistorisch belang. Gemeentelijk monument. Foto 361.

Van LJemptstraat. Woonstraat. Zie complex D. Opdrachtgever: Woningbouw vereniging 'De Hoop'. 1919. Architect: L. de Vries. Representatief voor stedebouwkundige inrichting. Foto 354. Lithoyenseweg 2b; 4; 6; 8. Woonhuizen. Huurhuizen voor arbeiders. ca. 1910. Bouwstijl: Onvergangsarchitectuur. Baksteen. Segmentbogen, deurportalen met rondboog. Plat dak. Tweelaags, telkens twee vensterassen. Sociaal-historisch belang. Foto 355. Lithoyenseweg 30; 32; 34; 36; 38; 40; 42; 44; 46; 48; 50; 52. Woonhuizen, ca. 1910. nr. 50 Baksteen, spe klagen, betimmering in top. nr. 50. Op begane grond segmentbogen, op eerste verdieping rechthoekige T-vensters, bovelichten met kleine roedeverdeling, nr. 50. Mansardedak, nok haaks op straat, nieuwe pannen. Arbeidershuizen. Nr. 50 is het best bewaarde exemplaar. Sociaal-historisch belang. Straatbeeldtyperend. Foto 356.

Markt 22. Woonhuis; horeca. ca. 1938. Bouwstijl: Interbellumstijl. Baksteen. Pui uit periode '35-'40; openslaande ramen. Plat dak met overstek. Drie bouwlagen. Voorbeeld van een, in deze periode en in deze plaats toegepaste invulling. Foto 362.

Lijn Helmond-Venlo 1. Wachtpost 30 A. Voorgaande functie(s): Dienstwoning baanwachter(tram, spoor). Opdrachtgever: Trammaatschappij. Huidige functie: Woonhuis. 1904. Baksteen, wit gepleisterd. Kozijnen vernieuwd. Zadeldak, windveren met gestoken ornament, deuruitbouw met lessenaarsdak. Hoge geboomte. Opdrachtgever: Trammaatschappij. Dit is het laatste baanwachtershuisje in Helmond, door generaties van dezelfde familie bewoond. Industricel-archeologisch belang. Foto 357.

Markt 24. Voorgaande functie(s): Woonhuis, kantoor. Huidige functie: Bank. Opdrachtgever: F.J. Matthijsen. 1872. Architect: Th. Roijakkers. Bouwstijl: Eclecticisme. Baksteen, gepleisterd; cordons; rosetten op de tweede verdieping. Een smal en een breed hoekrisaliet, halvemaanmotieven in architraaflijst. Rechthoekige ramen met afgeronde hoeken, profiellijsten met kuiven op begane grond en eerste verdieping; ramen met rondboogrand en daarbinnen rondboogramen, twee oculi in daklijst. Deur met straalmotief bovenlicht.

Markt. Sinds de middeleeuwen centrale langwerpige pleinruimte in de stad. Sommige huizen hebben een zestieden of zeventiede eeuwse kern. Aan het einde van de negentiende eeuw hebben vele welgestelde burgers hier hun woonhuizen laten bouwen.

65

;

Schilddak met plat, lei in ruitdekking. Herenhuis. Het huis is kort voor de dood van F.J. Matthijsen (getrouwd met Paulina Maria Fentener van Vlissingen) gebouwd.; v.a. 1921 kantoor. Drie lagen. Vijf vensterassen. Doordat veel utilitaire gebouwen van Royakkers zijn gesloopt, is dit een van de weinig resterende ontwerpen van zijn hand. Bijzondere vormgeving. Gemeentelijk monument. Foto 363-

890. Bouwstijl: Eclecticisme. Kern: XIX A. Verbouwing: i «82; 1988. Baksteen, geschilderd. Hoeklisenen met velden; hardstenen cordonlijst. Begane grond verbouwd. Ie verdieping T-vensters met glas-in-lood bovenlichten; afgeronde rechthoekige profielomlijsting met kuiven. Schilddak, verbeterde Hollandse pannen; kroonlijst met paneel versiering, knoppen; dakconsoles met lofwerk. Oorspronkelijk twee panden. Architectuurhistorisch belang. Straatbeeldryperend. Gemeentelijk monument. Foto 367.

Markt 26, 26 a. Voorgaande functie(s): Woonhuis; winkel. Huidige functie: Woonhuis; horeca. ca. 1880. Bouwstijl: Eclecticisme. Handgevormd baksteen, speklagen; gepleisterde daklijst met open en blinde oculi. Rondbogen met betegelde boogvulling, sluitstenen met diamantmotief, verbouwde pui met korfbo gen. Architraaflijst met gestucte veldomranding, drie oculi. Schilddak, gesmoorde kruispannen, oude kapvorm. Tweelaags, vier vensterassen. Architectuurhistorisch belang. Gemeentelijk monument. Foto 364.

Markt 44. Voorgaande functie(s): Woonhuis; winkel. Huidige functie: Kantoor. ca. 1935. Bouwstijl: Traditionalisme. Baksteen; puntgevel met schouders, afdekstenen van natuursten; ankers. Pui met glas-in-lood bovenlichten; op eerste verdieping erkers. Tweede verdieping: kruiskozijnen, glas-inlood bovenlichten, hardstenen aanzetstenen; Zadeldak; verbeterde Hollandse pannen. Drie bouwlagen plus kapverdieping. Architectuurhistorisch belang. Foto 368.

Markt 28) 30. Voorgaande functies): Woonhuis. Huidige functie: Woonhuis; horeca. ca. 1890. Bouwstijl: Eclecticisme. Kern: XIX A. Baksteen. Pui geheel vernieuwd; T-vensters op Ie verdieping met segmentbogen, gestucte profielomlijsting, kuiven. Schilddak met daklijst met blinde oculi en twee aan twee geplaatste sierconsoles, nieuwe asfaltleien. Tweelaags, vier vensterassen. Architectuurhistorisch belang. Gemeentelijk monument. Foto 365-

Markt 1. Voorgaande funcrie(s): Woonhuis; winkel. Huidige functie: Winkel. ca. 1890. Bouwstijl: Eclecticisme. Baksteen, gepleisterd. Op begane grond, vensters door nieuwe pui doorbroken; op de eerste verdieping, T-vensters, gestucte omlistingen met afgeronde hoeken. Schilddak, opniew verbeterde Hollandse pannen, aan de rechterkant recht eindigend. Gecornisde daklijst, band met ronde medaillons. Hoekhuis, Kerkstraat 51. Straatbeeldryperend. Foto 369.

Markt 34. Voorgaande functie(s): Woonhuis. Huidige functie: Horeca. Opdrachtgever: J. Coppus. 1871. Bouwstijl: Eclecticisme. Baksteen, geschilderd; gecorniste lijst Op eerste verdieping, profielen met kuiven. Schilddak, romaanse pan. Architectuurhistorisch belang. Gevel sterk verbouwd. Gemeentelijk monument. Foto 368.

Markt 5. Woonhuis; winkel. Opdrachtgever: D. Kat 1931. Bouwstijl: Neogotiek. Baksteen, trapgevel, sierankers, gemetselde cordons met blokfriezen; hardstenen decorelementen. Op begane grond pui met luifel, waarin troggewelfje; op eerste verdieping, kruiskozijnen onder korfboog met driepasboog boogvulling, bovenlichten van glas-in-lood, luiken; op tweede verdieping, kruiskozijn onder korfboog met driepasboog. Zadeldak, verbeterde Hollandse pannen. Architectuurhistorisch belang. Foto 370.

Markt 40. Voorgaande functie(s): Woonhuis; winkel. Huidige functie: Winkel. ca. 1905. Bouwstijl: Elementen van neogotiek. Baksteen, speklagen van strengperssteen, aanzetten van natuursteen, trapgeveltje met gemetselde makelaars, keperlijst langs dakrand. Segmentbogen, aanzetstenen van natuursteen; openslaande vensters; pui vernieuwd. Schilddak met plat, rode kruispannen. Architectuurhistorisch belang. Straatbeeldryperend. Foto 's 366; 369.

Markt 7. Onder de Luts Voorgaande functie(s): Woonhuis; winkel. Huidige functie: Winkel. Opdrachtgever: J. van Broeckhoven. Kern: XVI. Verbouwing: 1595, XIX. Handgevormd baksteen, geschilderd; in-en uitzwenkende gevel, geprofileerd cordon, S-vormige ankers. Vensters met kleine roedeverdeling. Rond licht in top. Luifel met schorren.

Markt 42a. Voorgaande functie(s): Woonhuizen. Huidige functie: Horeca.

66

Kclderluiken. Zadeldak, gesmoorde Hollandse pannen. Bijgebouwen achter met 16e of 17e eeuwse kern. Gebouwd op de plek van de door brand verwoeste herberg 'De Swaen'. Architectuurhistorisch belang. Rijksmonument. Foto 371. Markt 31. Voorgaande functie(s): Woonhuis. Opdrachtgever: J. van Thiel. Huidige functie: Bankgebouw. 1906. Architect: F. Buskens. Bouwstijl: In de trant van De Bazel en Berlage. Verbouwing: 1953. Baksteen, hardstenen decorelementen. Basement van hardstenen blokken, met bovenaan fries met vielobbige motieven. Gevelstenen met symbolen van handel en industrie. Puntgevel met asymmetrisch geplaatst torentje; rechts trapvormige aanzet. Voordeur en een venster met segmentbogen van bewerkte hardstenen blokken. Twee vensters met hardstenen lateien. Dubbele paneeldeur. Op de eerste verdieping balkon met hardstenen bewerkte balustrade en consoles, smeedijzeren hekken. De vensters daarnaast herhalen de vensters op de begane grond. Op de tweede verdieping, balkon met zijvensters onder segmentboog. Drie kleine vensters. Zadeldak (dakleer), nok evenwijdig aan straat. Tentvormig dak boven torentje met smeedijzeren piron. Drie lagen plus souterrain. De opdrachtgever was verbonden mer demetaalindustrie. De aanwezigheid van souterrain ramen is voor een pand aan de Markt bijzonder. Bijzondere vormgeving, architectuurhistorisch belang. Gemeentelijk monument. Foto 372. Markt 33.

Voorgaande functie(s): Kantoor ? Huidige functie: Bank. ca. 1880. Bouwstijl: Elementen van neoclassicisme. Verbouwing: ca. 1970. Baksteen met gemetselde pilasters en panelen; gepleisterde mezzanino met rechthoekige lichten; hardstenen basement met panelen en medaillons. Kozijnen vernieuwd. Schilddak, lei in Maasdekking, hoekschoorstenen, daklijst met klossen. Architectuurhistorisch belang. Foto 373Markt 41. Voorgaande functie(s): Woonhuis. Huidige functie: Winkel. 1895. Architect: J.B. Kam. Bouwstijl: Elementen van chaletstijl en Jugendstil. Verbouwing: 1916; 1989. Baksteen met speklagen; cordon met muizetanden, boven de eerste verdieping, boogjeslijst; risaliet rechts met puntgevel. Begane grond geheel doorbroken ten behoeve van nieuwe pui. Eerste verdieping: erker, segmentbogen met baksteenmozaiek, T-ramen. Tweede verdieping (geveltop): drairamen met middenstijl, houten omranding met krulmotieven. Schilddak met plat, gesmoorde kruispannen met kruisend zadeldak. Woonhuis H.L.F, van Vlissingen. Ook woonhuis en artsenpraktijk geweest. Uitzonderlijk voor een huis op deze locatie was de aanwezigheid van een stoephek en de gietijzeren hekpalen, die vermoedelijk origineel zijn. v.a. 1916 woonhuis en praktijk (huisarts)Het

hek is in mei 1989 afgebroken en het interieur is gesloopt. Het huis bestaat uit twee bouwlagen en een afgeknot schilddak. Het dwarsdeel is voorzien van en chalet-achtige puntgevel met makelaar en een versierde raam in de zolderverdieping. Het fantasiekarakter is verder benadrukt door een erker op de eerste verdieping. In de ontlastingsbogen zijn contrasterende tegelversieringen opgenomen, de gevel heeft verder speklagen en siermetserwerk. Architectuurhistorisch belang. Gemeentelijk monument. Foto 374. Markt 209. Woonhuis. ca. 1880. Bouwstijl: Sober neoclassicisme. Kern: XVII XVIII. Verbouwing: XIX B; ca. 1915. Baksteen, het bovengedeelte van de gevel van een ouder en kleiner soort. Pui met opent houtwerk in spinnewebvorm, portaal. Strekken. Raamkozijnen gewijzigd. Schilddak, gesmoorde Hollandse dakpannen. Oude kapvorm. Gootklosscn. Tweelaags, drie vensterassen. Architectuurhistorisch belang. Foto 375Markt 211. Voorgaande functie(s): Woonhuis. Huidige functie: Kantoor. 1848. Bouwstijl: Sober neoclassicisme. Verbouwing: 1913. Handgevormd baksteen. Gepleisterde plint. Strekken. Achtruits vensters, indeling vernieuwd. Tweelaags, drie vensterassen. Het huis heeft een eenvoudig bouwvolume en een sober bakstenen gevel. Architectuurhistorisch belang. Gemeentelijk monument. Foto 376. Markt 213. Voorgaande functie(s): Postkantoor. Huidige functie: Bureau Voorlichting. Opdrachtgever: A.

Prinzen. 1891. Architect: J.W. van der Putten. Bouwstijl: Elementen van neo-Renaissance. Verbouwing: 1923, 1928. Baksteen, veelvuldige natuurstenen speklagen. Hardstenen cordons. Samengestelde fries met boogjes, blok- en kepermetselwerk. Middenrisaliet met schoudergevels aan de twee gevelzijden. Cartouches van natuursteen. Segmentbogen met aanzet- en sluitstenen van hardsteen, boogvulling met polychrome mozaiek. T-vensters en vensters met middenstijl. Schilddak met plat, lei in schubbendekking, dakkapellen met overhoekse schilden. Gevelsteen; hardstenen brievenbus tegen de gevel aan de Marktzijde. Hoekpand Watermolenwal. Tweelaags. Aanbouw eenlaags. De twee gevels hebben een nagenoeg identieke vormgeving. Het pand is postkantoor en belastingskantoor geweest. Architectuurhistorisch, sociaal-historisch belang. Markant pand. Gemeentelijk monument. Foto i 377; 378.

Marktstraat.

Marterstraat 2; Hermeiijnstraat 5a Woonhuizen. Poortgebouw. Opdrachtgever: Woningbouwvereniging 'de Hoop'. Architect: L. de Vries. Bouwstijl: Invloed van Amsterdamse School. Baksteen, twee symmetrisch geplaatste puntgevels naast een poort. Straatpoort, sluitsteen van hardsteen met gehouwen anker (symbool van de woningbouwvereniging). Kozijnen vernieuwd. Afgewolfd zadeldak, twee kruisende zadeldaken met een lagere nokhoogte. Dakdekking vernieuwd. Sociaalhistorisch, archgitectuurhistorisch belang. Representatief voor stedebouwkundige inrichting. Foto 386.

Foto 379. Marktstraat 10. Voorgaande functie(s): Woonhuis. Huidige functie: Kantoor. 1880. Bouwstijl: Neoclassicisme. Kern: 1835? Verbouwing: 1989. Baksteengevel met kroonlijst; hardstenen plint. Deur met ovale, vierkante en ruitvormige panelen binnen een omlijsting van pilasters met architraaf en kroonlijst, bronzen kloppers, lantaarn in het bovenlicht. Strekken; vensters met draairamen; in de verdieping met ijzeren raamhekjes. Schilddak met gesmoorde tuile du Nord pannen, hoekschoorstenen. Smeedijzeren stoephek met liggende ovale motieven, hardstenen stoeptegels. Voor de herbouw van 1880 is waarschijnlijk materiaal uit 1835 gebruikt. Herenhuis. Tweelaags, vijf vensterassen, spiegelsymmetrische gevelindeling. Opdrachtgever: Hub. P. Prinzen. De gedenksteen zou van een ander huis kunnen zijn. Architectuurhistorisch belang. Rijksmonument. Foto's380; 381.

Maurittlaan 2. Woonhuis. 1937. Bouwstijl: Invloed van F. L. Wright. Gele baksteen. Samengesteld schilddak, dakkapel. Tuin rondom. Villa. Architectuurhistorisch belang. Foto 387. Mauritslaan 5. Woonhuis. 1932. Bouwstijl: Invloed van Amsterdamse school. Baksteen, sterke geleding van de volumes. Halfrond balkon met gemetselde borstwering. Benadrukte schoorsteen. Samengestelde vensters, rond venster in zijgevel. Luifels in het verlengde van de dakrand. Samengesteld dak, rode romaanse pannen. Voor- en achtertuin. Villa. Architectuurhistorisch belang. Foto 388.

Marktstraat 18. Voorgaande functie(s): Woonhuis. Huidige functie: Horeca, ca. 1890. Bouwstijl: Eclecticisme. Baksteen, gepleisterd, horizontale schijnvoegen. T-vensters; gestucte profielen met barokke kuiven; nieuwe pui. Schilddak, nieuwe pannen. Gecornisde daklijst, voluutconsoles, gestucte fries met ruitmotieven. Tweelaags, drie vensterassen. Architectuurhistorisch belang. Foto 382.

Mierioseweg 2 c Voorgaande functie(s): Woonhuis. Huidige functie: Kantoor, ca. 1895. Bouwstijl: Eclecticisme. Baksteen, gepleisterd; cordons. Middenrisaliet met in- en uitzwenkende gevel. Arkel afgesloten met tempelachtig torentje; Toscaanse lisenen; ingangportiek met borstwering en korte Toscaanse zuilen. Openslaande vensters, op begane grond met rondboogvdrmige bovenlichten. Schilddak met lei in schubbendekking, op arkel lei inMaasdekking, neogotisch windvaantje van smeedijzer, neogotisch dakkapelletjes. Eenlaagse aanbouwen (niet oorspronkelijk). Tuin, indeling gewijzigd. Architectuurhistorisch belang. Foto's389; 390.

Marktstraat 23. Voorgaande functie(s): Woonhuis. Huidige functie: Winkel, ca. 1890. Bouwstijl: Eclecticisme. Baksteen, geschilderd, licht vooruitspringend gedeelte op eerste verdieping, sierankers. Segmentbogen met bossagebewerking van aanzet en sluitstenen. Kozijnen vernieuwd. Gebroken schilddak, gesmoorde kruispannen. Gecornisde daklijst met gestucte voluutconsoles, fries met velden, in het midden een klein rond licht. Tweelaags, vier vensterassen. Architectuurhistorisch belang. Foto 383Marktstraat 27. Voorgaande functie(s): Smidse. Huidige functie: Opslag. ± 1830. Handgevormd baksteen; uitzwenkende gevel mèt kroonlijst. Op de eerste verdieping T-ramen, segmentbogen. Schilddak, gesmoorde Hollandse pannen. Eenlaags werkplaats achter (smidse); handgevormde baksteen, Hollandse pannen. Het gebouw grenst aan de (gedempte) Loop. Architectuurhistorisch, industrieel-archeologisch belang. Foto's 384; 385.

Mierioseweg 4. Voorgaande furictie(s): Woonhuis. Huidige functie: Kantoor, ca. 1880. Bouwstijl: Elementen van chaletstijl. Baksteen, keperlijst. Kozijnen grotendeels gewijzgd; driezijdige erker; hardstenen aanzetstenen. Op eerste verdieping openslaande raam. Zolderverdieping: venster doublet. Portaal onder luifel. Zadeldak, windveren, makelaar, Boulet-pannen, lage dakkapel. Tuin, gietijzeren hek. Architectuurhistorisch belang. Foto 391Mierioseweg 4a? 4b. Woonhuizen. Drielaags.

68

1935. Bouwstijl: Kubistisch expressionisme. Baksteen, hoekvolumes gepleisterd. Keramische gevelafdekking. Verspringende gevel Samengestelde, rechtoekige liggende ramen op begane grond en eerste verdieping, smal in zijvolumes. Voortuin met muurtje, ijzeren buizen. Architectuurhistorisch belang. Foto 392.

nen, ontlastingsbogen. T-vensters. Schilddak met plat, lei in schubbendekking. Dakkapellen met spitsen. Aanbouw links met plat dak. Fabrikantenvilla tegenover houtzagerij. Tweelaags, kapverdieping. Vijf vensterassen. Direkt aan straat. Architectuurhistorisch belang. Gemeentelijk monument. Foto 397.