CF Uitwerking motie energietransitie als instrument om tweedeling te verkleinen

Commissieformat Verzoek College van B&W voor behandeling Opiniecommissie College besluit Portefeuillehouder Dienst/afdeling Behandelvoorstel Opiniërend naar Commissie Zaaknummer

15 maart 2021 E de Vries S&B SPD Opiniecommissie 30 maart 2021 50504041

Onderwerp Uitwerking motie energietransitie als instrument om tweedeling te verkleinen Wat vragen wij aan uw commissie Op basis van de bijgevoegde notitie en de hieronder opgenomen vragen gaan wij graag het gesprek met u aan over de verdere uitwerking van de motie zodat hierover bij de Voorjaarsnota voorstellen kunnen worden gedaan.

Inleiding Uw raad heeft op 10 november 2020 een motie aangenomen die het college oproept om voor de Voorjaarsnota 2021 te komen met een concreet plan van aanpak, inclusief maatregelenpakket, om alle inwoners kansen te bieden om duurzaamheidsmaatregelen te nemen en zo te bekijken of de energietransitie bij kan dragen aan het verkleinen van de tweedeling. Daarop hebben wij een analyse laten maken van verschillende mogelijkheden en maatregelen en een voorstel voor het efficiënt inzetten daarvan. We sluiten hierbij aan op het reeds bestaande beleid van het college op het gebied van armoedebestrijding en subsidies voor duurzaamheidsmaatregelen. Daarbij zijn de maatregelen op basis van algemene kengetallen zo veel mogelijk cijfermatig onderbouwd. Tevens is er afstemming geweest met stakeholders. Het rapport treft u in de bijlage aan. Op basis van dit rapport gaan wij graag het gesprek aan met uw commissie over maatregelen die de voorkeur genieten. In de volgende fase zullen wij de maatregelen die de voorkeur genieten verder financieel en juridisch uitwerken. Doel en doelgroep Het doel van de motie definiëren wij als volgt: 1. Het realiseren van CO2 besparing om hiermee bij te dragen aan de gemeentelijke duurzaamheidsdoelstellingen; 2. Zorgen dat de energietransitie de kloof tussen de lagere en hogere inkomensgroepen niet verder vergroot en waar mogelijk zelfs verkleint.

Daarnaast zien we kansen voor ‘groene’ banen door de inzet van energiecoaches en bij het uitvoeren van de duurzaamheidsmaatregelen. Dit onder de vlag van “Leven Lang Leren”, binnen het programma vitale economie.

Als doelgroep hebben wij gedefinieerd huishoudens met een inkomen tot maximaal 150% van het bijstandsniveau. De groep boven deze inkomensgrens wordt geacht gebruik te kunnen maken van andere lokale, regionale en landelijke regelingen. In veel minimaregelingen wordt uitgegaan van een maximum inkomen van 120% van de bijstandsnorm. Daar hebben wij ons niet toe willen beperken omdat we zien dat juist de groep tussen 120% en 150% van de bijstandsnorm door een beperkte kredietwaardigheid vaak tussen de wal en het schip valt. Het overgrote deel van de genoemde groep betreft huurders. In totaal bestaat de doelgroep uit ca 9600 huishoudens. Ca 8800 daarvan huren een woning bij één van de vier oudere woningcorporaties in Helmond: Compaen, Volksbelang, WOCOM en Woonpartners. De overige ca 800 zijn woningeigenaren. Dit is van belang omdat veel van de voorgestelde maatregelen, maatregelen aan de woning betreffen. Van de groep woningeigenaren is naar schatting een derde ouder dan 65 jaar; binnen de groep met een huurwoning is dit ongeveer een kwart. Mogelijke voorzieningen Wij hebben naar de volgende maatregelen c.q voorzieningen gekeken:

Blz. 1 van 3

     

verstrekken van de energiebespaarbox in combinatie met inzet van een energiecoach; regelingen voor de aankoop van duurzaam witgoed; collectieve inkoop van duurzame energie; isolatie (inclusief ventilatie) van woningen; plaatsen van zonnepanelen; installeren van (hybride) warmtepompen.

Voor een uitgebreidere beschrijving van de mogelijke maatregelen verwijzen we u naar het rapport in de bijlage. De beoogde voorzieningen zijn vervolgens integraal tegen elkaar afgewogen, waarbij ook gekeken is naar ontwikkelingen op regionaal en landelijk niveau. We concluderen daaruit dat ‘zachte voorzieningen’ zoals de energiebespaarbox in combinatie met een gesprek met de energiecoach belangrijke randvoorwaarden zijn voor het slagen van de energietransitie binnen deze doelgroep. Deze maatregelen kunnen worden betaald uit reeds gereserveerde middelen, de impuls duurzaamheid en al aangevraagde subsidies. De meer ‘harde’ voorzieningen zoals isolatie en zonnepanelen vragen forse investeringen, die gezien het financiële risico dat deze doelgroep met zich meebrengt voor een groot deel uit subsidie zullen moeten bestaan. Gespreksvragen Voordat wij maatregelen verder gaan uitwerken wisselen wij graag met u van gedachten over de volgende vragen: 1. Wat is onze ambitie? Aandacht voor de energietransitie bij deze groep is belangrijk. We zien al langer dat deze groep grote moeite heeft om aan te haken bij de energietransitie en dat de kosten hierbij een heel belangrijk punt zijn. Maar hoe ver gaan we daarin? 2. Willen we de gehele doelgroep bereiken? En zo ja, hoeveel tijd nemen we daar dan voor? Een dergelijk traject heeft een aanloopperiode nodig.

Daarnaast ligt het, gezien de kosten voor de hand om minimaal een aantal jaren de tijd te nemen. 3. Op welke manier prioriteren we binnen de doelgroep? Niet alle inwoners zullen tegelijkertijd open staan voor deze aanpassingen. Draagvlak creëren is belangrijk. Tegelijkertijd is het waarschijnlijk goedkoper als we bepaalde groepen in één keer kunnen bedienen. 4. Wanneer moet het traject zijn afgerond? Het is belangrijk regelmatig (bv elk jaar) te monitoren waar we staan. Ook al omdat vanuit het Rijk is aangegeven dat men kijkt naar oplossingen voor deze doelgroep. Als die er komen, ligt het voor de hand om daarbij aan te sluiten. Vanuit het Rijk denkt men tot nu toe echter vooral aan hypothecaire voorzieningen. Daarvan vragen wij ons af of dat de juiste weg is. Deze doelgroep heeft immers maar een beperkte kredietwaardigheid. Eerdere voorstellen vanuit het Rijk, zoals een lening gekoppeld aan de woning, zijn mede om die reden gestrand.

Beoogd effect 1.1 Uitvoering geven aan de motie die door de gemeenteraad is aangenomen. 1.2 De gemeenteraad laten meedenken over de verdere uitwerking van het plan richting Voorjaarsnota. 1.3 Perspectief bieden aan de groep mensen met een inkomen tot 150% van de bijstandsnorm om mee te kunnen doen met de energietransitie. Argumenten 1.1 De gemeenteraad heeft deze motie aangenomen. We betrekken de raad daarom graag vroegtijdig bij de uitwerking. 1.2 Middels deze opiniërende behandeling kunt u richting geven aan de verdere uitwerking van het plan van aanpak. Kanttekeningen 1.1 De opgave is in financieel opzicht groot terwijl het om een relatief kleine groep inwoners gaat. 1.2 In de doelgroep zitten slechts ca 800 huishoudens met een koopwoning. Hen financieel helpen bij de energietransitie vraagt veel geld terwijl de uiteindelijke bijdrage aan de CO2-reductie door het kleine aantal woningen gering is. 1.3 Mensen uit deze doelgroep zijn gemiddeld genomen, gezien hun omstandigheden, niet dagelijks bezig met de energietransitie en het aanpassen van hun woning daarvoor. We zullen hen hierbij goed moeten informeren, helpen en verleiden. Financiën ‘Zachte voorzieningen’ - energiebespaarbox en energiecoach

Blz. 2 van 3

Voor de energiebespaarbox en energiecoach zijn de totale kosten als de gehele doelgroep deelneemt berekend op € 720.000,-. Als dekking is beschikbaar € 72.000,- vanuit de Regeling Reductie Energiegebruik (RRE) en € 115.000,- binnen de impuls duurzaamheid. Naar verwachting zijn de kosten uiteindelijk lager omdat in de praktijk niet de hele doelgroep zal deelnemen. Gezien het verschil in maximale kosten en (deels nog onzekere) beschikbare middelen stellen we voor de beschikbare middelen leidend te laten zijn voor de inzet. Bekeken wordt nog of en hoe het programma Onderwijs en Arbeidsmarkt kan bijdragen en wellicht de woningbouwcorporaties. Daarnaast wordt bij de jaarrekening 2020 een voorstel tot resultaatbestemming aan u voorgelegd voor €500.000,vanuit de middelen duurzaamheidsimpuls begroting 2020. Na toekenning hiervan bij de jaarrekening 2020 is dit budget aanvullend nog voor dit doel beschikbaar. ‘Harde voorzieningen’ – isolatie, zonnepanelen, hybride warmtepomp Dit betreft een investering die (afhankelijk van de vorm waarin deze doelgroep hierover kan beschikken) grote risico’s met zich meebrengt. Vandaar dat het verstrekken van leningen niet geadviseerd wordt en ondersteuning eerder gezocht moet worden in het verstrekken van een subsidie. Als dekking is hiervoor € 500.000,- beschikbaar via de Crisis- en herstelnota.

Daarnaast wordt de beschikbaarheid van de reserve stimuleren wonen voor dit doel nog bekeken. Meer details over de financiering vindt u in het plan van aanpak. Communicatie Onderdeel van het uitgewerkte plan dat later aan uw raad wordt voorgelegd is een communicatieplan. Daarin beschrijven wij de manier waarop we de doelgroep willen informeren en bereiken om zo veel mogelijk resultaat te behalen. Vervolg Op basis van de uitkomsten van het gesprek in de opiniecommissie wordt de motie verder uitgewerkt. Tegelijk met de Voorjaarsnota wordt dit ter besluitvorming aan u voorgelegd. Bijlagen Onderzoek plan van aanpak.

Blz. 3 van 3