Brief aan gemeenteraad over Voorjaarsnota 2025 - Commissie Boerhavelaan Helmond

Geachte leden van de gemeenteraad Helmond, Met belangstelling hebben wij, leden van de commissie Boerhaavelaan, de voorjaarsnota 2025 gelezen vanuit het perspectief van het Brede Welvaart concept. In alle nota’s van zowel SRE, Brainport als de gemeente Helmond zelf, worden heel veel woorden besteed aan het concept Brede Welvaart. Dit wordt het centrale thema genoemd als toetsingskader voor alle stormachtige ontwikkelingen. Echter, als het in deze voorjaarsnota 2025 van de gemeente Helmond over concrete voornemens en investeringen gaat, blijken juist de belangrijkste factoren aangaande het Brede Welvaart concept, onderwerp van stevige bezuinigingen te zijn. Wij kunnen geen serieuze plannen vinden met een fatsoenlijke financiële onderbouwing aangaande ouderenzorg, jeugdzorg, gezondheidszorg, onderwijs, of (sociale) infrastructuur. We missen concrete maatregelen die in verhouding staan tot het volume van de geplande groei die kunnen leiden tot meer samenhang in een stad. Nee, helemaal niet zelfs. Integendeel zelfs, we lezen juist op deze aandachtsgebieden grote structurele bezuinigingen. Volgens ons dient de gemeenteraad welvaart voor een minderheid niet ten koste laten gaan van het welzijn van een meerderheid in onze stad. Wij zijn bij het lezen van de voorjaarsnota 2025 daarin helaas ernstig teleurgesteld.

We begrijpen volstrekt niet waarom juist de onderwerpen passende onder het Brede Welzijn concept, de grootste bezuinigingen over zich heen krijgen. Wij doen een oproep aan U om allereerst als Raad voor de burgers van Helmond op te treden en niet als afgeleid adviesorgaan voor de Brainport cq SREregio. Gelukkig heeft U die status weer teruggekregen in de definitieve nota ontwikkelingsstrategie Zuid-Oost Brabant van de SRE. Deze is onlangs op 21 maart 2025 door alle colleges van B en W van alle gemeentes in de regio, dus ook door Helmond ondertekend. Vanuit het college zult u door het opnemen van deze rol dus gelukkig vooral gejuich kunnen ontvangen. U krijgt op voorspraak van de SRE weer uw rol als eindverantwoordelijke voor het welzijn van de inwoners van Helmond. U bent hierin leidend en niet volgend. Op pagina 19 wordt met weinig woorden door de SRE de verantwoordelijkheid voor balans in sociale cohesie neergelegd bij de gemeentes zelf. Wij verwachten dat u die verantwoordelijkheid dan ook pakt.

Wij geven hierbij 3 kritiekpunten op de voorjaarsnota 2025, waarvan wij hopen dat U als Raadsleden deze nadrukkelijk zult beoordelen binnen het concept van Brede Welzijn. U kunt dit dus doen zonder last of ruggespraak van de SRE of Brainport organisatie. Omdat de SRE nota van maart jongstleden U heel bewust deze verantwoordelijkheid geeft. Net als de gemeenteraad van Heeze haar eigen verantwoordelijkheid heeft opgepakt, verwachten wij dat U ook als hoogste orgaan van de gemeente kiest voor het Welzijn van de meerderheid van onze bewoners Om de voorjaarsnota 2025 in het juiste kader te kunnen zien hebben wij zoals gezegd eerst teruggekeken naar de nota Ontwikkelstrategie ZuidOost Brabant, die is goedgekeurd op 21-03-2025. Omdat dit natuurlijk de kaders aangeeft voor de voorjaarsnota. 1 (pag 18) Ontwikkel principe: Bodem, water, natuur en Landschap als leidend principe Vanuit Europa ligt er een eis, dat de regio in 2027 moet voldoen aan de kaderrichtlijn Water. De gemeente Helmond onderstreept dit belang maar in haar reactie geeft de SRE aan dat dit een brug te ver is op deze termijn. De reden die de SRE aangeeft is, omdat dit wel eens verdere ontwikkelingen zou kunnen tegenhouden. B& W Helmond lijkt hiermee akkoord te zijn gegaan.

Maar in de tussentijd heeft het debacle van Custom Powders in Helmond de hele gemeenteraad gezamenlijk bewust gemaakt van de rampen die zich kunnen voordoen wanneer regels niet worden opgesteld, opgevolgd en gehandhaafd. Met alle gevolgen voor de gezondheid van onze inwoners. Wij gaan ervanuit dat de hele gemeenteraad van Helmond door deze ervaring juist een veel hogere prioriteit wil geven aan het behoud van kwaliteit van ons water. Dit betekent dat U het hele proces rondom beheer en handhaving van de waterkwaliteit in Helmond hoger op de agenda moet zetten. En daar hoort natuurlijk een financieel plaatje bij. Preventie vooraf kost altijd minder dan de kosten die gemaakt moeten worden achteraf, heeft de ervaring ons geleerd. Het geval van Custom Powders is een grote kostenpost voor de gemeente Helmond waarvoor het bedrijfsleven of Den Haag geen medeverantwoordelijkheid neemt. We weten nu zelfs, dat vanuit Den Haag geprobeerd wordt om de tech industrie te vrijwaren van een verbod op het gebruik van PFAS. Een goed onderbouwd voorstel, om gezien het belang voor de tech industrie gebruik wel toe te staan voor een beperkt aantal jaren onder voorbehoud aan strenge regels en strenge handhaving, was natuurlijk veel verstandiger geweest. En had ook de betrouwbaarheid van de overheid

in deze niet geschaad. Het hoeft allemaal niet zo zwart wit, dat begrijpt iedereen. Maar nu is het resultaat dat de gemiddelde burger weet dat de landelijke overheid het belang van het grootbedrijf laat prevaleren boven de gezondheid van haar inwoners. Maar de gevolgen wel afwikkelt naar de inwoners van de betreffende gemeentes. Die veiligheid ten aanzien van het invoeren van maatregelen die de persoonlijke gezondheid van onze inwoners bewaken komt dus niet van de landelijke overheid en blijkbaar ook niet vanuit de regio. Dit betekent volgens ons een grote verantwoordelijkheid voor onze gemeenteraad om de gezondheid van haar burgers wel op de eerste plaats te zetten. Gewoon door de Europese richtlijnen wat betreft veiligheid en gezondheid van water wel als dwingend kader op te nemen. Wij missen deze prioriteit in deze voorjaarsnota. 2 (pag 18) Ontwikkelprincipe: Woningbouw als hefboom voor vitale kernen en dorpen. Wens vanuit de gemeenteraad Helmond: Aandacht houden voor balans en sociale cohesie in wijken. En daarmee bestaande netwerken behouden. Reactie SRE: Daar zijn wij het mee eens, maar wij denken dat het uiteindelijk aan de gemeentes zelf is om die balans en sociale cohesie te bewaken. De SRE kaatst dus de bal terug naar de gemeente ten aanzien van de verantwoordelijkheid voor behoud van balans en sociale cohesie in onze gemeente.

Deze stellingname van de SRE is ondertekend door ons totale B&W. Oftewel: het behoud en de balans van Brede Welvaart in Helmond, valt onder onze eigen regie. Daarom hadden wij een overdonderende voorzet verwacht van ons gemeentebestuur op het onderwerp stimuleren en bewaken van de balans en cohesie in onze stad. Wij kunnen dit in de voornemens van deze voorjaarsnota echter nergens terugzien. Behalve veel woorden over het belang van Brede Welvaart zien we met name juist flinke bezuinigingen op dit gebied. Binnen een periode van 4 jaar worden 8,5 miljoen structurele bezuinigingen op Zorg en Welzijn en 20,4 miljoen op Jeugd, Jeugdzorg en onderwijs structureel ingeboekt. Wij hadden met name in het geval van onderwijs en zorg verwacht dat de gemeente meerdere voorstellen zou doen om de te verwachten meer kosten op een creatievere en eerlijker manier te dekken. Als voorbeeld voor het onderwijs kan hierbij gedacht worden aan het invoeren van schoolgeld bij Expats voor de scholing van hun kinderen. Deze ouders hebben een gemiddeld inkomen van 140.000 euro

(Helmonders 30.000) en ontvangen daarnaast hoge tegemoetkomingen in huisvestingskosten. Met daarbovenop natuurlijk het besluit in den Haag dat deze expats over de top 30% van hun inkomen geen belasting hoeven te betalen. Waarom zou onze gemeente die al voor grote extra uitgaven staat voor het faciliteren van deze grote instroom deze kosten zelf moeten opbrengen? In de voorjaarsnota van 2024 staat met name genoemd dat deze groep een groot deel van de geplande nieuwe inwoners zal zijn. Dat ze de leeftijd van 20-50 jaar zullen hebben en naar alle waarschijnlijkheid hier hun gezin zullen stichten. Dit betekent toch logischerwijs een extra toename van jeugd voor het onderwijs in onze stad? Het lijkt ons dan ook vanzelfsprekend dat deze ouders de kosten voor het onderwijs en gezondheidszorg voor hun kinderen zelf betalen, net als in het buitenland expats deze kosten moeten betalen. De internationale school in Eindhoven hanteert tarieven die wij ook kunnen inzetten. Zodat de extra kosten van onderwijs en zorg plus de ingeboekte bezuinigingen niet over de ruggen van de veel lagere inkomens van Helmonders worden gespreid. Inwoners die wel hun hele leven belastingen hebben betaald. Ook voor de zorg verwachten wij dat de gemeente andere mogelijkheden zoekt om structureel juist meer geld beschikbaar te hebben voor de hulpverlening aan de Helmondse bewoners.

Als voorbeeld denken wij aan de onterechte grote uitkeringen die bestuurders van kleine zorginstellingen zichzelf uitkeren met door onze inwoners betaald geld. Het is te makkelijk om dit maar door te laten gaan omdat het ontbreekt aan professionele handhaving. In plaats van te bezuinigen op zorg ten koste van onze inwoners, zou met adequate handhaving wederom niet het welzijn voor velen ondergeschikt hoeven te worden gemaakt aan de welvaart voor enkelen. Als laatste willen wij nog een kritische opmerking maken bij de in dezelfde door B&W goedgekeurde nota over de vervoerskwaliteit in onze stad. Hierin staat dat eerst duidelijk gemaakt zal moeten worden, wat er nu precies bedoeld wordt met vervoerskwaliteit en betaalbaarheid van vervoer. Wij vinden zoals u gemerkt heeft dit erg belangrijk voor onze hele gemeente. Zolang niet concreet wordt gemaakt wat hier precies mee wordt bedoeld, kan het gemeentebestuur ook niet bepalen in hoeverre daar nu of in de toekomst aan voldaan wordt. Wij missen dit belangrijke onderwerp als extra investering in de voorjaarsnotitie 2025. En als commissie Boerhaavelaan zijn wij van mening dat alle inbreidingsplannen in het centrum van in totaal een kleine 10.000 woningen pas kunnen doorgaan als de gemeente gelijktijdig een concreet verkeersplan heeft ontwikkeld, wat wel gebaseerd is op de realiteit en op korte termijn verwezenlijkt kan worden orde is.

Een plan wat vooral ook voldoet en bijdraagt aan veiligheid en

sociale cohesie in een stad waar ruimte zo onder druk komt te staan. Wij vinden dat hiervoor een fatsoenlijke financiële onderbouwing in de voorjaarsnota meegenomen moet worden, maar wel gehaald m oet worden in Den Haag. De bestaande mobiliteitsnota heeft met de kortgeleden gelanceerde plannen voor afsluiting van de kanaaldijk duidelijk gemaakt hier in ieder geval niet aan te voldoen. Nieuwe metingen en berekeningen voor autogebruik zullen een reële basis moeten geven. U heeft zelf aangegeven dat een groot deel van deze nieuwe bewoners elke dag op en neer naar Eindhoven zullen moeten. 10.000 extra woningen kunnen misschien heel voorzichtig gerekend met een factor 0,5 leiden tot een extra parkeerbehoefte van 5000 parkeerplaatsen. Waar staan die ingepland? Verdere verspreiding van blik over de hele stad ligt veel meer in de verwachting. Zie op dit moment al de toename van auto’s die geparkeerd staan aan het kanaal ten westen van de Julianabrug. Voor de bewoning van de appartementen op Oranjekade was het daar groen, zonder auto’s. Wij kunnen misschien niet goed tellen, of hebben onvoldoende overzicht, maar volgens ons passen de minimaal te verwachten 5000 extra hoeveelheid auto’s niet in de geplande uitbreiding van de parkeergarage.

Als u het in de toekomst tekort aan parkeerplekken wilt gaan verdelen op basis van tarieven is duidelijk (gezien de inkomensverschillen) welke groep hiervan gebruik zal gaan maken. Het bestuur heeft dan in onze ogen niet bijgedragen aan de zo gewenste goede bereikbaarheid van het centrum voor iedereen. Het siert B&W dat ze naar aanleiding van de protesten een extern advies hebben ingehuurd waaruit duidelijk is geworden dat het vervoer- en parkeervraagstuk in onze stad een grote uitdaging is. Het zou B&W nog meer sieren als in de voorjaarsbegroting de geplande uitbreiding van woningen in het centrum van tevoren mede onderbouwd wordt met een concrete en haalbare visie op en begroting voor de (sociale) infrastructuur. Hoe ziet U als Raad dat zonder voldoende investeringen voor noodzakelijke voorzieningen binnen het concept Brede Welvaart een goede balans en sociale cohesie kan ontstaan? Notabene in een stad die overspoeld zou moeten worden met nieuwkomers uit de hele wereld, met allerlei verschillende culturen? Zonder enige historie en bestaande netwerken? Daar zou de voorjaarsnota bol van moeten staan. En juist daarin worden bezuinigingen voorgesteld? Wij hopen dat U uw eindverantwoordelijkheid voor sociale cohesie en het concept Brede Welvaart in onze stad, duidelijk zichtbaar laat meewegen in uw beraadslagingen. Vriendelijke groet, commissie Boerhaavelaan Helmond.