Bijeenkomst raadsleden - Rekenkameronderzoek kaderstellende en controlerende rol raad sociaal domein

MEMO dataclassificatie Gemeenteraadsleden Helmond Jasper Sterrenburg datum 18 augustus 2021 onderwerp Bijeenkomst gemeenteraadsleden t.b.v. rekenkameronderzoek aan

II.1 - Intern\gedeeld

van

Aanleiding De gemeenteraad van Helmond heeft eind mei 2021 een motie aangenomen waarin de Rekenkamercommissie Helmond wordt gevraagd onderzoek te doen naar de kaderstellende en controlerende rol van de raad in het sociaal domein.1 De Rekenkamercommissie heeft Andersson Elffers Felix (AEF) gevraagd dit onderzoek uit te voeren. De onderzoeksthema’s staan beschreven in de motie: 1.

[…] een onderzoek [naar] hoe de gemeenteraad vanaf 2015 heeft gewerkt in haar kaderstellende, sturende en controlerende rol in het sociaal domein;

2.

op basis van dit onderzoek met een advies en concrete aanbevelingen te komen hoe de gemeenteraad haar kaderstellende, sturende en controlerende rol in het sociaal domein zo goed mogelijk kan invullen.

De bijeenkomst op 22 september a.s. is onderdeel van het onderzoek. Naast een gesprek met raadsleden – woordvoerders sociaal domein en fractiespecialisten – wordt voor dit onderzoek ook gesproken met de portefeuillehouders sociaal domein en vertegenwoordigers van de ambtelijke organisatie. Daarnaast worden raadsinformatiebrieven, notulen van raads- en commissievergaderingen, andere documenten en opnames van vergaderingen geanalyseerd. In het onderzoek richten we ons specifiek op de betrokkenheid van de gemeenteraad bij de totstandkoming en uitvoering van de Kadernota sociaal domein 2019-2022, het Subsidiekader versterken lokale netwerken 2002 en de inkoop sociaal domein.

Doel gesprek raadsleden Helmond Op woensdag 22 september a.s. gaan we met elkaar in gesprek over de ervaringen om als raadslid te sturen op thema’s die samenhangen met het sociaal domein:  In hoeverre ervaart de raad van Helmond voldoende gelegenheid om voor onderwerpen in het sociaal domein kaders te stellen?  Heeft de raad van Helmond naar eigen zeggen voldoende handvaten om de uitvoering van beleid op het gebied van sociaal domein te volgen en hierop te sturen?

1

bezoekadres postadres

Zie: Motie aanvullend onderzoek Rekenkamercommissie Helmond

Maliebaan 16 Postbus 85198

3581 CN Utrecht 3508 AD Utrecht

telefoon website

+ 31 30 236 30 30 www.aef.nl

pagina 1/2

 Hoe ervaart de raad van Helmond de samenwerking met het college, in het bijzonder de informatievoorziening over de voortgang in het sociaal domein?  Welke initiatieven neemt de raad zelf – en zou ze kunnen nemen – om meer grip te krijgen op het sociaal domein? In het gesprek gaan we in op de vraag hoe de sturing – zowel in kaderstelling als controle – er idealiter uit zou moeten zien, hoe het momenteel door raadsleden in Helmond wordt ervaren en wat er nodig is om de gewenste situatie werkelijkheid te laten worden.

Hypothesen Het gesprek voeren we aan de hand van een aantal hypothesen. Deze zijn opgesteld op basis van voor dit onderzoek geanalyseerde documenten die ingaan op de kaderstellende en controlerende rol van de raad: rekenkameronderzoeken uit andere gemeenten en andere bronnen.  Bij de bespreking van thema’s rond zorg en ondersteuning is sprake van weinig politieke stellingname en keuzes: volgens alle raadsleden moet iedereen immers zorg krijgen.  Raadsleden ervaren een gebrek aan grip op de complexe materie.  Raadsleden ervaren het als belemmering dat het effect van specifiek beleid in het sociaal domein niet van tevoren is te doorzien.  Gemeenteraad worstelt met plek in de regionale samenwerkingsverbanden en voelt zich buitenspel staan in het proces van plan- en besluitvorming bij regionale samenwerking.  College legt aan gemeenteraad vrijwel altijd enkelvoudige keuzes voor.  Kadernota’s en beleidsnota’s worden vooral als hamerstuk aan de raad voorgelegd.  In de kadernota ontbreekt het veelal aan een heldere visie op het sociaal domein, gebaseerd op maatschappelijke waarden die de gemeenteraad voor de gemeente en zijn inwoners voorstaat.  In de kadernota is weinig ruimte voor couleur locale.  In de kadernota wordt geen verband gelegd tussen individuele doelen en bijbehorende indicatoren voor monitoring en evaluatie.

 In de kadernota worden sturingsfactoren niet expliciet genoemd en ontbreken proceskaders voor het werk van raad en college.  Indicatoren jaarrekening komen niet overeen met indicatoren beleids- en uitvoeringsplannen.  Raadsleden refereren bij controle zelden aan de eerder vastgestelde kaders.  De gemeenteraad is vooral afwachtend, gaat af op de informatie die het college ze aanbiedt en stuurt aan de hand van concept-raadsbesluiten die het college ze voorlegt.  In hun streven om aan hun actieve informatieplicht te voldoen, stuurt het college grote hoeveelheden informatie naar de gemeenteraad. Deze informatie – waar de raad nauwelijks zelf om vraagt – wordt ter kennisgeving aangenomen.  Er is een strakke verdeling gemaakt tussen beleid en uitvoering en aan de hand daarvan wordt bepaald waar de gemeenteraad zeggenschap over heeft. Tijdens de bijeenkomt op 22 september a.s. krijgen raadsleden de gelegenheid om voor een aantal hypothesen hun eigen ervaringen te delen. Ook geven wij op basis van een analyse van raadsinformatiebrieven, notulen van raads- en commissievergaderingen, andere documenten en opnames van vergaderingen onze observaties terug van de manier waarop de gemeenteraad van Helmond omgaat met de kaderstellende en controlerende rol in het sociaal domein.

Contactgegevens Voor vragen over de bijeenkomst van 22 september a.s. kan contact worden opgenomen met Jasper Sterrenburg via j.sterrenburg@aef.nl.

bijeenkomst gemeenteraadsleden t.b.v. rekenkameronderzoek

pagina 2/2