BI-De-markt-voor-coffeeshops-in-de-gemeente-Helmond

In dergelijke gevallen biedt vestiging van extra coffeeshops een oplossing: coffeeshops zijn uitermate geschikt gebleken als middel om de markten voor soft- en harddrugs van elkaar te scheiden.28 Echter, in het geval van reeds gescheiden markten zoals in Helmond volgens de stakeholders het geval is, zal vestiging van extra coffeeshops vooral impact hebben op de markt voor softdrugs en niet op de markt voor harddrugs. Het ligt daarom niet in de lijn der verwachting dat de zichtbare overlast (die vooral het gevolg is van de illegale markt voor harddrugs) zal reduceren als gevolg van vestiging van extra coffeeshops. Immers, klanten van straatdealers die harddrugs verkopen zullen niet geïnteresseerd zijn in het aanbod van softdrugs van de nieuwe coffeeshops.29 Wel kan de vestiging van extra coffeeshops helpen om gebruikers die nu op illegale wijze hun softdrugs kopen (vanuit panden of via wietkoeriers) over te laten stappen naar het gedoogde aanbod. Omdat de illegale handel in softdrugs thans niet op straat, maar heimelijk achter gesloten deuren plaatsvindt kan dit op de lange termijn een positieve bijdrage leveren aan het uit het heimelijke halen hiervan. Dit kent vooral voordelen op het gebied van voorlichting c.q. preventie van het gebruik van cannabisproducten; een rol die in het Nederlandse drugsbeleid van oudsher ook bij coffeeshops wordt gestimuleerd (zie hoofdstuk 9).

We benadrukken dat het alleen vestigen van extra coffeeshops niet voldoende zal zijn om dit doel te bereiken. Er zal tevens stevig en langdurig moeten worden ingezet op het doorbreken van vertrouwensrelaties tussen dealers en klanten, zodat deze softdrugsgebruikers ook daadwerkelijk in de nieuwe coffeeshops hun softdrugs gaan kopen.

28 29

Zie o.a. Mennes, R., J. Snippe, M. Sijtstra, B. Bieleman (2016). Zie o.a. Mennes, R., J. Snippe, M. Sijtstra, B. Bieleman (2017).

29

De markt voor coffeeshops in de gemeente Helmond

8. LEEFBAARHEID PUBLIEKE RUIMTE

In de omgeving van coffeeshops kunnen voorvallen plaatsvinden die de beleving van de openbare ruimte - oftewel de leefbaarheid - negatief beïnvloeden. Het kan bijvoorbeeld gaan om een problematische verkeers- of parkeersituatie, hinder als gevolg van stank of geluid en overlast van hinderlijk gedrag van personen.30 Het Nederlands drugsbeleid stelt dat deze problemen zoveel mogelijk moeten worden voorkomen of - als dat niet lukt moeten worden beheerst.31,32 Over het algemeen lukt het om overlast te voorkomen of te beheersen: bovengenoemde problemen blijken de laatste jaren in beperkte mate rondom coffeeshops voor te komen. In de meeste gemeenten is de situatie in de directe omgeving van de coffeeshop vaak al jaren stabiel en beheersbaar. Als er zich problemen rondom coffeeshops voordoen dan gaat het voornamelijk om verkeersopstoppingen, parkeerproblemen en rondhangende personen. Het merendeel van coffeeshops neemt zelf (doorgaans succesvolle) maatregelen om overlast in de omgeving van de shop tegen te gaan.33 Ook in Helmond lijkt de situatie rondom de daar momenteel gevestigde coffeeshop stabiel en beheersbaar. In de directe omgeving van de coffeeshop rapporteren stakeholders geen problemen of zorgen. Wel baart de negatieve invloed van de reeds in het vorige hoofdstuk benoemde handel in harddrugs de betrokkenen zorgen.

Die negatieve impact is volgens hen niet merkbaar in de directe omgeving van de coffeeshop, maar wel in andere delen van de gemeente.

8.1 Directe omgeving coffeeshop Bevinding 7 • De invloed van de huidige coffeeshop in Helmond op de directe omgeving lijkt niet of nauwelijks af te wijken van die van een andere horecaonderneming of winkel. Toelichting In en rond de huidige Helmondse coffeeshop is geen sprake van bijzonderheden, aldus de stakeholders. Op dit moment zijn er geen signalen van excessieve overlast in de directe omgeving van de coffeeshop. De situatie wordt door betrokkenen omschreven als stabiel en beheersbaar. Er is in de jaren dat de shop op de huidige locatie is gevestigd slechts een handvol overlastmeldingen binnengekomen. De handhavende instanties hoeven in de directe omgeving weinig op te treden, zo komt uit de interviews naar voren. 30

Mennes, R, I. Schoonbeek, J. van der Molen, B. Bieleman (2018). Ministerie van VWS, Ministerie van Justitie, Ministerie van Binnenlandse Zaken (1995). 32 Grund, J., J. Breeksema (2017). Drug Policy in The Netherlands. In R. Colson & H. Bergeron (Eds.), European drug policies: the ways of reform (pp. 128–148). Routledge. 33 Mennes, R, I. Schoonbeek, R. Pieper, B. Bieleman (2019). Monitor Ontwikkelingen Coffeeshopbeleid: Meting 2018. Breuer&Intraval, Groningen-Rotterdam. 31

Breuer&Intraval

30

Over het algemeen staan er geen lange rijen of groepen voor de coffeeshop (ook niet in de huidige corona-periode) en er zijn geen verkeersproblemen. Alleen rond de openingstijd van de coffeeshop staan er soms groepen wachtende klanten, zo geven de stakeholders aan. De waarnemingen van de onderzoekers zijn hiermee in overeenstemming. De impact van de coffeeshop op de directe omgeving lijkt derhalve niet veel anders dan die van een andere horecaonderneming of winkel. De betrokkenen merken op dat de houding van de huidige exploitant een positieve bijdrage levert aan het beheersbaar houden van de situatie. Er wordt een streng deurbeleid gevoerd, zodat dealers geen softdrugs kunnen kopen en doorverkopen en vermoedelijke dealers in de buurt van de shop worden aangesproken en dringend verzocht om de directe omgeving van de coffeeshop te verlaten. Stakeholders geven aan dat er in 2017 sprake was van enige dealoverlast in de nabijheid van de coffeeshop. Een groep hangjongeren hield zich net buiten het zicht van de coffeeshop op en probeerde daar klanten af te vangen en hen drugs te verkopen. Er is destijds een actie uitgevoerd door de handhavende instanties en de coffeeshop heeft zich opgeworpen als ‘sociale manager’ van de openbare ruimte. Sindsdien zouden dealers niet langer voor problemen zorgen in de directe omgeving van de coffeeshop.

8.2 Problematiek in andere delen van de gemeente Bevindingen 8 en 9 • Er lijkt in andere delen van de gemeente Helmond sprake te zijn van bovengemiddelde problematiek inzake veiligheid en leefbaarheid. • Er zou relatief weinig capaciteit beschikbaar zijn om deze problematiek het hoofd te bieden. Toelichting Zoals gezegd is er op dit moment is er vrijwel geen overlast in de directe omgeving van de coffeeshop in Helmond. In andere delen van de gemeente Helmond is wel in bovengemiddelde mate sprake van veiligheids- en leefbaarheidsproblematiek, zo wordt duidelijk uit de reeds eerder genoemde quick-scan van de Galan Groep. De veiligheidsproblematiek in de gemeente zou vergelijkbaar zijn met die van een gemeente van om en nabij de 200.000 inwoners, terwijl Helmond een kleine 100.000 inwoners telt. Tegelijkertijd wordt geconcludeerd dat de handhavingscapaciteit relatief laag is in vergelijking met buurgemeenten.34 In de gesprekken met stakeholders komt de veiligheidsproblematiek in de gemeente Helmond meerdere keren ter sprake. Bepaalde buurten en straten zouden zijn getekend door overlast en activiteiten die een negatieve invloed hebben op de leefbaarheid in de buurt, aldus de geïnterviewden. Als voorbeelden van die negatieve invloed worden vervuiling, vernieling en geluidsoverlast genoemd.

Er hangen in deze wijken, buurten en/of straten vaak personen rond en er is vaak politie aanwezig. De aard van de problematiek verschilt sterk per wijk, zo stellen de betrokkenen. Een conclusie uit de quick-scan, dat de veiligheidsaanpak van de gemeente onvoldoende wijkgericht zou zijn georganiseerd, lijkt hiermee samen te hangen.35 34 35

Galan Groep (2020). Idem.

31

De markt voor coffeeshops in de gemeente Helmond

8.3 Mogelijke invloed extra coffeeshops op leefbaarheid Bevinding 10 • Vanwege de sociale controle die van coffeeshops uitgaat, kan het vestigen van extra coffeeshops kan een positieve bijdrage leveren aan het bestrijden van de veiligheidsen leefbaarheidsproblematiek in delen van Helmond waar deze problematiek speelt en waar nu nog geen coffeeshop is gevestigd. Toelichting Op basis van de voor dit onderzoek verzamelde informatie ontstaat het beeld dat het vestigen van extra coffeeshops op specifieke plekken in de gemeente Helmond kan helpen om de veiligheids- en leefbaarheidsproblematiek in deze wijken te bestrijden. Coffeeshops kunnen een sociale controle functie hebben, die benut kan worden om aan veiligheid en leefbaarheid gerelateerde problematiek het hoofd te bieden. Eerder onderzoek laat zien, dat gemeenteambtenaren, politiefunctionarissen en omwonenden positiever oordelen over de leefbaarheid in de directe omgeving van coffeeshops, mits de coffeeshops zelf maatregelen nemen om overlast in de openbare ruimte te voorkomen.36,37 Ondanks dat coffeeshops alleen softdrugs aanbieden kan alleen de aanwezigheid van een coffeeshop er al voor zorgen dat ook straathandelaren die zich op harddrugs richten zich niet langer in die specifieke omgeving ophouden.

Coffeeshopexploitanten en medewerkers is er doorgaans veel aan gelegen om ervoor te zorgen dat er geen overlast in de directe omgeving van de coffeeshop ontstaat, omdat de gedoogstatus ingetrokken kan worden bij overtreding van één van de lokaal geldende gedoogcriteria. Zij werpen zich daarom dikwijls op als sociale managers van de openbare ruimte, waarbij zij gebruikers van de openbare ruimte aanspreken op potentieel overlastgevend en grensoverschrijdend gedrag dat zij vertonen. Ook de huidige Helmondse coffeeshop treedt op als sociale manager van de openbare ruimte, aldus de betrokkenen. Er is rond de huidige coffeeshop in de gemeente vrijwel geen overlast, omdat onder andere straathandelaren goed bij de medewerkers van de shop in beeld zijn en deze actief uit de omgeving van de coffeeshop worden geweerd. De opstelling van de coffeeshop speelt volgens stakeholders een belangrijke positieve rol bij het waarborgen van de leefbaarheid van de openbare ruimte. Mocht er worden gekozen voor uitbreiding van het aantal coffeeshops, dan is het gezien het bovenstaande van groot belang om de locatie van de toekomstige coffeeshops zorgvuldig te bepalen. Om de mogelijke sociale controle functie van coffeeshops optimaal te benutten, moet sprake zijn van spreiding over de gemeente. Een concentratie van coffeeshops is wat dat betreft minder geschikt.

Er dient ook te worden opgemerkt dat de problemen in de openbare ruimte van de nieuwe locaties van coffeeshops naar verwachting weliswaar zullen verdwijnen, maar dat het de omvang van de algehele problematiek niet per sé reduceert. De problematiek kan zich verplaatsen naar andere locaties in de gemeente. 36 37

Mennes, R., J. Snippe, M. Sijtstra, B. Bieleman (2016). Mennes, R, I. Schoonbeek, J. van der Molen, B. Bieleman (2018).

Breuer&Intraval

32

Tevens benadrukken we dat de vestiging van een coffeeshop de leefbaarheid ook negatief kan beïnvloeden. Dit kan vooral het geval zijn als de infrastructuur van de directe omgeving de bezoekersstromen die op de coffeeshop afkomen niet goed kan verwerken.38 Als er onvoldoende rekening wordt gehouden met de te verwachten bezoekersstromen, dan kan dit resulteren in overlast als gevolg van verkeersopstoppingen en parkeerproblemen.

38

Zie o.a. R. Mennes, I. Schoonbeek, B. Bieleman (2018). Dealen met overlast. Een veldstudie naar (drugs)overlast in het centrum van Nijmegen. Breuer&Intraval, Groningen-Rotterdam.

33

De markt voor coffeeshops in de gemeente Helmond

9. PREVENTIE SOFTDRUGSGEBRUIK

In het Nederlandse drugsbeleid is een belangrijke plek ingeruimd voor de bescherming van de volksgezondheid. Drugs- en ook coffeeshopbeleid dient er zowel op nationaal als lokaal niveau op gericht te zijn om gezondheidsrisico’s - met name voor jongeren - door middel van preventie en voorlichting zoveel mogelijk te beperken.39,40 Er melden zich jaarlijks ongeveer 10.000 mensen binnen de verslavingszorg met een cannabisprobleem, hetgeen 35% is van het totaal aantal mensen met een afhankelijkheid. De meest recente cijfers afkomstig uit het LADIS (peiljaar 2015) laten zien dat 31% van de primaire cannabiscliënten een ‘nieuwkomer’ is die nog niet eerder ingeschreven stond bij de verslavingszorg. Vergeleken met andere middelen is dit aandeel nieuwkomers vrij hoog.41 Het risico op afhankelijkheid wordt voor cannabis kleiner ingeschat dan voor alcohol en harddrugs, zeker wanneer sprake is van gematigd gebruik. Het risico op afhankelijkheid neemt echter toe bij langdurig frequent gebruik en een vroege startleeftijd.42 Ook hangt cannabisafhankelijkheid vaak samen met afhankelijkheid van andere middelen en psychische stoornissen.43 De coffeeshop is een plek om gebruikers van softdrugs te treffen en te informeren over de gezondheidsrisico’s die gepaard gaan met het gebruik van cannabis.

9.1 Klantenkring huidige coffeeshop Bevinding 11 • De klantenkring van de huidige coffeeshop bestaat vooral uit gebruikers van middelbare leeftijd en niet uit jongere gebruikers (18-25 jaar). Toelichting Met het oog op preventie is het een voordeel als softdrugsgebruikers hun cannabis in een coffeeshop kopen. Immers, als een gebruiker de coffeeshop niet bezoekt, kan aan hem of haar ook geen voorlichting worden gegeven. In de interviews komt naar voren dat de klantenkring van de huidige coffeeshop in Helmond vooral bestaat uit wat stakeholders omschrijven als lokale gebruikers van middelbare leeftijd. De stakeholders geven aan dat vooral jongere gebruikers in de leeftijd van tussen de 18 en 25 jaar de shop over het algemeen niet bezoeken en via de heimelijke kanalen kopen.

39

Ministerie van VWS, Ministerie van Justitie, Ministerie van Binnenlandse Zaken (1995). Grund, J., J. Breeksema (2017). 41 Van Laar, M. e.a. (2021). Jaarbericht Nationale Drug Monitor 2020. Trimbos-instituut, Utrecht. 42 Idem. 43 Möhle, M., P. van der Pol, M. van Goor, F. Goossens (2018). Factsheet cannabispreventie. Denkrichtingen om (problematisch) cannabisgebruik te voorkomen. Trimbos-instituut, Utrecht. 40

Breuer&Intraval

34

Daarvoor worden in de interviews drie redenen genoemd: • jongere cannabisgebruikers vinden de cannabisproducten die de Helmondse coffeeshop verkoopt niet sterk genoeg; • jongere cannabisgebruikers kopen graag anoniem en zijn bang dat hun familie ziet of hoort dat zij cannabis gebruiken als ze de coffeeshop bezoeken; • onder jongere gebruikers zou de huidige coffeeshop een ouderwets imago hebben. Jongeren kopen er niet graag hun cannabis, omdat ze zich niet met de uitstraling en bezoekers van de coffeeshop kunnen identificeren.

9.2 Alternatieven voor jonge gebruikers Bevinding 12, 13 en 14 • Als jongere gebruikers hun cannabis niet in de Helmondse coffeeshop kopen, dan koopt een gering deel het in de Eindhovense coffeeshops, maar het overgrote deel wendt zich tot de illegale markt. • Jongere gebruikers prefereren een divers aanbod aan cannabisproducten. • Jongere gebruikers prefereren sterkere wietsoorten boven mildere wietsoorten. Toelichting De vraag rijst waar jongere gebruikers hun cannabis kopen als zij dat over het algemeen niet in de Helmondse coffeeshop doen. Het overgrote deel van de jonge gebruikers koopt hun softdrugs via het illegale circuit, aldus de stakeholders. Zoals reeds aangegeven in hoofdstuk 7 is vertrouwen het fundament van deze illegale markt voor softdrugs. Jonge cannabisconsumenten hebben doorgaans vaste dealers die zij persoonlijk kennen en waarvan zij weten dat het product dat zij aanbieden van ‘goede kwaliteit’ is. Die goede kwaliteit betekent in dit verband dat de cannabissoort die wordt geleverd een sterk effect heeft. De dealers waar deze jonge gebruikers hun cannabis kopen zijn vaak familie of vrienden of zijn dat in de loop der jaren geworden. De vertrouwensband is dermate sterk dat jonge gebruikers - ook in combinatie met het feit dat het product van de dealers beter aansluit bij hun gebruiksbehoefte - geen reden zien om hun cannabis in de coffeeshop te kopen.

Deze groep jonge gebruikers is derhalve niet in beeld en van voorlichting c.q. preventie is nauwelijks sprake. De stakeholders geven in de tweede plaats aan dat er een aantrekkingskracht is vanuit de coffeeshops in Eindhoven. Een (onbekend) deel van de jonge gebruikers zou daar cannabis kopen. Stakeholders noemen daarvoor enkele redenen: • Eindhoven is zeer goed bereikbaar; • jongere gebruikers zijn er anoniemer; • jongeren zien het bezoeken van Eindhovense als een dagje uit; • het aanbod is breder (meer coffeeshops). Bij het ‘bredere aanbod’ noemen stakeholders twee Eindhovense coffeeshops waar jonge gebruikers uit Helmond graag naar toe zouden gaan. Er zouden in deze shops wietsoorten worden verkocht die goed bekend staan onder de jongere gebruikersgroep. De ene

35

De markt voor coffeeshops in de gemeente Helmond

coffeeshop staat goed bekend omdat deze vele soorten aanbiedt met uiteenlopende effecten. Gebruikers waarderen hieraan dat er ‘iets te kiezen valt’. De andere coffeeshop die wordt genoemd verkoopt één exclusieve wietsoort met een zeer sterk effect. Stakeholders zeggen in de interviews zich vooral zorgen te maken om de ontwikkeling dat jonge cannabisgebruikers uit Helmond aan steeds sterkere wietsoorten de voorkeur lijken te geven.

9.3 Mogelijke invloed extra coffeeshops op preventie Bevinding 15 • Het vestigen van extra coffeeshops kan een positieve impuls geven op het gebied van preventie aan jonge cannabisgebruikers, mits aan enkele voorwaarden (jonge cannabisgebruikers maken gebruik van het gedoogde aanbod, in coffeeshops wordt aandacht besteed aan preventie en de vertrouwensband tussen softdrugsdealers en jonge cannabisgebruikers wordt doorbroken) wordt voldaan. Toelichting Op basis van de gevoerde gesprekken en de geraadpleegde stukken ontstaat het beeld dat een groot deel van de jonge Helmondse gebruikers hun cannabis op illegale wijze koopt. Vanwege het heimelijke karakter van de illegale markt voor softdrugs in de gemeente Helmond zijn zij niet of nauwelijks in beeld en is het moeilijk hen adequaat voor te lichten over de gezondheidsrisico’s van cannabisgebruik. Het vestigen van extra coffeeshops kan hiervoor een mogelijke oplossing bieden. Cannabisafhankelijkheid en aanverwante problemen kunnen - op voorwaarde van een gerichte aanpak van preventie en voorlichting door de coffeeshops in de gemeente - in coffeeshops worden gesignaleerd en medewerkers kunnen de verbinding leggen tussen gebruikers en instellingen voor verslavingszorg.

Door extra coffeeshops te vestigen ontstaan meer potentiële trefkansen voor jonge softdrugsgebruikers en meer mogelijkheden om hen voor te lichten over sociaal en verantwoord gebruik van cannabis. Uiteraard moeten jonge cannabisgebruikers ook daadwerkelijk gebruik gaan maken van de nieuwe coffeeshops. Dat zal de nodige moeite kosten, vanwege de sterke vertrouwensband tussen softdrugsdealers en deze jongere gebruikersgroep.

Breuer&Intraval

36

10. CONCLUSIE: REALISTISCHE AANNAME AANTAL COFFEESHOPS

In dit hoofdstuk beantwoorden we de probleemstelling van de tweede onderzoeksfase door de uitkomsten van het rekenmodel uit de eerste fase te interpreteren in de lokale context van de gemeente Helmond. De hiervoor benodigde informatie is verkregen via een literatuurscan, interviews met stakeholders en tellingen van het aantal bezoeken bij de huidige Helmondse coffeeshop. De probleemstelling luidde als volgt: Wat is een realistische aanname als het gaat om het aantal coffeeshops in Helmond gezien: (a) de bezoekersstromen van de huidige coffeeshop, (b) de aard en omvang van de straathandel, (c) de situatie omtrent preventie van softdrugsgebruik en (d) de niet-benutte ruimte binnen het maximumstelsel voor coffeeshops in de nabijgelegen gemeente Eindhoven?

10.1 Verfijnen schatting van de marktruimte Conclusie 1 • Op basis van de interpretatie van het rekenmodel in de lokale context is het realistisch om aan te nemen dat er marktruimte is voor één à twee extra coffeeshops in de gemeente Helmond. Toelichting Op basis van het rekenmodel uit de eerste onderzoekfase schatten we dat er in de gemeente Helmond marktruimte is voor vijf coffeeshops. Als alle cannabisgebruikers uit het verzorgingsgebied van Helmond hun cannabis uitsluitend in coffeeshops zouden kopen, zouden deze vijf coffeeshops naar verwachting een economisch verantwoorde omzet kunnen realiseren. Daarbij is al rekening gehouden met het feit dat een deel van de vraag weglekt naar buurtgemeente Eindhoven en het feit dat een deel van de gebruikers zelf cannabis kweekt. Echter, een groot deel van de cannabisconsumenten uit het verzorgingsgebied van Helmond maakt geen gebruik van de coffeeshop. Onze tellingen laten zien dat de Helmondse coffeeshops qua aantallen bezoeken nauwelijks afwijkt van andere nietAmsterdamse coffeeshops. Er zijn ook geen signalen van overvraging (drukte, rijen, opstoppingen) geconstateerd. Dit impliceert dat een groot deel van de cannabisgebruikers uit het verzorgingsgebied van Helmond volgens onze berekening hun cannabis op illegale wijze koopt.

De illegale verkoop van softdrugs vindt veelal heimelijk achter gesloten deuren plaats en vertrouwen tussen klant en dealers vormt de basis. Klanten kennen hun dealers vaak al jaren en zien vanwege het goede product dat zij geleverd krijgen geen reden om gebruik te maken van het aanbod van de huidige coffeeshop. Niet alle cannabisgebruikers zullen op dit moment de overstap naar het grotere gedoogde aanbod maken.

37

De markt voor coffeeshops in de gemeente Helmond

Toch zouden nieuwe coffeeshops naar verwachting de concurrentie aan kunnen gaan met de illegale handel in softdrugs. De nieuwe coffeeshops moeten dan wel aansluiten bij de identiteit van jongere cannabisgebruikers, een gevarieerd aanbod hebben en in elk geval één relatief sterke wietsoort aanbieden. Ook is nauwe samenwerking met andere organisaties zoals verslavingszorg en jongerenwerk wenselijk om gebruikers te stimuleren om van het gedoogde aanbod gebruik te maken. Echter, zelfs als aan deze voorwaarden wordt voldaan, dient er rekening mee te worden gehouden dat sommige gebruikers mogelijk nooit over zullen stappen naar het gedoogde aanbod. Bovendien dient er, zoals opgemerkt in het eerste deel van het rapport, rekening mee te worden gehouden dat het aantal Eindhovense coffeeshops - en de vraag naar cannabisproducten die vanuit Helmond weglekt naar Eindhoven - in de toekomst naar verwachting eerder toe- dan af zal nemen. Het is derhalve geen realistische aanname dat vier extra coffeeshops bestaansrecht zouden hebben in de gemeente Helmond. Beter kan worden uitgegaan van één à twee extra coffeeshops; in elk geval in eerste instantie.

10.2 Verwachtingen ten aanzien van extra coffeeshops Conclusie 23 • De vestiging van extra coffeeshops in de gemeente Helmond kan een positieve bijdrage leveren op het gebied van leefbaarheid en preventie. De zichtbare straathandel (in harddrugs) zal er naar verwachting niet door reduceren, omdat het softdrugsgebruik daar los van staat. Toelichting De tweede onderzoeksfase laat zien dat vestiging van extra coffeeshops in de gemeente Helmond naar verwachting niet de omvang van de zichtbare straathandel zal doen slinken. De straathandel die zichtbaar is concentreert zich uitsluitend rond de verkoop van harddrugs, terwijl de vestiging van een coffeeshop waarschijnlijk alleen gevolgen zal hebben voor de illegale verkoop van softdrugs. Wel mag worden verwacht dat het vestigen van extra coffeeshops positief bijdraagt aan het laten overstappen van een deel van de kopers van softdrugs op de illegale markt naar het gedoogde aanbod. Nogmaals, om die positieve bijdrage te maximaliseren zal stevig, langdurig en multidisciplinair ingezet moeten worden op het doorbreken van de vertrouwensband tussen illegale kopers van softdrugs en hun dealers. Alleen de vestiging van extra coffeeshops is vrijwel zeker onvoldoende.

Als rekening wordt gehouden met de infrastructuur bij het bepalen van nieuwe locaties van coffeeshops, dan is de invloed op de leefbaarheid naar verwachting beperkt en vergelijkbaar met die van een reguliere horecaonderneming of winkel. Wel dienen de locaties van coffeeshops goed bereikbaar te zijn met de auto en is parkeergelegenheid in de directe omgeving wenselijk. Als de infrastructuur de bezoekersstroom van een coffeeshop niet kan verwerken, kan overlast voor de directe omgeving ontstaan. Om niet voor verrassingen te komen te staan, doet de gemeente er verstandig aan om in het voortraject een gedegen locatieonderzoek uit te laten voeren waarbij eventuele risico’s worden geïdentificeerd.

Breuer&Intraval

38

Bij het uitvoeren van een locatieonderzoek is idealiter aandacht voor de sociale controle functie die coffeeshops kunnen vervullen. Slim gekozen locaties in combinatie met goede spreiding van coffeeshops over de gemeente Helmond kunnen een positieve bijdrage leveren aan het verbeteren van de leefbaarheid van kwetsbare wijken, buurten of straten. Het gegeven dat er weinig handhavingscapaciteit beschikbaar is voor de bestrijding van deze problematiek, maakt dit voor de gemeente een interessante optie om te verkennen. Idealiter worden nieuwe coffeeshops met het oog op de leefbaarheid gevestigd in of nabij kwetsbare wijken, buurten of straten waar de aanpak van veiligheids- en leefbaarheidsproblematiek het meest pregnant is of waarvan bekend is dat er veel panden zijn waarvandaan softdrugs worden verkocht. Op het gebied van preventie valt met de vestiging van extra coffeeshops de meeste winst te behalen. De groep jonge cannabisgebruikers waar momenteel geen zicht op is - omdat zij hun cannabis niet de coffeeshop kopen – kan adequaat voorgelicht worden over cannabisgebruik als zij gebruik zouden gaan maken van het nieuwe gedoogde aanbod. Om de kans op succes te optimaliseren zouden nieuwe coffeeshop in elk geval een uitgebreid en gevarieerd aanbod moeten hebben, waaronder ook een enigszins sterkere soort die kan concurreren met het aanbod van de dealers.

Tevens is het van belang om nieuwe coffeeshops te laten aansluiten bij de identiteit van verschillende cannabisconsumenten. Daarnaast doet de gemeente er verstandig aan om nauwe samenwerking te zoeken met andere instellingen en organisaties, zoals verslavingszorg en jongerenwerk. Ten slotte kan de gemeente in overweging nemen om aanvullende gedoogcriteria in het lokale coffeeshopbeleid op te nemen waarmee coffeeshops worden verplicht acties uit te voeren op het gebied van preventie c.q. voorlichting. Een relevante positieve bijvangst van de vestiging van extra coffeeshops, is dat het de situatie met betrekking tot coffeeshops in de gemeente minder kwetsbaar maakt. De huidige situatie is kwetsbaar, omdat er maar één gedoogd verkooppunt van cannabis is gevestigd. Mocht de huidige coffeeshop wegvallen (bijvoorbeeld als de exploitant besluit met de exploitatie te stoppen) dan zullen de huidige klanten van de coffeeshop zich in elk geval tijdelijk moeten wenden tot de Eindhovense coffeeshops of de illegale markt. Bovendien is de positie van coffeeshops per definitie precair; zij kunnen bij overtreding van één van de lokaal geldende gedoogcriteria direct worden gesloten voor (on)bepaalde tijd.

Het is dan een prettige bijkomstigheid als er ten minste nog één andere coffeeshop binnen de gemeentegrenzen is gevestigd, die eventueel de bezoekersstroom van een gesloten of verdwenen coffeeshop kan opvangen.

39

De markt voor coffeeshops in de gemeente Helmond