A5 SGE Jaarprogramma 2024

Aan de leden van de gemeenteraden in het stedelijk gebied

Uw brief van

Uw kenmerk

Afdeling/Ambtenaar

SGE Secretariaat Onderwerp

SGE Jaarprogramma 2024

Ons kenmerk

Datum

12 januari 2024

Geachte heer/mevrouw, Met deze brief informeren wij u over het Jaarprogramma 2024 van onze samenwerking in het Stedelijk Gebied Eindhoven (SGE). Hierin werken wij ‘als waren wij één gemeente’ samen op de thema’s: Wonen, Economie, Voorzieningen & Evenementen en Ruimte. Ons jaarprogramma is gebaseerd op de Samenwerkingsagenda 2023 die u afgelopen jaar heeft vastgesteld. Via onze kwartaalberichten en ons jaarverslag houden wij u op de hoogte van de voortgang op de activiteiten in ons jaarprogramma. Vragen? Heeft u vragen en/of opmerkingen n.a.v. het jaarprogramma? Neemt u dan contact op met één van uw vertegenwoordigers. U vindt uw vertegenwoordigers in het jaarprogramma. Met vriendelijke groeten, Namens het Bestuurlijk Platform van het Stedelijk Gebied Eindhoven

Dhr. J.C.J. (Jos) van Bree (voorzitter)

w: www.stedelijkgebiedeindhoven.nl, t: @StedelijkGebied, y: Stedelijk Gebied Eindhoven

S T E DE L I J K GE B I E D!

BEST - EINDHOVEN - GELDROP-MIERLO - HELMOND - NUENEN - OIRSCHOT - SON EN BREUGEL - VELDHOVEN - WAALRE

STEDELIJK GEBIED!

JAARPROGRAMMA

Stedelijk Gebied Eindhoven 2024 Vastgesteld door het Bestuurlijk Platform op 15 december 2023

BEST BEST- -EINDHOVEN EINDHOVEN- -GELDROP-MIERLO GELDROP-MIERLO- -HELMOND HELMOND- -NUENEN NUENEN- -OIRSCHOT OIRSCHOT- -SON SONEN ENBREUGEL BREUGEL- -VELDHOVEN VELDHOVEN- -WAALRE WAALRE

STEDELIJK GEBIED!

VOORWOORD Geachte raadsleden, De komende jaren staan voor het Stedelijk Gebied Eindhoven in het teken van het uitvoeren van het Verstedelijkingsakkoord. Grote opgaven voor onze regio zijn het realiseren van 62.000 woningen en faciliteren van 72.000 extra arbeidsplaatsen voor 2040, in combinatie met stevige ambities op het gebied van klimaat en brede welvaart. Om die opgaven in goede banen te leiden actualiseerden we onze samenwerkingsagenda. In het

Jos van Bree Voorzitter Stedelijk Gebied Eindhoven Ook namens de andere leden van het Bestuurlijk Platform

voorjaar van 2023 stemde u hiermee in. Actuele cijfers en prognoses op het gebied van woningbouw en werklocaties laten zien dat de groei van de Brainportregio nog groter lijkt uit te vallen dan waar we bij het sluiten van het Verstedelijkingsakkoord van uit gingen. Dat betekent voor ons als Stedelijk Gebied Eindhoven dat we moeten monitoren wat er gebeurt, onze

Hans Ubachs, Best

Maes van Lanschot, Eindhoven

Martijn de Kort, Helmond

Maarten Houben, Nuenen

Judith Keijzers, Oirschot

Suzanne Otters, Son en Breugel

Marcel Delhez, Veldhoven

Marcel Oosterveer, Waalre

programmering moeten bijstellen, maar ook oog moeten hebben voor de vraag waar de grenzen liggen aan wat er mogelijk is in onze regio. Kunnen en willen we alle groei faciliteren? De groei zal in ieder geval niet beperkt blijven tot het stedelijk gebied, maar gevolgen hebben voor heel Zuidoost-Brabant. Daarom werken we ook meer samen op het schaalniveau van de Metropoolregio, maar er blijft veel werk aan de winkel voor het Stedelijk Gebied Eindhoven. Wel gaan we in gesprek met het MRE om per opgave te bepalen op welk schaalniveau we dit het meest effectief kunnen aanpakken. Dat betekent dat u soms onderwerpen op de MRE-agenda ziet terugkomen, waarop we voorheen op SGE-niveau samenwerkten. Aangezien we geen dingen dubbel willen doen, ziet u deze onderwerpen, na goede overdracht, op termijn niet meer terug in ons SGE-jaarprogramma. Een goed voorbeeld hiervan is onze woningbouwmonitor, die inmiddels is opgeschaald naar 21 gemeenten. Ook onze regioconferentie gaan we komend jaar in samenwerking met het MRE en de andere subregio’s organiseren. Zo houden we u de regionale samenwerking ook voor u zo overzichtelijk en efficiënt mogelijk.

2

BEST - EINDHOVEN - GELDROP-MIERLO - HELMOND - NUENEN - OIRSCHOT - SON EN BREUGEL - VELDHOVEN - WAALRE

STEDELIJK GEBIED! INHOUDSOPGAVE EXTERNE VERSIE VOORWOORD

2

ECONOMIE

6

ONZE SAMENWERKING IN HET STEDELIJK GEBIED EINDHOVEN

4

VOORZIENINGEN EN EVENEMENTEN

17

RUIMTE

21

WONEN

12

BIJLAGE 1 ZELFSTANDIGE TAKEN EN WERKGROEP GREX

27

BEST - EINDHOVEN - GELDROP-MIERLO - HELMOND - NUENEN - OIRSCHOT - SON EN BREUGEL - VELDHOVEN - WAALRE

STEDELIJK GEBIED!

ONZE SAMENWERKING IN HET STEDELIJK GEBIED EINDHOVEN Wat we willen bereiken binnen onze samenwerking is vastgelegd in onze Samenwerkingsagenda 2023. We spraken hierin af om ook de komende jaren ‘als waren wij één gemeente’ samen te werken op de thema’s Economie, Wonen, Voorzieningen en Evenementen en het verbindende thema Ruimte. De portefeuillehouders van de thema’s zorgen voor de fasering en de inhoudelijke invulling van actieprogramma’s uit de samenwerkingsagenda. De uitvoering leggen we jaarlijks vast in een jaarprogramma, dat door de negen colleges wordt vastgesteld.

SAMENWERKINGSCONVENANT Hoe de jaarprogramma’s worden uitgevoerd ligt (juridisch) vast in het Samenwerkingsconvenant. Dit convenant hebben we in 2023 geactualiseerd. Belangrijk uitgangspunt bij de uitvoering van het jaarprogramma blijft dat de ambtelijke ondersteuning bestaat uit medewerkers van de eigen gemeentelijke organisaties, ondersteund door een klein ondersteunend secretariaat.

Op 29 september 2023 werd het nieuwe samenwerkingsconvenant ondertekend.

4

BEST - EINDHOVEN - GELDROP-MIERLO - HELMOND - NUENEN - OIRSCHOT - SON EN BREUGEL - VELDHOVEN - WAALRE

STEDELIJK GEBIED!

ORGANOGRAM

Bestuurlijk platform Deelnemers: 9 bestuurders

POHO Economie Deelnemers: 9 portefeuillehouders

Secretariaat SGE

POHO Wonen Deelnemers: 9 portefeuillehouders

Secretaris & Adviseur

Ambtelijk platform Deelnemers: 9 gemeentesecretarissen

Coördinatoren Overleg Deelnemers: 9 coördinatoren

Ambtelijk Overleg Economie Deelnemers: 9 ambtenaren Economie

Ambtelijk Overleg Wonen Deelnemers: 9 ambtenaren Wonen

POHO Voorzieningen & Evenementen Deelnemers: 9 portefeuillehouders

Ambtelijk Overleg Voorzieningen & Evenementen Deelnemers: 9 ambtenaren Voorzieningen & Evenementen

POHO Ruimte Deelnemers: 9 portefeuillehouders

Ambtelijk Overleg Ruimte Deelnemers: 9 ambtenaren Ruimte

Regionale Adviescommissie Detailhandel Regionaal Ontwikkelfonds Werklocatie

Werkgroep 9voor1

Werkgroep GREX

Coördinatieteam Wonen

Werkgroep Transparant Woningaanbod

Werkgroep RES subregio SGE Werkgroep WoonST/ standaard sociale huurwoning

Toekomstige werkgroepen, adviestafels en uitvoeringsorganen

Primaire bestuurlijke tafels

Primaire ambtelijke gremia

Werkgroepen, adviestafels (RACD) en uitvoeringsorganen (ROW)

5

BEST - EINDHOVEN - GELDROP-MIERLO - HELMOND - NUENEN - OIRSCHOT - SON EN BREUGEL - VELDHOVEN - WAALRE

STEDELIJK GEBIED!

ECONOMIE INLEIDING In het Verstedelijkingsakkoord hebben we afspraken gemaakt om 72.000 arbeidsplaatsen in onze regio te realiseren, voornamelijk op bedrijventerreinen. Momenteel is er een disbalans tussen vraag en aanbod op deze locaties, wat vraagt om gerichte aandacht voor de kwaliteit en kwantiteit van het aanbod. Hierbij nemen we maatschappelijke ontwikkelingen, behoeften en kansen in overweging, met als doel duurzame groei die het welzijn van de gehele regio bevordert. Om hiertoe te komen heeft het vaststellen van een nieuwe Regionale Programmering Werklocaties, in afstemming met andere thema’s en de omliggende subregio’s, in de eerste helft van 2024 de absolute prioriteit. Om hierop resultaat te bereiken in de eerste helft van 2024 en gezien de beperkte ambtelijke capaciteit, worden andere opgaven niet of beperkt opgepakt. De nieuwe programmering zal bovendien richtinggevend zijn voor enkele van deze opgaven. De acties die daaruit voortvloeien zijn ook bepalend zijn onze inzet in de tweede helft van 2024. Aansluitend op de aandacht voor bedrijventerreinen, geven we prioriteit aan het komen tot oplossingen voor de schaarste op het energienetwerk. We willen de impact op de economische ontwikkeling van onze regio zoveel mogelijk beperken. Dit gebeurt in samenspraak met het MRE-RES-programma energiesysteem.

LEDEN VAN HET PORTEFEUILLEHOUDERSOVERLEG ECONOMIE

Jan Boersma (voorzitter), Son en Breugel

Corine van Overdijk (vicevoorzitter), Oirschot

Stan van der Heijden, Best

Stijn Steenbakkers, Eindhoven

Frans Stravers, Geldrop-Mierlo

Martijn de Kort, Helmond

Bertje van Stiphout, Nuenen

Thomas van Broekhoven, Veldhoven

Suzan van de GoorGelens, Waalre

Stijn Smeulders, agendalid, Provincie Noord-Brabant

6

BEST - EINDHOVEN - GELDROP-MIERLO - HELMOND - NUENEN - OIRSCHOT - SON EN BREUGEL - VELDHOVEN - WAALRE

STEDELIJK GEBIED!

WAT GAAN WE DOEN IN 2024? A. Voldoende toekomstbestendige werklocaties Beleid en programmering 1. Afronden van nieuwe programmeringsafspraken bedrijventerrein 2024 e.v. In 2023 zijn we gestart met het herijken van de programmeringsafspraken. Dat doen we dit keer op het niveau van Zuidoost-Brabant, dus in overleg met de andere subregio’s. Het eindresultaat is een Regionale Programmering Werklocaties (RPW). De Visie Werklocaties, die hiervoor de basis vormt, is eind 2023 opgeleverd. Hierin hebben we aandacht voor het versterken van de economische toppositie van de regio: enerzijds door een duidelijke innovatie- en campusstrategie, anderzijds door ook MKB-bedrijven die meerwaarde hebben voor het ecosysteem de ruimte te bieden. Groei is daarbij een middel en geen doel. We hebben naast nieuwe bedrijventerreinen ook aandacht voor de kwaliteit van de bestaande terreinen en werken uit hoe de bestaande financiële instrumenten (zie onderdeel A.7. en A.8.) hierbij kunnen ondersteunen. Het doel is een nieuwe adaptieve programmering om zo vraaggericht en waardegericht te kunnen ontwikkelen. Aan het opstellen van deze programmering wordt in de eerste helft van 2024 prioriteit gegeven. Bestuurlijk trekker:

Bertje van Stiphout

2. Toekomstbestendige bedrijventerreinen De kwaliteit van bedrijventerreinen is een belangrijk item in onze samenwerkingsagenda en een integrale opgave in de Visie Werklocaties, die eind 2023 is opgeleverd en is. Dat geldt zowel voor nieuwe als bestaande bedrijventerreinen. De volgende opgaven zien we voor 2024: • Voor nieuwe bedrijventerreinen stellen we een uitgifteprotocol op dat als format kan dienen bij het selectiever uitgeven van bedrijventerreinen. • Eerder zijn voor nieuwe terreinen al de Brainport principles en enkele kwaliteitscriteria vastgesteld. In de nieuwe programmering zullen we deze waar nodig en mogelijk nader uitwerken voor zowel nieuwe als bestaande werklocaties. In deze nieuwe set afspraken bepalen we hoe we omgaan met de kwaliteitsverhoging en waar de prioriteiten liggen. • De schaarste aan ruimte dwingt ons ook nadrukkelijk te kijken naar zorgvuldig en duurzaam ruimtegebruik op de bestaande bedrijventerreinen. Deze vormen immers 95% van het areaal aan bedrijventerrein in de toekomst. De opgave is om deze toekomstbestendig te houden. Soms vraagt dat een revitalisering, soms een meer verregaande herstructurering. We onderzoeken welke mogelijkheden er liggen voor intensivering en verduurzaming. Voor dat laatste zijn de lopende ‘Grote Oogst projecten’ een inspiratiebron.

• We kijken daarbij ook naar innovatieve oplossingen voor energie (zie ook onderdeel C.2.). De koers voor de bovenstaande punten wordt bepaald in de Regionale Programmering Werklocaties. De mate waarin de bovenstaande punten opgepakt kunnen worden in de eerste helft van 2024 is afhankelijk

7

BEST - EINDHOVEN - GELDROP-MIERLO - HELMOND - NUENEN - OIRSCHOT - SON EN BREUGEL - VELDHOVEN - WAALRE

STEDELIJK GEBIED!

van het procesverloop van de programmeringsafspraken. Om dit thema beter op de kaart te zetten en de handelingspersectieven te verkennen organiseren we dit jaar in ieder geval twee ambtelijk en bestuurlijke kennis- en inspiratiesessies. Bestuurlijk trekker:

Stan van der Heijden

3. Casusgerichte afstemming bedrijventerreinen Het ontwikkelen van bedrijventerreinen is vaak een complex en langjarig proces. Om te zorgen dat de locaties op een zodanige wijze ontwikkeld worden dat ze de juiste bijdrage kunnen leveren aan onze regionale opgave en programmering, leveren we een actieve bijdrage in de subregionale en regionale afstemming hierover. Voorbeelden hiervan zijn Eeneind-West en Regionaal Bedrijventerrein Brainport-Oost. Bestuurlijk trekker:

Bertje van Stiphout

Uitvoering en monitoring 4. Continueren van reguliere activiteiten van 9voor1 In de projectorganisatie 9voor1 werken negen bedrijfscontactfunctionarissen en Brainport Development samen als ‘waren zij één gemeente’. Deze succesvolle samenwerking zetten we in 2024 voort. We blijven actief afstemming zoeken over huisvestingsvragen van bedrijven om zo te kunnen sturen op zorgvuldige uitgifte en ‘juiste bedrijf op de juiste plek’. We vragen 9voor1 ook advies over het beter gebruiken van bestaande bedrijventerreinen. Bestuurlijk trekker:

Thomas van Broekhoven

5. Doorontwikkelen bedrijvenloket op regionaal niveau Op basis van Visie Werklocaties en de afspraken die we in de Regionale Programmering Werklocaties maken bekijken we (in overleg met de andere subregio’s) welke nieuwe samenwerkingsvormen hierbij passen. We onderzoeken daarbij onder meer het instellen van een regionaal bedrijvenloket en het aanstellen van een onafhankelijk voorzitter, een rol in de monitoring van de actuele stand van vraag en aanbod en een nadrukkelijke rol bij de kwaliteitsslag op bestaande bedrijventerreinen. De kracht van het huidige 9voor1 willen we hierbij behouden. De uitvoering hiervan kan opgepakt worden na het vaststellen van de programmeringsafspraken. Bestuurlijk trekker:

Thomas van Broekhoven

6. Toekomst financieel arrangement (werkgroep GREX) De werkgroep GREX (grondexploitatie) is een belangrijke overkoepelende werkgroep binnen de samenwerking. Op basis van een onderzoek naar de grondprijzen wordt in 2024 een nieuwe bandbreedte vastgesteld. Verder gaat de werkgroep GREX in de eerste helft van 2024 voor het thema economie aan de slag met de financiële consequenties van: • Het afronden van het huidige financieel arrangement op basis van de bedrijventerreinen programmering van 2021.

8

BEST - EINDHOVEN - GELDROP-MIERLO - HELMOND - NUENEN - OIRSCHOT - SON EN BREUGEL - VELDHOVEN - WAALRE

STEDELIJK GEBIED!

• De nieuwe Regionale Programmering Werklocaties: welke afspraken zijn er nodig? De werkgroep zal in samenwerking met het AO Economie de invulling en mogelijke herijking van het financiële arrangement oppakken. In het kader van de nieuwe governance en regionale programmering Werklocaties die onze subregio overstijgt, herijken we de rol en werkwijze van de werkgroep GREX. Bestuurlijk trekker:

Frans Stravers

7. Evaluatie Regionaal Ontwikkelfonds Werklocaties Het Regionaal Ontwikkelfonds Werklocaties zetten we in 2024 voort, maar in de nieuwe programmeringsafspraken voor bedrijventerreinen houden we het ROW als financieel instrument tegen het licht. Hoe kan het ROW bijdragen aan optimaal gebruik van de bestaande bedrijventerreinen en/of aanjager zijn van nieuwe ontwikkelingen? Op basis hiervan wordt in de eerste helft van 2024 de koers bepaald. Bestuurlijk trekker:

Jan Boersma en Corine van Overdijk

8. Vastgoedmonitor bedrijfshuisvesting De vastgoedmonitor bedrijfshuisvesting voeren we jaarlijks uit om een goed beeld te hebben van de markt van bedrijfsmatig vastgoed en kantoren. Dat zullen we ook in 2024 doen. Dit is input voor 9voor1 en de adaptieve bedrijventerreinenprogrammering. In het proces voor de nieuwe Regionale Programmering Werklocaties kijken we naar de noodzakelijke monitoring en naar de wijze waarop we deze vastgoedmonitor in de toekomst willen inzetten. Bestuurlijke trekker:

Suzan van de Goor

9

BEST - EINDHOVEN - GELDROP-MIERLO - HELMOND - NUENEN - OIRSCHOT - SON EN BREUGEL - VELDHOVEN - WAALRE

STEDELIJK GEBIED!

B. Vitale centra Beleid en programmering Nieuwe regionale detailhandelsvisie is in 2023 afgerond; geen beleidsvorming in 2024 nodig.

Uitvoering en monitoring 1. Uitvoering detailhandelsvisie De detailhandelsvisie is in 2023 herijkt. Hier vloeien een aantal opgaven uit voort. Gezien de prioriteit die bij bedrijventerreinen ligt, kunnen we hier pas na afronding daarvan mee aan de slag. Om nader te duiden wat er nodig is op regionaal niveau en welk proces (incl. capaciteit) dat vraagt, leveren we eind 2024 een plan van aanpak op. Dit wordt in samenspraak met RACD opgesteld. Bestuurlijk trekker:

Martijn de Kort

2. Continuering en doorontwikkeling van RACD De Regionale Advies Commissie Detailhandel (RACD) adviseert de negen gemeenten gevraagd en ongevraagd over detailhandelsvraagstukken. We continueren samenwerking met de RACD. Op basis van de nieuwe regionale detailhandelsvisie wordt de rol van de RACD uitgebouwd. Het krijgt een proactieve rol in de uitvoering van het regionale detailhandelsbeleid: van toetsende rol in de huidige situatie naar advisering en partnerschap. De RACD kan gemeenten helpen met de uitvoering, kennis delen en initiëren. Waar nodig wordt in de eerste helft van 2024 het reglement van het RACD aangepast op de nieuwe rol. Bestuurlijk trekker:

Martijn de Kort

C. Borging economisch belang bij andere thema’s 1. Regionale aanpak arbeidsmigratie Het bedrijfsleven in het Stedelijk Gebied heeft arbeidsmigranten hard nodig. De huisvesting van deze groep is onvoldoende geregeld. Daarnaast is het vraagstuk over arbeidsmigranten verder dan de huisvestingsopgave; ook de sociaal maatschappelijke opgave is van belang om aandacht aan te besteden. Het Afsprakenkader huisvesting arbeidsmigranten SGE is eind 2020 vastgesteld. De Portefeuillehoudersoverleg Wonen heeft de lead in het komen tot uitvoering en besluitvorming, de monitoring en eventuele te maken afspraken. Vanuit het thema economie leveren we een inhoudelijke bijdrage en leggen we de link naar werkgevers en het georganiseerd bedrijfsleven. Ook betrekken we dit aspect bij het plannen van nieuwe bedrijventerreinen. Dit vraagt in de eerste helft van 2024 input en afstemming vanuit thema economie. Bestuurlijk trekker:

Corine van Overdijk

10

BEST - EINDHOVEN - GELDROP-MIERLO - HELMOND - NUENEN - OIRSCHOT - SON EN BREUGEL - VELDHOVEN - WAALRE

STEDELIJK GEBIED!

2. Oplossingen voor congestie op het energienetwerk De beschikbaarheid van energie is een knelpunt voor de verdere economische ontwikkelingen. Ondanks dat er wordt gewerkt aan netverzwaringen en innovatieve oplossingen, leidt dit nu maar ook in de toekomst tot obstakels bij de afname, opwek en mogelijke uitwisseling van elektriciteit. Waar eerder de beschikbaarheid van elektriciteit als vanzelfsprekend werd beschouwd, moet er nu in de planvorming nadrukkelijk rekening mee gehouden worden. Ook bij de regionale bedrijventerrein programmering is dit cruciaal. Om deze reden geven we dit vraagstuk prioriteit. Vanuit SGE leveren we een actieve bijdrage aan de verkenningen van het energiesysteem en mogelijke innovatieve oplossingen (o.a. smart grids, energie hubs) die vanuit de MRE worden gecoördineerd. Afstemming over nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen, waaronder bedrijventerreinen, is daarbij belangrijk om tijdig te kunnen anticiperen op de groeiende energievraag. Bestuurlijk trekker:

Jan Boersma

11

BEST - EINDHOVEN - GELDROP-MIERLO - HELMOND - NUENEN - OIRSCHOT - SON EN BREUGEL - VELDHOVEN - WAALRE

STEDELIJK GEBIED!

WONEN INLEIDING In heel Nederland is er behoefte aan extra woningen, in ons stedelijk gebied is dit niet anders. Aanvullend hierop hebben we te maken met een extra vraag als gevolg van de economische ontwikkeling van de regio. Dit zorgt voor meer werkgelegenheid, een positief migratiesaldo en een grotere behoefte aan nieuwe woningen. Onze ambitie is daarbij helder geformuleerd in het Verstedelijkingsakkoord: 62.000 woningen gaan we realiseren voor 2040. Naast een kwantitatieve opgave staat onze regio voor een kwalitatieve opgave. Vergrijzing en verandering van de samenstelling van huishoudens (meer alleenstaanden) vragen om een andere samenstelling van onze woningvoorraad. Onze opgave op het gebied van klimaat vraagt om een verduurzaming van de woningvoorraad.

LEDEN VAN HET PORTEFEUILLEHOUDERSOVERLEG WONEN

Caroline van Brakel (voorzitter), Veldhoven

Joep van de Ven (vicevoorzitter), Oirschot

Stan van der Heijden, Best

Mieke Verhees, Eindhoven

Godfried van Gestel Geldrop-Mierlo

Gaby van den Waardenburg, Helmond

Patrick Kok, Nuenen

Jelle de Jong, Son en Breugel

Suzan van de GoorGelens, Waalre

Wilma Dirken, agendalid, Provincie Noord-Brabant

12

BEST - EINDHOVEN - GELDROP-MIERLO - HELMOND - NUENEN - OIRSCHOT - SON EN BREUGEL - VELDHOVEN - WAALRE

STEDELIJK GEBIED!

WAT GAAN WE DOEN IN 2024? A. Uitvoering geven aan ‘Visie op Wonen, Woondeal en Verstedelijkingsakkoord’ 1. Versnellen van de woningbouwopgave In de regionale Visie op Wonen en het Verstedelijkingsakkoord zijn afspraken gemaakt over het versnellen van de woningbouw in het Stedelijk Gebied Eindhoven. In 2022 zijn we gestart met de uitvoering van een concreet versnellingsplan, met een Flexpool Wonen en Woningbouwversnellers. In 2023 hebben we deze inzet geëvalueerd. We verlengen, met goedkeuring van de provincie, in 2024 de Flexpool 1 (inzet van extra capaciteit voor planontwikkeling) tot eind van dat jaar. Voor dezelfde periode zetten we de resterende middelen voor de Flexpool 1 in op inhuur van extra capaciteit om gemeenten in het SGE te ondersteunen bij de (versnelde) planontwikkeling. In 2023 heeft het SGE aanspraak gemaakt op Flexpool 2. Met de toegekende middelen is een aanjaagteam Flexwonen geformeerd. Dit aanjaagteam heeft het rapport ‘Naar duurzame flexibele woonconcepten, Aanjaagproject Flexwoningen SGE (2023)’ opgesteld. De adviezen uit dit rapport krijgen in 2024 en verder een vervolg. Bestuurlijk trekkers:

Caroline van Brakel en Gaby van den Waardenburg

2. WoonST woningen/pilot Gestandaardiseerde sociale huurwoningen In 2022 startte de bouw van de eerste WoonST woningen. Ook voor 2024 blijft de betaalbaarheid van woningen een belangrijke opgave. In 2023 is daarom gestart met een nieuwe aanbesteding voor WoonSTwoningen, waarbij maximaal wordt ingezet op duurzaamheid. Die omvat de bouw van 2.500 woningen over een periode van 4 tot 6 jaar. De gemeenten zijn ambtelijk en bestuurlijk vertegenwoordigd in de overlegstructuur rond WoonST 2.0. De opgave voor de komende tijd is het vinden en bestemmen van voldoende locaties waar WoonST kan landen en het versnellen van gemeentelijke procedures voor WoonST-woningen. Bestuurlijk trekkers:

Suzan van de Goor en Mieke Verhees

B. Gezamenlijke woningbouwprogrammeringsafspraken 1. Toetsen woningbouwplannen Een onafhankelijk Coördinatieteam Wonen toetst woningbouwplannen aan de Brainport Principes. Zo zetten we niet alleen in op kwantiteit, maar ook op kwaliteit en duurzaamheid. Het coördinatieteam toetst ook in 2024 bestemmingsplannen voor uitbreidingslocaties vanaf twaalf woningen, plannen voor inbreidingslocaties vanaf 75 woningen in de grotere kernen (Eindhoven, Helmond, Veldhoven, Best, Geldrop en Mierlo, Nuenen, Son en Breugel, Oirschot, Aalst en Waalre) en plannen voor inbreidingslocaties vanaf 25 woningen in de kleine kernen (Gerwen, Nederwetten, Oost-West- en Middelbeers en Spoordonk). Bestuurlijk trekkers:

Joep van de Ven en Caroline van Brakel

13

BEST - EINDHOVEN - GELDROP-MIERLO - HELMOND - NUENEN - OIRSCHOT - SON EN BREUGEL - VELDHOVEN - WAALRE

STEDELIJK GEBIED!

C. Woonruimteverdeling 1. Vaststellen vernieuwde gezamenlijke huisvestingsverordening In 2023 hebben we gewerkt in het stedelijk gebied aan een nieuwe huisvestingverordening. In samenwerking met de corporaties is een nieuw dienstverleningsproces (één loket) ontworpen en werken we aan actualisering van de regelgeving. Aandacht daarbij gaat uit naar de toenemende druk op de verhuringen en de kwetsbaarheid en leefbaarheid in de wijken en buurten. Ondertussen is ook nieuwe wetgeving in voorbereiding (de Wet versterking regie volkshuisvesting). Voor 2024 is daarom ons identieke hoofdstuk ‘urgentie’ met een jaar verlengd. We sturen erop om later in 2024 een actuele urgentieverordening aan de gemeenteraden aan te bieden ter vaststelling. Bestuurlijk trekkers:

Patrick Kok en Godfried van Gestel

2. Vraagstuk Arbeidsmigranten In 2020 hebben de gemeenten in het SGE een afsprakenkader vastgesteld. Dit kader vormde de basis om gezamenlijk ten minste 4000 woonruimten te realiseren voor arbeidsmigranten. Inmiddels constateren we dat het vraagstuk rond arbeidsmigratie niet zuiver en alleen een onderwerp is dat op de tafel van Wonen thuishoort. Beleidsvelden als economie en het sociaal domein zijn evengoed eigenaar. Met bredere aandacht vanuit meerdere disciplines starten we in 2024 een verkenning naar de problematiek en de opgaven en werken we concrete maatregelen, gericht op huisvesting, maar ook op leefbaarheid, samenleving, draagvlak, uitbuiting en ondermijning. Bestuurlijk trekker:

Godfried van Gestel

D. Aanvullende samenwerkingsprojecten 1. Samenwerking met partners continueren en uitbouwen De gezamenlijke agenda met woningcorporaties continueren we in 2024. In de agenda zijn drie pijlers opgenomen: een inclusieve samenleving, duurzaamheid en productie. Aan deze drie pijlers wordt uitvoering gegeven in specifieke projecten. Ook in 2024 trekken we gezamenlijk op in de lobby richting Rijk en provincie. We houden nauwlettend in de gaten welke mogelijkheden het nieuwe kabinet biedt voor de woningbouwopgave. Voor het aantrekken van eventuele nieuwe impulsgelden naar onze regio trekken we gezamenlijk op. Uit de gesprekken en discussies met onze primaire partners, de woningcorporaties, blijkt de rode draad dat in 2024 intensiever overleg en betere samenwerking nodig is om de gezamenlijke opgaven het hoofd te bieden. We zien dit in toenemende mate rond thema’s als grondprijssystematiek, transparant woningaanbod en de bouwopgave. Bestuurlijk trekker:

Caroline van Brakel

2. Kennissessies organiseren Om de beperkte ambtelijke capaciteit op het thema Wonen binnen de gemeenten van het Stedelijk Gebied Eindhoven efficiënt te kunnen inzetten is het belangrijk om kennis te delen. Daarvoor organiseren we maandelijks ambtelijke kennissessies.

14

BEST - EINDHOVEN - GELDROP-MIERLO - HELMOND - NUENEN - OIRSCHOT - SON EN BREUGEL - VELDHOVEN - WAALRE

STEDELIJK GEBIED!

3. Samenwerking binnen de werkgroep GREX De Werkgroep GREX is een overkoepelende werkgroep voor de thema’s Economie en Wonen. Hierin zijn de gemeentelijk specialisten op het gebied van grondexploitaties verenigd. Ter ondersteuning van het Portefeuillehoudersoverleg Wonen houdt deze werkgroep het overzicht van de diverse grondprijzen in de gemeenten (per segment/type) actueel; evenals de beschikbaarheid van gemeentelijke gronden. Ook houdt de werkgroep een overzicht van het flankerend beleid bij. In 2024 coördineert de Werkgroep de uitvoering van het advies over het flankerend beleid. Daarin is sociaal verevenen als ondersteund beleidsinstrument genoemd, evenals de inzet van openbaar gebied en het maken van concrete interne en externe werkafspraken bij de realisatie van de woningbouwopgave. Bestuurlijk trekker:

Caroline van Brakel

4. Nieuwe wet- en regelgeving Het Rijk stuurt actief op de woningmarkt via (regionale) woondeals, subsidies en nieuwe wet- en regelgeving. Als SGE houden we de vinger aan de pols, zitten we kort op de bal en zorgen we samen voor goede inbedding van nieuwe wet- en regelgeving in onze lokale regels. Bestuurlijk trekker:

Caroline van Brakel

5. Beter benutten bestaande woningvoorraad In 2024 wil we naast het motto ‘ bouwen, bouwen, bouwen’ ook aandacht besteden aan de mogelijkheden in de bestande voorraad. In diverse gemeenten zijn al eerste stappen gezet om aan de slag te gaan met het beter benutten van de bestaande voorraad. In 2024 bepalen we aan de hand van een bestuursopdracht hoe we hier ook regionaal mee aan de slag gaan. Bestuurlijk trekker:

Patrick Kok en Mieke Verhees

WAT DRAGEN WE IN 2024 OVER NAAR HET MRE? Binnen de Metropoolregio Eindhoven werken de 21 gemeenten samen op het thema Ruimte en Wonen. In 2023 is hiermee een start gemaakt, in 2024 wordt dit verder georganiseerd binnen de Metropoolregio. Een aantal succesvolle projecten dragen we dan ook over en gaan op termijn uit ons jaarprogramma zodat er ambtelijk en bestuurlijk ruimte ontstaat voor nieuwe initiatieven. We beschouwen 2024 als een overgangsjaar. 1. Woondeal 2023 In 2023 hebben de 21 gemeenten uit Zuid- Oost Brabant, de MRE woningmarktregio, met het Rijk en de provincie Brabant een nieuwe Woondeal gesloten. Bij het opstellen van deze Woondeal was het SGE actief betrokken. Na vaststelling is een uitvoeringsprogramma worden opgesteld en gestart worden met het uitvoeren en monitoren van de gemaakte afspraken. De deal bouwt voort op de Woondeal voor de SGE en het Afsprakenkader Wonen van het SGE. De uitvoering ligt bij een werkgroep die vanuit de MRE wordt aangestuurd, vanuit het SGE besteden we hier steeds minder uren aan.

15

BEST - EINDHOVEN - GELDROP-MIERLO - HELMOND - NUENEN - OIRSCHOT - SON EN BREUGEL - VELDHOVEN - WAALRE

STEDELIJK GEBIED!

2. Monitoren van de woningbouw In 2022 implementeerden we binnen het SGE een nieuwe regionale woningbouwmonitor, zodat de regionale woningbouwproductie te allen tijde kan worden geraadpleegd. De monitor wordt gebruikt als sturingsinstrument voor de woningbouwproductie. Minimaal twee keer per jaar bespraken we de resultaten van de monitor in ons Portefeuillehoudersoverleg Wonen, zodat we indien nodig ook ons programma aan kunnen passen. De monitor heeft inmiddels uitbreiding gekregen naar alle 21 gemeenten in de MRE. 2024 gebruiken we om het proces van monitoring verder aan te jagen, te optimaliseren en goede werkafspraken te maken met onder andere het MRE over een overdracht. 3. Regionale begrippenlijst De 21 gemeenten in Zuidoost-Brabant hanteren een gezamenlijke begrippenlijst. Net als ieder jaar, houden we deze ‘Regionale Begrippenlijst Wonen’ in 2024 tegen het licht. In dit traject wordt ook de verbinding gelegd met de andere subregio’s. Tevens gaan we in 2024 met het MRE in gesprek over de overdracht, zodat het MRE hier voortaan voor aan zet is. 4. Wonen en zorg Alle gemeenten staan aan de lat voor het maken van een Woonzorgvisie. We hebben in 2023 besproken met elkaar wat we van elkaar kunnen leren. Ook hebben we gezamenlijke bijeenkomsten van de wethouders wonen met de collega’s van het sociaal domein georganiseerd.

Voor de langere termijn maakt het thema Wonen en zorg onderdeel uit de Woondeal. Daarin staat onder andere dat gemeenten een woonzorgvisie opstellen (ouderen en zorg, aandachtsgroepen etc) en dat er voor regionale afstemming een regionale woonzorgvisie (op de schaal van 21) moet komen. Het is dan ook logisch het onderwerp te agenderen op de agenda van het MRE Poho Ruimte en Wonen en niet meer binnen het SGE. 5. Brede welvaart Hoe zorgen we dat de schaalsprong gepaard gaat met behoud van excellent voorzieningenniveau op het gebied van gezondheid, onderwijs, milieu en leefomgeving, sociale cohesie, persoonlijke ontplooiing en veiligheid. Dit vraagstuk komt extra in beeld nu de Ontwikkelstrategie voor onze regio is vastgesteld en we als MRE-regio gezamenlijk op zoek moeten naar antwoorden hoe we de ruimtelijke opgave voor voldoende woningen, voorzieningen en mobiliteit uitvoering moeten geven. Hiermee gaat het MRE in 2024 aan de slag.

16

BEST - EINDHOVEN - GELDROP-MIERLO - HELMOND - NUENEN - OIRSCHOT - SON EN BREUGEL - VELDHOVEN - WAALRE

STEDELIJK GEBIED!

VOORZIENINGEN & EVENEMENTEN INLEIDING Aan de hand van de in 2021 vastgestelde strategie ‘Groots!’ werken we met het thema Voorzieningen en Evenementen aan een hoogstaand en toegankelijk voorzieningenaanbod op het gebied van sport, cultuur en recreatie in het Stedelijk Gebied Eindhoven. Dat doen we niet alleen voor een betere concurrentiepositie van onze regio, maar vooral ten behoeve van de Brede Welvaart in onze regio. Economisch maakt de regio een grote sprong. De uitdaging is om de voorzieningen en evenementen op hetzelfde niveau te laten meegroeien, om te zorgen dat de verschillen in de brede welvaart niet toenemen. Mensen met uiteenlopende achtergronden – zoals praktisch en hoogopgeleid, lokale inwoners en internationals, gemeenschappen uit de stedelijke omgeving en die van het ommeland – ontmoeten elkaar te weinig in de sterk groeiende en internationaliserende regio. De MRE werkt in 2024 aan een kwantitatief en kwalitatief onderzoek naar de benodigde voorzieningen in de regio naar aanleiding van de Schaalsprong. Vanuit het SGE benutten we de onderzoeksresultaten en werken we mee aan de verdieping en uitwerking.

LEDEN VAN HET PORTEFEUILLEHOUDERSOVERLEG VOORZIENINGEN EN EVENEMENTEN

Stan van der Heijden (voorzitter), Best

Kees Vortman (vicevoorzitter), Waalre

Monique Esselbrugge, Eindhoven

Frans Stravers, Geldrop-Mierlo

Bertje van Stiphout, Nuenen

Joep van de Ven, Oirschot

Jelle de Jong, Son en Breugel

Thomas van Broekhoven, Veldhoven

Marita van Lierop, Helmond

17

BEST - EINDHOVEN - GELDROP-MIERLO - HELMOND - NUENEN - OIRSCHOT - SON EN BREUGEL - VELDHOVEN - WAALRE

STEDELIJK GEBIED!

WAT GAAN WE DOEN IN 2024? A. Werken aan strategisch kader voor het thema Voorzieningen & Evenementen In de strategie ‘Groots’ is vastgelegd dat we werken aan drie doelstellingen: •

Sociale samenhang: bevorderen van ontmoeting en thuisgevoel voor alle inwoners van de regio;

• Ruimtelijke kwaliteit: benutten van fijnmazige stedelijkheid, omringende omgevingskwaliteit en erfgoed; •

Economisch vestigingsklimaat: versterken (inter)nationale concurrentiepositie.

Deze doelstellingen werken we uit tot een strategisch kader ten behoeve van het portefeuillehoudersoverleg Voorzieningen en evenementen, zodat de juiste prioriteiten kunnen worden gesteld. Daarbij houden we rekening met de ontwikkelingen binnen de MRE samenwerking op het thema Voorzieningen. We positioneren het SGE-thema complementair aan de activiteiten van MRE op dit thema. Bestuurlijk trekkers:

Joep van de Ven en Bertje van Stiphout

B. Nieuwe impulsen voor regionaal voorzieningenniveau Uitgangspunt van de strategie Groots! is dat die initiatieven worden ondersteund die een positieve impuls geven aan het voorzieningen- en evenementen aanbod en daarmee het woon-, werk- en leefklimaat van het Stedelijk Gebied Eindhoven. Initiatieven die passen bij het regioprofiel en dat versterken. De groei van onze regio betekent ook dat de behoefte aan voorzieningen op het gebied van cultuur sport en recreatie gaat groeien. 1. Toekomstige behoefte in kaart In 2024 start MRE met een onderzoek naar de benodigde ontwikkeling van de regionale voorzieningen naar aanleiding van de Schaalsprong. Als SGE maken we gebruik van de beschikbare data en verdiepen deze kwantitatief en kwalitatief op het terrein van cultuur, sport en recreatie. We analyseren trends en ontwikkelingen en brengen in kaart waar blinde vlekken zitten. Aan de hand van deze verkenning bepalen we welke nieuwe impulsen noodzakelijk zijn. Bestuurlijk trekkers:

Jelle de Jong en Kees Vortman

2. Afronden Regiodeal In het kader van de Regiodeal Brainport financieringsregeling regionale voorzieningen zijn in 2023 diverse kunstwerken in de regio gerealiseerd. In 2024 zetten we een communicatieconcept in de markt om deze kunstwerken aan elkaar te verbinden en in de markt te zetten (kunstroutenetwerk). Bestuurlijk trekker:

Bertje van Stiphout

18

BEST - EINDHOVEN - GELDROP-MIERLO - HELMOND - NUENEN - OIRSCHOT - SON EN BREUGEL - VELDHOVEN - WAALRE

STEDELIJK GEBIED!

3. Afstemmen nieuwe ontwikkelingen Binnen SGE stemmen we nieuwe ontwikkelingen op elkaar af. Het gaat daarbij om vragen uit de markt, alsook om resultaten van eigen verkenningen. Daarbij kijken we ook naar regionale mogelijkheden. Voorbeelden hiervan zijn verzoek van de cricketbond en van de Indiase gemeenschap. Bij verschillende regiogemeenten is het verzoeken gekomen om mee te denken over geschikte locaties. Door dit soort verzoeken regionaal af te stemmen, kunnen we strategischer keuzes maken, beter aansluiten op de (korte en lange termijn) behoeften en voorkomen we dubbel werk. Bestuurlijk trekker:

Kees Vortman

4. Musea werken samen aan verhaal van Brainport Een van de actielijnen van het Uitvoeringsprogramma Groots! is het zichtbaar maken van cultuurhistorisch aanbod. In 2023 is subsidie verleend aan een samenwerking van een aantal regionale musea voor een projectplan om het verhaal van Brainport zichtbaar te maken. Begin 2024 leveren de musea dit projectplan op en nemen we in het Portefeuillehoudersoverleg een besluit over het vervolg. Bestuurlijk trekker:

Joep van de Ven

C. Toekomstbestendigheid (bestaande) voorzieningen en evenementen Onze voorzieningen zijn belangrijk voor onze inwoners, maar staan wel onder druk. Ze hebben te maken met toegenomen kosten, vergrijzing van het vrijwilligersbestand, het organiseren van passend aanbod en opgaves op het gebied van klimaat en duurzaamheid. Wij stimuleren en faciliteren de samenwerking. Waar dat kan vereenvoudigen en harmoniseren we onze regels. We kijken we in eerste instantie naar bovenlokale en regionale voorzieningen. In het kader van het benutten van kansen op het gebied van efficiency of schaalvoordeel, kunnen we ook naar lokale voorzieningen kijken. 1. Bevorderen gebruik en bekendheid bestaande voorzieningen en evenementen via Regioradar Het stedelijk gebied beschikt over een flink aanbod aan voorzieningen op het gebied van sport, cultuur en recreatie. Vaak hebben deze voorzieningen moeite om hun doelgroep te bereiken. Dat geldt zeker voor de nieuwe (vaak internationale) inwoners en de inwoners over de gemeentegrens. Regioradar biedt onze inwoners een online etalage met activiteiten op het gebied van cultuur, sport en vrije tijd. In 2024 evalueren we Regioradar en nemen een besluit over de toekomstige financiering. Bestuurlijk trekker:

Frans Stravers

2. Afstemming knelpunten en kansen Binnen het thema Voorzieningen en Evenementen stemmen we knelpunten en kansen binnen de negen gemeenten actief op elkaar af. Bij vragen over de levensvatbaarheid van voorzieningen kijken we over de gemeentegrenzen heen. Bij investeringen, bijvoorbeeld op het gebied van verduurzaming, zoeken we naar mogelijkheden om efficiency te boeken. Bestuurlijk trekker:

Thomas van Broekhoven

19

BEST - EINDHOVEN - GELDROP-MIERLO - HELMOND - NUENEN - OIRSCHOT - SON EN BREUGEL - VELDHOVEN - WAALRE

STEDELIJK GEBIED!

3. Samenwerking kleine musea Veel van onze kleine musea hebben te maken met vergelijkbare problematiek. Denk aan bijvoorbeeld het verhogen van bezoekersaantallen of een sluitende business case. We willen de samenwerking tussen deze musea faciliteren. In januari 2024 starten we dit proces met een bijeenkomst waarin we samen met de musea de behoefte aan bijvoorbeeld samenwerking of ondersteuning inventariseren. De uitkomsten van de inventarisatie bespreken we in ons Portefeuillehoudersoverleg. Bestuurlijk trekker:

Kees Vortman

D. Faciliteren van evenementen Ook wanneer gemeenten zelf geen evenementen organiseren, hebben zij veel invloed op de evenementen in hun gemeente. Het gaat dan bijvoorbeeld om de beschikbaarheid van evenementenlocaties en de regelgeving rond evenementenvergunningen. Door samen op te trekken bij het aanwijzen van (grootschalige) evenementenlocaties en door regelgeving op elkaar af te stemmen maken we het eenvoudiger om het aanbod van evenementen te vergroten. 1. Afronden onderzoek XXL-evenementenlocatie In 2023 heeft onderzoek plaatsgevonden naar de mogelijkheid om een geschikte locatie te vinden voor een XXL evenementenlocatie in het stedelijk gebied. In 2024 ronden we dit onderzoek af en nemen een besluit over het vervolg. Bestuurlijk trekkers:

Marita van Lierop en Kees Vortman

2. Evalueren en eventuele voorzetting regionale editie van GLOW In 2023 hebben naast Eindhoven vier SGE-gemeenten deelgenomen aan GLOW. GLOW is een unieke kans om de verbinding in de regio op het gebied van het thema voorzieningen en evenementen zichtbaar te maken, zonder de uniciteit van de lokale gemeente te verliezen. In 2024 evalueren we de deelname en gaan we in overleg met de organisatie over het vervolg. Bestuurlijk trekker:

Frans Stravers

20

BEST - EINDHOVEN - GELDROP-MIERLO - HELMOND - NUENEN - OIRSCHOT - SON EN BREUGEL - VELDHOVEN - WAALRE

STEDELIJK GEBIED!

RUIMTE INLEIDING Het Stedelijk Gebied Eindhoven vormt het hart en tegelijkertijd de motor van de Brainport Eindhoven. Voor onze inwoners vormt de regio een geheel: ze bewegen zich gemakkelijk door de hele regio voor werk en recreatie. Een Daily Urban System noemen we dat. Dit betekent ook dat we de grote ruimtelijke opgaven van onze gemeenten niet los van elkaar kunnen zien. De opgaven van vandaag vragen om meer gezamenlijke regie op de verstedelijking van ons gebied. Daarmee is Ruimte een verbindend thema, dat belangrijk is voor de slagkracht en reikwijdte van onze samenwerking in het Stedelijk Gebied Eindhoven.

LEDEN VAN HET PORTEFEUILLEHOUDERSOVERLEG RUIMTE

Gaby van den Waardenburg Mieke Verhees (vice­ (voorzitter), Helmond voorzitter), Eindhoven

Jan Willem Slijper, Best

Godfried van Gestel, Geldrop-Mierlo

Patrick Kok , Nuenen

Joep van de Ven, Oirschot

Caroline van Brakel, Veldhoven

Peet van de Loo, Waalre

Wilma Dirken, agendalid, Provincie Noord-Brabant

Jelle de Jong, Son en Breugel

21

BEST - EINDHOVEN - GELDROP-MIERLO - HELMOND - NUENEN - OIRSCHOT - SON EN BREUGEL - VELDHOVEN - WAALRE

STEDELIJK GEBIED!

WAT GAAN WE DOEN IN 2024? A. We positioneren het Portefeuillehoudersoverleg Ruimte beter binnen ons samenwerkingslandschap Op dit moment is de rol en positie van het Portefeuillehoudersoverleg Ruimte (en afgeleid daarvan het Ambtelijk Overleg Ruimte) niet duidelijk genoeg om effectief te kunnen werken. Er leven verschillende beelden en verwachtingen bij de deelnemers. Ook voor andere spelers binnen onze samenwerking en de ‘buitenwereld’ is niet altijd duidelijk wat ze van het Portefeuillehoudersoverleg Ruimte kunnen verwachten. Het recent inrichten van het thema Ruimte & Wonen binnen de samenwerking in de Metropoolregio Eindhoven speelt hierbij een ook rol.

B. We werken verder aan de uitvoering en monitoren verstedelijkingsakkoord Het Verstedelijkingsakkoord SGE geeft Rijk, Provincie en de negen gemeenten grip op de verstedelijkingsopgave in het stedelijk gebied. Uitgangspunt van het akkoord is om in ieder geval de realisatie van 62.000 woningen en 72.000 arbeidsplaatsen mogelijk te maken. Daarvoor zijn ook investeringen in randvoorwaarden als bereikbaarheid, groen, water en energie benodigd. Veel van de gemaakt afspraken zijn belegd bij één van de ondertekenende partijen. Waar dat niet eenduidig het geval was, zijn aanvullende afspraken gemaakt. In het najaar van 2023 is hebben we een eerste versie van de jaarlijkse monitor voor de voortgang van de afspraken in het Verstedelijkingsakkoord gemaakt. We hebben de raden hierover geïnformeerd en begin 2024 bekijken we of herijking van onze afspraken nodig is. Bestuurlijk trekker:

Mieke Verhees

C. We onderzoeken de mogelijkheden voor een regionaal ruimtelijk dashboard. Van een overkoepelend thema als Ruimte wordt gevraagd de interne samenhang en afstemming tussen onze SGE-thema’s te versterken en aan te jagen. Om dit concreet vorm te geven willen we een – ook beeldend - regionaal ruimtelijk dashboard ontwikkelen, zodat we altijd inzicht hebben in de ruimtelijk relevante ontwikkelingen. Hierin kunnen we ook opnemen op welke tafel er over gaat. Hierdoor wordt het maken van regionaal ruimtelijke afwegingen mogelijk beter ondersteund en is het makkelijker om kansen te pakken. Het geeft zowel gemeenten, als andere thema’s binnen de samenwerking en partners buiten de samenwerking een eenduidig beeld van onze plannen. In eerste kwartaal maken we hiervoor een projectopdracht om voor de zomer een beeld te hebben wat we exact willen en wat de kosten zijn, dit om goed te kunnen beoordelen of het interessant is het om het instrument ook daadwerkelijk te ontwikkelen. Bestuurlijk trekker:

Godfried van Gestel

D. We gaan werk maken van de ontwikkeling van robuuste groenblauwe structuren Bij het realiseren van de afspraken uit het Verstedelijkingsakkoord lag de afgelopen jaren de prioriteit bij woningbouw en bedrijventerreinen. Voor een goed functionerend stedelijk gebied is een goed ontwikkelde groenblauwe structuur ook van belang. Er zijn daarom ook afspraken gemaakt over groen en natuur. Van deze afspraken willen we komend jaar meer werk gaan maken. Tevens liggen hier kansen voor onze opgaven op het gebied van energie en water. Ook deze ambities zijn middelen nodig. In het eerste

22

BEST - EINDHOVEN - GELDROP-MIERLO - HELMOND - NUENEN - OIRSCHOT - SON EN BREUGEL - VELDHOVEN - WAALRE

STEDELIJK GEBIED!

kwartaal maken we een projectopdracht om te verkennen of we gezamenlijk kunnen komen tot een Uitvoeringsagenda groen en blauw. . Over de projectopdracht nemen we in het Portefeuillehoudersoverleg een besluit. Bestuurlijk trekker:

Patrick Kok

E. We onderzoeken of we dezelfde tool kunnen hanteren voor onze groennorm In het Verstedelijkingsakkoord is een heldere groennorm afgesproken van 8 vierkante meter groen per nieuwe woning. De gemeente Eindhoven is al ver gevorderd in de ontwikkeling van een systematiek voor het toepassen van deze norm. Dit is niet eenvoudig omdat het niet altijd mogelijk is om op de locatie zelf de norm te halen en kwalitatieve aspecten van het groen ook een heel belangrijke rol spelen. De ene vierkante meter groen is de andere niet. Er is nu door Eindhoven een digitale rekentool gemaakt die initiatiefnemers in een vroeg stadium kunnen gebruiken bij het ontwikkelen van bouwplannen. Deze bevindt zich in de testfase en is bijna gereed. In het tweede kwartaal maken we afspraken of en zo ja hoe we deze tool ook in de 8 andere gemeenten van het SGE gaan gebruiken. Het is namelijk voor ontwikkelaars gemakkelijk wanneer we allemaal dezelfde tool gebruiken. Bestuurlijk trekker:

Caroline van Brakel

F. Samen nemen we deel aan het Van Gogh Nationaal Park Het Van Gogh Nationaal Park is een sterk merk met internationale aantrekkingskracht. Het doel voor de lange termijn is om een toekomstbestendige, integrale en kwalitatief hoogwaardige gebiedsontwikkeling te realiseren met perspectief richting 2030. De gemeenten van het Stedelijk Gebied Eindhoven liggen allemaal binnen het beoogde park en hebben daarom eind 2020 de samenwerkingsovereenkomst getekend. Door samen als collectief mee te doen, hebben we een korting kunnen bedingen. In 2023 is de overeenkomst geëvalueerd en hebben we besloten ook in 2024 deel te nemen. In 2024 verwachten we meer duidelijkheid over de definitieve status en dan nemen we ook een besluit over deelname in de toekomst. Bestuurlijk trekker:

Joep van de Ven

G. We omarmen de Europese missie ‘Klimaatneutrale en slimme steden’ Eindhoven en Helmond zijn als duo-stad geselecteerd voor de Europese missie ‘Klimaatneutrale en slimme steden’. De twee steden krijgen vanuit de Europese Unie ondersteuning om te fungeren als experimenteer- en innovatieplek, met als doel om versneld in 2030 klimaatneutraal te zijn. We besluiten in Q1 in ons Portefeuillehoudersoverleg Ruimte aan welke missietrajecten we een actieve bijdrage willen leveren. Ook maken we afspraken over kennisdelen. Bestuurlijk trekker:

Gaby van den Waardenburg

23

BEST - EINDHOVEN - GELDROP-MIERLO - HELMOND - NUENEN - OIRSCHOT - SON EN BREUGEL - VELDHOVEN - WAALRE

STEDELIJK GEBIED!

WAT DRAGEN WE IN 2024 OVER NAAR HET MRE? Binnen de Metropoolregio Eindhoven werken de 21 gemeenten samen op het thema Ruimte en Wonen. In 2023 is hiermee een start gemaakt, in 2024 wordt dit verder georganiseerd binnen de Metropoolregio. Een aantal succesvolle projecten dragen we dan ook over en gaan op termijn uit ons jaarprogramma zodat er ambtelijk en bestuurlijk ruimte ontstaat voor nieuwe initiatieven. We beschouwen 2024 als een overgangsjaar.

1. De bovenlokale Omgevingsagenda en de voorbereiding van de regionale Omgevingsdag Van buiten wordt er steeds meer een beroep gedaan op de gemeenten in Zuidoost-Brabant om een afgestemd ruimtelijk geluid te laten horen. Een voorbeeld hiervan is de Omgevingsdag die twee keer per jaar op initiatief van de provincie Noord-Brabant wordt georganiseerd. Deze tafel is bedoeld om waar nodig als provincie, waterschap en gemeenten de realisatiekracht te versterken. Ook is in 2023 in dit kader ook een Ontwikkelstrategie Zuidoost-Brabant gemaakt, die voortbouwt op ons Verstedelijkingsakkoord. Met het inrichten van de samenwerking binnen de Metropoolregio, besteden we hier vanuit de SGEsamenwerking steeds minder uren aan het komend jaar. Bij gesprek over de positionering van ons Portefeuillehoudersoverleg betrekken we ook de rol die bestuurders namens de rest van het Stedelijk Gebied Eindhoven nu invullen in bijvoorbeeld het ‘Kernteam Omgevingsdag’.

2. We werken aan een integrale afweging van het elektriciteitsnetwerk Veel ambities van onze regio hebben invloed op het elektriciteitsnetwerk, het blijft een belangrijke randwaarde voor onze schaalsprong. Primair ligt deze opgave het programma energiesysteem van MRE-RES. . Wanneer ruimtelijke afwegingen nodig zijn, dan kan de verbinding gelegd worden met het Portefeuillehoudersoverleg Ruimte. In welke mate dat dit gebeurtis mede afhankelijk van de uitkomst van het gesprek over de positionering van ons Portefeuillehoudersoverleg. .

24

BEST - EINDHOVEN - GELDROP-MIERLO - HELMOND - NUENEN - OIRSCHOT - SON EN BREUGEL - VELDHOVEN - WAALRE

STEDELIJK GEBIED!

OVERZICHT RAADSDOSSIERS Dossier

Planning voor gemeenteraden SGE

Programmering bedrijventerreinen

Q2

Nieuwe huisvestingsverordening met identiek hoofdstuk urgentie

Q4

25

BEST - EINDHOVEN - GELDROP-MIERLO - HELMOND - NUENEN - OIRSCHOT - SON EN BREUGEL - VELDHOVEN - WAALRE

STEDELIJK GEBIED!

BIJLAGEN

BEST - EINDHOVEN - GELDROP-MIERLO - HELMOND - NUENEN - OIRSCHOT - SON EN BREUGEL - VELDHOVEN - WAALRE

STEDELIJK GEBIED!

BIJLAGE 1: ZELFSTANDIGE TAKEN WERKGROEP GREX Vennootschapsbelasting Sinds enkele jaren moeten gemeenten Vennootschapsbelasting (Vpb) afdragen. Met name heeft dit betrekking op de gemeentelijke bouwgrondexploitatie en het gemeentelijk kostenverhaal. De invoering heeft veel impact gehad op de ambtelijke inzet bij gemeenten en op de kosten van gebiedsontwikkeling. Ervaringen hiermee delen de negen gemeenten binnen de werkgroep GREX.

Invoering Omgevingswet en Aanvullingswet grondeigendom De beoogde inwerkingtredingsdatum van de Omgevingswet is, na meerdere keren uitstel, nu vastgelegd op 1 januari 2024. Na vaststelling van de wetgeving pakt de werkgroep de implementatie gezamenlijk op en deelt ervaringen.

Kennisuitwisseling contracteren met marktpartijen Door afstemming binnen de werkgroep over contracteren met marktpartijen wordt kennis gedeeld en worden veel inhoudelijke aspecten van gebiedsontwikkeling gezamenlijk (uit)gedragen. Hiervoor is een ambtelijke werkgroep opgericht.

Overzicht grondprijzen, tarieven voor het gemeentelijk kostenverhaal en de parameters voor de gemeentelijke grondexploitatie De werkgroep GREX houdt een regionaal overzicht bij van deze prijzen, tarieven en parameters en deelt deze met de ambtelijke overleggen en Portefeuillehoudersoverleggen.

27