A23 MRE nota van beantwoording zienswijzen concept begroting 2025

Nota van beantwoording zienswijzen concept Begroting MRE 2025, versie 25 juni 2024 De gemeenteraden zijn gevraagd uiterlijk 8 juni 2024 een zienswijze kenbaar te maken. Van alle gemeenten is een formele reactie ontvangen.

Akkoord (met aandachtspunten) Asten Bergeijk Best Bladel Eersel Eindhoven Gemert-Bakel Helmond Laarbeek Someren Geen zienswijze Deurne Oirschot Aandachtspunten / suggesties (niet aangegeven of kan worden ingestemd) Cranendonck Heeze-Leende Nuenen c.a. Son en Breugel Valkenswaard Veldhoven Niet-akkoord Geldrop-Mierlo (extra bijdrage MRE en Brainport, boven prijsindexcijfers) Reusel-De Mierden (extra bijdrage MRE en Brainport, boven prijsindexcijfers) Waalre (extra bijdrage MRE en Brainport)

1

Gemeentelijke reacties op concept Begroting MRE 2025 Gemeente

Reactie

Antwoord

Begroting 2025

Programma’s en thema’s Regionale strategie en samenwerking, incl. Landgoed Gulbergen Operatie Beethoven

Helmond

Impact `Operatie Beethoven' Op 28 maart 2024 werden afspraken bekend die Rijk, provincie en regio met elkaar gemaakt hebben voor extra impuls voor regio op gebied van mobiliteit, woningbouw en onderwijs ('Operatie Beethoven'). Deze extra impuls is noodzakelijk om economische ecosysteem waar de regio in belangrijke mate haar welvaart aan ontleent, te bestendigen. Tevens zijn afspraken ook bevestiging van belang van onze regionale economie voor Brabant en Nederland. Uiteraard werd de conceptbegroting vrijgegeven voorafgaand aan deze afspraken. Wij verwachten evenwel dat de afspraken beleidsmatig impact gaan hebben op de activiteiten van MRE in 2025. Wij verzoeken u dan ook in definitieve begroting in te gaan op deze impact. Zo is bijvoorbeeld actualisatie MIRT onderzoek uit 2020 afgesproken. Deze afspraak zal ongetwijfeld gaan leiden tot intensivering inzet op thema 'Regionale samenwerking en strategie'. In de uitwerking van de regionale ontwikkelstrategie die genoemd wordt bij Ruimte en Wonen' verwachten wij ook dat aandacht wordt besteed aan gevolgen van 'Beethoven', bijvoorbeeld ook afgesproken versnelling in de woningbouwopgave. Bijzondere aandacht vragen wij daarbij voor gebiedsontwikkeling `Centrum-plus' in Helmond en afspraken rond zuidelijke ontsluiting welke

Zoals gesteld in de reactie waren bij het opstellen van de primaire begroting de afspraken van het project Beethoven nog niet bekend. De uitwerking hiervan wordt wel opgenomen in het Jaarplan 2025-2026, als onderdeel van de MREprogramma's. Momenteel worden met het Rijk en de Provincie nadere afspraken gemaakt om de verschillende onderdelen van het project ’Beethoven’ uit te werken. Per onderdeel wordt een plan van aanpak opgesteld waarin staat wie, wat en wanneer oplevert. Daarbij worden ook nadere afspraken gemaakt per project over de cofinanciering, verdeling van onderzoekskosten en de benodigde versterking van de uitvoeringskracht. De plannen van aanpak worden met de gemeenten gedeeld, zodat u nader inzicht heeft in de impact van de intensivering van de schaalsprongopgaven. De aandachtspunten, die u specifiek heeft benoemd t.a.v. de actualisatie MIRT-onderzoek en versnelling woningbouw worden daarbij betrokken.

2

Nuenen c.a.

Helmond

wij overeenkomstig het met het Rijk, provincie en regio gesloten Verstedelijkingsakkoord uitrollen. Onlangs zijn er door het Rijk weer gelden aan onze regio toegezegd voor de Operatie Beethoven. Daarbij wordt uitgegaan van cofinanciering door de regio voor een aanzienlijk bedrag. Ook in dit kader merken wij op dat onze financiële mogelijkheden begrensd zijn. Wij worden graag van ontwikkelingen en wat dit voor MRE-gemeenten betekent op de hoogte gehouden.

Informeren en betrekken raden Bij uitwerking afspraken uit `Beethoven' verzoeken wij gehele regio te betrekken. Niet alleen de gemeenten die in formele zin de gemaakte afspraken nog moeten bekrachtigen, maar alle 21 gemeenten. Wij waarderen de toegenomen frequentie van bijeenkomsten waar raadsleden worden bijgepraat over ontwikkelingen. Een positieve ontwikkeling die in 2025 zeker voortgezet moet worden.

Wij houden u periodiek op hoogte van de ontwikkelingen en voortgang in het kader van het project ‘Beethoven'. Dit onder meer via de verschillende portefeuillehoudersoverleggen MRE en zoals ook toegelicht tijdens de Regioconferentie van 12 juni. We blijven zoeken en ontwikkelen naar de juiste wijze om u goed in uw informatiebehoeften te voorzien. Momenteel worden met het Rijk en de Provincie nadere afspraken gemaakt om de verschillende onderdelen van het project ’Beethoven’ uit te werken. Per onderdeel wordt een plan van aanpak opgesteld waarin staat wie, wat en wanneer oplevert. Daarbij worden ook nadere afspraken gemaakt per projectonderdeel over de cofinanciering, verdeling van onderzoekskosten en de benodigde versterking van de uitvoeringskracht. De plannen van aanpak worden met de gemeenten gedeeld, zodat u nader inzicht krijgt. Beethoven is een intensivering van de schaalsprong waar we al programmatisch in samenwerken. De nadere uitwerking van deze intensivering wordt op dit moment in de desbetreffende portefeuillehoudersoverleggen, en dus met de 21 gemeenten, uitgewerkt. Wij nemen uw feedback ter harte en zullen ons blijven inzetten voor het organiseren van regionale raads- en collegebijeenkomsten. Daarnaast zijn we bezig met onze partners om een goede informatievoorziening voor alle gemeenten in te richten, zodat de

3

Brede welvaart

Landgoed Gulbergen

Helmond

Helmond

We willen benadrukken dat brede welvaart benoemd is als belangrijkste doel schaalsprong. We zijn tevreden over opnemen regionale brede welvaart in begroting onder Regionale strategie en samenwerking, maar maken onze zorgen over concrete aanpak op dit hoofddoel. We lezen over verkennen, onderzoek en deelname in landelijke netwerken, maar ondertussen zien we dat er te veel druk komt te staan op menselijk, sociaal en natuurlijk kapitaal in onze regio. Wij roepen op tot meer focus op (het laten toenemen van) onze brede welvaart en welzijn. Activiteiten 2025 In het activiteitenoverzicht 2025 bij Regionale strategie en samenwerking geeft u enkel participatie in nationale netwerk brede welvaart aan. We missen hier de andere punten die benoemd zijn bij inzet op brede welvaart, namelijk de strategische verkenning van impact schaalsprong op brede welvaart, borging brede welvaart voor beleidsontwikkelingen en jaarlijkse duiding per thema op basis van brede-welvaartsindicatoren. We gaan ervan uit dat ook deze activiteiten in 2025 plaatsvinden. Daarbij verzoeken wij u gemeenteraden actief te betrekken bij uitkomsten van strategische verkenning impact schaalsprong op brede welvaart. Landgoed Gulbergen Gulbergen heeft voor Helmond als aangrenzende gemeente belangrijke functie als groen recreatiegebied.

Ook ecologisch gezien is Gulbergen belangrijke verbinding die onder andere Strabrechtse heide, Stiphoutse bossen en Mosbulten met elkaar verbindt. Gebiedsontwikkeling stopt niet bij gemeentegrens; wij vragen vanwege bovenstaande belangen Helmond nauwer te betrekken bij programmatische ontwikkeling Landgoed Gulbergen.

ontwikkelingen en voortgang van het project Beethoven kan worden gevolgd. Wij zien eveneens de roep naar een ‘groei in balans’ toenemen, waarbij brede welvaart als kompas leidend is. In de tweede helft van 2024 zal onze aandacht meer en concreter gericht zijn op brede welvaart als strategisch kompas, ook in de intensivering van de schaalsprong. Zo stond dit o.a. ook centraal tijdens de Regioconferentie van 12 juni 2024.

Gemeenteraden worden geïnformeerd over de uitkomsten van de strategische verkenning op brede welvaart. De genoemde ontwikkelingen zullen worden opgenomen in het Werkprogramma 2025-2026.

Op 28 februari 2024 heeft het Algemeen Bestuur de Ontwikkelvisie Landgoed Gulbergen vastgesteld. In deze visie is het belang van de groene verbinding tussen de Strabrechtse heide en de Stiphoutse bossen onderkend. Wij zullen bij de uitwerking van de visie de omliggende gemeenten (waaronder Helmond) nauw betrekken.

4

Wij lezen in begroting nu vooral wat het afgelopen jaar is gebeurd en nog te weinig wat het vervolg hierop in 2025 wordt. Wij vragen u hier dieper op in te gaan.

In dezelfde vergadering van het Algemeen Bestuur heeft deze kennis kunnen nemen van de Ontwikkelstrategie. In deze strategie is het vervolgproces van het project Landgoed Gulbergen aangegeven. Er zijn vier opties genoemd voor het vervolg; de Ontwikkelvisie integraal uitvoeren; de Ontwikkelvisie in delen uitvoeren; verkoop ‘as it is’’; situatie laten zoals deze is. De komende periode zullen er gesprekken met o.a. initiatiefnemers plaatsvinden. Daarnaast wordt onderzocht welke financiële dragers kunnen worden gevonden voor het project (bv. subsidie). Immers de opdracht is een ontwikkeling te realiseren, die budgettair neutraal is. Nadat wij het voorgaande in kaart hebben gebracht zullen wij een financiële doorrekening kunnen maken van het plan voor de hiervoor genoemde opties. Daarna zullen wij terugkomen bij het Algemeen Bestuur voor besluitvorming. Wij verwachten het resultaat in de loop van 2025 aan het Algemeen Bestuur te kunnen aanbieden.

Veldhoven

De nazorg van voormalige stortplaats kan aan Provincie worden overgedragen als Nazorgplan gereed is. Wij dringen erop aan concreet en zichtbaar werk te maken van Nazorgplan en deze overdracht en te streven naar datum van overdracht. Daarnaast verzoek ons op hoogte te houden van voortgang dossier.

Op dit moment zijn wij in gesprek met de Provincie over de wijze van en het moment van overdracht van de nazorg van de stortplaats. Dit doen wij gezamenlijk met alle exploitanten van stortplaatsen in Brabant. Wij verwachten dat wij u hierover nog dit kalenderjaar meer informatie kunnen geven.

Geldrop-Mierlo

We hechten er zeer aan dat er voor herinrichting gebied Landgoed Gulbergen sluitende businesscase is. Dat is belangrijk op

De bestuurlijke opdracht, die het projectteam heeft gekregen is een

5

Samenwerking binnen regio

Nuenen c.a.

Geldrop-Mierlo

netvlies te hebben bij vaststellen MREbegroting en bij verdere uitvoering project.

sluitende businesscase te presenteren. Dit is dan ook ons uitgangspunt.

Uitvoeringskracht in de subregio’s In uw aanbiedingsbrief geeft u aan dat u hecht aan rolzuiverheid tussen de MRE en Brainport. Eenzelfde rolzuiverheid zou wat ons betreft ook moeten gelden voor samenwerking tussen MRE en subregio’s. U laat kijk hierop achterwege.

De uitvoeringskracht / realisatiekracht in de regio is onderwerp van ontwikkeling. Met (een afvaardiging) van de vier subregio's zijn ambtelijke werksessies geweest. Wij zijn het met u eens dat de synergie tussen de verschillende schaalniveaus van organiseren moet verbeteren en complementair aan elkaar moet zijn, zodat de realisatiekracht voor ons allen vergroot.

We zijn nog steeds van mening dat binnen MRE-samenwerking nadruk moet liggen op het strategische en dus op het met elkaar bepalen van overkoepelende lijnen en op contacten met Rijk en Provincie. Tactische keuzes en uitvoeringszaken zien wij eerder op kleinere schaal tot hun recht komen, vooral met oog op realisatiekracht. We begrijpen dat niet in alle subregio’s eenzelfde uitvoeringskracht is georganiseerd als binnen Stedelijk Gebied Eindhoven, maar het lijkt ons beter dat dáár in wordt geïnvesteerd en dat er samenwerking tussen subregio’s plaatsvindt, dan dat we tactische keuzes en uitvoering naar schaal MRE trekken. Om als regio als geheel succesvol te kunnen zijn, is volgens ons realisatiekracht op kleinere schaal van de subregio’s nodig. In het verlengde van deze denklijn ligt het voor hand te kiezen voor compacte programmabureaus binnen de MRE. Uitvoeringskracht in de subregio’s In uw aanbiedingsbrief geeft u aan dat u hecht aan rolzuiverheid tussen MRE en Brainport. Eenzelfde rolzuiverheid zou wat ons betreft moeten gelden voor samenwerking tussen MRE en subregio’s. U laat een kijk hierop achterwege. We zijn nog steeds van mening dat binnen MRE-samenwerking nadruk moet liggen op het strategische en dus op het met elkaar bepalen van overkoepelende lijnen en op contacten met Rijk en de Provincie.

Tactische keuzes en uitvoeringszaken zien wij eerder op kleinere schaal tot hun recht komen, vooral met het oog op realisatiekracht.

We verkennen de ontwikkeling uitvoeringskracht langs de lijn van de eigen organisatie, in samenhang met de subregio's en lokale gemeenten en in samenhang met het Rijk, Provincie en Brainport Development. Zo zijn we in gesprek met de Rijksoverheid in het kader van het convenant ‘Beethoven’ om de uitvoeringskracht voor de regio te versterken. Daarbij wordt ook gedacht om extra personele inzet beschikbaar te stellen voor de gemeenten. Tegelijkertijd gaan we op zoek naar mogelijkheden om zaken ook daadwerkelijk ‘anders’ te doen met als doel de realisatiekracht voor alle 21 gemeenten te vergroten.

6

Samenwerking buiten regio

Helmond

We begrijpen dat niet in alle subregio’s eenzelfde uitvoeringskracht is georganiseerd als binnen Stedelijk Gebied Eindhoven, maar het lijkt ons beter dat dáár in wordt geïnvesteerd en dat er samenwerking tussen subregio’s plaatsvindt, dan dat we tactische keuzes en uitvoering naar schaal MRE trekken. Om als regio als geheel succesvol te kunnen zijn, is realisatiekracht op kleinere schaal van subregio’s nodig. In het verlengde van deze denklijn ligt het voor de hand te kiezen voor compacte programmabureaus binnen MRE. We vragen uw bestuur ook gemeenten in regio te betrekken wanneer met gemeenten van buiten de regio wordt gesproken over mogelijke samenwerking. Dit moet leiden tot win-win uitkomsten. Wij denken bijvoorbeeld voor Helmond aan contacten met Meijerijstad, onder andere relevant vanwege de agrofoodsector.

Tot nu toe is slechts verkennend gesproken met enkele gemeenten, waaronder Meierijstad en Weert en de Vlaamse grensregio's. Op 3 juli wordt aan het Algemeen Bestuur een voorstel voorgelegd om te komen tot partnerschappen met gemeenten/grensregio's buiten onze regio gericht op concrete samenwerkingsthema's. Hiervoor is ook advies gevraagd aan de portefeuillehouders van de hoofdopgaven. Wij onderschrijven uw verzoek om de gemeenten binnen de eigen regio bij de uitwerking van de samenwerkingsthema's, waarvoor u een voorbeeld noemt, te betrekken. Dit zal ook na het besluit van het Algemeen Bestuur worden opgepakt.

Betrekken raden

Son en Breugel

Rol raad In uw brief geeft u aan dat u, in het licht van regionale samenwerking, waarde hecht aan rol en bevoegdheden gemeenteraden. Daartoe wenst u steviger in te zetten op actieve betrokkenheid aan de voorkant van beleidsprocessen. Deze zienswijze juichen wij enorm toe en kijken uit naar de wijze waarop dit wordt omgezet in de praktijk. De eerste veranderingen zijn al wel

Wij zijn blij dat u de eerste veranderingen ziet, maar zien tevens de ontwikkelmogelijkheden. We waarderen uw houding om lerende weg met elkaar de samenwerking te optimaliseren. Uiteraard is waar uw kaderstellende rol aan de orde is het van belang u hierin tijdig te positioneren.

7

zichtbaar, maar het betrekken van de raad gebeurt nog niet vanzelf en verloopt nog niet optimaal. Dat begrijpen we, omdat we samen nog moeten gaan ervaren en leren wat de beste werkwijze is.

Processen

Valkenswaard

We gaan ervanuit dat u ook doelt op rol gemeenteraden bij begroting als sprake is van nieuwe besluiten of voornemens ten opzichte van eerder vastgestelde Samenwerkingsakkoord. In onze ogen is dat het geval als nieuwe functies aan organisatie MRE worden toegevoegd, die buiten eerder afgesproken financiële kaders gaan. Wij vragen aandacht voor doorlooptijden van agendering van thema’s binnen verschillende gremia. Goede en zorgvuldige besluitvorming vraagt om goede en zorgvuldige voorbereiding, zowel ambtelijk, bestuurlijk als politiek. Het is van belang dat hiervoor voldoende tijd beschikbaar is, rekening houdend met de benodigde tijd voor het procesmatige gedeelte van agendering.

We doen ons uiterste best, en zullen dat ook blijven doen, om de doorlooptijden aan te passen aan de gewenste snelheid van het vraagstuk én zorgvuldigheid voor het te doorlopen proces. We willen onder meer de totaalplanning van de besluitvormingsprocessen met de rol van de verschillende gremia tijdig bij u onder de aandacht brengen en ook de informatievoorziening hierop zo goed mogelijk afstemmen.

Ruimte en wonen Mobiliteit, incl. GGA Helmond

Bij mobiliteit gaat het onder meer om het agenderen regionale opgaven bij Provincie en Rijk. Wij vragen daarbij met name aandacht voor bereikbaarheidsopgaven aan oostkant regio.

De 21 gemeenten stellen samen met de Provincie Noord-Brabant het Meerjarig Multimodaal Mobiliteitspakket (MMMP) op. In dit MMMP is aandacht voor alle regionale opgaven in de gehele regio, dus ook voor de opgaven aan de oostkant van de regio.

Helmond

Bij dit thema hoort oplossen huidige knelpunten in netwerk wat ons betreft met stip op 1' te staan.

De aanpak van de netcongestie is prioriteit binnen het programma energietransitie. We richten ons hierbij op een aanpak op de korte (tot 2030) en lange termijn (na 2030). Voor de periode t/m 2030 is het (versneld) uitbreiden en beter benutten van de

Energietransitie

8

elektriciteits-infrastructuur de belangrijkste prioriteit. Per netvak (hoogspanning, middenspanning en laagspanning) vraagt dit een apart traject. MRE pakt de voortrekkersrol om de versnelde uitrol van het elektriciteitsnetwerk in de regio te regisseren, zowel buiten de regio (regio in relatie tot de Rijksoverheid, Provincie en netbeheerders) als binnen de regio richting gemeenten.

Economie, incl. Investeringsfondsen en bijdrage Brainport Development Stimuleringsfonds

Helmond

Nuenen c.a.

Wat het Stimuleringsfonds betreft hebben wij begrip voor de verschuiving in budget om versterking MRE organisatie te financieren. Wij hechten zeer aan bewezen multiplier die Stimuleringsfonds genereert. Wij begrijpen dat Algemeen Bestuur heeft besloten gewenste inzet en omvang van dit fonds te onderzoeken. Wij vragen nadrukkelijk dit fonds in te zetten voor stimuleren brede welvaart in de regio, in lijn met en over voile breedte van Samenwerkingsakkoord. Financiering formatie-uitbreiding uit Stimuleringsfonds Wij constateren wederom dat er formatieuitbreiding tijdelijk wordt gefinancierd vanuit inwonersbijdrage Stimuleringsfonds. Dit heeft tot gevolg dat er minder middelen beschikbaar zijn voor subsidies aan innovatieve projecten van bedrijven. Dit vinden wij onwenselijk.

Aan het Portefeuillehoudersoverleg Economie (19 juni a.s.) wordt een voorstel voorgelegd over de toekomst van het Stimuleringsfonds voor advisering aan het Dagelijks Bestuur. Daarbij zal uw voorstel om het fonds in te zetten voor het stimuleren van brede welvaart in de regio worden betrokken.

Daarbij geeft u aan dat het om een tijdelijke oplossing gaat. Betekent dit dat in toekomst inwonersbijdrage (fors) wordt verhoogd als bijdrage aan Stimuleringsfonds weer wordt bijgesteld naar het ‘oude’ niveau? Gezien ons aandachtspunt ten aanzien van de financiële mogelijkheden achten wij dit een ongewenste ontwikkeling.

De incidentele dekking van een deel van de personele kosten wordt momenteel bezien, dit mede in samenhang met de herijking van het Stimuleringsfonds. Gestreefd wordt een voorstel hiertoe in het najaar 2024 voor te leggen aan Dagelijks en Algemeen Bestuur, waarbij zoals gebruikelijk de Commissie van advies voor financiën zal worden geconsulteerd.

De laatste jaren wordt er structureel minder middelen gevraagd door de doelgroepen van het Stimuleringsfonds. De beschikbare middelen worden daardoor niet volledig benut. Er zijn geen projecten die geen bijdrage hebben ontvangen, die wel van voldoende kwaliteit waren.

9

Veldhoven

U dekt € 160.000 personele kosten met inwonerbijdrage van Stimuleringsfonds. Dit komt dan bovenop de € 675.000 die vorig jaar, in Begroting 2024, al is uitgenomen uit Stimuleringsfonds. Net als vorig jaar zijn wij het hier niet mee eens. Het Stimuleringsfonds is er namelijk voor innovatie en start ups aan te jagen om economisch ecosysteem te laten blijven werken. Vorig jaar hebben wij aangegeven akkoord te kunnen gaan met een eenmalige uitname uit Stimuleringsfonds voor 2024. Nu wordt dit verhoogd én meerjarig doorgezet. Daarnaast hebben wij vorig jaar gevraagd om een gedegen onafhankelijke evaluatie van het Stimuleringsfonds. Deze is er niet en daarom dringen wij erop aan óf voor vaststelling van de begroting met een gedegen evaluatie van het Stimuleringsfonds te komen. Óf Begroting 2025 aan te passen door geen kosten uit het Stimuleringsfonds te dekken.

Son en Breugel

Tijdelijke financiering via Stimuleringsfonds Net als vorig jaar stelt u voor een deel van nieuwe personele uitbreiding MRE-organisatie te financieren door tijdelijk verminderen van omvang Stimuleringsfonds. We vragen aandacht voor tijdelijkheid financiële dekking voor deel personele capaciteit MRE-organisatie en verzoeken u in loop dit jaar te komen met voorstellen voor structurele oplossing. U geeft aan dat zal worden gekeken naar toekomst Stimuleringsfonds. De aanleiding hiervoor lijkt voort te komen uit ambitie organisatie uit te breiden. Dit mag naar onze mening niet beeldvorming en dus resultaten onderzoek naar toekomst Stimuleringsfonds beïnvloeden. Wij wensen als gemeente actief betrokken te worden bij dit onderzoek en afwegingen, die daarna gemaakt moeten worden.

Aan het Poho economie is de opdracht gegeven met een advies te komen over de toekomst van het Stimuleringsfonds, ook gehoord hebbende de Adviesgroep Stimuleringsfonds. Het Poho economie adviseert hierover op 19 juni a.s. Het advies wordt daarna bij het Dagelijks Bestuur geagendeerd. De incidentele dekking van een deel van de personele kosten wordt momenteel bezien, dit mede in samenhang met de herijking van het Stimuleringsfonds. Gestreefd wordt een voorstel hiertoe in het najaar 2024 voor te leggen aan het Algemeen Bestuur, waarbij zoals gebruikelijk de Commissie van advies voor financiën zal worden geconsulteerd.

De incidentele dekking van een deel van de personele kosten wordt momenteel bezien, dit mede in samenhang met de herijking van het Stimuleringsfonds. Gestreefd wordt een voorstel hiertoe in het najaar 2024 voor te leggen aan het Algemeen Bestuur, waarbij zoals gebruikelijk de Commissie van advies voor financiën zal worden geconsulteerd. Door middel van het voorstel dat aan het Poho economie (19 juni a.s.) ter advisering wordt voorgelegd, wordt de gemeente betrokken bij de te maken afweging.

Landelijk gebied 10

NOVEX De Peel

Helmond

Vanuit dit thema is onze regio bestuurlijk vertegenwoordigd in governance NOVEX de Peel en levert MRE ook ambtelijke ondersteuning. Recent is ontwikkelperspectief voor NOVEX de Peel beschikbaar gekomen. De nog vast te stellen uitvoerings - en investeringsagenda gaat waarschijnlijk stevige impuls geven aan transformaties in de Peel. Wij missen aandacht voor betrokkenheid MRE bij NOVEX de Peel in beschrijving activiteiten voor 2025. Het afgelopen jaar lag met provinciale uitwerking van het Nationaal Programma Landelijk Gebied focus vooral op Natura 2000 / GGA-gebieden. Juist integrale gebiedsontwikkelingen, en het hierbij nader uitwerken van thema brede welvaart zorgt voor behoud van leefbaarheid in stad en platteland. Blijvende afstemming tussen opgaven en ambities vastgelegd en benoemd in BPLG/NOVEX blijft noodzakelijk. Wij ondersteunen voornemen tot uitvoeringsstrategie bio-based bouwen. Dit biedt kansen voor verduurzaming / omschakeling van agrarische sector in samenwerking met bouwsector.

De coördinatie en afstemming binnen NOVEX De Peel wordt ook in 2025 doorgezet. Intensiteit van de inzet is mede afhankelijk van concreet zicht op rendement voor zowel kern- als uitwerkingsgebied. De inzet hiervoor valt onder het eerste punt: ‘Coördineren en afstemmen gebiedsontwikkelingen".

Akkoord met verhoging inwonerbijdrage als gevolg van indexering, uitbreiding van basisorganisatie MRE en Meerjarenstrategie 2025-2032 “Brainport in balans”.

Via de reguliere P&C-cyclus zal verantwoording worden afgelegd over de activiteiten van de MRE, waarbij de schaalsprong natuurlijk een belangrijk onderwerp is. Wij zullen uw aandachtspunt hierin meenemen.

Uw constatering onderschrijven wij. Dit zal ook vanuit de MRE worden ingebracht in de overleggen op bovenregionaal niveau.

Stapsgewijs en in overleg met gemeenten en partners wordt bezien wat concreet in onze regio gaat bijdragen aan de versnelling van biobased bouwen. Uitvoering blijft bij gemeenten en partners zelf.

Regionaal Historisch Centrum Eindhoven

Financiën Begroting algemeen Bladel

Kleinere dorpen en kernen Wel verwacht raad dat de door verhoging van inwonerbijdrage mogelijk gemaakte inspanningen rondom deze zeven extra prioriteiten ook in de deelregio’s en kleinere

11

Deurne

Eersel

dorpen en kernen landen. Verwacht wordt dat MRE in 2024 komt met een rapportage waaruit blijkt en is uitgewerkt op welke wijze ook de kleinere dorpen en kernen (kunnen) meeprofiteren van de schaalsprong en hoe de beschikbaar gestelde gelden worden ingezet in diverse deelregio’s om de schaalsprong mogelijk te maken. Voor kennisgeving aangenomen, geen zienswijze Gemeenteraad Eersel stemt in met verhoging inwonerbijdrage als gevolg van indexering, uitbreiding basisorganisatie MRE en Meerjarenstrategie 2025-2032 ‘Brainport in Balans’. Voor de zuiverheid benoemen we dat de stelling op pagina 5 van de begroting, waarin benoemd wordt dat ‘de 21 gemeenteraden een zienswijze kenbaar hebben gemaakt op het Samenwerkingsakkoord 2023-2026’, niet klopt.

Wij zijn blij te vernemen dat u zich kunt vinden in de begroting zoals deze aan u is voorgelegd. In de aanbiedingsbrief bij de begroting is dit per abuis niet juist vermeld. Eind 2022 is de reactie van gemeente Eersel op het Samenwerkingsakkoord 2023-2026 ‘In goede banen’ in goede orde ontvangen en is als zodanig opgenomen in de desbetreffende Nota van beantwoording.

In plaats van een zienswijze heeft raad gemeente Eersel onderstaande reactie aan MRE ingediend op Samenwerkingsakkoord. Dit wordt door raad niet meegewogen in beoordeling van begroting. “Op 23 november 2022 heeft u het concept Samenwerkingsakkoord 2023-2026 ‘In goede banen’ voor een zienswijzeprocedure aangeboden aan de raden van de 21 deelnemende gemeenten. U heeft gevraagd vóór 2 februari 2023 een zienswijze in te dienen. De raad van de gemeente Eersel heeft dit onderwerp behandeld in de raadsvergadering van 24 januari 2023 en besloten als volgt te reageren: 1. Wij nemen het concept Samenwerkingsakkoord 2023-2026 ‘In goede banen’ voor kennisgeving aan; 2. Wij zien de impact van de geschetste ontwikkelingen als groot. De gemeente Eersel gaat daarom voor het (toekomstige) welzijn van

12

haar inwoners zorgvuldig en stap voor stap beoordelen op welke wijze en in hoeverre door haar (met anderen) invulling wordt gegeven aan de zogenoemde ‘schaalsprong’ en ‘brede welvaart’ en aan de daarmee direct en indirect samenhangende gevolgen; 3. Wij gaan dit doen door het samenleven in onze dorpen, de samenhang in de gemeenschappen en onze landelijke leefomgeving voor zover nodig en mogelijk – voor de huidige en toekomstige generaties – te beschermen tegen verschraling, tegen het mogelijk wegvallen van het unieke karakter van de dorpen en tegen verstedelijking; 4. Wij roepen nu de twintig andere participerende gemeenten van de Metropoolregio Eindhoven op om (ook) het ‘succes van Brainport’ niet als een puntlanding in onze toch al florerende regio te laten neerkomen, maar te delen met naburige regio’s, zodat het in de aanbiedingsbrief genoemde ‘economische succes’ en de daarmee samenhangende voordelen en nadelen verspreiden.” Op basis van bovenstaande wenst raad gemeente Eersel, ondanks het eventueel vaststellen van Begroting 2025 en daarmee samenhangend de plannen in het door de raad voor kennisgeving aangenomen Samenwerkingsakkoord 2023-2026, steeds een eigen afweging te maken om met deze plannen, die betrekking hebben op gemeente Eersel, al dan niet in te stemmen.

Eindhoven

Geldrop-Mierlo

Wij hebben geen inhoudelijke opmerkingen bij uw concept Begroting 2025 en de daarin opgenomen inwonerbijdrage Meerjarenfinanciering Brainport Development 2025-2032. We dringen erop aan dat gelden, die binnen Brainport worden verworven (denk aan ‘Project

De raden hebben geen bevoegdheden overgedragen aan MRE, dat betekent dat gemeente Eersel voor wat de uitwerking van de plannen betref zelf een afweging dient te maken op lokaal niveau. Wij herkennen de zorg voor de samenleving en leefomgeving van onze kernen en zullen daar, vanuit het Kompas brede welvaart, in het Werkprogramma 2025-2026 concreter sturing aan geven. De afspraken vanuit het Samenwerkingsakkoord blijven daarmee overeind. Wij zijn blij te vernemen dat u zich kunt vinden in de begroting zoals deze aan u is voorgelegd.

Ook willen wij de middelen zo evenwichtig mogelijk inzetten voor onze

13

Beethoven’) ook duidelijk profijt geven in Geldrop-Mierlo en andere gemeenten buiten Eindhoven.

Helmond

Nuenen c.a.

Oirschot

Reusel-De Mierden

Wij verzoeken u onze aandachtspunten te verwerken in definitieve begroting, opdat er aan Algemeen Bestuur voorstel wordt voorgelegd dat op draagvlak in onze raad kan rekenen. Met inachtneming van de aandachtspunten oordelen wij positief over begroting en voorgestelde verhoging van de bijdragen. Graag leveren wij ook in 2025 onze bijdrage aan de regionale samenwerking. Samenwerking binnen de regio Wij onderschrijven het belang van samenwerking tussen 21 gemeenten en herkennen de bovengemeentelijke opgaven, die u schetst. De samenwerking binnen de regio heeft ons gebracht waar we nu staan en de erkenning van het Rijk met de Mainportstatus. De regio kent een enorme groei. De gezamenlijke ambitie is om deze groei in goede banen te leiden met oog voor brede welvaart en leefbaarheid. Dit biedt kansen en tegelijkertijd hebben wij zorgen of we hierin zullen slagen. Wij verzoeken u onze aandachtspunten te verwerken in de definitieve begroting, opdat er aan het Algemeen Bestuur een voorstel wordt voorgelegd dat op draagvlak in onze raad kan rekenen. Gemeenteraad Oirschot heeft besloten geen zienswijze in te dienen. Wij zien het belang van samenwerking en ambities en gezamenlijke opgaven, zoals in Samenwerkingsakkoord 2023-2026.

We vragen de principiële discussie over structurele financiering van de kosten, die nu gedekt worden vanuit Stimuleringsfonds zo snel mogelijk met elkaar te voeren. Uitvoerinqskracht Tal van belangrijke ontwikkelingen in onze regio, in Nederland en wereldwijd zijn van

hele regio. Voor het project ‘Beethoven’ gaat het bijvoorbeeld om de gelden voor de versnelling van de woningbouw en voor de regionale mobiliteit (ovhubs, fietsverbindingen, werkgeversaanpak, enz.).

Wij zijn blij te vernemen dat u zich kunt vinden in de begroting zoals deze aan u is voorgelegd.

We begrijpen uw zorgen. We moeten met elkaar blijven zoeken naar manieren en mogelijkheden om innovatief met elkaar tot realisatie te komen want de opgaven voor de regio zijn groot. Daarbij zijn onze partners als het Rijk en Provincie ook nodig. Wij zullen hen daarop ook blijven aanspreken.

De incidentele dekking van een deel van de personele kosten wordt momenteel bezien, dit mede in samenhang met de herijking van het Stimuleringsfonds. Gestreefd wordt een voorstel hiertoe in het najaar 2024 voor te leggen aan het Algemeen Bestuur, waarbij zoals gebruikelijk de Commissie van advies voor Financiën zal worden geconsulteerd. De uitvoeringskracht / realisatiekracht in de regio is onderwerp van ontwikkeling. Met (een afvaardiging)

14

invloed op gemeentelijke en intergemeentelijke doen en laten. Daar hebben we gezamenlijk onze handen vol aan. We mogen het niet laten gebeuren dat we onze financiële mogelijkheden en onze capaciteitsproblematiek als het ware veronachtzamen en daarmee de uitvoeringskracht die we gezamenlijk hebben, nog verder inperken. Want dát is een reëel risico als we hoger willen springen dan onze financiële en personele polsstokken toelaten. Wij verzoeken u onze aandachtspunten zoveel mogelijk te verwerken in definitieve Begroting 2025 en ook als basis te gebruiken voor kaders 2026 en volgende járen. Op deze wijze kan er aan het Algemeen Bestuur een voorstel worden voorgelegd dat op draagvlak in onze raad kan rekenen.

Asten

Ravijnjaren De gemeenteraad maakt de volgende zienswijze kenbaar. Indien de voorspelde bezuinigingen door het Rijk in Gemeentefonds gaan plaatsvinden (de zogenaamde ravijnjaren), dan kan de gemeente deze niet alleen opvangen. Doordat een deel van onze gemeentelijke taken bij verbonden partijen zijn ondergebracht betekent dit dat alle verbonden partijen zullen moeten meedelen in bezuinigingen Rijk. De verbonden partijen worden dan ook dringend verzocht in hun begrotingen rekening te houden met het vooruitzicht dat zij, vanaf 2026, geen stijgende kosten kunnen doorberekenen of zelfs moeten bezuinigen, omdat gemeentelijke bijdrage naar beneden bijgesteld zal (moeten) worden. Alleen met dit

van de vier subregio's zijn ambtelijke werksessies geweest. Wij zijn het met u eens dat de synergie tussen de verschillende schaalniveaus van organiseren moet verbeteren en complementair aan elkaar moet zijn, zodat de realisatiekracht voor ons allen vergroot. We verkennen de ontwikkeling uitvoeringskracht langs de lijn van de eigen organisatie, in samenhang met de subregio's en lokale gemeenten en in samenhang met het Rijk, Provincie en Brainport Development. Zo zijn we in gesprek met de Rijksoverheid in het kader van het convenant ‘Beethoven’ om de uitvoeringskracht voor de regio te versterken. Daarbij wordt ook gedacht om extra personele inzet beschikbaar te stellen voor de gemeenten. Tegelijkertijd gaan we op zoek naar mogelijkheden om zaken ook daadwerkelijk ‘anders’ te doen met als doel de realisatiekracht voor alle 21 gemeenten te vergroten. Wij zijn ons bewust van de huidige financiële situatie van de deelnemende gemeenten als ook van wat er in de nabije toekomst op de gemeenten afkomt. Waar mogelijk houden wij hier rekening mee bij het opstellen van de eigen begroting.

15

voorbehoud kan er ingestemd worden met de meerjarenbegroting voor de jaren 2026 en verder.

Bladel

Cranendonck

Informatie De raad vraagt u gemeente actief op de hoogte te houden van verdere ontwikkelingen en tevens oog te blijven houden voor noodzaak op kosten te blijven letten vanwege nog onzekere financiële tijd waar gemeente Asten voor staat. Ravijnjaren vanaf 2026 Ook verzoekt raad MRE er rekening mee te houden dat gemeentelijke bijdragen aan gemeenschappelijke regelingen onder druk kunnen komen te staan door ‘ravijnjaren’ vanaf 2026. Verzoek daar alvast op in te spelen en wijze waarop u dit doet specifiek te verwerken in Begroting 2025.

Wij uiten onze zorgen over impact ontwerpbegroting 2025 op gemeentelijke begroting voor periode 2025-2028, en naderende ‘ravijnjaar 2026’. Ravijnjaar 2026 Voor gemeente is het een hele opgave reëel en structureel sluitende begroting voor periode 2025 – 2028 op te stellen, die voldoet aan toetsingskader van onze toezichthouder. Dat

Wij zijn ons bewust van de huidige financiële situatie van de deelnemende gemeenten en ook wat in de nabije toekomst op de gemeenten afkomt. Waar mogelijk houdt MRE hier rekening mee bij het opstellen van de eigen begroting. In de voorliggende Begroting 2025 is dan ook een bewuste ‘tussenstap' gemaakt door slechts gedeeltelijk de formatie voor de bedrijfsvoering te versterken (op basis van het vastgestelde organisatieadvies van &Van de Laar in 2023). Namelijk alleen voor de noodzakelijke versterking van de financiële en control functies. De secretaris-directeur is opdracht gegeven te bezien hoe de benodigde formatie voor versterking van de bedrijfsvoering t.a.v. de documentaire informatievoorziening binnen de bestaande formatiemiddelen kan worden opgevangen. Wij zijn ons bewust van de huidige financiële situatie van de deelnemende gemeenten als ook van wat er in de nabije toekomst op de gemeenten afkomt. Waar mogelijk houden wij hier rekening mee bij het opstellen van de eigen begroting. Daarbij gaat het altijd om een afweging tussen opgaven en middelen. Gezien de opgaven in het kader van de

16

komt mede door het alom bekende “ravijnjaar” 2026 door korting € 3 miljard op Gemeentefonds. De Taskforce Taken en Middelen adviseert ons, via VNG, alle mogelijke scenario’s nu voor te bereiden voor geval dat ravijnjaar werkelijkheid wordt. Wij verwachten ook van MRE dat zij zich in algemene zin voorbereidt op scenario waarin besparingen nodig zijn.

Eersel

schaalsprong kan juist het regionaal samenwerken bijdragen aan oplossingsvermogen. We hebben bijvoorbeeld afspraken met het Rijk en de Provincie gemaakt om ook middelen ter beschikking te stellen voor het versterken van de uitvoeringskracht voor onze regio in het kader van het project ‘Beethoven'.

Goede samenwerking van vitaal belang Wij onderschrijven belang samenwerking tussen 21 gemeenten en we herkennen de bovengemeentelijke opgaven die u schetst. We kunnen ons dan ook nog steeds goed vinden in de ambities, die we gezamenlijk hebben gesteld in het Samenwerkingsakkoord 20232026. Daarnaast staat gemeente Eersel voor grote financiële uitdagingen, net als veel andere gemeenten. Ook voor de gemeente Eersel geldt 2026 als ‘het ravijnjaar’. Op 1 maart 2024 heeft VNG begrotingsadvies uitgebracht. Wij vragen MRE dit advies ook in ogenschouw te nemen. Dat betekent in het kort: - Bereid ombuigingen voor indien de korting van €3 miljard vanaf 2026 niet wordt teruggedraaid of verzacht. Breng deze zo goed mogelijk in kaart, maar zet ze nog niet in gang. - Presenteer deze gevolgen financieel én inhoudelijk zo goed mogelijk. - Betrek daarbij advies Taskforce Taken en Middelen, die aangeven vooral te focussen op taken in medebewind. - Beschrijf in ieder geval de vijf meest significante ombuigingsmaatregelen, hun consequenties en het taakveld dat daarmee geraakt wordt. We verwachten dat onze verbonden partijen, net als gemeente Eersel, dit advies opvolgen. Dat de MRE hiermee haar budgetten kritisch beoordeelt en waar nodig in de toekomst gaat

17

Gemert-Bakel

bezuinigen om bij te dragen aan het sluitend maken van de begrotingen van de diverse gemeenten. Wij hebben met belangstelling kennis genomen van de inhoud en informeren u graag over onze zienswijze op de door u voorgestelde concept Begroting 2025. De begroting doet recht aan het nieuwe Samenwerkingsakkoord en de urgente opgaven, die we als regio samen op willen en moeten pakken. We zien dat door nieuwe governancestructuren én door het toevoegen van de opgave wonen en ruimte een uitbreiding van formatieplaatsen binnen de MRE nodig is en waarom het gewenst is de bijdrage voor Brainport Development te verhogen. De conceptbegroting en uw aanbiedingsbrief geven inzicht in hoe financiering daarvoor wordt voorgesteld. En we constateren dat inwonersbijdrage conform afspraken wordt geïndexeerd. Toch willen wij u een paar aandachtspunten meegeven voor opmaken de definitieve begroting.

Reusel-De Mierden

Ravijnjaren Vanaf 2026 worden alle gemeenten zwaar gekort op Gemeentefonds, ook wel ravijnjaren genoemd. Recent is Rijk in hun Voorjaarsnota gemeenten financieel enigszins tegemoet gekomen, maar korting blijft fors. Als ravijn niet gedicht wordt dan zijn ombuigingen op gegeven moment noodzakelijk. De gemeente staat dan voor financieel lastige keuzes, die links- of rechtsom inwoners zullen raken. Gemeenschappelijke regelingen vormen een substantieel deel van onze begroting. Wij willen van deze zienswijze gebruik maken aan te kondigen dat in geval van ombuigingen wij een evenredige bijdrage van gemeenschappelijke regelingen daarin zullen vragen. Financiële mogelijkheden zijn begrensd Binnen gemeenten piept en kraakt het. Naast

18

bovengemeentelijke opgaven zijn ook lokale opgaven omvangrijk. Gemeentelijke financiën komen komende járen onder druk te staan, met als gevolg sterke begrenzingen van financiële middelen. Dat zal zijn invloed gaan hebben op gemeentelijke ambities, maar óók op ambities die we via gemeenschappelijke regeling in gezamenlijkheid hebben. We begrijpen dat er druk staat op realiseren ambities, gezien knelpunten die we ervaren op allerlei terreinen. Tegelijkertijd is duidelijk dat op gemeenten noodzaak afkomt te schrappen in wat we doen en dus om te prioriteren. Kort gezegd: we willen met elkaar meer dan dat we kunnen. We kunnen niet anders dan de tering naar de nering zetten. Dit betekent dat wij er vanuit gaan dat stijging gemeentelijke bijdrage, welke uitgaat boven prijsindexcijfers niet zal voorkomen. Waar mogelijk moet gestreefd worden naar verlaging gemeentelijke bijdrage vanaf 2025. Ons dringende verzoek aan uw bestuur is dan ook erkenning te geven aan deze problematiek en in Jaarprogramma 2025 en daarop volgende jaarprogramma's recht te doen aan wat we daadwerkelijk kunnen. Hiervoor is het nodig te temporiseren binnen de verschillende programma’s. Dat doet niets af aan onze gezamenlijke ambities, maar het grijpt wel in op doorlooptijden ontwikkelingen en in nieuwe beleidsontwikkelingen, hoe wenselijk die in de basis ook mogen zijn.

Capaciteitsmoqelijkheden zijn begrensd De financiële begrenzingen waar we als gemeenten tegenaan moeten werken, hebben ook tot gevolg dat er geen ruimte meer is de capaciteit uit te breiden. Ook in die zin verwachten wij dat gemeenschappelijke regelingen daar rekening mee houden. Het verleggen van taken, zowel van gemeenten naar gemeenschappelijke regelingen als omgekeerd, is dan ook geen

19

Waalre

oplossing. Ook hierbij pleiten wij dus een “pas op de plaats”. Het kan niet anders dan dat we “samen trap op en trap af” gaan. Als we inderdaad tempo naar beneden bijstellen, dan moet het mogelijk zijn hier “winst" in te behalen. Natuurlijk moeten basistaken door kunnen gaan, maar zullen we voor het overige samen keuzes moeten maken. Niet akkoord verhoging inwonerbijdrage We constateren tot onze teleurstelling dat er nu opnieuw hogere bijdrage wordt gevraagd voor uitbreiding van formatie. U vraagt in uw aanbiedingsbrief naast de indexeringen, de inwonersbijdrage met €1,09 per inwoner (€0,22 MRE en €0,87 Brainport Development) te verhogen. Wij kunnen daar niet in meegaan. Vorig jaar is daar al discussie over gevoerd en is toegezegd dat er in looptijd samenwerkingsakkoord geen extra vraag meer zou zijn voor personeel. In onze zienswijze van vorig jaar bij vaststelling Samenwerkingsakkoord 2023- 2026 hebben we al aangegeven dat er vanuit Waalre geen draagvlak is voor verdere verhoging inwonerbijdrage, naast de indexering die we af hebben gesproken en bijstelling bijdrage op basis van inwoneraantallen. Vorig jaar heeft u dat binnen begroting opgevangen door daarvoor deel van Stimuleringsfonds in te zetten. Dat zet u structureel door tot aan 2026, looptijd Samenwerkingsakkoord.

De laatste jaren is het al zwaar voor gemeenten vanwege prijsverhogingen, indexeringen en loonstijgingen de begroting rond te krijgen. Het is niet voor niets dat VNG stevige gesprekken voert met regering daarover. Verdere uitbreidingen en verhogingen van bijdragen van verbonden partijen zijn dan ook niet mogelijk.

Wij zijn ons bewust van de huidige financiële situatie van de deelnemende gemeenten als ook wat er in de nabije toekomst op de gemeenten afkomt. Waar mogelijk houden wij hier rekening mee bij het opstellen van de eigen begroting. Daarbij gaat het altijd om een afweging tussen opgaven en middelen. Gezien de opgaven in het kader van de schaalsprong kan juist het regionaal samenwerken bijdragen aan oplossingsvermogen. We hebben bijvoorbeeld afspraken met het Rijk en de Provincie gemaakt om ook middelen ter beschikking te stellen voor het versteken van de uitvoeringskracht voor onze regio in het kader van het project ‘Beethoven'. We moeten met elkaar blijven zoeken naar manieren en mogelijkheden om innovatief met elkaar tot realisatie te komen want de opgaven voor de schaalsprong zijn groot. Daarbij zijn onze partners als het Rijk en Provincie ook nodig. Wij zullen hen daarop ook blijven aanspreken.

20

Ondanks aandringen hebben we in 2023 het Samenwerkingsakkoord zonder bijbehorende begroting vastgesteld. We moeten nu concluderen, na interne verschuivingen in Begroting 2024 om ambities aan te kunnen, dat we voorgenomen ambities niet kunnen betalen. Voor Waalre betekent dit dat we onze ambities bij moeten stellen. Uitspreken zorg Wij spreken onze zorg uit over oplopende kosten verbonden partijen en beslag wat ze leggen op gemeentebegroting. Onze gemeentelijke bijdragen aan verbonden partijen zijn veelal op basis van inwonerbijdrage. In onze afspraken met elkaar indiceren we die en voeren we prijsstijgingen door. De laatste tijd zien we echter dat er steeds meer andere redenen opgevoerd worden vanuit de verbonden partijen, om inwonersbijdrage te verhogen. Ook zien we dat reserveringen die we maken voor het ene doel, ingezet worden om andere zaken te financieren. Waalre stemt hier niet langer mee in. Laten we het gesprek aangaan waarvoor de inwonersbijdrage ingezet mag worden, welke taken hebben we met elkaar afgesproken en welke middelen horen daarbij. Wat is wettelijk nodig dat we met elkaar organiseren en wat niet. En daarop voortaan de inwonerbijdrage baseren. Als er extra ambities zijn, dan die ook zuiver benoemen en daarvoor apart het gesprek aangaan of het nodig is om te doen en hoe we dat met elkaar willen financieren.

Oproep bijstellen van ambities Wij kunnen als gemeente Waalre niet instemmen met verhoging inwonersbijdrage. We zijn bereid het gesprek aan te gaan om de ambities uit het samenwerkingsakkoord bij te stellen.

21

Tot slot Ons standpunt zal niet als een verrassing komen, we hebben bij Kadernota 2025 dit signaal, net als veel andere gemeenten, gegeven. U heeft hier in onze ogen niet genoeg naar qeluisterd. We spreken daar onze teleurstelling over uit en vertrouwen erop dat we met deze zienswijze nogmaals het signaal geven dat we graag in gesprek gaan over onze regionale ambities en de daarbij horende financiële draagkracht.

Reusel-De Mierden

Herprioritering in begroting en samenwerkingsafspraken kan leiden tot instemming van alle gemeenten. Samen kunnen we ons sterk maken om evenwicht te brengen daarin. Dat vertalen we naar begroting voor 2025 en komende jaren, die in balans is met financiële draagkracht van alle 21 gemeenten. Laat ons, zoals we eerder bewezen hebben dat het kan, daar samen de schouders onder zetten! Wij hebben kennisgenomen van stukken en geven u mee dat wij niet in kunnen stemmen met de voorgestelde verhoging van de inwonerbijdrage van € 1.09 per inwoner (€ 0,22 MRE en € 0,87 Brainport Development). In aanvulling daarop en ter nadere duiding van voorgaande geven wij u graag volgende in overweging: In deze tijd van het jaar zijn gemeenten en gemeenschappelijke regelingen volop bezig met begroting voor komend jaar en meerjarenramingen voor drie daarop volgende jaren. Daarin spelen tal van inhoudelijk vraagstukken, welke financieel worden vertaald. Wij onderschrijven het belang van de samenwerking tussen gemeenten en we herkennen opgaven waar we gezamenlijk voor staan. De realiteit is echter ook dat gemeenten te maken hebben met sterk teruglopende

22

inkomsten uit Gemeentefonds, waardoor ingrijpende bezuinigingsoperaties niet te voorkomen zijn.

Geldrop-Mierlo

Aanvullend op ingediende zienswijzen inzake de door u aangeleverde Begroting 2025-2028 geven wij u daarom graag volgende aandachtspunten mee voor opmaken definitieve begroting: Wij onderschrijven belang van samenwerking tussen 21 gemeenten en we herkennen de bovengemeentelijke opgaven die u schetst. We kunnen ons dan ook nog steeds goed vinden in ambities, die we gezamenlijk hebben gesteld in Samenwerkingsakkoord 2023-2026. Aanvullend op deze algemene opmerkingen geven we u graag volgende aandachtspunten mee voor opmaken van de definitieve begroting. Financiële mogelijkheden zijn begrensd Binnen de gemeenten piept en kraakt het. Naast bovengemeentelijke opgaven zijn lokale opgaven ook omvangrijk. De gemeentelijke financiën komen komende jaren onder druk te staan, met als gevolg sterke begrenzingen van financiële middelen. Begroting MRE 2025 is opgesteld op basis van een zeer hoog tempo in realiseren ambities. Een tempo dat ons noodzaakt meer financiële middelen vrij te maken. We begrijpen dat er druk staat op realiseren ambities, gezien knelpunten die we ervaren op brede welvaart, wonen, werklocaties, mobiliteit en duurzaamheid. Tegelijkertijd is ook duidelijk dat op gemeenten de noodzaak afkomt om te schrappen in wat we doen en dus om te prioriteren. Kort gezegd: we willen met elkaar meer dan dat we kunnen. We kunnen niet anders dan tering naar nering zetten.

Dit betekent dat wij de hogere bijdrage boven de prijsindexcijfers (voor zowel de regionale opgaven als de bijdrage vanuit de MRE aan Brainport) niet kunnen opnemen in onze Begroting 2025-

23

Someren

Oirschot

2028. Ons dringende verzoek aan Dagelijks Bestuur is erkenning te geven aan deze problematiek en in Jaarprogramma 2025 recht te doen aan wat we daadwerkelijk kunnen. Hiervoor is het nodig te temporiseren binnen de verschillende programma’s. Dat doet niets af aan onze gezamenlijke ambities; het grijpt wel in op doorlooptijden van ontwikkelingen. Begroting geeft raad aanleiding een zienswijze in te dienen naast eerder ingediende zienswijze op Samenwerkingsakkoord 2023-2026. Gemeente kan zich vinden in Begroting 2025, maar heeft daarbij grote zorgen over toekomstige financiële ontwikkelingen en wil hierover tijdig in overleg treden. Zorg verhoging kosten MRE Er is echter zorg over verhoging bijdrage MRE. We weten dat we deze zorg delen met andere gemeenten.

Wij zijn ons bewust van de huidige financiële situatie van de deelnemende gemeenten als ook wat er in de nabije toekomst op de gemeenten afkomt. Waar mogelijk houden wij hier rekening mee bij het opstellen van de eigen begroting. Daarbij gaat het altijd om een afweging tussen opgaven en middelen.

Gezamenlijke ambities en tempo, waarin we ambities willen realiseren leggen druk op financiële middelen. Financieel perspectief gemeenten in algemeen is bovendien onzeker. Dat is gevolg van alle ontwikkelingen rondom onze gemeentelijke taken en voorspelde ravijn in gemeentebegroting. Daar waar MRE meer tempo geeft, vraagt dat vaak ook ambtelijke inzet vanuit gemeente. Deze extra inzet is niet beschikbaar. Wij willen sturen op deze ontwikkeling door onze zorg te uiten. Tegelijkertijd willen we bijdragen aan behoud kracht van onze samenwerking. We hebben daarom besloten geen zienswijze in te dienen.

Laarbeek

Anderzijds vragen we wel bij voorbereiding Werkprogramma 2025 met zorg te kijken naar haalbaarheid en waar mogelijk bij te stellen dan wel te temporiseren. Wij ondersteunen de ontwikkeling en koers die MRE heeft ingezet. De voorgestelde concept Begroting 2025 is uitvloeisel van afspraken, die reeds eerder zijn gemaakt of ontwikkelingen

24

die zijn ingezet. Waaronder methodiek voor indexering, formatie uitbreiding bij MRE en Brainport development NV, als mede financiering RHCE. Onze zienswijze op concept Begroting 2025 is daarmee ook positief. Ravijnjaren 2026 en verder Wel dienen wij een zienswijze in voor jaren 2026 en verder. Indien voorspelde bezuinigingen door Rijk in Gemeentefonds gaan plaatsvinden (de zogenaamde ravijnjaren), dan kan gemeente deze niet alleen opvangen. Doordat deel van onze gemeentelijke taken bij verbonden partijen zijn ondergebracht betekent dit dat alle verbonden partijen zullen moeten meedelen in de bezuinigingen van Rijk. De verbonden partijen worden dan ook dringend verzocht in hun begrotingen rekening te houden met het vooruitzicht dat, vanaf 2026, zij geen stijgende kosten kunnen doorberekenen of zelfs moeten bezuinigen, omdat gemeentelijke bijdrage naar beneden bijgesteld zal (moeten) worden. Alleen met dit voorbehoud kan er ingestemd worden met (positieve zienswijze op) de meerjarenbegroting voor jaren 2026 en verder.

Bijdrage MRE Bergeijk

Best

De raad besloot geen zienswijze in te dienen op de inhoudelijke programma’s of het voorstel voor de extra inwonersbijdrage voor de organisatie van de MRE. Financiële vertaling Samenwerkingsakkoord naar MREorganisatie De afgelopen jaren zijn we als Best kritisch geweest en hebben we suggesties gedaan om efficiency te boeken in werkprogramma’s en begrotingen MRE. We zien dat daar stappen in zijn gezet en daar moeten we zeker stappen in blijven zetten. Voor ambities, opgaven, doelen en afspraken die in het Samenwerkingsakkoord staan

Wij zijn blij te vernemen dat u zich kunt vinden in de begroting zoals deze aan u is voorgelegd. Aan het Poho economie is de opdracht gegeven met een advies te komen over de toekomst van het Stimuleringsfonds, ook gehoord hebbende de Adviesgroep Stimuleringsfonds. Het Poho economie adviseert hierover op 19 juni a.s. Het advies wordt daarna bij het Dagelijks Bestuur geagendeerd. De incidentele dekking van een deel van de personele kosten wordt momenteel bezien, dit mede in

25

beschreven staat niet alleen Metropoolregioorganisatie, maar ook subregio’s en individuele gemeenten aan de lat. We zien binnen verschillende programma’s, opgaven en samenwerkingen de financiële uitdagingen en grote vraag naar capaciteit om de opgaven te realiseren. En dat terwijl de gemeentefinanciën en de ambtelijke capaciteit onder druk staan. Zaterdag 8 juni stond op nos.nl nog een artikel dat gemeenten zich grote zorgen maken over de tekorten waarmee ze vanaf 2026 krijgen te maken. Ook Best staat voor uitdagingen en zal in de toekomst keuzes moeten maken, daarom kijken wij ook kritisch naar de voorliggende begroting.

samenhang met de herijking van het Stimuleringsfonds. Gestreefd wordt een voorstel hiertoe in het najaar 2024 voor te leggen aan het Algemeen Bestuur, waarbij zoals gebruikelijk de Commissie van advies voor financiën zal worden geconsulteerd.

Zoals wij bij de vorige begroting in 2024 al aangaven hebben we vraagtekens bij dekking groei MRE-organisatie. Deze groei werd en wordt deels gefinancierd door het Stimuleringsfonds. In de vorige begroting kon toen een verhoging van de inwonerbijdrage achterwege blijven. Daar waren we blij mee. Voor 2025 vraagt u opnieuw extra middelen voor nog eens 2,7 fte. Deels te dekken uit het Stimuleringsfonds en nu deels ook vanuit een hogere inwonerbijdrage. In de aanbiedingsbrief van de begroting schrijft u dat de dekking van de extra fte gevonden is in (tijdelijke) verschuiving binnen concernbegroting van Stimuleringsfonds naar programma regionale opgaven gedurende looptijd Samenwerkingsakkoord (2026). Los daarvan, en in lijn met gemaakte opmerkingen in Algemeen Bestuur 28 februari, zal worden gekeken naar toekomst Stimuleringsfonds. We vinden het jammer dat Stimuleringsfonds wordt aangesproken, een fonds dat we hebben voor innovatieve projecten die de economie versterken. Wat ons betreft is het dan ook belangrijk om goed te kijken naar toekomst Stimuleringsfonds.

26

We begrijpen dat ook de regio kijkt naar hoe we beschikbare financiële middelen en capaciteit in regio op goede manier in kunnen zetten. Het gebruik van het Stimuleringsfonds voor het dekken van fte vinden wij niet passend. Desondanks snappen we dat daarmee inwonerbijdrage minder verhoogd hoeft te worden. Ondanks dat we kritisch zijn over gebruik middelen Stimuleringsfonds, kunnen we akkoord gaan met deze tijdelijke inzet van deze middelen om onze doelen te behalen zoals deze staan beschreven in Samenwerkingsakkoord.

Bladel

Cranendonck

Eindhoven

Verhoging inwonerbijdrage De extra middelen (0,22 cent per inwoner) die u nu aan ons vraagt worden besteed aan beheer gelden, die deze regio heeft ontvangen van Rijk. Wij vinden het van groot belang dat deze middelen goed en rechtmatig worden beheerd. Wij kunnen daarom akkoord geven op de gevraagde extra middelen voor de versterking van de MRE-organisatie. Ontvlechting MRE en RHCe Bestuur MRE heeft besluit genomen de werkorganisaties MRE en RHCe niet te ontvlechten. De raad vindt het niet duidelijk wat hiervan de (financiële) gevolgen zijn. Verzoekt daarom dit specifieker te omschrijven in de Begroting 2025. Voor gemeente Cranendonck zijn ambities uit Samenwerkingsakkoord leidend, en van groot belang voor toekomst van onze regio. Een goede begeleiding door MRE-organisatie van alle ontwikkelingen die bij o.a. regionale schaalsprong komen kijken, vinden wij van vitaal belang voor toekomst van onze regio. Alleen door samenwerking kunnen wij bijdragen aan brede welvaart van onze inwoners, juist in tijden van schaarste. We ondersteunen daarom de versterking van de organisatie van de MRE. Wel vragen wij uw specifieke aandacht voor de tijdelijkheid van de financiële dekking voor een deel van de personele capaciteit in de MRE-

Het bestuurlijke besluit om beide werkorganisaties niet te ontvlechten leidt niet tot extra kosten. Een besluit om wel te ontvlechten had mogelijk wel geleid tot extra kosten aangezien beide organisaties een eigen bedrijfsvoeringsorganisatie hadden moeten inrichten. Wij zijn blij te vernemen dat u zich kunt vinden in de begroting zoals deze aan u is voorgelegd.

De incidentele dekking van een deel van de personele kosten wordt momenteel bezien, dit mede in

27

organisatie. We vragen u om in de loop van dit jaar voorstellen voor een structurele oplossing te ontwikkelen. Mede in dat kader zien wij de evaluatie, c.q. herijking van het Stimuleringsfonds met belangstelling tegemoet. Geldrop-Mierlo

Capaciteitsmogelijkheden zijn begrensd Financiële begrenzingen waar we als gemeenten tegenaan moeten werken hebben ook tot gevolg dat er geen ruimte is de capaciteit uit te breiden. Iets dat wel nodig is om MRE-Jaarprogramma uit te kunnen voeren. Eerder heeft u programmabureaus opgestart en hiervoor heeft u formatie MRE-organisatie uitgebreid. Zoals al eerder door ons opgemerkt, heeft dat alleen zin als er ook bijpassende capaciteit is binnen gemeenten. In plaats van verder uitbreiden formatie MRE-organisatie, hechten wij aan een pas op de plaats door nog niet ingevulde functies te bevriezen. Als we inderdaad het tempo naar beneden bijstellen, levert het niet invullen van die functies geen problemen op. Los van dat programmabureaus dan beter zijn afgestemd op het tempo dat we hanteren, speelt u hiermee ruimte vrij binnen reeds beschikbare formatie te voorzien in de basisfuncties die u wilt uitbreiden.

Heeze-Leende

Formatie-uitbreiding dekken uit investeringsbudgetten Mocht u van mening blijven dat uitbreiding van formatie toch noodzakelijk is, dan zouden wij u graag de suggestie aan de hand doen deze te dekken uit de investeringsbudgetten, die MRE heeft ontvangen vanuit het Rijk en die aangevuld zijn met middelen uit de regio. Om deze investeringsgelden te kunnen besteden en te bewaken dat ze aan de juiste doelstellingen besteed worden, is ook capaciteit nodig. Deze capaciteit zou naar ons idee dan ook als overheadkosten uit die budgetten gefinancierd kunnen worden. Ook is het wat ons betreft een optie (een deel van) de

samenhang met de herijking van het Stimuleringsfonds. Gestreefd wordt een voorstel hiertoe in het najaar 2024 voor te leggen aan het Algemeen Bestuur, waarbij zoals gebruikelijk de Commissie van advies voor financiën zal worden geconsulteerd. De uitvoeringskracht / realisatiekracht in de regio is onderwerp van ontwikkeling. Met (een afvaardiging) van de vier subregio's zijn ambtelijke werksessies geweest. Wij zijn het met u eens dat de synergie tussen de verschillende schaalniveaus van organiseren moet verbeteren en complementair aan elkaar moet zijn, zodat de realisatiekracht voor ons allen vergroot. We verkennen de ontwikkeling uitvoeringskracht langs de lijn van de eigen organisatie, in samenhang met de subregio's en lokale gemeenten en in samenhang met het Rijk, Provincie en Brainport Development. Tegelijkertijd gaan we op zoek naar mogelijkheden om zaken ook daadwerkelijk ‘anders’ te doen met als doel de realisatiekracht voor alle 21 gemeenten te vergroten. Waar externe middelen, zoals investeringsbudgetten, hiertoe de mogelijkheid bieden, worden personele kosten hieruit gedekt. Dit is onder meer het geval op de thema's energietransitie (RES, warmte), Landgoed Gulbergen en deels wonen.

28

Son en Breugel

Valkenswaard

Son en Breugel

programmabureaus uit de investeringsbudgetten te financieren, wellicht in plaats van uit het Stimuleringsfonds. Versterking MRE-organisatie vraagt om meer toelichting Vorig jaar hebben we voorgesteld een goede regionale discussie te voeren naar aanleiding van het organisatie-adviestraject, dat toen nog in voorbereiding was. In de beantwoording van onze zienswijze heeft u aangegeven dat organisatieadvies zich zou richten op inrichting organisatie in verlengde van kaders, die in Samenwerkingsakkoord zijn vastgesteld. Het voorstel van personele uitbreiding MREorganisatie past daar in onze ogen niet in. In onze ogen heeft communicatie over organisatie-adviestraject en uitkomst daarvan tekort geschoten. We verzoeken u hier alsnog helder over te communiceren.