A2 SCAN Nieuw SCAN zoekgebied bij Eindhoven

MEMO Aan Van Betreft Datum

Raadsleden gemeente Helmond Timme van Melle, Projectleider SCAN Nieuw SCAN zoekgebied bij Eindhoven 6 april 2023

C.c.

Danielle Valkenburg

Met deze memo informeren wij u over het feit dat EBN (Energie Beheer Nederland B.V., staatsdeelneming van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat) verkenningen gaat starten voor een SCAN boring. In het zoekgebied Eindhoven worden beschikbare locaties verkend en gesprekken met eigenaren gevoerd om te achterhalen of er draagvlak is om een boring uit te voeren. Deze boring maakt onderdeel uit van het landelijk SCAN programma waarmee de Nederlandse ondergrond in beeld wordt gebracht. Met als doel de kansen voor aardwarmteprojecten beter in te kunnen schatten en waar mogelijk aardwarmteprojecten te versnellen. Waarom onderzoek naar de ondergrond? Ons klimaat verandert. Dit heeft grote gevolgen voor onze leefomgeving. De voornaamste oorzaak is de CO 2uitstoot door het gebruik van fossiele brandstoffen, zoals aardgas. In beleidsplannen is nu veel aandacht voor het verduurzamen van de elektriciteitsvraag. Dat kan bijvoorbeeld met de inzet van zon- of windenergie. Maar ook de behoefte aan duurzame warmte is erg groot. Dat kan niet opgelost worden met alleen zon of wind, daar zijn meer bronnen voor nodig. Aardwarmte Eén van die duurzame warmtebronnen is aardwarmte. Aardwarmte wordt gewonnen uit warm water dat diep in de ondergrond zit. Dit warme water wordt opgepompt en de warmte wordt eruit gehaald om huizen, kassen en kantoren mee te verwarmen.

Het afgekoelde water wordt in de ondergrond teruggebracht en warmt daar vervolgens van nature weer langzaam op. De hoeveelheid warm water die wordt opgepompt is gelijk aan de hoeveelheid afgekoeld water die in de ondergrond wordt teruggebracht. Wat is het SCAN-programma en waarom is het nodig? Voor de winning van aardwarmte zijn we op zoek naar aardlagen die warm water bevatten én waar dit water uit gewonnen kan worden. Dat kan alleen als water door de laag heen kan stromen. Hiervoor is kennis nodig van de opbouw en samenstelling van de ondergrond. SCAN verzamelt data over de ondergrond tot een diepte van vier kilometer. Met deze data kan beter ingeschat worden waar aardwarmte als duurzame bron ingezet kan worden. Onderzoek ondergrond Het SCAN-programma bestaat uit verschillende onderdelen. In de eerste fase is seismisch onderzoek uitgevoerd. Daarmee wordt meer bekend over aardlagen die aanwezig zijn in de ondergrond. De volgende fase van SCAN is een onderzoeksboring. Daarmee wordt nog meer bekend over de opbouw en samenstelling van de ondergrond.

Partners: 1/3

De meerwaarde van een onderzoeksboring bestaat uit de volgende aspecten: 1. Het beeld uit het seismisch onderzoek kan worden getoetst en er wordt onderzoek gedaan naar de fysieke samenstelling van de aardlagen; 2. Tijdens het onderzoek wordt getest of de lagen voldoende waterdoorlatend zijn en of ze geschikt zijn om aardwarmte te winnen; 3. Daarnaast wordt door een boring meer bekend over de temperatuur en samenstelling van het water. De onderzoeksboring zegt niet alleen iets over de samenstelling van de ondergrond op die specifieke locatie. Door een zoekgebied nauwkeurig te kiezen zegt de boring iets over de samenstelling van de ondergrond in een veel groter gebied. Geen productie De onderzoeksboring is enkel bedoeld om meer kennis op te doen over de ondergrond. Het winnen van aardwarmte, dus het toepassen van aardwarmte voor verwarming, valt niet onder dit onderzoek. Aan een locatie en een boring voor onderzoek worden andere eisen gesteld dan bij winning. Het onderzoek duurt ongeveer een half jaar. Daarna wordt alles weggehaald en opgeruimd en wordt de locatie in oorspronkelijke staat hersteld. Zoekgebied Eindhoven Het zoekgebied Eindhoven is voor onderzoek naar de ondergrond een interessant gebied, omdat hier meerdere aardlagen aanwezig zijn, waaruit aardwarmte kan worden gewonnen.

In dit gebied zijn wij op zoek naar locaties die niet alleen zoveel mogelijk informatie over de ondergrond opleveren, maar ook inpasbaar zijn in het landschap. Daarbij kijken wij bijvoorbeeld naar bereikbaarheid, afstand tot bebouwing en zo min mogelijk hinder voor omwonenden. Projectfasen SCAN onderzoeksboring Het proces van een onderzoeksboring ziet er als volgt uit: 1. Vergunningen aanvragen: als er een locatie gevonden is, dan moeten er vergunningen aangevraagd worden. Het gaat hierbij om een aanmeldingsnotitie m.e.r. -beoordeling, die bij het ministerie van Economische Zaken en Klimaat wordt ingediend. Daarnaast moet voor de boring ook een omgevingsvergunning bij het ministerie aangevraagd worden. Welke vergunningen er nodig zijn van gemeente, waterschap en provincie is afhankelijk van de locatiekeuze. Hierover wordt vroegtijdig overleg met de betreffende instantie gezocht. 2. Boren en onderzoeken: Voordat de boring start, wordt eerst het terrein ingericht. De locatie krijgt een verharde laag en er worden hekken geplaatst. Tijdens de SCAN-boring wordt er geboord tot dieptes tussen de 1 en 4 kilometer, afhankelijk van de lokale opbouw van de ondergrond. Het aanleggen van de locatie en opbouwen van de installatie duurt 8 tot 10 weken. Het aanvoeren van de boorinstallatie duurt 1 week. Het boren zelf duurt 4 tot 6 weken.

Dan wordt de boortoren in 1 week afgevoerd en het onderzoek in ongeveer 1,5 week uitgevoerd. 3. Opruimen en herstellen: Na afloop van het onderzoek wordt het boorgat opgeruimd. Er worden op meerdere niveaus afdichtingen van cement geplaatst, waarna de put tot 3 meter onder het maaiveld verwijderd wordt. Daarna wordt alles van het terrein verwijderd en teruggebracht in oorspronkelijke staat. Samengevat zijn van begin tot einde ca 6 maanden activiteiten zichtbaar op de boorlocatie.

2/3

Procedure vergunningen en rol gemeenteraad De belangrijkste te verlenen vergunningen zijn de mijnbouwvergunning en de omgevingsvergunning. Voor beide is het ministerie van Economische Zaken en Klimaat het bevoegd gezag, omdat het in hoofdzaak een mijnbouwwerk betreft (Besluit Omgevingsrecht art 3.3, lid 4). De gemeente heeft in het vergunningenproces met name een adviserende en consulterende rol. Anders dan gebruikelijk bij ruimtelijke ontwikkelingen, zal er voor het realiseren van een boorlocatie geen principeverzoek door EBN bij de gemeente worden ingediend. De meest formele stap is dat het ministerie de gemeenteraad zal vragen om een ‘verklaring van geen bedenkingen’ af te geven inzake afwijking van het bestemmingsplan. Vervolg EBN gaat nu in het zoekgebied verschillende locaties verkennen, die geschikt lijken voor een SCAN boring. Zij gaan in gesprek met de grondeigenaren of deze bereid zijn mee te werken aan de boring. Het kan zijn dat er overeenstemming wordt bereikt met een eigenaar en er één locatie overblijft waar de boring zal plaatsvinden. Het kan ook gebeuren dat er meerdere locaties beschikbaar zijn en op basis van een afwegingskader besluiten genomen worden. Op ambtelijk niveau worden er gesprekken gevoerd om input te leveren voor de locaties en om te klankborden wat de voors en tegens van eventuele opties zijn.

Dit laatste is echter alleen mogelijk wanneer de grondeigenaar hier toestemming voor verleend. Zoekgebied Eindhoven

www.scanaardwarmte.nl

3/3