A12 MRE Concept Jaarverslag 2023

PROGRAMMAJAARVERSLAG 2023 METROPOOLREGIO EINDHOVEN

Inhoudsopgave OVERZICHT METROPOOLREGIO EINDHOVEN

2

KERNGEGEVENS

3

LEESWIJZER

4

PROGRAMMA’S & THEMA'S

5

Metropoolregio Eindhoven Regionale strategie en samenwerking, incl. Landgoed Gulbergen Ruimte en wonen Mobiliteit, incl. GGA Energietransitie Economie, incl. Investeringsfondsen en bijdrage Brainport Development Landelijk gebied Regionaal Historisch Centrum Eindhoven (RHCe) Overhead PARAGRAFEN

5 5 10 14 17 21 25 27 33 33

Weerstandsvermogen en risicomanagement Financiering Bedrijfsvoering Verbonden partijen Grondbeleid Onderhoud kapitaalgoederen Rechtmatigheid

34 36 37 38 40 40 40

PROGRAMMAJAARREKENING 2023

42

Overzicht baten en lasten Toelichting op het overzicht baten en lasten Verschillen overzicht baten en lasten Toelichting op verschillen overzicht baten en lasten Inwonerbijdrage Formatie Balans per 31 december 2023 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling Toelichting op de balans per 31 december 2023 Niet uit de balans blijkende rechten en verplichtingen WNT-verantwoording 2023 Metropoolregio Eindhoven Rechtmatigheidsverantwoording CONTROLEVERKLARING ACCOUNTANT

42 42 43 43 48 48 49 51 52 61 61 64 65

1

OVERZICHT METROPOOLREGIO EINDHOVEN

Gemeenschappelijke Regeling Bij besluit van 12 mei 1993 is de Gemeenschappelijke regeling Samenwerkingsverband Regio Eindhoven door Gedeputeerde Staten van Noord-Brabant goedgekeurd. Deze regeling is gewijzigd op basis van de reacties van de gemeenten en de op 21 december 2004 door de Tweede Kamer aangenomen Wijzigingswet Wgr-plus, die op 1 januari 2006 in werking is getreden. In 2010 hebben alle 21 aan het SRE deelnemende gemeenten een gelijkluidend besluit genomen over de derde wijziging van de Gemeenschappelijke regeling van het SRE. Vanaf 25 februari 2015 heeft de bestuurlijke samenwerking in de regio vorm gekregen in de Metropoolregio Eindhoven. Vanaf deze datum is dan ook de Gemeenschappelijke Regeling Metropoolregio Eindhoven in werking getreden. Op 15 december 2021 heeft een technische aanpassing op deze regeling plaatsgevonden, welke op 1 januari 2022 van kracht is geworden. Deelnemende gemeenten

21

Algemeen bestuur

21 leden

Dagelijks Bestuur

J.R.V.A. Dijsselbloem P.J.M.G. Blanksma-van den Heuvel F.L.J. van der Meijden J.C.R. Keijzers-Verschelling J. Wiggers, directeur

Adviseurs Dagelijks Bestuur

S.P.M.F. Steenbakkers S.C.A. Luijten A.P. d’Haens M.M. Kuijken M.H. Biemans

2

KERNGEGEVENS

3

LEESWIJZER Het jaarverslag 2023 van de concernorganisatie Metropoolregio Eindhoven heeft overeenkomstig de Begroting 2023 de vorm van een programmajaarverslag. Lasten en baten zijn toegerekend aan de programma’s. Op deze manier worden de prijs, prestaties en kwaliteit beter zichtbaar. Op het overzicht Programmarealisatie 2023 zijn de realisatiecijfers 2023, alsmede de begrote cijfers 2023 en de begroting na 2e wijziging per dienstonderdeel vermeld. De kosten van overhead worden conform het ‘Besluit Begroting en Verantwoording gemeenten en provincie’ (BBV) zichtbaar gemaakt op een apart programma. Een en ander resulteert in een exploitatiesaldo 2023 per dienstonderdeel. In de jaarrekening is een afzonderlijk overzicht ‘Verschillen programmasaldi 2023’ met een toelichting van de belangrijkste verschillen opgenomen. De Jaarrekening is opgesteld met inachtneming van het BBV en de financiële beleidsnota’s ‘Nota Reserves en voorzieningen Metropoolregio Eindhoven’, treasurystatuut etc.. Tevens is de Notitie Algemene reserve (als onderdeel van de beleidsnotitie Kaders P&C documenten 4GR) van toepassing op de jaarrekening 2023. In de voorgeschreven paragrafen wordt een aantal aspecten van de financiële huishouding toegelicht, zoals weerstandsvermogen, financiering en bedrijfsvoering.

Tevens wordt informatie gegeven over de verbonden partijen, grondbeleid onderhoud kapitaalgoederen en rechtmatigheid. De verantwoording over de beleidsmatige uitvoering van de activiteiten zoals deze zijn opgenomen in de begroting en werkprogramma 2023 worden per thema als volgt gepresenteerd:

Op schema, binnen de kaders van de begroting / werkprogramma Behoeft aandacht, resultaten blijven wat achter bij de verwachtingen Resultaten blijven significant achter bij wat afgesproken is in de begroting / werkprogramma

4

PROGRAMMA’S EN THEMA’S METROPOOLREGIO EINDHOVEN Realisatie Werkprogramma 2023 Metropoolregio Eindhoven Met de realisatie van het Werkprogramma 2023 van de Metropoolregio Eindhoven is uitvoering gegeven aan het eerste werkprogramma uit het Samenwerkingsakkoord 2023-2026. Dit samenwerkingsakkoord, waarop de 21 gemeenteraden een zienswijze kenbaar hebben gemaakt, is op 1 maart 2023 door het Algemeen Bestuur vastgesteld. De jaarschijven 2023 en 2024 zijn vervolgens uitgewerkt in een Werkprogramma 2023-2024 wat op 5 juli door het Algemeen Bestuur is vastgesteld. In dit programmaverslag kijken we terug wat we, de 21 samenwerkende gemeenten, in 2023 hebben gedaan om de ambities van onze missie te realiseren. Hierbij betrekken we ook het Regionaal Historisch Centrum Eindhoven (RHCe) en Landgoed Gulbergen als onderdeel van de gemeenschappelijke regeling Metropoolregio Eindhoven.

Regionale strategie en samenwerking incl. Landgoed Gulbergen Hoofdopgave Samenwerking en strategie Het in goede banen leiden van de groei van de economie waardoor meer inwoners in de regio profiteren van de groei in welvaart én welzijn. We richten onze samenwerking daarbij primair op een gezamenlijke aanpak van de urgente opgaven in de fysieke leefomgeving en het verbeteren van de kwaliteit van die leefomgeving. We versterken de nationale mainportfunctie en organiseren de daartoe vereiste randvoorwaarden. We investeren in de strategische verbinding stadlandregio. Daarbinnen investeren we in het ondersteunen van de intergemeentelijke samenwerking. Dit doen we vanuit het versterken van eigenaarschap en medeverantwoordelijkheid door het in positie brengen en houden van de gemeente(raden) en colleges van B&W. Het Dagelijks Bestuur is integraal verantwoordelijk voor de regionale strategie en de integraliteit van het werkprogramma. Op het niveau van het Dagelijks Bestuur komen door inbreng en onder verantwoordelijkheid van de adviseurs (voorzitters poho’s) de verschillende programmalijnen samen. Landgoed Gulbergen Op Landgoed Gulbergen lopen twee, min of meer, afzonderlijke trajecten.

Allereerst de prenazorg; Het realiseren van de eindafwerking, pre-nazorg en het op een milieutechnisch verantwoorde wijze overdragen van de gesloten stortplaats aan de provincie voor eeuwigdurende nazorg. De stortplaats kan worden overgedragen aan de provincie als het Nazorgplan gereed is. Dan kan de eindinspectie door de provincie worden ingezet waarna overdracht kan gaan plaatsvinden. Het tweede traject op Landgoed Gulbergen is de ontwikkeling van het Landgoed tot een aantrekkelijk toeristisch en recreatief gebied met een sterke groene geleding en duurzame uitstraling, met aandacht voor het hoge ijkpunt van de stortplaats in de regio en passend binnen de Brainport-ambitie van de regio. Nu de Metropoolregio weer volledig eigendom heeft van dit gebied wordt er nagedacht over een nieuwe invulling daarvan. Samen met de grondgebied gemeenten Nuenen en Geldrop-Mierlo wordt gewerkt aan het nieuwe toekomstperspectief van deze

5

ontwikkeling. Hiervoor zullen alle stakeholders in het gebied op gepaste wijze en momenten worden betrokken. Opgave Werkprogramma 2023

Regionaal perspectief 2024 Wat willen we bereiken? Een overkoepelend langetermijnperspectief, ‘regionaal perspectief 2040’, dat op strategisch niveau inzicht geeft in de verwachtingen, consequenties en aandachtspunten m.b.t. de 5 samenwerkingsthema’s c.q. de regionale programmalijnen. Versnelling en realisatie van de schaalsprong, zoals verwoord in de Strategische Agenda Brainport (pijler 3, ‘wonen en bereikbaarheid’) in balans met draagvermogen regio. Resultaten 2023 Activiteiten 2023 Strategische verkenning opdracht brede impact schaalsprong i.r.t. benodigd brede voorzieningsniveau "Utrechtse barcode". Welke 'witte vlekken' zien we nu i.r.t. de schaalsprong in de regio? Integrale en afgestemde koers op de dossiers wonen, mobiliteit, economie en ruimte.

Stand

Toelichting Opdracht in Dagelijks Bestuur besproken en analyse gestart.

Afstemming en inbreng via o.a. regionale ontwikkelstrategie, waarover op 13 juli 2023 op de Omgevingsdag een besluit is genomen. Kwartiermakers zijn gestart met inrichting programmabureaus (mobiliteit, Ruimte & wonen, energietransitie). Werving van programmaregisseurs is gestart.

Programmatische sturing en regie op schaalsprong.

Investeren op bovenregionale positionering en versterken van regionale slagvaardigheid door versterken netwerk naar: omliggende regio’s, Provincie Noord-Brabant, Rijk (o.a. Ministeries BZK, LNV) en VNG. Positioneren van de regionale belangen op (boven-)regionale strategische overlegtafels om meer ondersteuning en middelen vanuit het Rijk naar de regio te krijgen, gecoördineerde inbreng regio aan de provinciale en Rijkstafel(s). Verkenning van mogelijkheden voor benutten Europese-, Rijks-, provinciale regelingen voor realisatie onderdelen samenwerkingsakkoord.

Positionering regio via o.a. Omgevingsdagen, BO-Brainport en Smartwayz lopen nu. O.a. inbreng netcongestie, regionale mobiliteitsvisie.

Focus organisatie ligt in eerste instantie op inrichting programmabureaus en realisatie werkprogramma. Vanuit BPLG loopt proces om tot passende uitvraag middelen regio te komen vanuit Rijksgelden. Versnellingsopgave is ingebracht in bestaande structuur. Actie is afgerond.

Voorstellen tot organisatie versnellingsopgaven en inbrengen in bestaande structuren.

6

Regionale aanpak brede welvaart Wat willen we bereiken? Strategische verkenning van gezamenlijk beeld brede impact schaalsprong op brede welvaart voor de regio. Afwegingskader brede welvaart voor beleidsontwikkeling op korte én lange termijn binnen de vijf opgaven. Resultaten 2023 Activiteiten 2023 Strategische verkenning van het vraagstuk om te komen tot gedeeld en gezamenlijk beeld wat brede welvaart betekent.

Stand

Participatie in nationaal netwerk Brede Welvaart door inbreng casus "schaalsprong" en ontwikkeling instrumentaria impact brede welvaart later met partners: CBS, PBL, Pon-Telos, Provincie NB, SCP. Actief gebruik maken van nationale en provinciale onderzoeken (o.a. onderzoek Brabant ervaren brede welvaart onder 10.000 inwoners). Inrichten ambtelijke werkgroep+ linkinpins in portefeuillehoudersoverleggen en verbinding sociaal domein.

Een plan van aanpak op welke wijze brede welvaart inhoud kan krijgen in de regionale opgaven. Afwegingskader als concrete subdoelen i.r.t. het werkprogramma Richting geven: o Het betrekken van objectieve en subjectieve factoren (beleving, ervaring) bij beleidsontwikkeling, wat kan leiden tot afgewogen keuzes op korte én lange termijn binnen de vijf opgaven. o Een ‘afwegingskader’ op maat voor analyse en toepassing op specifieke beleidsvoorstellen en keuzes (naar analogie van de I&W invulkaart), die worden geformuleerd binnen de vijf opgaven.

7

Toelichting Ambtelijke werkgroep is ingericht en opdrachtbeschrijving is opgesteld. In regiodeal zijn 3 programmalijnen opgenomen (sociale samenhang, competentieontwikkeling, leefbaarheid) Community of practice ‘Óog voor de toekomst’ is van start gegaan begin 2023. Casuïstiek schaalsprong en ontwikkelen afwegingsinstrument (binnen programmalijnen) maakt onderdeel uit van opdracht. Onderzoek is eind juni 2023 gepubliceerd en is breed verspreid. Uitkomsten onderzoek worden meegewogen bij regionale beleidskeuzes. Per poho is een linking pin aangewezen. Werkgroep heeft instrumentarium ontwikkeld om toe te passen in de afzonderlijke thema's. Brainport voor elkaar is actief uitgenodigd op nieuwjaarsbijeenkomst. Plan van aanpak is opgeleverd. Focus voor 2024 ligt op voorzieningen (zie bovenstaand actiepunt) en implementatie perspectief in 5 thema's. Werkgroep opgestart, werkplan opgesteld. Start met uniform stappenplan voor praktische inpassing perspectief brede welvaart in 5 thema's.

o Verbinding, strategische afstemming met aangrenzende domeinen. o Start met uitwerking afwegingskader i.r.t. regionale ontwikkelstrategie.

Versterken samenwerking, participatie en communicatie Wat willen we bereiken? Versterken van de regionale samenwerking en eigenaarschap. Faciliteren en organiseren regionale samenwerking in het algemeen. Ontwikkeling landgoed Gulbergen. Resultaten 2023 Activiteiten 2023 Aanstellen kwartiermakers: ruimte en wonen, mobiliteit.

Stand

Vormgeven, opzetten en inrichten programma‘s op alle 5 thema’s binnen regionale agenda.

Toelichting Kwartiermakers zijn aangesteld. Een start is gemaakt met het inrichten van het Programmabureau mobiliteit, energietransitie en een programma ruimte en wonen. Toelichting op mogelijkheden versterken betrokkenheid RT21 via wijziging Gemeenschappelijke Regeling gegeven op 5 juli en 6 september. Dit ter voorbereiding op de reactieperiode op de wijzigingen. De programmaregisseurs worden primair verantwoordelijk voor faciliteren (vice-) voorzitters poho-overleggen.

Versterken betrokkenheid en eigenaarschap leden Raadstafel21 door adviesvraag op dossiers (o.a. brede welvaart).

Versterken en strategisch ondersteunen (vice-)voorzitters poho-overleggen. Versterken en ondersteunen actieve rol algemeen bestuur en verbinding portefeuillehouder/college/raad. Opstellen communicatieprogramma en samenwerkingsprogramma.

Een communicatieprogramma is vastgesteld en wordt in uitvoering gebracht.

Coördinatie realisatie werkprogramma's op de regionale thema's. 2-Jaarlijks werkprogramma, monitoring en verantwoording voortgang.

Werkprogramma 2023-2024 is vastgesteld door aan het Algemeen Bestuur. Regionale afstemming heeft plaatsgevonden op de agenda van de Omgevingsdag. Continu proces. Opkomst bij MREconferenties is structureel toegenomen (180+ deelnemers). GR is aangepast o.b.v. wijziging Wgr. Ook actuele ontwikkelingen zijn meegenomen. Algemeen Bestuur heeft de gewijzigde GR op 5 juli 2023 vrijgegeven voor reactie gemeenten. Begin 2024 volgt vaststellingsprocedure. Op 1 juli 2024 moet gewijzigde GR in werking treden.

Coördinatie omgevingsdagen, afstemming, Smartwayz, inbreng BOMIRT e.d. Organiseren en faciliteren overleggremia (poho's, Dagelijks en Algemeen Bestuur, Raadstafel21). Onderhoud Gemeenschappelijke Regeling (GR).

8

Tijdig aanleveren P&C-producten (kadernota, begroting, bestuursrapportages, jaarrekening). Organiseren bijeenkomsten, (regio-) conferenties.

Continu proces, producten zijn tijdig en conform cyclus vastgesteld. Een extra MRE-conferentie heeft plaatsgevonden op 27 september rondom de regionale ontwikkelstrategie ZOB, mobiliteitsvisie en visie bedrijventerreinen. Een excursie voor raadsleden bij ASML i.r.t. mobiliteit is gehouden op 7 oktober. De najaarsconferentie is verplaatst naar januari 2024. Op de inhoudelijke thema's hebben kennissessies plaatsgevonden bijvoorbeeld met de ambtenaren landelijk gebied. Vanwege de nog niet ingevulde vacatures binnen de organisatie MRE, en als gevolg daarvan prioritering in taken, is het brede kennisprogramma in Q3 nog niet gestart. Bijgestelde verwachting is dat dit begin 2024 alsnog opgestart kan worden. De eerste opgave voor Gulbergen betreft de prenazorg van de gesloten stortplaats. Op het moment dat er een door de provincie goedgekeurd Nazorgplan is, kan de nazorg van de stortplaats worden overgedragen aan de provincie. Bij deze overdracht hoort een financiële voorziening. Dit doelvermogen wordt door de provincie beheerd. Op dit moment is nog niet bekend in welk jaar de stortplaats zal worden overgedragen. Er wordt gewerkt aan het Nazorgplan. De tweede opgave voor Landgoed Gulbergen betreft de ontwikkeling van dit gebied. Er is de afgelopen twee jaren gewerkt aan een Ontwikkelvisie.

In deze Ontwikkelvisie, die tot stand is gekomen via een breed participatietraject, wordt de gewenste ontwikkeling van het gebied aangegeven. De volgende stap is dat deze verder uitgewerkt moet gaan worden. De financiële haalbaarheid van deze ontwikkeling zal de komende periode nader dienen te worden onderzocht.

Kennisprogramma door masterclasses, strategische verkenningen, informatiedeling.

Prenazorg en overdracht gesloten stortplaats

Doorlopen ontwikkelproces Gulbergen https://www.gulbergen.nl

9

Financiële realisatie 2023 Regionale strategie en samenwerking

Landgoed Gulbergen

Ruimte en wonen Hoofdopgave We zien een stevige ruimtelijke opgave voor de regio in de vraag naar nieuwe woningen, bedrijventerreinen en voorzieningen. Vanuit de Strategische Agenda Brainport werken we de 3e pijler (wonen en bereikbaarheid) met elkaar verder uit om invulling te geven aan de ruimtelijke puzzel. Deze pijler is een belangrijke overheidsopgave die we regionaal oppakken. Met het Rijk en de provincie werken aan de verstedelijkingsopgave van de complete regio. De regionale ontwikkelstrategie gebruiken we daarbij als richtinggevende principes We hebben ervoor gekozen om deze opgaven gezamenlijk ter hand te nemen in de regio en te spreken van een versnellingsopgave. Hierbij is het belangrijk om vanuit één perspectief te handelen, ook richting Den Haag, om samen dingen voor elkaar te krijgen (en het Rijk aan onze ‘nationale’ opgaven te committeren). Hierbij sluiten we aan bij de ambitie van de Woondeal 2023 van Rijk en Provincie om tot 2030 45.000 extra woningen te realiseren voor de regio. Hierop aansluitend is vanuit de Strategische Agenda Brainport de vervolgambitie tot 2040 neergelegd om door te programmeren. De verwachting is dat er in 2040 100.000 woningen extra nodig zijn. We kijken hierbij niet alleen naar aantallen, maar ook kwaliteit, woonbehoeften en inzet van woonruimte.

In het verlengde werken we aan de doorontwikkeling door de integraal regionale ontwikkelstrategie 2023-2030. De regionale ontwikkelstrategie geeft integrale richtinggevende principes met betrekking tot de huidige prognoses en afspraken woningbouwopgave, werklocaties, in samenhang met onze mobiliteitsopgave. Specifiek voor de woningbouwopgave en de regionale programmering vormt de ontwikkelstrategie ook de basis voor de uitwerking en herijking van de Woondeal.

10

Opgave Werkprogramma 2023

Versnelling regionale woningbouw Wat willen we bereiken? Vaststellen gezamenlijke woondeal voor de regio Zuidoost-Brabant (samen met Provincie NoordBrabant). Regie voeren op woondeal. Resultaten 2023 Activiteiten 2023 Gezamenlijke koersbepaling regionale opdracht wonen MRE.

Stand

Opstellen en vaststellen gezamenlijke woondeal voor de regio samen met Provincie Noord-Brabant.

Opstellen regionale programmering, prioritering woningbouwopgave.

Aanjagen en versnelling woningbouwprogramma's.

11

Toelichting Er is een regionale opdracht wonen opgesteld/vastgesteld door het Poho wonen. Op basis van het onderzoek door Brink groep begin 2023 zijn de prioritaire opgaven voor de regio benoemd. Om goede aansluiting te vinden bij gemeenten heeft een verdere aanscherping van de opdracht plaatsgevonden. De regionale opdracht is vastgesteld in het Poho ruimte en wonen. Woondeal is door gemeenten, provincie en Rijk (en de 13 MREwoningcorporaties) ondertekend op 9 maart. Er is een uitwerkingsplan opgesteld met 70 afspraken voor uitvoering en monitoring. Er is een prioritering gemaakt van afspraken, die tot uitvoer wordt gebracht. Het ambtelijk Kernteam woondeal coördineert dit. Regionale programmering is opgesteld als onderdeel van de Woondeal tot 2030 en met doorkijk naar 2040 (regionale ontwikkelstrategie). Belangrijk vervolgtraject vormt de inrichting van een regionaal programmerings- en datamonitoringsysteem als basis. De inrichting hiervan is gestart en is in september technisch opgeleverd. Een vervolgaanpak is opgesteld om in 2024 te komen tot een regionale en sturingsrapportages). Als onderdeel van de regionale Woondeal wordt in afstemming met provincie en Ministerie BZK een regionale tafel Woningbouw-versnelling ingericht. Er is een voorstel uitgewerkt voor inrichting dat besproken is in het Poho ruimte en wonen van 23 november.

De aangepaste definitieve versie van het inrichtingsvoorstel is geagendeerd voor de Bestuurlijke Stuurgroep Woondeal 181-2024 inclusief een voorstel voor daadwerkelijke inrichting en financiering.

Inrichten, financiering en organiseren versnellingsteam.

Er is een opdracht geformuleerd en vastgesteld. Er zijn een tweetal regionale woningbouwversnellers aangesteld, die in de periode tot december 2023 met gemeenten in kaart brengen welke oplossingen bedacht kunnen worden voor capaciteitstekorten bij gemeenten. Om verwarring met de Regionale Versnellingstafel te voorkomen is de naam veranderd in Regionaal Expertteam Wonen. Het advies inclusief implementatiemogelijkheden was eind 2023 gereed en wordt voor feedback geagendeerd in het AO en Poho Ruimte en Wonen. Er is een keuze gemaakt voor 5 prioritaire opgaven (o.a. opzet versnellingstafel, woningbouwmonitor en versnellingsteam/ expertteam). Op 30 juni heeft de 1e Bestuurlijke Stuurgroep Woondeal plaatsgevonden (regio, provincie, Rijk), waarin het uitvoeringsprogramma is vastgesteld. Op 1 november vond de 2e stuurgroep plaats. Medio november heeft een voortgangsgesprek plaatsgevonden met de Minister van VROM, provincie en regio. Met de komst van de kwartiermakers Wonen sinds november 2023 wordt in samenwerking met het ambtelijke kernteam Woondeal het programmamanagement verder ontwikkeld. Alle 21 gemeenten hebben besloten aan te sluiten bij het regionaal datamanagement-systeem JUNO van Shintolabs. Een eerste versie van het systeem is per september ingevuld. Een vervolgstap is te komen tot uniformiteit in verdere opzet, vulling en uiteindelijk gebruik.

Ook wordt gewerkt aan een projectaanpak om tot een eenduidige rapportage methodiek te komen. Inzet is om de sturingsmogelijkheden van het systeem verder te verfijnen

Realisatie en uitvoering regionale woondeal.

Opzetten van datagedreven ontwikkeltools i.r.t. samenhangende opgaven met woningbouw (oa.doelgroepen, woonzorgvisies e.d.).

12

Doorontwikkeling regionale ontwikkelstrategie 2023-2030 Wat willen we bereiken? Doorontwikkeling integrale regionale ontwikkelstrategie 2023-2040. Ruimtelijke inpassing (puzzel) van majeure opgaven, zoals de energietransitie, circulaire economie en klimaatadaptatie en de ruimtelijke stad-land relaties. Resultaten 2023 Activiteiten 2023 Het organiseren van een gezamenlijk proces om te komen tot een vastgestelde ontwikkelstrategie voor de regio in 2023.

Stand

Het realiseren van een uitgewerkte ruimtelijke ontwikkelstrategie voor de drie kernopgaven wonen, werken en bereikbaarheid op het schaalniveau de regio Zuidoost-Brabant. Het borgen van de samenhang tussen de ontwikkelstrategie en andere ruimtelijke opgaven, die vanuit de andere beleidsthema’s spelen op regionale schaal. Inclusief betrekken van perspectief brede welvaart.

Toelichting Na een intensief traject zijn de partners (21 gemeenten, twee waterschappen en de provincie) gekomen tot een conceptontwikkelstrategie, die is voorgelegd aan de Omgevingsdag op 13 juli 2023. Op 13 juli 2023 hebben de partners ingestemd met de voorgelegde ontwikkelstrategie met 5 richtinggevende principes, waarin de kernopgaven wonen, werken en bereikbaarheid centraal staan. In de ontwikkelstrategie is vanuit integraal perspectief opgesteld. Dat betekent onder meer aandacht en/of betrokkenheid vanuit brede welvaart (expertsessie), bereikbaarheid en werklocaties. Echter vergt het borgen van de samenhang tussen de ontwikkelstrategie en de ruimtelijke opgaven dat er nauwer samengewerkt wordt met opgaven bij bijvoorbeeld economie (werklocaties) en mobiliteit. Dat moet in het eerste half jaar van 2024 concreter worden vormgegeven. De inhoud van de ontwikkelstrategie is, namens de 21 gemeenten, ook ingebracht in andere ruimtelijke processen, zoals de PMIEK, Programma Landelijk Gebied/Novex de Peel, Novex Stedelijk Brabant en de Contourennotitie Ruimtelijke Voorstel. Dit vergt continue aandacht.

Ontwikkelstrategie in samenhang brengen met andere ruimtelijke opgaven, zoals PMIEK (energienetwerk), Programma Landelijk Gebied/Novex de Peel en Novex Stedelijk Brabant. Dit gezamenlijk vanuit de 21 gemeenten inbrengen in de processen van Provincie en Rijk.

Financiële realisatie 2023

13

Mobiliteit incl. GGA Hoofdopgave Het denken over mobiliteit maakt een ontwikkeling door. Mobiliteit levert een bijdrage aan de leefbaarheid, inclusiviteit, veiligheid en gezondheid van onze inwoners. Het huidige mobiliteitssysteem is in de toekomst niet langer houdbaar. Techniek en een andere kijk op mobiliteit maken andere oplossingen mogelijk. De overheidsopgave is om deze transitie op een goede wijze te laten plaatsvinden in onze samenleving. Versterkend voor de (brede) welvaart in onze regio. Een goede bereikbaarheid van en binnen de hele regio is voorwaardelijk voor de ontwikkeling van de regio. Nu en in de toekomst. In 2030 staan er minder structurele files. We verleiden inwoners in het gebruik van OV en fiets. Het percentage reizigers en ondernemers (vervoerders en verladers) dat de reistijd acceptabel en in voldoende mate voorspelbaar vindt, is in 2030 toegenomen. De ketenmobiliteit is in 2030 versterkt. Het is in 2030 gemakkelijker om de spits of drukte te vermijden. Regionale infrastructurele netwerken (ook elektriciteit) zijn in 2030 op orde. De (inter)nationale bereikbaarheid van de regio is in 2030 versterkt. Opgave Werkprogramma 2023 Wat willen we bereiken? Een toekomstbeeld mobiliteit 2040, dat aansluit op de verstedelijkingsstrategie en regionale ontwikkelstrategie Zuidoost-Brabant.

Agenderen van de regionale strategische opgaven op de MIRT-tafel met het Rijk, zodat we de intraregionale en (inter)nationale bereikbaarheid van de regio kunnen blijven verbeteren. Regionale mobiliteitsagenda (RMA). Resultaten 2023

Regionale strategie mobiliteit Activiteiten 2023 Regiobreed proces om te komen tot een toekomstbeeld mobiliteit als leidraad voor gehele regio Zuidoost-Brabant 2040

Stand

Toelichting Het proces is nog niet afgerond. Het concept document is nu gereed en wordt begin 2024 door het Poho vrijgegeven voor een “wensen en bedenkingen” en vaststellingsprocedure.

Opstellen en vaststellen regionaal toekomstbeeld Mobiliteit

Concept is gereed, zie voor proces hierboven.

Eerste contouren Mobiliteitspakketten voor de drie subregio’s (Peel, A2 en De Kempen), als aanvulling en doorontwikkeling van de bereikbaarheid van de gehele regio i.r.t. BO leefomgeving.

Tijdens het BO-MIRT is afgesproken dat er op basis van een meerjarig multimodaal mobiliteitspakket (MMMP) afspraken worden gemaakt. De input die is geleverd voor het toekomstbeeld mobiliteit, wordt als basis gebruikt om te komen tot een MMMP, die voor de zomer 2024 in concept gereed moet zijn.

14

Regionale mobiliteitsagenda (RMA) waarin is opgenomen in welke programma’s en projecten de regio zelf investeert om haar ambities te realiseren inclusief kaartmateriaal waaruit blijkt wat reeds is geprioriteerd en wat nog geïnitieerd moet worden

Alles is er nu op gericht om een MMMP te ontwikkelen. Het MMMP zal de regionale mobiliteitsagenda vervangen.

Doorontwikkeling mobiliteitsaanpak 2023-2030 Wat willen bereiken? Opstellen (meerjaren) Regionaal Mobiliteitsprogramma 2024 e.v., monitoren, bijsturen, beheer bereikbaarheidsmiddelen en regionale financiering/middelen Brainportdeal. Versterken (inter-)nationale en regionale bereikbaarheid van de regio door te investeren in het HWN, OWN, HUBs, fietsnetwerk en openbaar vervoer voor het regionale mobiliteitssysteem

Resultaten 2023 Activiteiten 2023 Inrichten programmabureau mobiliteit.

Stand

Vereenvoudigen overlegstructuren mobiliteit (Brainport Bereikbaar, Smartwayz, bereikbaarheidsagenda). Bundelen/herstructurering programma’s, fondsen en bemensing. Meerjarenprogramma ontwikkelen (RMP), inclusief KTM A2-randweg, autowegen, HOV, ov-diensten, fietspaden en Hubs. E.e.a. aangevuld met de mobiliteitspakketten van de subregio’s. Vaststelling Regionaal Mobiliteitsplan (RMP) 2024 tijdens de Omgevingsdag Zuidoost-Brabant met 21 gemeenten, waterschappen Aa en Maas en De Dommel en Provincie Noord-Brabant.

Toelichting Zienswijze procedure op de Samenweringsovereenkomst regionale mobiliteit loopt. Conform de planning is vaststelling Q2 van 2024. Regionale governance is ingericht en operationeel. Bovenregionale governance is opnieuw ontworpen. Q1 2024 wordt de uitwerking gemaakt. Wordt meegenomen in het proces MMMP en inrichten programmabureau. Het RMP 2024 is afgerond. Vanaf 2025 worden nieuwe afspraken gemaakt in het MMMP.

Vaststelling tijdens de Omgevingsdag is niet gelukt. Het RMP 2024 ligt op 7 februari voor aan het poho, waar de gedeputeerde ook bij aansluit.

15

Schone, gezonde en veilige mobiliteit Wat willen bereiken? Schonere, gezondere en veiligere mobiliteit in de regio, door het realiseren van programma’s en projecten die opgenomen zijn in het Regionaal Mobiliteitsplan (RMP). Resultaten 2023 Activiteiten 2023 Uitwerken strategische beleidskaders, die bijdragen aan de ambitie van de regio.

Stand

Realiseren regionale verkeersveiligheidsprojecten, zoals opgenomen in het RMP 2023, waaronder de verkeersveiligheidsquiz. Het realiseren van de programma’s en projecten uit het RMP 2023 en het jaarprogramma Brainport Bereikbaar 2023. Uitwerken inhoudelijke beleidskaders, die bijdragen aan ambitie van de regio.

Financiële realisatie 2023

16

Toelichting Het strategisch beleidskader is onderdeel van de Regionale Mobiliteitsvisie waarvan procedure loopt. Een mogelijke verdieping is het opstellen van beleid voor fiets en verkeersveiligheid. Naast de verkeersveiligheidsquiz, zijn er nog geen andere projecten aangedragen, die vanuit de regio opgepakt moeten worden. Hiervoor is input vanuit de regio nodig. Afspraken over de RMP en BB zijn gemaakt. Verantwoording resultaten volgt Q1 en Q2 2024. Dit wordt opgepakt binnen het programmabureau mobiliteit. Het strategisch beleidskader is onderdeel van de Regionale Mobiliteitsvisie waarvan procedure loopt. Een mogelijke verdieping is het opstellen van beleid voor fiets en verkeersveiligheid.

Energietransitie Hoofdopgave Onze inwoners en bedrijven moeten kunnen vertrouwen op een energiesysteem dat een betrouwbaar en betaalbaar aanbod biedt. Onze regio wil uiterlijk in 2050 klimaatneutraal zijn en als tussenstap in 2030 minimaal 55% minder CO2 uitstoten dan in 1990. Toelichting van de opgave: De energietransitie is een brede opgave in de regio en moet in samenhang gezien worden met de schaalsprong. Enerzijds werken we aan een robuust en betrouwbaar energiesysteem. Dit vraagt op de korte en lange termijn om afstemming tussen overheden, netwerkbedrijven en bedrijven in de regio. Anderzijds zetten we volop in op energiebesparing, de realisatie van zonnevelden en windparken en een slimme inzet en verdeling van warmtebronnen in onze regio. Hierover hebben we met elkaar afspraken vastgelegd in onze Regionale Energiestrategie (RES) 1.0. Deze is eind 2021 in alle raden en de besturen van provincie en de beide waterschappen vastgesteld. Om invulling te geven aan de uitvoering hebben we een Samenwerkings- en Uitvoeringsprogramma RES opgesteld Opgave Werkprogramma 2023

Toekomstig energiesysteem Wat willen bereiken? Toekomstbestendige afgestemde vraag-aanbod energiesysteem in 2050. Een betere benutting van de capaciteit van het bestaande energienetwerk in onze regio dan in 2022 het geval is, doordat energievraag- en aanbod beter op elkaar aansluiten en door netuitbreidingen. Faciliteren en stimuleren van pilots (op het gebied van energietransitie) en gemeenten i.s.m. partijen als Brainport Development en Innovatiehuis De Peel. Resultaten 2023 Activiteiten 2023 Organiseren en inrichten programmabureau/-sturing

Stand

Afstemmen met partners over oplossingen voor de netcongestie op korte en langere termijn, zoals uitbreidingen van het elektriciteitsnetwerk, slim omgaan met vraag en aanbod van elektriciteit en integraal programmeren. Waaronder het proces PMIEK (Provinciaal Meerjarenprogramma Infrastructuur Energie en Klimaat).

Toelichting In het Poho Energietransitie van 20 september is ingestemd met de koers om te komen tot een programmabureau. In december 2023 is het Jaarplan voor 2024 vastgesteld door de Stuurgroep. In december 2023 is gestart met de werving van de nieuwe medewerkers. - Op ons aangeven is in het PMIEK aangegeven dat de Brainportregio prioriteit moet krijgen in de plannen voor netverzwaring. - Er is een uitvraag gedaan voor een extern bureau voor het uitvoeren een verkenning naar het regionale energiesysteem van de toekomst (20402050) Samen met Brainport Development en de Provincie en netbeheerders werken we op basis van een uitvoeringsprogramma aan

17

korte termijn acties om uitbreiding van het elektriciteitsnetwerk te realiseren. Zoals aan routes voor versnelde planvorming en vergunningverlening. Via de contacten van Brainport Development is gezorgd voor landelijke prioriteit voor onze regio voor de aanpak van netcongestie. Samen met Brainport Development blijven we onze belangen behartigen richting het Rijk en andere partijen. Er is input geleverd voor de Ontwikkelstrategie Zuidoost-Brabant. Ook is inbreng geleverd voor het provinciale ruimtelijk voorstel.

Lobby voor prioritering bij netbeheerders en lobby voor experimenteerruimte en aanpassing wet- en regelgeving

Inbreng in het overzicht van vraag/aanbod van energie en de randvoorwaarden vanuit het energienetwerk bij regionale besluitvormingstrajecten, zoals in het kader van de Regionale Ontwikkelstrategie. Zorgen voor informatie-uitwisseling tussen gemeenten en andere partijen over pilots en subsidiemogelijkheden. Hierbij ook aanhaken bij het duurzaamheidsplan van Brainport Development. Onderhouden en benutten netwerk met provincie, Rijk en Europa om bijvoorbeeld aan te kunnen sluiten bij landelijke of Europese projecten.

Via de nieuwsbrieven wordt informatie gedeeld over interessante projecten. Hierover vindt afstemming plaats met Brainport Development. We trekken samen op met de gemeenten Eindhoven en Helmond in het kader van de Klimaatmissie Eindhoven/Helmond. Hierbij wordt ook gekeken naar deelname aan Europese projecten (dit is nu nog niet het geval). We nemen als klankbordpartner deel aan de onderzoeksprojecten MARET/EXPLORE en SPRONG. Op diverse plekken in de regio, zoals in de Kempen en in Eindhoven, lopen pilots bij bedrijventerreinen met innovatieve oplossingen voor de netcongestie. Op diverse plekken in de regio worden innovatieve technieken toegepast. Denk aan een creatief zonnepanelensysteem als klimop tegen een gevel, de installatie van een warmtecollectorveld bij een sportveld en het gebruik van ijzerbrandstof voor de verwarming van woningen.

Innovatieve oplossingen worden gezocht voor de beperkte netcapaciteit in de verschillende subregio's, zoals oplossingen om energie op te slaan. Gemeenten hebben rol om als launching customer op te treden bij de uitrol van nieuwe technieken en werkwijzen, zoals op het gebied van de opwek van zon- en windenergie.

18

Duurzame opwek energie Wat willen we bereiken? In onze RES 1.0 is als ambitie opgenomen dat we als regio in 2030 2 terawattuur (TWh) aan duurzame energie bijdragen aan het Klimaatakkoord. Realisatie zonne- en windparken conform de afgesproken ambitie in de Regionale Energiestrategie MRE. Realisatie zon op bedrijfsdaken en ‘restruimtes’ al taluds, op parkeergarages of bij vliegvelden. Als ambitie is opgenomen dat alle gemeenten beleid hebben op het gebied van lokaal eigendom bij grootschalige wind- en zonprojecten. Resultaten 2023 Activiteiten 2023 Organisatie bestuurlijk gesprek over de voortgang op de ambitie naar 2 TWh duurzame energie; signaleren knelpunten.

Stand

Opstellen en uitvoeren samenwerkingsen uitvoeringsprogramma (S & UP). Deelname in bestuurlijke Brabantbrede Stuurgroep RES, met Provincie en de andere 3 Brabantse regio’s.

Deelname aan nationaal bestuurlijk RESBeraad.

Opstellen en uiterlijk 1 juli opleveren Voortgangsrapportage RES* op basis van een regionale monitor aan het Rijk. De resultaten van de monitor zijn afgestemd met externe partijen, zoals de RES Adviesgroep. Organisatie bestuurlijk gesprek (in Stuurgroep RES en Poho energietransitie) op basis van strategie en monitoring; signaleren knelpunten; kennisdeling; coördinatie; afstemming met betrokken partners zoals Defensie en waterschappen.

Toelichting Op basis van de Voortgangsrapportage RES wordt in de Stuurgroep RES en het Poho energietransitie het bestuurlijk gesprek gevoerd over de voortgang en knelpunten richting de ambitie van 2 TWh, zoals opgenomen in de RES 1.0. Deze ambitie lijkt nog steeds haalbaar, maar dit betekent wel dat gemeenten zich volop moeten blijven inspannen, en ook dan is er geen garantie dat het doel wordt behaald. De voortgang van de projecten uit het S&UP wordt gemonitord. Zie de Voortgangsrapportage RES. Ongeveer 6x per jaar vindt een overleg plaats van de Brabantbrede Stuurgroep RES (deze heet voortaan Brabants Bestuurlijk Overleg Energie (BBOE). De voorzitter of vicevoorzitter van het Poho energietransitie neemt hieraan deel namens de regio. Ongeveer 4x per jaar vindt het nationaal bestuurlijk RES-Beraad plaats. De voorzitter of vicevoorzitter van het Poho energietransitie neemt hieraan deel namens de regio. De Voortgangsrapportage RES is tijdig opgeleverd en openbaar gemaakt en aan het Rijk aangeleverd. Hierbij is o.a. ook input opgehaald van de leden van de Adviesgroep RES. Op basis van de Voortgangsrapportage RES is het bestuurlijk gesprek gevoerd over de voortgang en knelpunten. Vanuit de werkgroepen vindt kennisdeling plaats via bijeenkomsten en webinars.

19

Lokale beleidsvorming en procedures, incl. lokale participatie (met tools vanuit RES-werkgroep communicatie)

20 van de 21 gemeenten hebben beleid voor grootschalige (duurzame) opwek. In 10 van die 20 beleidsnota’s was als voorwaarde opgenomen dat minimaal 50% lokaal eigendom moest zijn. Vanuit de RES-werkgroep besparing zijn tussen eind maart en december 2023 interactieve sessies georganiseerd, met intervisie tussen de ‘ervaren’ gemeenten/ bedrijventerreinen (de Hurk, de Run, Ekkersrijt, de Kempen, Helmond) en kennisuitwisseling met de ‘minder ervaren’ gemeenten. In januari 2024 is een grote kennisbijeenkomst gepland gericht op bedrijventerreinen/bedrijfscontactfunctionarissen, in samenwerking met Brainport Development en VNO/NCW.

Bedrijven op bedrijventerreinen van informatie voorzien over mogelijkheden voor benutting van duurzame opwek in relatie tot netcongestie. Bedrijven verwijzen naar (subsidie)programma’s en partners voor de ontwikkeling van innovatieve manieren om duurzame opwek te benutten via opslagsystemen en energiehandelsplatformen

Verduurzaming gebouwde omgeving Wat willen we bereiken? Reductie van de CO2-uitstoot door besparing op en verduurzaming van energieverbruik door bewoners, bedrijven en gemeenten en deze doelgroepen (versneld) in beweging krijgen. Gemeenten hebben hun beleid met elkaar afgestemd met betrekking tot het gebruik van duurzame warmtebronnen. Resultaten 2023 Activiteiten 2023 Aanscherping van de doelstellingen op het gebied van besparing. Afstemming met betrokken partners zoals energiecoöperaties en woningcorporaties.

Stand

In de RES 1.0 en het Samenwerkings- en uitvoeringsprogramma RES zijn afspraken gemaakt over onze inzet op energiebesparing en de optimale inzet en verdeling van warmtebronnen in onze regio. Uitvoering van lokale transitievisies warmte. Verkenning inzet bovenlokale warmtebronnen (denk aan biogas, aquathermie en geothermie). Het ontwikkelen van een afwegingskader voor de inzet van warmtebronnen. Ondersteund door een ambtelijke RESwerkgroep Warmte.

Toelichting In afstemming met het traject Klimaatmissie Eindhoven & Helmond is verkend hoe de doelstellingen op het gebied van besparing kunnen worden aangescherpt. Dit wordt verankerd in het geactualiseerde Samenwerkings- en Uitvoeringsprogramma in 2024. Uitvoering vindt plaats vanuit coalities van gemeenten. De voortgang per project is terug te lezen in de Voortgangsrapportage RES (te vinden op www.energieregiomre.nl). Het blijkt lastig om tot een goed afwegingskader te komen, waarmee afgewogen kan worden hoe bovenlokale warmtebronnen optimaal benut en verdeeld kunnen worden. Dit is volop in ontwikkeling. Hierbij vindt samenwerking plaats met de universiteiten van Eindhoven en Nijmegen.

20

Financiële realisatie 2023

Economie incl. investeringsfondsen en bijdrage Brainport Development Hoofdopgave Een gezonde, veerkrachtige regionale economie is een belangrijke voorwaarde voor het versterken van brede welvaart in onze regio. Dankzij het unieke Brainportprofiel van onze regio en het vermogen om samen te werken hebben we de mainportstatus verworven. We staan nu voor de uitdaging om enerzijds die economische doorontwikkeling te faciliteren en ervoor te zorgen dat de positie van onze regio zowel nationaal als internationaal nog sterker wordt. Anderzijds is het een gemeenschappelijke opgave om ervoor te zorgen dat alle inwoners van deze sterke regionale economie kunnen profiteren en mogelijkheid hebben om te participeren. Hiervoor is een goede verbinding tussen lokale, subregionale en regionale ambities en opgaven een vereiste. Dit betekent meer dan alleen het samenvoegen van ambities en agenda’s. We moeten elkaar blijven opzoeken, versterken en aanvullen, want alleen dan kunnen we ons unieke profiel blijven behouden. Wat willen we samen bereiken? De balans tussen wat nodig is om de mainportstatus verder door te ontwikkelen en dat wat lokaal en subregionaal gewenst is vanuit een duurzame, gezonde en inclusieve samenleving. We leggen een stevige basis neer voor brede welvaart in onze regio. Binnen de Triple Helixsamenwerking geven we als overheid vorm aan de doorontwikkeling als mainport.

Een onderdeel daarvan is ook de ruimtelijke impact van de economische ontwikkelingen rondom bedrijventerreinen. Nieuwe bedrijventerreinen zijn nodig voor de ruimtelijke puzzel en om de ruimte op de beste plekken te benutten voor de functies die daar het beste passen. In de nieuwe regionale visie werklocaties zal daarnaast ook aandacht zijn voor het toekomstbestendig (intensivering-/verdichtingsmogelijkheden) maken van de bestaande bedrijventerreinen om de regionale groei op te kunnen vangen. Daarnaast kijken we in bredere zin vanuit economisch perspectief naar de versterking van onze fysieke leefomgeving (wonen, voorzieningen). Dit alles komt ook samen in een goede ruimtelijke afweging in nauwe samenhang met het thema Ruimte en Wonen. Met ons regionaal Stimuleringsfonds zetten we in op het verder versterken van het innovatieve ecosysteem en ketenwerking in het bedrijfsleven door de ontwikkeling van projecten en financiering.

21

Opgave Werkprogramma 2023

Doorontwikkeling mainport vanuit Strategische Agenda Brainport Wat willen bereiken? Doorontwikkeling vanuit de strategische agenda Brainport (3 pijlers internationale waardeketens, talent en wonen en bereikbaarheid), door samenhang te creëren tussen de lokale en subregionale economische agenda’s te verbinden op de regionale Brainportagenda. Resultaten 2023 Activiteiten 2023 Organiseren overheidsinbreng in triple helixsamenwerking Brainport. Via doorlopend proces om tot inhoudelijke afstemming te komen en de gezamenlijke strategische koers vanuit overheid te bepalen bij de (uitvoering van) de Strategische Agenda Brainport.

Stand

Toelichting Doorlopend proces via reguliere overlegstructuren (AVA, Dagelijks Bestuur, poho en ambtelijke lijnen) en netwerken. Er wordt gezamenlijk gewerkt aan de onderwerpen, die in het Samenwerkingsakkoord inzet vragen van Brainport via de Strategische Agenda. In 2023 hebben we bij gemeenten input opgehaald voor het nieuwe meerjarenplan van Brainport Development. Deze input is in het poho Economie vastgesteld en vervolgens bij Brainport als overheidsinbreng aangeleverd.

Opstarten nieuwe ronde meerjarenfinanciering Brainport Development, met besluitvorming in 2024.

Proces is uitgelijnd. Er is een ambtelijke werkgroep gestart vanuit de aandeelhouders, waarbij Brainport Development ook aansluit om zowel besluitvorming over meerjarenplan als meerjarenfinanciering voor te bereiden. Het meerjarenplan is vastgesteld door het bestuur van Stichting Brainport en de financiële consequenties zijn in beeld gebracht. Een voorstel hiervoor wordt voorbereid en in Q1 2024 in procedure gebracht.

Regionale inbreng leveren vanuit Poho economie via bestuurlijke afvaardiging in de Stichting Brainport.

Naast de inhoudelijke inbreng vanuit het Poho Economie op het jaarprogramma en meerjarenplan Economie, loopt er richting de Stichting Brainport ook een strategische lijn vanuit de afvaardiging vanuit het DB MRE in de stichting Brainport. Hun rol is om de bredere strategische lijn van de Brainport agenda en het Samenwerkingsakkoord te verbinden en bewaken. Zij zijn hierop ambtelijk geadviseerd door MRE.

22

Regionaal bepalen prioriteit en focus in activiteiten, die in het Jaarplan Brainport benoemd zijn via Poho economie.

In de zomer van 2023 is regionaal de input op het Jaarplan van Brainport Development 2024 opgehaald bij de 21 gemeenten volgens afgesproken proces en planning. Deze input is aan Brainport Development aangeboden voor verwerking in het jaarplan 2024.

Versterken vestigingsklimaat Wat willen bereiken? Een toekomstbestendig scenario voor ontwikkeling van bedrijventerreinen, die passen bij de behoefte van de regio, door een goede regionale afstemming tussen subregio’s en in samenwerking met provincie. (Stimulerings-,SIR-)fonds: Innovatieve projecten tot uitvoering brengen, die ons innovatieve ecosysteem versterken en/of een bijdrage leveren aan onze regionale opgaven. Hierdoor dragen we bij aan sterke lokale en subregionale economieën en de economische weerbaarheid op de lange termijn. Verkrijgen van extra (Rijks-)middelen ten gevolge van de schaalsprong om de impact op de brede welvaart in goede banen te kunnen leiden. O.a. door investering in brede voorzieningenniveau als onderdeel van pijler 3, wonen en bereikbaarheid, van de strategische agenda Brainport. Stimuleren en faciliteren nieuwe economische dragers in het landelijk gebied. Resultaten 2023 Activiteiten 2023 Ruimtelijke afweging van de ontwikkeling van bedrijventerreinen in samenhang/ afstemming brengen met de regionale ontwikkelstrategie/thema ruimte en wonen.

Stand

Voorbereiden besluitvorming bedrijventerreinen t.b.v. Omgevingsdag, waarbij gemeenten verantwoordelijk zijn voor het proces om te komen tot realisatie.

Regionale programmering bedrijventerreinen

23

Toelichting In het proces om te komen tot een nieuwe bedrijventerreinenprogrammering worden de ontwikkelprincipes vanuit de regionale ontwikkelstrategie meegenomen. Het proces om te komen tot een nieuwe bedrijventerreinenprogrammering is verlengd en zal ook in de eerste helft van 2024 doorlopen. Naast de ruimtelijke componenten van de ontwikkelstrategie worden ook de thema's Mobiliteit en Energietransitie bij het proces betrokken. Gezamenlijke regionale bedrijventerreinenvisie is opgesteld en vastgesteld op Omgevingsdag juli 2023. De doelstelling om in december een nieuwe, regionale, programmering vast te stellen, is niet gehaald. Hoewel er al veel werk is verzet, zal ook in de eerste helft van 2024 nog een intensief proces nodig zijn om tot een breed gedragen programmering te komen. De beoogde besluitvorming over een nieuwe bedrijventerreinenprogrammering in Q4 2023 is niet gehaald. Er bleek nog niet op alle punten voldoende bestuurlijke overeenstemming te zijn. Een belangrijk resultaat is wel dat de ambitie is uitgesproken om tot één regionale programmering te komen, in plaats van vier subregionale programmeringen.

Uitvoering geven aan Stimuleringsfonds via drie tenders per jaar, communicatie.

De drie tenders zijn uitgezet en gesloten. Van alle tenders heeft de besluitvorming plaatsgevonden. I.v.m. tijdgebrek zijn nog niet alle projecten die een bijdrage ontvingen gepubliceerd op de website. Het betreft hier de laatste twee tenders van 2023. Realisatie publicatie gepland in Q1 2024. De provinciale regeling EKT/SIR kende een openstelling van 1 februari t/m 1 oktober. Aanvragers zijn geadviseerd over de in te dienen aanvragen. Tweemaandelijks wordt er afgestemd met de business developers van Brainport Development en The Gate. Ook wordt 3wekelijks afgestemd met de provincie m.b.t. de SIR. Intermediaire partijen worden met regelmaat op de hoogte gebracht van nieuwe/relevante ontwikkelingen.

Onderhouden netwerk met de relevante partners.

Het Stimuleringsfonds verbreden naar alle 5 thema’s uit het Samenwerkingsakkoord 2023-2026.

Is in Q4 2023 een eerste keer binnen de Adviesgroep Stimuleringsfonds besproken. Wordt vervolgd en afgerond in Q1 2024 De propositie voor de Regiodeals 5de tranche is ingediend. Dit was een interventiestrategie en op basis daarvan zal in februari 2024 door BZK een besluit genomen worden of deze regiodeal wel/niet wordt toegekend. Het programma wordt door de werkgroep opgesteld en samen met de definitieve rankinglist projecten op 26 februari 2024 ter besluitvorming voorgelegd aan DB. Dit programma is de onderlegger voor de dealmakersfase met BZK, mocht de regiodeal zijn toegekend. De opdracht voor het organiseren van de uitvoering m.b.t. juridische en financiële afwikkeling is vanuit het bestuur verstrekt. De leergang is inmiddels succesvol gestart en afgerond met 17 deelnemers vanuit zowel het ruimtelijke als het economische domein. De leergang heeft bestaan uit 4 dagen, waarin kennis en ervaring zijn uitgewisseld en is gebouwd aan een stevig netwerk. De leergang is door de deelnemers als zeer positief beoordeeld, vooral vanwege de netwerkfunctie rondom dit thema.

Opzetten proces voor de aanvraag 5e tranche van de Regiodeal. Bij toekenning het organiseren van een proces voor het goed doorlopen van de juridische en financiële afwikkeling hiervan.

We organiseren samen met regionaal thema landelijk gebied een facultatieve leergang Economische vitaliteit landelijk gebied, genaamd “Buitenkansen in Brainport”.

Financiële realisatie 2023

24

Landelijk gebied Hoofdopgave Ons landelijk gebied is in transitie. Er vinden maatschappelijke, economische en ruimtelijke veranderingen plaats. Daarnaast zijn er grote opgaven op het gebied van milieu en klimaat. Deze ontwikkelingen, en vraagstukken zoals woningbouw, infrastructuur en werklocaties, vragen om fysieke ruimte. Het vraagt om een nieuwe balans in het landelijk gebied en om verbinding tussen de functies van het landelijk gebied en het stedelijk gebied. Het vraagt ook een kwaliteitsslag van het landelijk gebied, waarbij natuur en landschap in toenemende mate randvoorwaardelijk zijn in het realiseren van de Brainportambities. Onze regionale ambitie is te komen tot een landelijk gebied dat leefbaar, toekomstbestendig en economisch vitaal is, zodat het bijdraagt aan een concurrerend vestigingsklimaat en een bijdrage levert aan de regionale brede welvaart. De kwaliteitsverbetering van de fysieke leefomgeving in het landelijk gebied is een enorme opgave. Daar ligt ook een samenhang met de opgaven uit het programma energietransitie. Het stikstofdossier is een belangrijk aandachtspunt voor de ontwikkeling van zowel de kwaliteit van de leefomgeving, de agrarische sector als ook voor bedrijfsruimte, woningbouw en infrastructuur, temeer omdat nog veel onduidelijk is en kaders deels ook worden bepaald door recente en mogelijk nog te verwachten gerechtelijke uitspraken.

Probleemoplossend vermogen, een integrale benadering én gezamenlijke prioritering van ruimtelijke opgaven vanuit Rijk en regio is nodig om hierop te kunnen versnellen. Niet alleen om de economische groei voldoende te kunnen accommoderen, maar juist ook om gelijktijdig de kwaliteit van de leefomgeving te kunnen versterken, onder andere door te werken vanuit de principes ‘water en bodem sturend’ en regionale brede welvaart. We benutten daarbij gebiedsprocessen als Novex De Peel en het Nationaal programma landelijk gebied (NPLG) om functies in balans te brengen met de natuurlijke draagkracht van het gebied. Wat willen we samen bereiken? De versterking van ruimtelijke en ecologische kwaliteiten hangt samen met de veranderende economische en sociale structuur in het landelijk gebied en de verbinding tussen landelijk en stedelijk gebied. De hele regio heeft belang bij een vitaal buitengebied. De diverse onderwerpen worden in onderlinge samenhang bekeken. We willen een landelijk gebied dat voldoet aan de eisen zoals opgenomen in het Nationaal programma landelijk gebied. Het doel is om leefbaarheid en economische vitaliteit van het landelijk gebied voor mensen die er wonen, werken en recreëren te verbeteren en een toekomstbestendige gezonde en natuurlijke leefomgeving te maken. We monitoren de effecten en veranderingen.

Zuidoost-Brabant is samen met aangrenzende delen van Noordoost Brabant en Noord- en Midden-Limburg tevens één van de belangrijkste voedselproducerende regio’s van Nederland. We streven naar verbreding en verduurzaming van het regionale productiepalet. Het huidige productiemilieu van de landbouw gaat

25

veranderen naar meer extensieve en natuurinclusieve vormen van landbouw. Tegelijkertijd is de landbouw in onze regio een belangrijk onderdeel van de hele voedselproductie en draagt bij aan de eiwittransitie van ons voedingspatroon en is een gezonde economie in het landelijk gebied van belang voor de maatschappelijke vitaliteit. Opgave Werkprogramma 2023

Toekomstbestendig landelijk gebied Wat willen bereiken? Economisch en maatschappelijk vitale landelijke gebieden en robuuste natuur en perspectiefrijke landschappen door regionale belangen in NPLG en NOVEX de Peel te verankeren. Verbeteren van de water-, lucht-, bodem- en natuurkwaliteit in het bijzonder door verminderen van de hoge stikstofuitstoot en verdroging. Vitale landbouwsector, die in balans is met de fysieke leefomgeving.

Resultaten 2023 Activiteiten 2023 We brengen de opgaven in het landelijk gebied bij elkaar vanuit het streefbeeld en werken toe naar een strategische uitvoeringsagenda.

Stand

Bijdragen bij het maken een ontwikkelperspectief voor NOVEX De Peel, een uitvoeringsprogramma en een regionale investeringsagenda. We gebruiken daarvoor visies, programma’s en projecten van gemeenten.

Actief acteren op het stikstofdossier i.r.t. regionale agenda en programma’s.

Toelichting De strategie krijgt vorm in inbreng op provinciale en nationale trajecten en later in actualisering van het Streefbeeld. Vertraging vanwege onderbezetting. Maatregelen getroffen om dit in 2024 in te halen. Voor het ontwikkelperspectief wordt in het proces beperkt meer tijd genomen. Dit is een wens vanuit de gemeenten. De regionale investeringsagenda wordt hierop gebaseerd. Het poho geeft mandaat aan de bestuurders in het Dagelijks Bestuur NOVEX De Peel. Besluitvorming volgt later. Interventies zijn gedaan.

Afstemming trajecten BPLG / NOVEX de Peel / NOVEX Stedelijk Brabant / PMIEK / Ruimtelijk voorstel met de Regionale Ontwikkelstrategie Zuidoost-Brabant.

We zijn actief betrokken. Er is een werkgroep geformeerd om te zorgen dat we als regio in control blijven en verbinding maken tussen de trajecten.

We agenderen regionale belangen in het Bestuurlijk Overleg Transitie Landelijk gebied en zorgen voor regionale afstemming over de provinciale planMER Mest. Verkenning op de regionale rol op biobased bouwen. Dit stond niet in het werkprogramma 2023/2024.

Bestuurlijk overleg transitie landbouw loopt. In plaats van provinciale PlanMER mest stelt de provincie een locatiestudie mestbewerking op. Resultaten worden in Q1 2024 verwacht. Vanwege wens van het portefeuillehoudersoverleg gestart met de verkenning.

Transitie voedselketen

26

Wat willen bereiken? Voedsel, gezond en voor iedereen door: - een regionale voedselstrategie; - projecten, die een bijdrage leveren aan het doel: voedsel, gezond en voor iedereen. Resultaten 2023 Activiteiten 2023 Een regionale voedselstrategie in lijn met het essay ‘De Metropoolregio smaakt naar meer!’ met gemeenten.

Stand

Gezamenlijke voorbeeldprojecten: We zetten samen met partners in op voorbeeldprojecten, die een bijdrage leveren aan het doel: voedsel, gezond en voor iedereen. Oprichten van een werkgroep regionale voedselstrategie.

Toelichting Proces is gestart. Doelen en ambities Poho vitaal landelijk gebied opgehaald. Vertraging vanwege onderbezetting. Maatregelen getroffen om dit in 2024 in te halen. Participatie in food-evenement. Overige projectkansen volgen later. Vertraging vanwege onderbezetting. Maatregelen getroffen om dit in 2024 in te halen. Vertraging vanwege onderbezetting. Maatregelen getroffen om dit in 2024 in te halen.

Financiële realisatie2023

REGIONAAL HISTORISCH CENTRUM EINDHOVEN (RHCe) Hoofdopgave Op basis van de Archiefwet voert het RHCe voor 20 van 21 in de Metropoolregio Eindhoven deelnemende gemeenten de volgende taken uit: I.

II.

III.

IV. V.

Zorg voor, beheer van, en desgevraagd ter raadpleging aanbieden van informatie die op grond van de wet naar de archiefbewaarplaats/het e-depot (digitale archiefbewaarplaats) is overgebracht. Toezicht op: a. archiefvorming en -beheer van niet-overgebrachte informatie, en op b. overbrenging van informatie naar de archiefbewaarplaats/het e-depot, ter toetsing of gemeenten voldoen aan toepasselijke wet- en regelgeving. Adviseren van / doen van aanbevelingen aan / instemming verlenen aan: gemeenten over toepasselijke wet- en regelgeving en daaruit voortvloeiende werkzaamheden inzake het genoemde onder I en II. Adviseren over behoud, bewaring, toegankelijkheid en raadpleging van informatie op het gebied van regionaal erfgoed. In bewaring en beheer nemen van conform het acquisitiebeleid aanvaarde particuliere informatie in de archiefbewaarplaats / het e-depot, op het gebied van regionaal erfgoed.

27

VII.

Zorg voor, het beheer van, en het desgevraagd ter raadpleging aanbieden van particuliere informatie die is ondergebracht in de archiefbewaarplaats/het e-depot.

Resultaten 2023 Activiteiten 2023 Toezicht op gemeentelijk informatiebeheer

Stand

Toelichting Uitgevoerde inspecties (incl. SIO-gesprekken): bij gemeenten: 8 bij intergemeentelijke samenwerkingsverbanden: 5 Gevoerde follow up-gesprekken bij gemeenten: 15 bij intergemeentelijke samenwerkingsverbanden: 8 Scores gemeenten: Voldoen: 2 gemeenten: Asten en Waalre Voldoen gedeeltelijk: 10 gemeenten: Bergeijk, Bladel, Cranendonck, Deurne, Eersel, Eindhoven, Geldrop-Mierlo, HeezeLeende, Helmond, Laarbeek, Nuenen, Oirschot, Reusel-de Mierden, Someren, Son en Breugel, Valkenswaard Voldoen niet: 2 gemeenten: Best en Veldhoven Scores intergemeentelijke samenwerkingsverbanden: Voldoet: 1 organisatie: KPB Voldoen gedeeltelijk: 9 organisaties: VRBZO, MRE, Peelgemeenten, KempenPlus, Cure, Ergon, Blink, PlusTeam, GRSK Voldoen niet: 4 organisaties: GGD, Senzer, A2, Dienst Dommelvallei

Dienstverlening gemeenten

Omvangrijkere adviezen: +/- 200 Overgebrachte analoge informatie in meters: 66 Overgebrachte digitale informatie in Tb: 5,66 TB Opgestelde/aangepaste normdocumenten/handleidingen: 3 Aantallen aangevraagde scans: 2.140 Aantal malen dat gemeenten hun eigen informatie inleenden: 363

Overbrenging van informatie

Analoge archieven zijn naar de archiefbewaarplaats overgebracht door de volgende gemeenten: 1. Asten, 6 meter 2. Bladel, 29 meter

28

3. 4. 5. 6. 7.

Geldrop-Mierlo, 41 meter Heeze-Leende, 1 meter Son en Breugel, 1 meter Valkenswaard, 7 meter Eindhoven, 1 meter

Daarnaast zijn er ook negatieve mutaties geweest: 1. Best, -4 meter 2. Eersel, -2 meter 3. Eindhoven, - 14 meter Omvang totaal + 66 strekkende meter. Digitale informatie is naar het E-depot overgebracht door de volgende gemeenten: A2 gemeenten: 0.8703 TB Asten: 0.0244 TB Deurne: 1.19 TB Eersel: 1.01 TB Eindhoven: 0.8441 TB Helmond: 2.63 TB Laarbeek: 0.9293 TB Oirschot: 3.53 TB Reusel-de Mierden: 0.7837 TB Son en Breugel: 0.3761 TB In 2023 was er een aanwas in het E-depot van 5.66 TB.

Acquisitie van informatie

In totaal is het E-depot nu voor 12 TB gevuld. Aantal aanwinsten: 45, te weten: 1. 8 aanvullingen op reeds bij RHCe aanwezige collecties 2. 21 bewegend beeld of fotografisch materiaal. 3. 16 nieuwe aanwinsten Toegankelijk respectievelijk raadpleegbaar maken en eventueel digitaliseren van geacquireerd materiaal vindt plaats zodra zich daarvoor vrijwilligers melden, danwel dat met de erfgoedpartners daartoe afspraken zijn gemaakt of zodra RHCe daarvoor capaciteit kan inzetten ingeval geen wettelijke of ander primaire taken meer voorhanden zijn.