20260707 Vragenhalfuurtje Hitteplan en Koelteplekken 2026(PRO Helmond)

Vragenhalfuur betreffende Hitteplan en Koelteplekken 2026. Wij duiden eerst de achtergrond van onze vragen richting College Achtergrond Op 1 juli 2025 nam Helder Helmond het initiatief voor de motie “Hittebestendig Helmond, Voorbereid op warme periodes”. De raad nam deze bijna unaniem aan. Het college zegde toe het hitteplan onderdeel te maken van het (nog op te stellen) nieuwe gezondheidsbeleid n.a.v. de Landelijke Nota Gezondheid. In de RIB 35 van 2026 informeerde het college de raad dat het hitteplan niet voor 1 juni 2026 gereed zou zijn. Wel zou er vóór 1 juni 2026 voorlichting voor inwoners beschikbaar zijn naar voorbeeld van Kerkrade. Hoewel in juni 2026 op de website van de gemeente en via sociale media informatie over hitte met de inwoners was gedeeld, was de voorlichting ter voorbereiding op een code rood vanwege hitte van 25 juni jl. ontoereikend. Op donderdag 25 juni nam PRO Helmond contact op met wethouder Kox met het verzoek om koelteplekken aan te wijzen waar inwoners terecht konden tijdens de code rood die het KNMI zou afgeven voor vrijdag de 26e. Dat betekende dreigend gezondheidsgevaar, in het bijzonder voor ouderen, mensen met chronische aandoeningen, zwangere vrouwen, kleine kinderen en babies. Een officieel koelteplekkennetwerk communiceren bleek onuitvoerbaar.

PRO Helmond stelde voor dat vanuit de gemeente dringend beroep werd gedaan op de wijkhuizen en organisaties in het sociale domein om koele plekken aan te bieden aan wijkgenoten en reguliere bezoekers, en om te kijken naar kwetsbare mensen. Later die dag liet de wethouder weten dat dit was gelukt en dat koelteplekken via de website te vinden waren. PRO Helmond bedankt de wethouder voor zijn voortvarendheid en bedankt de wijkhuizen en andere organisaties zoals de LEV groep die de oproep van de gemeente serieus namen. Zij boden koelteplekken aan soms zelfs na sluitingstijd en op zaterdag. PRO Helmond heeft nog wel enkele vragen en wil eerst benadrukken dat, hoe, en voor wie in het bijzonder een hittegolf een publieke gezondheidscrisis is. Door de klimaatcrisis nemen hittegolven toe in ernst, frequentie, en duur en tijdens een hittegolf zijn er achtereenvolgende abnormaal hete dagen én nachten. Steeds meer mensen ervaren hitte-gerelateerde gezondheidsproblemen. De wijk waarin je woont, de school waar je naar toe gaat, je huis, armoede, leeftijd, man-vrouwverschillen, mobiliteit, werk, zorgverantwoordelijkheden en de gezondheidssituatie spelen een rol. Dit wordt door het college erkend en vandaar de wens tot een geïntegreerd gezondheidsbeleid waarbij het fysieke en sociale domein samenwerken, iets dat ook volgens PRO Helmond essentieel is.

In de media hebben we kunnen zien wat de gevolgen zijn van de hitte en in het bijzonder voor kwetsbare mensen. Van de ouderen zijn vooral vrouwen boven de 80

jaar extra kwetsbaar. Er zijn steeds meer alleenstaande oudere vrouwen, ze hebben vaker een laag inkomen en wonen vaker in warme wijken in oude woningen. Ook de gezondheidszorg heeft zwaar onder druk gestaan, denk aan psychisch ontregelde mensen, opnames wegens heatstrokes, en lijkschouwingen vanwege lijkvindingen.

Vragen 1. Is het college met PRO Helmond eens dat de klimaatcrisis een publieke gezondheidscrisis is waarin de lokale overheid een zorgplicht heeft, en dat het zo snel mogelijk nemen van klimaatmaatregelen noodzakelijk is? 2. Kan het college informatie verstrekken over de mate waarin de zorg (over)belast is geweest tijdens de code rood vanwege hitte, en over mogelijke oversterfte tijdens de code rood in Helmond? 3. Zegt het college toe dat bij eerstvolgende hittegolven, ook tijdens het zomerreces, koelteplekken beschikbaar zijn en vooral in wijken met veel oude inwoners, gemiddeld een laag inkomen, en met weinig groen en blauw, dat inwoners hierover worden geïnformeerd en dat deze plekken worden toegevoegd aan de website https://www.koelplekje.nl? 4. Kan het college toezeggen dat een hitteplan inclusief een koelteplekkennetwerk gereed en geïmplementeerd zal zijn voor de eerste hittegolf in 2027?

------------------------------Bronnen 1.

Amorim-Maia, A.T., Anguelovski, I., Chu, E., Connolly, J. (2022). Intersectional Climate Justice: A Conceptual Pathway for Bridging Adaptation Planning, Transformative Action, and Social Equity. Urban Climate, 41, 101053. https://doi.org/10.1016/j.uclim.2021.101053

2.

Amorim-Maia, A.T., Anguelovski, I., Chu, E., Connolly, J. (2023). Governing Intersectional Climate Justice: Tactics and Lessons from Barcelona. Environmental Policy and Governance, 34(3), 256-274. https://doi.org/10.1002/eet.2075

3.

Chersich, M.F., Pham, M.D., Area, A., et al. on behalf of the Climate Change and Heat-Health Study Group (2020). Associations between High Temperatures in Pregnancy and the Risk of Preterm Birth, Low Birth Weight, and Stillbirths: Systematic Review and Meta-Analysis. BMJ, 371, m3811. https://www.bmj.com/content/bmj/371/bmj.m3811.full.pdf

4.

Kalisch Ellett, L.M., Pratt, N.L., Le Blanc, V.T., et al. (2016). Increased Risk of Hospital Admission for Dehydration or Heat-related Illness after Initiation of Medicines: A Sequence Symmetry Analysis. Journal of Clinical Pharmacy and Therapeutics, 41(5), 503–507. https://doi.org/10.1111/jcpt.12418

5.

Mashhoodi, B. (2021). Feminization of Surface Temperature: Environmental Justice and Gender Inequality Among Socioeconomic Groups. Urban Climate, 40, 101004. https://doi.org/10.1016/j.uclim.2021.101004

6.

SEforAll (2021). Cooling for All and Gender: Towards Inclusive, Sustainable Cooling Solutions. Knowledge Brief. Vienna: Sustainable Energy For All. Downloaded 16 July 2024 from https://www.seforall.org/publications/cooling-for-all-and-gender

7.

SEforAll (2022). Chilling Prospects: Tracking Sustainable Cooling for All. Vienna: Sustainable Energy For All. Downloaded 16 July 2024 from https://www.seforall.org/system/files/2022-07/seforall-chillingprospects-2022.pdf

8.

Silveira, I.H., Cortes, T.R., Bell, M.L., Junger, W.L. (2023). Effects of Heat Waves on Cardiovascular and Respiratory Mortality in Rio de Janeiro, Brazil. PLoS One, 18(3), e0283899. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0283899

9.

Verdonk, P., Feijs, K. (2024). Coloring Connections. Researching Gender, Intersectionality, and Health in the Climate Crisis. Dutch Society for Gender & Health in collaboration with Amsterdam UMC. DOI: https://zenodo.org/records/14047986

10. WMO (2026). Extreme Heat. World Meteorological Organization, https:wmo.int/topics/extremeheatgeraadpleegd dd 1 juli 2026