20250610 Een weerbare kieslijst - gemeente Helmond
Tekst van het document
Een weerbare Helmondse Kieslijst
10-06-2025
EEN WEERBARE HELMONDSE KIESLIJST
Doel van vandaag •
Zicht te krijgen op wat integriteit betekent met het oog op de komende
gemeenteraadsverkiezingen. •
Waarmee rekening houden als het gaat om integriteit, weerbaarheid
en ondermijning •
Herkennen van signalen rondom integriteit, weerbaarheid en ondermijning in relatie tot het
plaatsen op kieslijsten
EEN WEERBARE HELMONDSE KIESLIJST
Programma
Wat gaan we doen vanavond? •
Integriteit en ondermijning
•
Waar gaat het over? - Drie perspectieven • Juridisch-bestuurlijk
• Moreel-ethisch • Beeldvorming •
Weerbaarheid en netwerken
•
Afronding
Hoe zorgt u voor een weerbare kieslijst?
Integriteit – waar gaat het over?
EEN WEERBARE HELMONDSE KIESLIJST
Een beetje integer bestaat niet?
Een beetje integer kan wel!
EEN WEERBARE HELMONDSE KIESLIJST
Van integriteit naar integer bestuur •
Iedereen vindt zichzelf integer.
•
Integer gedrag is afhankelijk van de context.
•
Ga je uit van je eigen moreel kompas? Of dat van raadslid of bestuurder?
•
Praat dus niet over integriteit maar over
integer bestuur.
EEN WEERBARE HELMONDSE KIESLIJST
De andere kant van de medaille - Integritisme Integritisme: integriteitsoordelen vellen, zonder dat daar grond voor is. • Overdrijven van het belang van de in het geding zijnde normen en waarden. • Te makkelijk of ten onrechte oordelen in termen van integriteit. • Integriteitsoordelen onterecht veralgemeniseren.
EEN WEERBARE HELMONDSE KIESLIJST
Opdracht voor de gemeente U bent raadslid en uw partner is eigenaar van een drukkerij (Druk bv). De Gemeentesecretaris neemt binnenkort afscheid van de gemeente vanwege zijn pensioen. Hiervoor wordt een receptie georganiseerd. U verneemt dat uitsluitend Druk bv een offerte
wordt gevraagd om de uitnodigingen voor het afscheid te drukken. •
Vindt u dat uw partner hierop in kan gaan?
•
Vindt u dat u hiervan een melding moet maken en bij wie zou u dat doen?
Openbaar
EEN WEERBARE HELMONDSE KIESLIJST
Actief bij de voetbalclub U bent als raadslid zeer actief binnen het verenigingsleven van de gemeente. Tijdens de campagne voor de gemeenteraadsverkiezingen heeft u zich hard gemaakt voor betere
sportaccommodaties. Er ligt bij de gemeenteraad een collegevoorstel om een voorgenomen opknapbeurt van sportterreinen af te blazen. Voor de voetbalclub waar uw kinderen spelen en waar u bestuurslid bent, betekent dit dat ze de komende jaren verder moeten met oude kleedkamers die al lang niet meer aan de eisen voldoen en dat het broodnodige extra veld er niet gaat komen. • Doet u mee met de beraadslagingen in de fractie? • Doet u mee aan de beraadslagingen en stemming in de raad?
• En wat als het voorstel specifiek betrekking heeft op de sportclub waar u bestuurder bent?
EEN WEERBARE HELMONDSE KIESLIJST
Integer bestuur - drie manieren van kijken
1.
Het recht
2.
Moreel-ethisch
3.
Beeldvorming
In gesprekken over integer bestuur loopt dit dwars door elkaar!
Ondermijning: Wat verstaat ú hieronder?
EEN WEERBARE HELMONDSE KIESLIJST
Wat is ondermijning?
Afkomstig uit presentatie RIEC NH die Berenschot samen met het RIEC heeft verzorgd voor 10 Noord-Hollandse gemeenten. 13
EEN WEERBARE HELMONDSE KIESLIJST
Ondermijning in relatie tot (kandidaat) raadsleden Waarom raadsleden interessant zijn?
•
Invloed op de
Signalen •
belangen van een bepaalde
besluitvorming • •
ondernemer
Invloed op bestedingen van overheidsgeld
•
lokale casuïstiek
bestemmingsplannen en
gemeente
Kandidaat die (te) geïnteresseerd is in de integrale aanpak van
Invloed op grote projecten binnen de
Kandidaat komt altijd op voor
•
Kandidaat met relaties met lokale ondermijnende criminelen
14
EEN WEERBARE HELMONDSE KIESLIJST
Oefenen
Een zeer geschikt kandidaat raadslid heeft een broer die lid is van een beruchte motorclub binnen de gemeente. U weet dat de burgemeester voornemens is om, samen met gemeente en politie, meer toezicht en controles op het clubhuis van de hooligans uit te voeren naar aanleiding van diverse
signalen die zijn binnengekomen. Het kandidaat raadslid is zelf ook motorrijder, maar het is onduidelijk in hoeverre hij banden heeft met de motorclub. •
Hoe gaat u met deze situatie om tijdens de selectieperiode?
Op een verjaardag hoort u van uw buurman dat een horecaondernemer uit de buurt van plan is om zich kandidaat te stellen voor een andere partij in de gemeenteraad. U weet toevallig dat deze ondernemer in het verleden verschillende keren in aanraking is gekomen met toezicht en handhaving vanwege overtredingen met vergunningen en brandveiligheidseisen.
•
Openbaar
Hoe gaat u hiermee om?
EEN WEERBARE HELMONDSE KIESLIJST
Oefenen
Een zeer geschikt kandidaat raadslid heeft een broer die lid is van de harde kern van Helmond Sport. Het kandidaat raadslid is zelf ook Helmond Sport supporter, maar het is onduidelijk in hoeverre hij banden heeft met de harde kern. •
Hoe gaat u met deze situatie om tijdens de selectieperiode?
Een kandidaat raadslid bezig verschillende panden in Helmond en omstreken. Zij heeft deze panden voor de verhuur. •
Hoe gaat u om met deze informatie?
Uit het gesprek komt naar voren dat een deel van de panden wordt verhuurd aan arbeidsmigranten. •
Openbaar
Wat betekent dit voor u?
EEN WEERBARE HELMONDSE KIESLIJST
Integriteit: hoe zit het juridisch? •
Gemeentewet - Verboden handelingen
- Nevenfuncties • Raad: Openbaarmaking • College: Geen nevenfuncties waarvan de uitoefening ongewenst is met het oog op een goede vervulling van de functie
- Niet beraadslagen/stemmen - Eed/belofte •
Gedragscode - Zelfbinding
Integriteit in netwerken: oefenen met dilemma’s
Integriteit in netwerken
Afkomstig uit Slingerland c.s. Weerbaarheidscheck politieke partijen ‘Van individuele naar collectieve weerbaarheid’ (2021) 19
EEN WEERBARE HELMONDSE KIESLIJST
Ken je kandidaat (1) Netwerken
•
Privé (verder dan kandidaat)
•
Werk
•
Politiek
•
Anders?
Wie ken je? Wat doe je? Welke nevenfuncties? Waar ben je lid van? Welke belangen? Van welke netwerken maak je deel uit? Hoe raken deze netwerken aan je politieke werkzaamheden? • Hoe ga je daarmee om? • • • • • • •
20
EEN WEERBARE HELMONDSE KIESLIJST
Ken je kandidaat
21
EEN WEERBARE HELMONDSE KIESLIJST
Ken je kandidaat (2) Werkzaamheden Juridisch geschil Procedures Overeenkomsten (middellijk)
• Relaties met gemeente
• • • •
• Verboden handelingen
• Vertegenwoordiging richting gemeente? • Zaken met gemeente?
• Sociale media
• Waarop actief? • Hoe laat je je uit? • Politiek en/of over gemeente?
Intern vertrouwelijk
22
EEN WEERBARE HELMONDSE KIESLIJST
Ken je kandidaat (3) Ondermijning/veiligheid •
Heeft u of iemand binnen uw directe familie of vriendenkring in het verleden activiteiten ontplooid die een belemmering kunnen vormen
in uw toekomstige rol als raadslid of die u daardoor chantabel maken? •
Bent u wel eens beticht van niet integer gedrag?
•
Bent u of iemand uit uw directe familie ooit in opspraak geraakt in de media?
•
Heeft u of iemand binnen uw directe familie ooit een conflict gehad met een persoon of organisatie binnen de gemeente?
•
Heeft u connecties in het criminele circuit?
Intern vertrouwelijk
23
EEN WEERBARE HELMONDSE KIESLIJST
Een paar laatste voorbeelden • Een kandidaat raadslid heeft een slepend conflict met de gemeente over illegale bewoning van een bedrijfspand. Wat doe je? • De zoon van een kandidaat raadslid is een notoire overlastgever die wekelijks in contact komt met de politie. Wat doe je? • Een kandidaat raadslid is eigenaar van diverse opslagloodsen en panden binnen de gemeente Helmond. Hoe ga je met die informatie om? • Een kandidaat raadslid zet filmpjes op instagram waarop te zien is dat hij onder invloed van alcohol flink de bloemetjes buitenzet in Plaza feestcafé.
Intern vertrouwelijk
24
EEN WEERBARE HELMONDSE KIESLIJST
Wat kunnen partijen praktisch doen Ken je kandidaten! • Wijs geïnteresseerden op het zelf-assessment uit de handreiking • Laat kandidaten een vragenlijst invullen met aandacht voor integriteit
- Vragenlijst integriteit Handreiking integriteitstoetsing BZK • Besteed aandacht aan het netwerk van de kandidaat vooraf en tijdens selectiegesprekken - Antecedentencheck: Handreiking BZK - Mogelijk ondermijning herkennen: Handreiking BZK - Leidraad integriteit selectiegesprek: Handreiking BZK - Weerbaarheidscheck Saxion
• Neem eventueel samen met de kandidaat beheersmaatregelen
BIJLAGEN
THEMABIJEENKOMST INTEGRITEIT GEMEENTE HELMOND
Verboden handelingen • Geldt zowel voor raadsleden als collegeleden
• Vertegenwoordiging richting gemeente • Werkzaamheden voor gemeente • Onderhands verwerven van zaken van
gemeente
THEMABIJEENKOMST INTEGRITEIT GEMEENTE HELMOND
Niet stemmen / beraadslagen •
Geldt voor college en raad
Een lid van de gemeente raad neemt niet deel aan de
beraadslaging en stemming over een aangelegenheid die hem rechtstreeks of middellijk persoonlijk aangaat of waarbij hij als vertegenwoordiger is betrokken.
• Niet zuiver theoretisch belang • Een zekere mate van exclusiviteit • Kan ook gaan om een belang van een familielid of vriend • Juridische grens ligt hoog • Alle omstandigheden geval wegen mee