20210311 Notulen Adviescommissie

Notulen vergadering 11 maart 2021

Aanwezig:

Adviescommissie

Voorzitter Griffiers

: dhr. J. Roefs : dhr. B. van der Berg, dhr. P. Leenders, dhr. J. Jaspers

GroenLinks CDA SP VVD Lokaal sterk 50PLUS Helder Helmond D66 PvdA Helmond Aktief plan! Fractie Bach Plus

: mevr. D. Meulenbroek, dhr. T. van de Meulengraaf : dhr. R. Peters : dhr. H. Terzioglu, dhr. A. Spruijt : dhr. T. Manders, dhr. C. Vereijken : mevr. K. Breuer-Dijkers, dhr. J. Hamacher : dhr. M. van Lierop, dhr. J. van Aert : dhr. L. van de Werff : dhr. M. van Geel : dhr. J. de Mare : dhr. L. Smits : dhr. G. Bosch :

Portefeuillehouder(s)

: wethouder Maas, wethouder Van den Waardenburg

Overig

: mevr. Ter Linde, dhr. Barten, dhr. Willems

Notulist

: mevr. A. Smetsers (Notuleerservice Nederland)

1. Opening en mededelingen De voorzitter, de heer Roefs opent de volledig digitale vergadering om 19.00 uur. De deelnemers en belangstellenden via livestream worden welkom geheten. Er is een bericht van verhindering ontvangen van mevrouw Bach-Smits (Fractie Bach Plus). Adviesstukken: 2. MIRT-onderzoek verstedelijking en mobiliteit, koers voor Helmond 2040 Wethouder Maas zegt dat het traject zeer omvangrijk is. Vanuit de regio is er weer veel overleg gestart met het Rijk. Het is een adaptief proces. Er zullen altijd tussentijdse ontwikkelingen zijn, waardoor moet worden bijgestuurd. Het is een integraal pakket vanuit de regio, wat op elkaar aansluit. Het heeft een zeer breed en maximaal draagvlak van alle 21 gemeenten, stakeholders, de provincie en het Rijk. Eerste termijn: De heer Peters (CDA) stelt vast dat de inbreng van een oppositiepartij niet op waarde wordt geschat en daarmee wordt de inbreng niet echt serieus genomen. De in de MIRT genoemde doelen met betrekking tot mobiliteit worden deels onderschreven, maar worden deze gehaald? De bevolking stapt niet voor de volle 100% over op het openbaar vervoer, fiets of gaat lopen. De huidige plannen met betrekking tot de bereikbaarheid per auto, maar zeker ook het beroepsgoederenvervoer zijn onvoldoende robuust.

Ook de koepelorganisaties van werkgevers maken zich zorgen over de voorliggende plannen en hebben bedenkingen bij de oplossingen die in de MIRT zijn opgenomen. Er ligt een nadrukkelijk voorbehoud van de kant van de werkgevers. Het ontbreekt aan een rondwegenstructuur. De overbelasting voor HelmondWest, de Julianalaan en omgeving wordt gezien als een punt van zorg. Hoe worden een eventuele vertraging en wellicht het niet doorgaan van de plannen voor de N279 geduid? In de plannen en de bijgevoegde kaarten kan niet worden ontdekt waar de oplossingen liggen voor de Vergadering Adviescommissie

Blz. 1

verkeersproblemen. Ook zijn er vraagtekens bij de openbaarvervoermogelijkheden. In de voorstellen van de MIRT worden geen oplossingen gezien. De keuze om de woningbouw te concentreren rond het centrum kan deels worden begrepen. Echter, als naar de hoge doelstellingen van 10.000 woningen wordt gekeken, dan wordt het een enorme opgave om dit daadwerkelijk te realiseren. Waar denkt het college de benodigde grond te vinden? In 2030 is de bestaande grondvoorraad uitgegeven. Daarnaast is de vraag of grote groepen inwoners zitten te wachten op hoogbouw, want daaraan wordt niet ontkomen als de doelstellingen echt gehaald moeten worden. Kan worden aangegeven wat het college gaat doen als blijkt dat er geen behoefte is aan hoogbouw? Het is vreemd dat er geen draagvlak meer is voor het eerder aangedragen plan om Lungendonk te bestempelen als een nieuwe woonwijk. Er is in hoge mate twijfel aan de haalbaarheid van de woningbouwplannen in het MIRT. Een combinatie van hoogbouw, met een nieuw Brabants dorp op Lungendonk zou de doelstellingen eerder halen, maar daar is klaarblijkelijk geen draagvlak voor in Helmond. De MIRT stelt een enorme doelstelling voor het aantal arbeidsplaatsen dat moet worden gehaald. Hoe worden de arbeidsplaatsen echt gecreëerd? Een groot vraagteken is daarbij de beschikbare ruimte voor de vestiging van bedrijven.

De MIRT zoals die er nu ligt, kan geen instemming krijgen vanwege de eerder genoemde argumenten. De heer Van de Werff (Helder Helmond) vraagt wat wordt bedoeld met het in de inleiding genoemd kwalitatief hoogwaardig stedelijk woon- en leefklimaat? Dit kan niet alleen verdichten betekenen, zoals lijkt te worden gezegd. In het verleden is gesproken over maximaal acht bouwlagen in het centrum. Ondanks vele protesten verschijnen in Eindhoven drie gigantische woontorens. Kan de garantie worden gekregen dat dit in Helmond niet zal gebeuren? Lichtvervuiling, geluidsoverlast en microklimaat zijn een paar zware nadelen van hoogbouw. Denk groots, maar hou het klein en duurzaam. De RES komt behoorlijk in de knel. Helaas in de complexe RES wordt de sterkte van de ketting bepaald door de zwakste schakel en dat is in dit geval de RES. Ondanks de opmerkingen kan worden ingestemd met de hoofdlijnen. De heer Bosch (plan!) spreekt grote waardering uit voor de bereikte resultaten. Kan worden uitgelegd waarom een wijziging kan leiden tot vertraging of afbreukrisico van het bereikte resultaat? Kan er bij de vervolgstappen zeer beslist rekening worden gehouden met de door meerdere partijen eerder gemaakte opmerkingen voor detaillering in het MIRT-onderzoek? De afspraken in het MIRT-onderzoek moeten nader worden uitgewerkt en dat kan misschien niet overal volgens de koers van het onderzoek.

Hoe en waar worden de 10.000 woningen in het centrum gepland? Voor het openbaar vervoer wordt geëist dat er een fijnmazig buslijnvervoer komt naar alle wijken in Helmond, want dat is noodzakelijk om een grote stad te willen zijn. Het mobiliteitsprobleem in Helmond wordt met de MIRT niet opgelost en verdient de noodzakelijke aandacht. De aangegeven route over de Kasteelherenlaan in plaats van over de Traverse is het verplaatsen van een probleem en beslist geen oplossing voor het toekomstige verkeer. De aangeboden berekeningen van de effecten hebben alleen betrekking op de regio en niet op Helmond. Mevrouw Meulenbroek (GroenLinks) zegt dat er met veel vertrouwen wordt gekeken naar de volgende schaalsprong in Helmond, met 10.000 woningen erbij. Verdichting betekent nog meer inwoners in het centrum die reuring brengen in een groen en autoluw centrum. Daarbij behoort een langjarige koers, zoals omschreven in de MIRT. Er kan worden ingestemd met het voorliggende advies. De gekozen mobiliteitsoplossingen houden Helmond en het centrum bereikbaar. Door de extra woningen in het centrum kan een schaalsprong worden gemaakt met het openbaar vervoer. Voor automobilisten zorgt een extra parkeergarage voor de bereikbaarheid van het centrum en de schaalsprong van het spoor, plus de zuidelijke ontsluiting voor een ontlasting van de Kasteeltraverse.

Nu het draagvlak is bereikt met het Rijk, de provincie en 21 randgemeenten, is het een opgave van formaat dat dit is opgelost. Natuurlijk is het lastig om met de kennis van nu in te stemmen met een toekomstkoers voor 2030 en 2040, ook omdat er een balans moet worden gevonden tussen comfortabel en betaalbaar wonen, gezondheid en welzijn, bedrijvigheid en bereikbaarheid. Het vergt vertrouwen in de experts. Uit ervaring is bekend dat er geen ideale oplossing is. Er zal geschipperd moeten worden tussen alle belangrijke aspecten om de problemen op het gebied van wonen, gezondheid, welzijn, bedrijvigheid en bereikbaarheid goed op te lossen. Er kan worden ingestemd met de balans die in de MIRT wordt voorgesteld. Hoeveel ruimte zit er nu nog in om in te spelen op onvoorziene ontwikkelingen? De heer Smits (Helmond Aktief) kan instemmen met het beslispunt voor het doorzetten van een verstedelijking rondom het station en centrum, het toevoegen van ongeveer 10.000 woningen en gemengde stedelijke werkmilieus voor diverse doelgroepen. Dit mag echter niet leiden tot extreme hoogbouw. De bereikbaarheid van de 10.000 woningen zal ook de nodige aandacht vergen. Het inzetten op duurzamere vervoersmodaliteiten is een beetje utopisch. Het gedrag en bewustzijn van de inwoners, maar ook externen zal hier niet op aansluiten.

De vrijheid om zich met name met eigen gemotoriseerde vervoermiddelen te verplaatsen zal de boventoon blijven voeren. Duurzame mobiliteit zal een hele opgave worden. Bij dit beslispunt zijn dus twijfels. De zuidelijke aansluiting van Helmond op de A67 via de Rochadeweg, N612 en N279, draagt niet bij aan de reguliere bereikbaarheid. De resultaten van de Bundelroutes gaven twee oplossingen, maar deze Vergadering Adviescommissie

Blz. 2

worden niet teruggezien. De bereikbaarheid van de zuidelijke aansluiting zal voor Helmond nihil zijn. Er wordt in een wijde boog rondom Helmond gereden. Wie gaat Helmond dan nog bezoeken? Dat is toch niet de bedoeling van het autoluw maken van de stad? Hoe wordt reuring gekregen? Hoe wordt het centrum bezocht? Wordt er afgedwaald naar een slapend provinciestadje zonder aandacht? Er zijn vele nog openstaande vragen, zoals verlengde Kasteelherenlaan met de tunnelafbuiging, de situatie rondom Hapdonk, aansluiting Vossenbeemd, Kanaaldijk en opgang Rochadeweg, inrichting Rochadeweg, verdere inrichting Kasteeltraverse en de knip in de Traverse bij de Deurneseweg. Kortom vele zaken hebben nog een open eind en er wordt niet gerefereerd aan de conclusie van het MIRT-rapport, dat de zuidelijke ontsluiting geen bijdrage levert aan de regionale bereikbaarheid. Vandaar de opmerking: bezint eer ge begint en maak niet weer dezelfde fout zoals destijds met de aanleg van de Traverse. Er is al eerder gepleit om de Stadsas op te waarderen. Daaraan wordt echter geen aandacht meer besteed. De bereikbaarheid is niet gebaat met de verkeerskundige denkwijze in dit beslispunt. Beslispunt 3 is niet acceptabel. De heer De Mare (PvdA) vertelt dat het bedenken van de stedelijke ontwikkelingsmogelijkheden voor de regio, inclusief de mobiliteitsconsequenties een vreselijk ingewikkelde aangelegenheid is.

Niemand kan voorspellen of het vroegere normaal, met veel samenzijn en verplaatsingen, niet zal worden vervangen door een nieuw normaal met wat minder fysieke samenkomsten en verplaatsingen. Met de eerste twee beslispunten en dan nadrukkelijk op hoofdlijnen, kan worden ingestemd. Dat zijn no–regretbeleidsvoornemens, die de ontwikkeling van Helmond in de richting van een compacte en duurzame ontwikkeling zullen duwen, zonder extra beslag te leggen op het buitengebied. Het derde beslispunt is een stuk specifieker en is eigenlijk al inspelend op een mogelijk capaciteitsprobleem in het wegensysteem, wat zich wellicht helemaal niet zal voordoen. In de onderliggende stukken zit nog een zeer heikel punt, namelijk een knip in de oost-westverbinding door Helmond. Deze klopt helemaal niet met de intentie dat de N279 een robuuste rand van het gebied zou gaan vormen, met inprikkers naar de omliggende steden en dorpen. Ten aanzien van het derde punt is er een voorbehoud. Met de tekst kan worden ingestemd, maar dat betekent niet automatisch de instemming met de specifieke uitwerking van de onderliggende dia’s, zoals de knip. Kan worden bevestigd dat met de instemming op hoofdpunten wordt gekozen voor het nader onderzoeken en uitwerken van de opties, welke later worden voorgelegd? De heer Van Geel (D66) vindt de denkrichting in de MIRT goed.

Het is begrijpelijk dat het proces lastig is bij te sturen. Hopelijk gaan de plannen goed uitpakken voor Helmond. Aangezien het nog moet worden uitgewerkt, is er nog enige flexibiliteit. Het autobezit onder de jongere generatie neemt al jaren af. Het afgelopen jaar heeft voor veel werkgevers tot een doorbraak geleid wat betreft het thuiswerken. Er wordt ingeschat dat de haalbaarheid van de mobiliteitsplannen goed is en dat de juiste insteek is gekozen. Bij de zuidelijke omleiding is de binnenstedelijke opgave voor Helmond niet betrokken. Voor Helmond is dit niet de beste optie. Wat is het effect voor de keuze voor de zuidelijke variant via de Rochadeweg op de plannen voor de binnenstedelijke opgave? De heer Smits (Helmond Aktief) adviseert goed te kijken naar pagina 8 van het MIRT-onderzoek, want daar staat duidelijk in dat de zuidelijke bypass totaal geen invloed heeft op de regionale bereikbaarheid. Er zijn twijfels over de bereikbaarheid van de stedelijke delen van Helmond. De heer Van Geel (D66) zegt dat de regionale bereikbaarheid inderdaad niet beter wordt. De verkeersstromen zijn wel degelijk doorgerekend en de provincie heeft niet voor niets voor deze optie gekozen. De keuze is begrijpelijk. Is er een mogelijkheid om de provincie later te betrekken bij de binnenstedelijke opgave? Als stad moet er niet te veel angst zijn voor hoogbouw rondom het centraal station.

Dat is een natuurlijke ontwikkeling in een verdere verstedelijking en zal voor een doorgroei in het inwonertal zorgen. De verdere uitwerking, ook wat betreft de doelgroepen wordt graag tegemoetgezien. De heer Manders (VVD) vindt dat de aanpassingen in de loop van het proces positief stemmen. Er is geluisterd naar de diverse opmerkingen. Het is tijd om knopen door te hakken. De oplossingen zijn zeker niet ideaal, maar wel acceptabel, gezien de huidige situatie. Er zal voor worden gestemd. Door de verdichting van het centrum ontstaat er draagkracht voor de bijbehorende voorzieningen en stedelijke werkmilieus. Deze trekken nieuwe bewoners, bedrijven en werknemers aan. Met alleen de verdichting van het centrum kan de doelstelling waarschijnlijk niet worden bereikt. Het streven moet zijn om bestaande woningnood in de volle breedte aan te pakken. Er zou eerst gekozen moeten worden voor bebouwing van gronden die in handen zijn van de gemeente. Er is behoefte aan verschillende woningtypes, afhankelijk van de leeftijdsfase. Ondanks de inzet op meer duurzame vervoersmodaliteiten zal er door de verdichting altijd sprake zijn van toenemende druk op het lokale wegennet. Omdat werknemers in de toekomst steeds vaker banen op grotere afstand zullen aanvaarden, is het enige alternatief voor de auto het openbaar vervoer.

De plannen om het station een centrale rol te laten spelen en op te waarderen, heeft de volledige steun. De zuidelijke aansluiting van Helmond op de A67 is een uitstekende ontwikkeling. De heer Terzioglu (SP) vindt dat de leefbaarheid, bereikbaarheid en vitaliteit van de stad en regio van Vergadering Adviescommissie

Blz. 3

groot belang zijn. Evenzo belangrijk is het om de mobiliteitstransitie in gang te zetten. Er is in principe geen bezwaar tegen de aanleg van meer asfalt, maar het wordt als laatste redmiddel gezien en het moet ook echt passend zijn. Het is de zwaarste oplossing, met de zwaarste impact. Qua maatregelen moet worden gewerkt van licht naar zwaar. Licht waar kan en zwaar waar nodig. Hierbij moeten er betaalbare en toegankelijke alternatieven zijn. Ook moet er daadwerkelijk worden ingezet op de alternatieven, zoals fietsen, lopen, deelmobiliteit, openbaar vervoer enzovoort. Er moet vol op een gedragsverandering worden ingezet. Alle mogelijke alternatieven moeten naadloos op elkaar aansluiten om te komen tot integrale oplossingen en een goede balans. Er kan worden ingestemd met de voorliggende ontwikkelrichtingen. De verdere uitwerkingen worden met vertrouwen tegemoetgezien. De heer M. van Lierop (50PLUS) heeft de indruk dat er een goed doordacht voorstel is aangeboden. Er is nog geen definitief standpunt ingenomen. Deze transformatie is vele malen beter voor de stad en beter uit te leggen dan het natuurgebied aan de zuidkant van de stad op te offeren. De duurzame modaliteiten passen volledig in het beeld van de verstedelijkingsopgave en bieden vele kansen voor het imago van Automotive stad.

Ondertunneling in het centrum is geen haalbare kaart vanwege het ontbreken van de financiële middelen. De zuidelijke ontsluiting via de Rochadeweg heeft zeker niet de voorkeur, omdat het geen oplossing biedt voor het verkeer van Deurne naar Eindhoven. De zuidelijke ontsluiting is een veel te grote omweg, wat veel sluipverkeer zal geven. De Rochadeweg de positie van doorvoerweg te geven, gaat impliceren dat de verleiding erg groot is om de Rochadeweg door te trekken naar de Brandevoortse Dreef. Dat gaat dan ten koste van de natuur en het woonklimaat in Brandevoort. Ligt dan niet de weg open om Helmond in die richting uit te bouwen? Mevrouw Breuer-Dijkers (Lokaal sterk) kan instemmen met het voorliggende stuk. Het is een groot en ingewikkeld stuk. Er wordt meegegeven om de communicatie tijdig te starten, zodat de burgers kunnen aanhaken om er iets van te snappen, want het is zo groot en omvattend. Er zijn absoluut kansen voor Helmond. De heer Smits (Helmond Aktief) vindt dat onderzocht moet worden wat de werkelijke kosten zouden zijn voor een ondertunneling van het centrumgedeelte voor de volwaardige Stadsas. Wethouder Maas vertelt dat vorig jaar zomer de raad is meegenomen naar aanleiding van de studie Bundelroutes en een van de knelpunten was de Kasteeltraverse. Uiteindelijk bleven over de scenario’s volwaardige Stadsas, ondertunneld en de zuidelijke omleiding.

Deze zijn ingebracht in het Brainport MIRTonderzoek wat vele malen groter was dan het onderzoek vanuit de Bundelroutes. Het onderzoek is veel groter, omdat hierin ook de woondeal van 62.000 woningen is betrokken. Er is gekeken naar de verstedelijking in de Brainportregio en welke mobiliteitsoplossingen nodig zijn. De genoemde zuidelijke bypass is een van oplossingen. Dit moet niet worden verward met de zuidelijke ontsluiting. Dit is een aanvullende oplossing voor het totale pakket aan maatregelen. De hoofdmoot is dat de Kasteeltraverse bijna met 70% kan worden ontlast met een schaalsprong van het openbaar vervoer. De trein gaat naar acht keer per uur en binnen een aantal jaren zal de zelfrijdende shuttle hoogfrequent rijden, met een aansluiting op een Brainportlijn die een toevoeging kan zijn voor de regio. Een ondertunneling is nooit een doel op zich. Een doel is om beide delen van het centrum met elkaar te verbinden om het verkeer op de Kasteeltraverse te verminderen en ervoor te zorgen dat er een autoluw en leefbaar centrum is. Het voorliggende pakket is in feite het wensenpakket, want daarmee wordt voor een groot deel het verkeer van de Kasteeltraverse af gehaald. De zuidelijke ontsluiting is als het doorgaande verkeer vanuit Deurne of elders komt en niet dwars door de stad rijdt, maar wordt afgebogen via de N279 naar de A67.

Het deel dat graag naar Eindhoven gaat, kan via de Rochadeweg de zuidelijke ontsluiting nemen. Dat kan via een opwaardering van de 612. In feite wordt hiermee tegemoetgekomen aan de wens van de werkgevers om goed bereikbaar te zijn, want de werkgelegenheid ligt aan de zuidkant van Helmond. Er is door 21 gemeenten met het pakket ingestemd. Het is geen optimale 100%-oplossing, maar wel een belangrijke stap waarmee tot 2040 in Den Haag verder wordt gegaan. Er kan adaptief worden geprogrammeerd, zodat een eventuele bijsturing mogelijk is. De heer Peters (CDA) merkt op dat de werkgevers wel degelijk voorbehouden hebben gemaakt op de zuidelijke ontsluiting. Wethouder Maas legt uit dat de werkgevers nauw betrokken zijn geweest bij het proces. Het klopt dat er geen 100%-oplossing voor iedereen voorligt. Er ligt een belangrijk pakket waar de werkgevers achterstaan. De werkgevers hebben zorgen over de vraag of de bereikbaarheid in 2040 voldoende robuust is. Die zorgen zijn begrijpelijk. Via een klankbordgroep worden zij nauw betrokken bij de verdere uitwerking. De werkgevers hebben duidelijk gevraagd om de Rochadeweg te nemen als verbindingsweg ten zuiden van Helmond en daarin is tegemoetgekomen met het tracé. De heer Van Geel (D66) vraagt of er geen grote ingrepen van de wegenstructuur meer zullen plaatsvinden in Helmond zelf, behalve wat nu in de MIRT wordt voorgesteld.

Vergadering Adviescommissie

Blz. 4

Wethouder Maas antwoordt dat nog aanvullend wordt voorgesteld dat de zuidelijke ontsluiting geen vierbaans zuidelijke omleiding meer is, maar een opwaardering met het oplossen van de knelpunten, met een onderdoorgang bij het spoor en de knip in onderzoek. Er kan worden voorgesteld dat het een zachte knip gaat worden. In feite wordt nu gekozen voor de drie hoofdlijnen van de koers richting 2040. Op de daadwerkelijke uitvoering wordt later teruggekomen. Dan worden vervolgvragen en een omgevingsvisie voorgelegd. Dat is het traject dat ook met de inwoners wordt ingegaan. De heer Smits (Helmond Aktief) vraagt of de Traverse, ondanks het feit dat deze in de beslispunten staat, inderdaad wordt meegenomen in de verdere uitwerking. Wethouder Maas legt uit dat de mobiliteitstransitie gaat leiden tot 50% tot 70% minder verkeer op de Kasteeltraverse doordat het vervoer op het spoor naar acht keer per uur gaat. Dat wordt een metroachtige verbinding. Ook zal de zelfrijdende shuttle straks zorgen voor een goedkoop stap-op- stap afsysteem. Er wordt geloofd in de mobiliteitsnotitie, ook door de gedeputeerde. Het afwaarderen van de Kasteeltraverse gaat ook afhangen, van de keuzes die gemaakt gaan worden en hoever wordt gegaan met maatregelen om het centrum niet autoluw, maar autovrij te maken. Er zijn later nog veel beslissingen te nemen.

Het is niet zo dat er geen waardering is voor de inbreng van de oppositie, maar binnen de regio en Helmond moeten keuzes worden gemaakt. Er wordt geprobeerd de suggesties te verwerken, maar het uitzetten van een totaal andere koersen past niet binnen de voorliggende plannen. Waar het mogelijk is om bij te schaven, worden de plannen graag betrokken. Het proces van de N279 is door de Raad van State afgebroken. Daarover is contact geweest met de gedeputeerde. Het zal consequenties hebben, maar niet zodanig dat het niet kan worden meegenomen in de scenario’s. De situatie met Bravoflex is natuurlijk ongelooflijk vervelend. De gesprekken met de provincie vinden plaats, maar vanwege corona staan de openbaarvervoerbedrijven financieel zwaar onder druk. Dus er moet worden bekeken wat haalbaar en realistisch is. De knip wordt onderzocht in de uitwerking. Daarbij wordt niet alleen de harde knip onderzocht, maar ook gereguleerde verkeerslichten. Ook wordt de mogelijkheid onderzocht dat, als wordt afgeslagen richting Helmond, het de voorrangsweg is als de N279 wordt opgegaan. Dit wordt bedoeld met een zachte knip. Deze varianten worden meegenomen en worden later in de uitwerking voorgelegd. De provincie heeft samen met de werkgevers en regio een pakket in voorbereiding. Het momentum wordt gepakt om de gedragsverandering te realiseren.

Er zal een communicatieplan worden opgesteld en uitgerold om iedereen mee te nemen bij de uitwerking van de plannen. Wethouder Van den Waardenburg beantwoordt de vragen over de stedelijke ontwikkeling. Bij de MIRT wordt gezocht hoe de structuren, ook als het gaat om verkeersstructuren, versterkt kunnen worden. Dan helpt het als wordt verdicht bij voorzieningen bij stations. Daarnaast zorgen deze ook voor meer draagvlak voor voorzieningen, recreatie, leisure en dynamiek. Een uitbreidingslocatie draagt daar te weinig aan bij. De MIRT gaat uit van verstedelijking bij voorzieningen, zodat daar voldoende draagvlak voor is en voldoende aanwezigheid van personen die daar gebruik van zullen maken. Het is een gefaseerde opwaardering van het centrumgebied. Er moet ervan uit worden gegaan dat de bestaande programmering is meegenomen, zoals de Oranjekade waar heel wat woningen worden gerealiseerd en er voor de rest van de stad ook veel plannen zijn. Het centrumplan is onlangs vastgesteld. Daarnaast is er aan de zuidkant nog ruimte voor ontwikkeling. Er moet worden gekeken naar een groter gebied, van de Churchilllaan, Lagedijk en Houtsdonk. Er wordt van grof naar fijn gegaan en uiteraard wordt de raad meegenomen. Binnenstedelijk uitbreiden is vaak moeilijk en lastig, maar deze uitdaging moet niet uit de weg worden gegaan.

Er zijn nog locaties die ingevuld kunnen worden, zoals het EHAD-terrein, maar ook De Weef en Oranjekade worden op korte termijn ingevuld. Ieder jaar kunnen er nieuwe plannen tot ontwikkeling komen. De visievorming zal steeds concreter worden en de raad wordt erbij betrokken, maar ook bij het bestemmingsplan. In het kader van het centrumgebied is gezegd dat het niet allemaal hoogstedelijk moet zijn, maar er mag best wel wat de hoogte in worden gegaan. Het hoeft niet allemaal grondgebonden te zijn. Hoogbouw is niet de enige mogelijkheid. Zoals eerder aangegeven, heeft bijvoorbeeld De Veste ook hoogstedelijkheid. Daar zijn zestig woningen per hectare. De Oranjekade heeft 75 woningen per hectare. Uiteindelijk wordt gegaan naar zestig woningen per hectare. Het is een adaptief groeiproces. Helmond mag best ambitieus zijn in de regio van stedelijk gebied, waar veel vraag naar woningen is. Uiteraard wordt er nog uitgebreid op teruggekomen. De woningtekorten zijn enorm groot. Er is niet voor niets een woondeal gesloten met de minister voor 62.000 woningen in het stedelijk gebied Eindhoven. Helmond wil bijdragen met 10.000 woningen. Er is veel vraag, ook naar iets anders dan grondgebonden. De inschrijvingen bij de Oranjekade en De Weef zijn enorm groot. Er is zeker vraag naar mooie ontwerpen van jong tot oud. Helmond versterkt de positie als centrumstad.

Het agglomeratievoordeel wordt gepakt. Naast jongeren hebben ook senioren de behoefte om dicht bij de voorzieningen te wonen. Dit ontbreekt momenteel in Helmond. De doorstroming is heel belangrijk. Ook de agglomeratiekracht, de Vergadering Adviescommissie

Blz. 5

versterkingen rondom de bestaande structuren zijn nodig als stad om juist het voorzieningenniveau, maar ook het gebruik van het openbaar vervoer op kracht te houden. Met een woonmilieu voor alle doelgroepen wordt rekening gehouden. Er is reeds eerder besproken dat het niet alleen maar hoogbouw moet zijn en verstening. Er wordt altijd heel breed gekeken en ook aan klimaatadaptatie gedacht, het moet groen worden en er moet leisure zijn. Deze elementen moeten niet uit het oog worden verloren en zullen steeds meer worden geconcretiseerd. Mevrouw Ter Linde legt uit dat de aftakking van de Kasteelherenlaan van de N270 nog niet helemaal is uitgezocht. In de eerder voorgelegde Verkeersvisie zijn twee varianten onderzocht, die zijn uitgegaan van de bestaande infrastructuur. Bij de aftakking richting de A67, zoals in de MIRT voorgesteld, moet nog worden bekeken wat dat betekent voor de stedelijke verkeersstructuur. De vorig jaar vastgestelde Verkeersvisie wordt hierbij betrokken. Deze onderdelen worden verder uitgewerkt. Tweede termijn: De heer Smits (Helmond Aktief) had gehoopt dat de medewerker van Studio Bereikbaar nog het woord zou krijgen om een nadere verklaring te krijgen van de tekst op pagina 8. De heer Van Geel (D66) kan instemmen met de gemaakte keuzes, maar wel met een kleine bedenking richting de zuidelijke variant en wat het gaat betekenen voor het binnenstedelijk verkeer.

De heer Peters (CDA) is het niet eens met wat er nu voorligt. De heer Bosch (plan!) vindt bij punt 3 dat een nadere invulling moet volgen van de harde knip en zuidelijke omleiding. Vandaar dat daarop een voorbehoud wordt gemaakt. Wethouder Maas zegt dat de zuidelijke ontsluiting verder wordt uitgewerkt. Later worden de aanbestede onderzoeken voorgelegd, zodat de afweging gemaakt kan worden over de knip en varianten. Studio Bereikbaar, de heer Barten, legt uit dat het plaatje op pagina 8 precies aangeeft wat is bedacht voor de zuidelijke ontsluiting. Hierbij wordt gebruikgemaakt van de bestaande wegenstructuur met een nadere uitwerkingsvraag wat opgewaardeerd moet worden om het te laten functioneren. Er bestaat verwarring over het verschil tussen de bypass en de zuidelijke ontsluiting. De bypass is een van de varianten die in het MIRT-onderzoek is bekeken, samen met een bypass bij Eindhoven. Daarbij is vastgesteld dat deze iets doet voor de problematiek bij Helmond, maar de ingrijpendheid van de maatregel lost te weinig op en er blijven nog heel veel verkeersproblemen over. Daarom is er op een andere koers doorgegaan. Vervolgens is de zuidelijke ontsluiting als een goede mogelijkheid in beeld gekomen. De heer Smits (Helmond Aktief) vraagt of op het plaatje op pagina 8 de linker rode lijn de zuidelijke bypass aangeeft.

De heer Barten antwoordt dat de exacte zuidelijke bypass niet op het kaartje staat. De voorzitter stelt vast dat het CDA, plan!, Helmond Aktief, D66, 50PLUS een voorbehoud maken. 3. Impuls digitaliseren collecties Helmond – Regionaal Historisch Centrum Eindhoven (RHCe) Wethouder Maas zegt dat het historisch veld is geraadpleegd over het voorliggend voorstel. De collectie van de heer Van den Broek is van veel waarde voor de stad. Eerste termijn: De heer Van de Werff (Helder Helmond) zegt dat het archief helaas in Eindhoven blijft, maar is blij dat er 50.000 euro wordt gebruikt voor het digitaliseren van het Helmonds archief, waaronder de foto’s van Jozef van den Broek. Het blijkt dat 50.000 euro te weinig is voor het scannen van het archief van de heer Van den Broek. Het is onmogelijk om een goede selectie te maken uit de gigantische hoeveelheid foto’s. Nog steeds is er het gevoel dat het archief moet terugkomen, want dan is het weer thuis. Helaas is de meerderheid hier tegen en kan worden ingestemd met de vier genoemde punten, maar wel onder nog steeds het protest dat het archief naar Helmond moet komen. Het inschakelen van Vele Handen wordt gewaardeerd. Wat is de samenstelling van de groep? De heer Spruijt (SP) vindt het goed dat de fotocollectie van Jozef van den Broek met Vele Handen wordt gedigitaliseerd en beschikbaar komt voor de wereld.

Omdat het maar om een klein gedeelte van het Helmondse archief gaat, zou het goed zijn om samen met het RHCe te kijken hoe ook andere delen kunnen worden gedigitaliseerd. Er wordt ervan uitgegaan dat dit het begin zal zijn van het ontsluiten van de Helmondse collectie. Het zou een prima stap zijn dit op te nemen in het jaarprogramma. Is er bereidheid om het gesprek met het RHCe aan te gaan? De heer Peters (CDA) kan instemmen met het voorliggende voorstel. Er wordt echter gezegd dat nog niet Vergadering Adviescommissie

Blz. 6

alles digitaal toegankelijk is. Kan er worden gekeken hoe voor de toekomst waardevolle stukken goed worden gedigitaliseerd? Het RHCe kan uiteraard niet alles bewaren, maar kan er met een grove kam door het Helmondse archief worden gegaan om te kijken hoe zaken voor het nageslacht bewaard kunnen blijven? De heer Hamacher (Lokaal sterk) is natuurlijk voorstander van de verdere digitalisering van de archieven, waardoor hopelijk de toegankelijkheid fors zal toenemen. Ook de Helmondse burgers hebben daarvan voordeel. Het inbrengen van de collectie van Jozef van den Broek wordt van harte ondersteund. Kunnen nog meer van dergelijke projecten met extra kosten worden verwacht? Is er voor een toekomstige ontsluiting van het verdere archief een plan de campagne gemaakt en kan dat met de reguliere middelen aan financiën en personeel worden gerealiseerd? Er is een vertegenwoordiging van het historisch veld actief, die inhoudelijke keuzes maakt. Wie zitten in deze groep en wat is de status? De heer Van Geel (D66) merkt op dat niet alles op maximale kwaliteit gedigitaliseerd hoeft te worden, wat voor de kosten een verschil kan maken. Er is eerder aangegeven dat het in principe goed zou zijn als er projectmatig zou worden gewerkt, samen met het historisch veld. Het is mooi dat dit gebeurt.

In hoeverre wordt een prioritering aangebracht in hetgeen uiteindelijk wordt gedigitaliseerd? Wordt daaraan een budget gehangen? Wordt er afgestemd hoe de prioritering moet zijn? Als het structureel gemaakt kan worden, wordt er een mooie stap gezet. De heer Van de Meulengraaf (GroenLinks) vindt het mooi dat de digitalisering van onder andere de fotocollectie een flink bedrag krijgt. Wie gaat het initiatief op zich nemen en gaat bepalen welke foto’s worden uitgekozen? De heer Smits (Helmond Aktief) vraagt wanneer de inwoners naar verwachting via internet het digitale archief van de gemeente kunnen inzien. De heer Vereijken (VVD) vindt het belangrijk het Helmondse archief in stand te houden. Door digitalisering wordt de toegankelijkheid vergroot. Er wordt akkoord gegaan met het eenmalig beschikbaar stellen van 50.000 euro. Ook kan worden ingestemd met de keuze voor het project Ontsluiten van de fotocollectie van Jozef van den Broek. De inzet van het platform Vele Handen spreekt ook aan. Maar als het project Jozef van den Broek is gerealiseerd, kunnen de vrijwilligers dan iets betekenen voor het archief dat nog niet digitaal toegankelijk is? Brengt dat extra kosten met zich mee? De heer De Mare (PvdA) is voorstander van het voorstel.

Er is altijd begrepen dat het Regionaal Archief de archieven beheert voor de verschillende aangesloten gemeenten en dat dit niet betekent dat het archief uit het eigendom wordt verloren. Hoe groot is het gedeelte van het totaal? Wanneer zullen grote gedeeltes van het Helmondse archief digitaal toegankelijk zijn? Als de digitale toegankelijkheid er is, doet de afstand tot Eindhoven er in het geheel niet meer toe. De heer Van Aert (50PLUS) ziet het voorstel als een logische consequentie van het besluit om het archief niet terug te halen naar Helmond. Het is van belang dat de ontwikkelingen van de stad zichtbaar zijn en worden gemaakt. Hopelijk wordt de rest van het archief later ook gedigitaliseerd. Hoe gaat zich dat ontwikkelen? De verschillende aspecten in het raadsvoorstel spreken zeer aan. Er kan worden ingestemd met het voorstel. De heer Van Geel (D66) vraagt of bij de collectie die wordt gedigitaliseerd, sprake is van substitutie, dus dat de originelen worden weggegooid. Wethouder Maas zegt dat iedereen zou willen dat het archief fysiek terug naar Helmond zou komen. Het is vooral van belang het archief digitaal toegankelijk te maken voor de stad en daarmee wordt een stukje weer naar huis gehaald. Er ligt geen jaarprogramma onder.

Als de raad nog een bedrag wil meegeven voor het ontsluiten van een ander deel van het archief, dan kan daarvoor een inventarisatie worden gemaakt. Dan kan worden bepaald hoe in de toekomst daarmee om te gaan. Er wordt verwacht dat 50.000 euro toereikend is en dat geen extra middelen nodig zijn. Het RHCe gaat de volle medewerking verlenen om dit tot een goed einde te brengen. De heer Willems licht toe dat het beheer van het archief door het RHCe betekent dat het papieren archief op een deugdelijke manier wordt bewaard, maar niet alles is onmiddellijk beschikbaar om te digitaliseren. Daar heeft het RHCe niet de middelen voor. Op basis van de behoefte van de gebruikers van het archief wordt bijgehouden hoe vaak daarnaar wordt gevraagd. In de afgelopen twee jaar is het archief beter toegerust op de vragen vanuit de gebruikers en is voorzien in het scannen on demand. In principe kan iedereen daarvan gebruikmaken. In de collectie Van den Broek zitten bijna een miljoen fotonegatieven. Helmond betaalt een eenmalige impuls om de collectie te ontsluiten. Het is niet bekend wie actief betrokken zijn bij de selectie door het historisch veld. Dat moet worden opgezocht. In 2019 is er in het historisch veld breed uitgenodigd om deel te nemen aan een bijeenkomst, waarbij expliciet deze eenmalige impuls onderwerp van gesprek was.

Het RHCe had een viertal grote collecties aangewezen, die de moeite waard zouden zijn om te digitaliseren. Er is vrijwel unaniem de voorkeur uitgesproken om een beeldarchief uit de twintigste eeuw te ontsluiten, omdat veel Vergadering Adviescommissie

Blz. 7

Helmonders dan dingen terug kunnen zien waaraan zijzelf herinneringen hebben. Het RHCe heeft hiervoor een projectvoorstel ontwikkeld. Het platform Vele Handen geeft de mogelijkheid voor iedereen in Helmond, maar ook daarbuiten, om zich aan te melden voor dit project. Er kan worden ingelogd op een website, waarin gecontroleerd delen van het fotoarchief worden getoond. De geselecteerde delen worden minimaal door twee vrijwilligers bekeken en beoordeeld op wat op de afbeelding te zien is. Is de afbeelding te dateren in de tijd? Wat is hierover verder te vertellen? Dan wordt deze teruggelegd in de projectorganisatie en die doet daar ook een beoordelingsslag op of het kan worden opgenomen in de digitale collectie. Daarnaast wordt in het project een begeleidingsgroep gevormd met vertegenwoordigers uit het historisch veld. Tijdens de duur van het project zullen zij een aantal keren worden bijgepraat en gevraagd om mee te denken over keuzes die in het project worden gemaakt. Het eerste deel van het project wordt uitgevoerd onder auspiciën van het RHCe, maar er zal eerst een zogenaamd collectie-onderzoek plaatsvinden door een archivaris of deskundige. Hiermee worden criteria geformuleerd waarmee de totale collectie kan worden teruggebracht tot naar schatting 150.000 negatieven. De criteria worden voorgelegd aan de klankbordgroep.

Vervolgens wordt een groep werkstudenten ingehuurd door het RHCe die de negatieven zullen beoordelen op basis van de aangegeven criteria. De selectie wordt gedigitaliseerd en beschikbaar gesteld in het platform Vele Handen. Er zal nog een publiciteitscampagne volgen. De eerste fase start zo snel mogelijk en loopt tot ongeveer september 2021. In september start het project met Vele Handen, waarbij de vrijwilligers kunnen aansluiten. Dat project heeft een doorlooptijd van ongeveer een half jaar. Ongeveer in maart 2022 kan de hele gesorteerde collectie digitaal worden ontsloten en is dan beschikbaar via de website van het RHCe. Tweede termijn: De heer Van Geel (D66) had nog gevraagd over substitutie. Als er niet wordt gesubstitueerd en de archieven bewaard blijven, is er dan een mogelijkheid om op een goedkopere manier een deel van het archief te digitaliseren? De heer Van de Werff (Helder Helmond) vraagt wie de metadata maken bij de losse foto’s. De heer Spruijt (SP) vindt dat het goed zou zijn als er een jaarplan zou komen en het RHCe goed inzichtelijk maakt wat zij doen. Wat gebeurt er met de particuliere collecties welke nog gedigitaliseerd zouden moeten worden om bereikbaar te worden? De heer Bosch (plan!) kan volledig instemmen met het voorstel.

Wethouder Maas zegt dat bekeken zal worden of kan worden geïnventariseerd wat er nog aan particuliere collecties is en wat de mogelijkheden zijn. Wellicht kan met scenario’s worden teruggekomen. Er zal in ieder geval aan de slag worden gegaan met de collectie van de heer Van den Broek. De heer Willems legt uit dat met op een goede manier scannen de kwaliteit van de foto’s heel goed digitaal te bewaren is. Het is niet bekend welke eisen het RHCe stelt, maar het is niet voor te stellen dat heel veel materiaal wordt opgeruimd. Maar dat moet worden nagevraagd. De heer Van Geel (D66) merkt op dat, als er een selectie wordt gemaakt en al het andere wordt weggegooid, dan wordt archief weggegooid dat niet door de selectie is gekomen. De heer Smits (Helmond Aktief) vindt dat het raadsvoorstel suggereert dat het hele Helmonds archief wordt gedigitaliseerd. De heer Willems licht toe dat alles wat bij het RHCe digitaal wordt aangeboden, uiteraard digitaal wordt bewaard. Al het materiaal dat er al ligt – daarbij gaat het voor het hele RHCe over dertien kilometer met kastenplanken met papieren documenten – is niet gedigitaliseerd. Er wordt alleen gescand op aanvraag. Er wordt bijgehouden welke vragen worden gesteld en dat zal een criterium zijn om wel delen van de dertien kilometer projectgewijs aan te pakken en digitaal te ontsluiten.

Voor zover begrepen van het RHCe is er niet het voornemen om een deel van het Helmondse archief op niet-substitutiekwaliteit te scannen, want er staat te veel materiaal. De heer Smits (Helmond Aktief) verzoekt het besluit aan te passen, omdat het er nu op lijkt dat het hele Helmondse archief wordt gedigitaliseerd. Wethouder Maas zegt toe het woordje ‘deels’ toe te voegen in het besluit. De voorzitter stelt vast dat het voorstel wordt voorgedragen als hamerstuk. De deelnemers worden bedankt voor de inbreng en de vergadering wordt om 21.50 uur gesloten. Aldus vastgesteld in de vergadering van de Adviescommissie d.d. XXXXXX 2021 De commissievoorzitter, XXXXXX Vergadering Adviescommissie

de commissiegriffier, XXXXXX Blz. 8