20210309 Notulen Adviescommissie
Tekst van het document
Notulen vergadering d.d. 9 maart 2021
Aanwezig:
Adviescommissie
Voorzitter Commissiegriffiers
: dhr. C. van der Burgt : dhr. B. van der Berg, dhr. P. Leenders en dhr. J. Jaspers
GroenLinks CDA
Helmond Aktief plan! Fractie Bach Plus
: dhr. R. Bleekrode, dhr. R. Verhoeven, dhr. T. Tuerlings : dhr. J. Roefs, dhr. P. Vervoort, dhr. M. Heesakkers, dhr. R. Peters : mevr. L. Maráczi, dhr. G. Klaus : mevr. A. Janssen-Jansen, dhr. M. Sneijers, dhr. T. Manders : dhr. J. Hamacher, mevr. K. Breuer-Dijkers, mevr. J. Spieringsvan Deursen : dhr. J. van der Zanden, dhr. F. Mol : mevr. A. Koolen-van der Zee, dhr. M. van de Westerlo, dhr M. Rieter Jr. : dhr. S. Stevens, dhr. J. van den Bogaard, dhr. M. Selten : dhr. L. Valentijn, dhr. J. de Mare, mevr. A. Wijnands, mevr. P. Peijs : dhr. L. Smits, dhr. G. van Vugt : dhr. S. van Lierop :
Portefeuillehouder(s)
: wethouder De Vries
Overig
: dhr. Altena, dhr. Hofman, dhr. Van der Geest
Notulist
: mevr. A. Smetsers (Notuleerservice Nederland)
SP VVD Lokaal sterk 50PLUS Helder Helmond D66 PvdA
1. Opening en mededelingen De voorzitter, de heer Van der Burgt opent de volledig digitale vergadering om 19.00 uur. De deelnemers en belangstellenden via livestream worden welkom geheten. Er is een bericht van verhindering ontvangen van mevrouw Bach-Smits. 2.
Vaststellen van de notulen van de vergaderingen van de Adviescommissie van 2 en 4 februari 2021 Allereerst worden aan de orde gesteld de notulen van de Adviescommissie van 2 februari 2021. De heer Bleekrode (GroenLinks) merkt op dat op pagina 4, bij de heer Tuerlings D66 wordt vermeld, dat is uiteraard niet correct en moet zijn GroenLinks. Verder wordt aan de orde gesteld het verslag van de Adviescommissie van 4 februari 2021. De heer Roefs (CDA) vult aan bij de opmerking van de wethouder op pagina 3 dat, als alle daken in Helmond vol liggen, slechts 30% van de opdracht is vervuld. Deze opdracht wordt echter niet alleen door Helmond vervuld, maar 21 gemeenten staan voor deze opdracht. Met inachtneming van deze opmerkingen worden de notulen van beide vergaderingen vastgesteld. Adviesstukken: 3. Zienswijze Positioneringsnotitie Senzer Wethouder De Vries deelt mede dat mevrouw Van Limpt niet zal deelnemen aan de vergadering, omdat bij een reguliere check van het netwerk van Senzer is vastgesteld dat er een systeeminbraak gaande was. Uit voorzorg is het netwerk onmiddellijk geheel uitgeschakeld. Vergadering Adviescommissie
Blz. 1
De verwachting is dat het enige tijd zal duren voordat de systemen weer normaal draaien. Dit heeft uiteraard gevolgen voor de dienstverlening van Senzer. Er wordt gewerkt aan een noodoplossing. De zeven bij Senzer betrokken raden zijn in december 2020 uitgebreid geïnformeerd middels een toelichting op de positioneringsnotitie. De notitie zet Senzer in een bredere context in het sociaal domein. Eerste termijn: De heer S. van Lierop (plan!) kan zich vinden in de inhoud van de positioneringsnotitie, welke goed aansluit bij de lokale uitgangspunten. Behalve de intensieve samenwerking met de partners in het sociaal domein moet ook worden opgenomen een expliciete omgevingssensitiviteit richting landelijke overheid. Er wordt ervoor gepleit dat Senzer zich richting landelijke overheid nog nadrukkelijker op de kaart zet en de dialoog continu gaande houdt. Wordt er gesuggereerd dat er geen duidelijke afspraken zijn gemaakt over de opdrachtgever- en opdrachtnemerrol en de financiën? Waarom worden de afspraken in een conceptbrief opgenomen? Hoe ziet de governance er werkelijk uit? Wat gaat er goed en wat moet worden gewijzigd? Een samenwerking door uitvoerders in het sociaal domein is een must. Vanaf 2022 zijn er twee externe partijen die verantwoordelijk zijn voor de uitvoering van de Participatiewet en de Jeugdwet Wmo. De gemeente zal te allen tijde eindverantwoordelijk zijn.
Zou het logisch zijn, dat voor beide partijen eenzelfde soort regierol door de gemeente wordt ingevuld? Met eenzelfde soort governance en financiële verantwoordelijkheid? Hoe kan van Senzer een bestendige begroting, met een duurzame financieringssystematiek worden gevraagd, als er sprake is van een grote onzekere factor, namelijk het overheidsbeleid? Is het niet logischer in het domein voor de Participatiewet en Jeugdwet Wmo een soort van outbreak management team te hebben? Dit team kan bestaan uit vertegenwoordigers van uitvoerende en eindverantwoordelijke organisaties, eventueel aangevuld met externe deskundigen, dat een vinger aan de pols houdt in een adviserende rol ten aanzien van positionering, inhoud, governance en financiën. De heer Valentijn (PvdA) heeft drie aandachtspunten, namelijk de positieve mensbenadering, de ketensamenwerking en de inclusieve benadering. Er is bijzondere aandacht voor de positieve mensbenadering. Alle inzet is erop gericht om mensen met werken te laten meedoen in de samenleving. Dit mag ook vrijwilligerswerk zijn. Het gaat vooral om zinvolle dagbesteding. De ketensamenwerking is magertjes vormgegeven in de stukken. De samenwerking met andere, meer kundige partners is belangrijk. Nergens wordt sterk neergezet wat de noodzakelijke samenwerking met andere organisaties precies inhoudt.
De samenwerking moet de hoeksteen zijn onder de nieuwe positionering van Senzer. Er zijn zorgen over de inclusieve benadering. Het is mogelijk mensen dusdanig te omarmen dat deze niet meer loskomen. De regels moeten er niet toe leiden dat mensen op grond van diezelfde regels gevangen worden gehouden en uitgesloten. De heer Bleekrode (GroenLinks) kan zich vinden in de inhoud van de herpositionering en is voor ‘de mens centraal’, zodat iedereen mee kan doen naar eigen kunnen. Het is goed om werk breder te zien. Het belangrijkste is dat iedereen zich potentieel kan benutten. Het hoeft niet voor iedereen te gelden dat betaalde arbeid moet worden geleverd. Uiteindelijk moet iedereen naar kunnen mee kunnen draaien. Het zou goed zijn dit onderscheid verder uit te werken. Wanneer heeft voor het laatst een onafhankelijk klantwaarderingsonderzoek plaatsgevonden? Wat wordt concreet gedaan voor de 0.30 groep qua arbeidspotentieel? In hoeverre worden de gelabelde gelden daadwerkelijk aan deze groep besteed? Mevrouw Janssen-Jansen (VVD) vraagt of het wat betreft de financiering een nadeel blijft dat Helmond het zo goed doet als werkbedrijf.
Zijn daarvoor de herijking en de wijziging van de governance en de financiële structuur noodzakelijk? Heeft Senzer problemen ondervonden bij de uitvoering van de TOZOregeling of zijn deze na de coronacrisis te verwachten? De heer Smits (Helmond Aktief) kan zich vinden en aansluiten op de inhoud van de zienswijzebrief en met name de laatste alinea. Er wordt met belangstelling op de vervolgstappen gewacht. Mevrouw Maráczi (SP) heeft jarenlang met medewerkers en de FNV gestreden tegen de autoritaire directie, die weigerde te erkennen dat de klachten van structurele aard waren en het allang niet meer over incidenten ging. De conclusie van Berenschot, dat de komst van een nieuwe bestuurder een nieuwe positieve impuls heeft gegeven aan de cultuur, wordt van harte onderschreven. Er kan zeker worden ingestemd met de zienswijze. Het is verheugend dat nu niet het systeem, maar de mens centraal wordt gezet. Mevrouw Koolen-van der Zee (Helder Helmond) zegt dat de voorliggende zienswijze de goedkeuring heeft. Er wordt aandacht gevraagd voor de kwetsbare groepen. Ook als er ongewenst financiële problemen ontstaan, moet er hulp zijn en een handreiking naar de inwoners, met vooral compassie en aandacht voor het individu. Er is eerder gepleit voor een laagdrempelig loket. De ontwikkelingen zullen met interesse worden gevolgd.
De heer Hamacher (Lokaal sterk) vertelt dat door een samenwerking met partners het uiterste wordt gedaan om mensen weer zinvol te laten deelnemen aan het maatschappelijk leven. Vergadering Adviescommissie
Blz. 2
Maatwerk en de menselijke maat worden daarbij belangrijk geacht. De zienswijze wordt van harte ondersteund. Het is verheugend dat de cultuur van afrekenen en controleren is vervangen door een houding van ondersteunen en via maatwerk samen zoeken naar oplossingen. De vervolgstappen op het gebied van governance en financiën worden met belangstelling tegemoetgezien. De heer Stevens (D66) vindt dat de mensen zoveel mogelijk in hun kracht gezet moeten worden. Helemaal niets doen is geen optie, want heel veel mensen kunnen worden geholpen, ook al duurt het wat langer. De mensen moeten worden behandeld als individu. Er moet dus altijd maatwerk worden geleverd. Hoe blijft dat in de toekomst gewaarborgd? De heer Van de Zanden (50PLUS) spreekt het aan dat er een goede balans is tussen het sociaal beleid van de gemeente en dat van Senzer. De thema’s positionering, governance en financiering wordt een vervolg gegeven. Er wordt steeds meer aandacht gevraagd voor de menselijke maat. Het stelsel van financiering blijft een steeds terugkomend euvel. Het blijft een dringende noodzaak om haalbare targets te definiëren, ondanks dat de werkorganisatie als succesvol wordt beschreven.
Is de rijksoverheid op dit punt niet tekortgeschoten? Is het financieel stelsel houdbaar? Wat is duurzame financiering? De heer Vervoort (CDA) merkt op dat volgens de brief van Senzer de gemeente verantwoordelijk is voor alle mensen die kunnen werken, maar daarbij wel ondersteuning nodig hebben. Behoort daartoe ook de groep mensen met een arbeidspotentieel van 0 tot 30%? Op grote lijnen kan worden ingestemd met de zienswijze, want het gaat gelukkig goed met Senzer en de mensen. Wethouder De Vries vertelt dat door corona het afgelopen jaar een raar jaar is geweest, waarin tal van regelingen opgetuigd moesten worden. De organisatie was flexibel genoeg om daar een mouw aan te passen. Er is het afgelopen jaar stevig ingezet op een lobby om bij het Rijk onder de aandacht te brengen dat de taart te klein is, dus dat er te weinig middelen vanuit het Rijk worden verstrekt om de Participatiewet op een goede manier uit te voeren. De middelen worden niet eerlijk verdeeld. Er is een goede kans dat vanaf 2022 een andere berekeningssystematiek wordt toegepast, waardoor er eerlijker en dus ook beter wordt beloond. Verder is het nooit duidelijk welke factoren meewegen om uiteindelijk tot een verdeling te komen. Het is heel moeilijk om te sturen op die factoren. Daardoor schommelen de financiën soms nog wat. Er zijn afspraken gemaakt over de rol van opdrachtgever en opdrachtnemer.
Hoe meer helderheid er is richting Senzer over de verwachtingen in de dienstverlening, hoe beter zij aan kunnen geven hoe zij hebben gepresteerd. Daarbij is het belangrijk in te kunnen spelen op actuele ontwikkelingen. De sociale teams zijn een Helmondse aangelegenheid. Senzer is een samenwerking van zeven gemeenten. Het is lastig de sturing binnen Senzer hetzelfde in te richten als bij de sociale teams. De Participatiewet is meedoen. Senzer is op de eerste plaats geëquipeerd om mensen zo goed en zo snel mogelijk naar werk te begeleiden. Bij de doelgroep 0 tot 30% loonwaarde is veel meer nodig dan alleen de inzet van Senzer naar werk. Daar spelen vaak zwaardere problemen op de achtergrond. Er wordt gekeken wat ervoor nodig is om ook die mensen de eerste stap te laten zetten. Het Stadsleerbedrijf heeft daarmee goede resultaten behaald. Er wordt gekeken wanneer de door corona uitgestelde pilot gestart kan worden. Het maatwerk ligt vast in de notitie, maar werd al langer toegepast en wordt de basis van Senzer. Voor de re-integratie wordt jaarlijks een klanttevredenheidsonderzoek gehouden. In 2020 heeft het onderzoek vanwege corona niet plaatsgevonden, omdat de aandacht van Senzer uitging naar de ondersteuningsmaatregelen vanuit de landelijke overheid. In het najaar van 2021 is het de bedoeling het volgende onderzoek te houden.
Voor de doelgroep 0 tot 30% zijn geen specifieke middelen gelabeld. Er wordt juist individueel en domein overstijgend gekeken wat iemand nodig heeft om te re-integreren, participeren of anderszins. De loonkostensubsidie blijft ingezet worden, omdat echt wordt geloofd in de meerwaarde van het instrument. Hopelijk loont dat vanaf volgend jaar. Bij de TOZO-regeling is met man en macht gewerkt om ervoor te zorgen dat de dienstverlening op gang kwam. Daarvoor zijn snel middelen vanuit het Rijk overgemaakt. Een eventuele vertraging heeft niet geleid tot onacceptabele situaties. Maatwerk en werken volgens de bedoeling ligt ten grondslag aan de voorliggende notitie. In de lobby is aangetoond dat de middelen die per gemeente beschikbaar komen, uiteindelijk onvoldoende zijn om de doelstellingen waar te maken. Dus in dat opzicht is het financiële stelsel niet houdbaar. Dit neemt niet weg dat al het mogelijke wordt gedaan om met de beschikbare middelen zo goed mogelijk de wet uit te voeren en ervoor te zorgen dat geen enkele inwoner aan de kant blijft staan. Niet het systeem, maar de mens moet centraal worden gezet en van daaruit moet ervoor worden gezorgd dat inwoners een stap vooruit kunnen zetten. Senzer wordt als onderdeel van het sociaal domein gezien en daarin wordt de samenwerking gezocht.
Tweede termijn: De heer Smits (Helmond Aktief) vraagt of andere gemeenten een vergelijkbare brief aan Senzer hebben gestuurd. Vergadering Adviescommissie
Blz. 3
Wethouder De Vries antwoordt dat de zienswijze in alle zeven gemeenteraden voorligt en er is in lijn met elkaar afgestemd. De voorzitter concludeert dat het stuk als hamerstuk wordt voorgedragen. 4.
Aanvraag krediet woningbouwimpuls Centrum Noord
Eerste termijn: De heer Mol (50PLUS) kan instemmen met het raadsvoorstel. Het is verwarrend het Piet Blomplein onder te brengen bij het Centrum Noord. De heer Klaus (SP) vindt het mooi dat de gemeente de subsidie heeft binnengehaald. Hopelijk vindt hiermee een versnelling plaats voor realisatie van de diverse projecten in Centrum Noord. Met name Oranjekade, ten zuiden van Oostende en de plek van het voormalige sorteercentrum van Post.nl bieden al jaren een troosteloze aanblik. Kan hierover iets nader worden gezegd? Hopelijk komen de miljoenen op enigerlei manier ten goede aan de toekomstige bewoners. Er kan worden ingestemd met het voorstel. Mevrouw Breuer-Dijkers (Lokaal sterk) is blij dat het geld van het Rijk wordt ontvangen en hiermee een versnelling wordt gerealiseerd. Is het geld al ontvangen? Wordt het bedrag in delen ontvangen? De heer Van de Westerlo (Helder Helmond) is gematigd positief over het voorliggende stuk. De bereikbaarheid van het centrum komt in het geding. Er wordt gesproken over krediet. Betekent dit dat het bedrag moet worden terugbetaald? Zo ja, op welke termijn? Zo niet, wat houdt de kredietvorm precies in? De heer De Mare (PvdA) begrijpt dat in de besluitvorming van een gemeenteraad het noodzakelijk is dat de gemeenteraad een krediet goedkeurt en vaststelt.
Het betreft geld dat een subsidie is van de rijksoverheid, waarvan is vastgelegd in de subsidieverordening en subsidievoorwaarden dat het specifiek voor dit doel moet worden ingezet. Er kan worden ingestemd en het is fijn dat de rijksoverheid bijdraagt aan het mooier maken van Helmond. De heer Verhoeven (GroenLinks) stemt in met het voorstel. De heer Heesakkers (CDA) is blij met de woningbouwimpuls. In alle plannen wordt telkens weer het autoluw maken vermeld. Waarom wordt in het raadsvoorstel bij het voor de woningbouwimpuls geoormerkte geld gesproken over verkeersluw maken? Het centrum moet goed bereikbaar blijven, zodat mensen in de stad met de auto komen winkelen. De heer Van den Bogaard (D66) is blij met de subsidie, waardoor een versnelling plaats kan vinden en de negenhonderd woningen aan de Oranjekade gerealiseerd kunnen worden. Dit is hard nodig, want er is een tekort aan woningen. Er kan worden ingestemd met het voorstel. De heer Sneijers (VVD) is akkoord met het voorstel. Hopelijk blijven de tekeningen niet op de tafel liggen en kan heel snel worden begonnen. De heer Van Vugt (Helmond Aktief) staat positief tegenover het beschikbaar stellen van genoemd krediet. Het centrum moet goed bereikbaar blijven voor iedereen. Een nieuwe brug zal hierbij een positief effect geven. Het autoluw maken van de Koninginnewal moet niet ertoe leiden dat het centrum wordt geïsoleerd.
Wel zijn er zorgen over wat er wordt gebouwd. Het moet geen yuppenhoek worden, maar een afspiegeling zijn van alle Helmondse inwoners. Is er al een projectontwikkeling in en rondom de Watertoren? Wethouder De Vries is ontzettend blij met de vanuit het Rijk ontvangen impuls om projecten die met woningbouw te maken hebben, te versnellen. Om die projecten bevinden zich vaak uitgebreide plannen, ook voor de openbare ruimte, bereikbaarheid, afwikkelen van verkeer et cetera. Deze kunnen een belemmerende factor zijn voor het realiseren van de projecten. De impuls is bedoeld om de belemmeringen zoveel mogelijk weg te nemen, zodat deze niet drukken op de kosten van een project. Het Piet Blomplein is gekoppeld aan de opgave met de noordelijke lus, zoals deze in de Verkeersvisie is genoemd. Daarmee is het een onderdeel van deze subsidieaanvraag geworden. Het autoluw maken van het centrum komt steeds terug, omdat dit is opgenomen in het aangepaste Centrumperspectief en de Verkeersvisie. Autoluw is een van de uitgangspunten voor het centrum. Deze opgave is uiteindelijk van de raad meegekregen en komt ten goede aan de bereikbaarheid. Met de lussenstructuur kan ervoor worden gezorgd dat de auto’s te gast zijn in het centrum. Er wordt goed gefaciliteerd dat de auto’s terecht kunnen in het centrum en ook kunnen parkeren. Het bedrag is ontvangen.
Er is alleen nog een besluit nodig om de middelen beschikbaar te stellen voor de uitvoering van de projecten. Het bedrag hoeft niet te worden terugbetaald. Er worden volop voorbereidende werkzaamheden getroffen en de impuls maakt het mogelijk dat de werkzaamheden snel kunnen worden uitgevoerd. Tweede termijn: Vergadering Adviescommissie
Blz. 4
De heer Heesakkers (CDA) zegt dat autoluw niet betekent autovriendelijk maken. De vraag is of het echt zo autovriendelijk is als wegen worden gesloten, er bereikbaarheid is via allerlei lussenstructuren et cetera. De heer Verhoeven (GroenLinks) merkt op dat het erom gaat dat wordt geprobeerd de stad zo vriendelijk mogelijk te maken voor alle bewoners en meer blik op de weg is niet het verbeteren van het centrum. De heer Van den Bogaard (D66) denkt dat het niet meer dan normaal is dat in het kader van de leefbaarheid wordt bekeken hoe het centrum voor wandelaars en fietsers beter toegankelijk wordt. Wethouder De Vries licht toe dat in de tweede helft van het jaar de voorbereidende werkzaamheden beginnen voor de bouwplaats Oostende en medio 2022 wordt gestart met de bouw. Bij de Wave zal eind mei worden gestart met de bouw van 67 woningen. Op de Oranjekade start de bouw na de zomer en daar gaat het om 260 woningen. Het autoverkeer wordt in het centrum gefaciliteerd juist om het centrum aantrekkelijk te houden. Ook in de toekomst kan het centrum met de auto worden bezocht, maar wel meer gestructureerd en gedirigeerd, om ervoor te zorgen dat de overlast minder wordt en de aantrekkelijkheid verbetert. De voorzitter concludeert dat het voorstel als hamerstuk wordt voorgedragen in de raadsvergadering. 5.
Onderzoek toekomstbestendige Raadsgriffie
Eerste termijn: De heer Tuerlings (GroenLinks) zegt dat, om als gemeente klaar te zijn voor de toekomst, een goed geëquipeerde gemeenteraad en bijbehorende griffie nodig zijn. In het voorstel wordt aangegeven dat de werkgeverscommissie de opdrachtgever is en het onderzoeksbureau gesprekken zal voeren met dezelfde commissie. Dit lijkt geen optimale constructie. Voor het bewerkstelligen van een toekomstbestendige griffie moet tevens de werkgeverscommissie worden onderzocht. Ook de raad moet toekomstbestendig worden. De raad zou zelf opdrachtgever moeten worden door actieve begeleiding van het onderzoek en het onderzoeksbureau, middels een opdrachtgeverscommissie en niet de werkgeverscommissie. Mevrouw Spierings-van Deursen (Lokaal sterk) is voorstander van een onderzoek. Momenteel is de waarnemend voorzitter van de raad ook voorzitter van een van de commissies. Kan dit een probleem zijn? Hopelijk zal een goed onderzoeksbureau worden gevonden. Het voorstel kan worden gesteund. Mevrouw Wijnands (PvdA) kan zich vinden in het voorstel. De raad is het hoogste orgaan van de gemeente. Er wordt veel gevraagd van de parttime raadsleden. Een goede ondersteuning is daarom onontbeerlijk. Bij het onderzoek moet de insteek zijn dat de ambities van de raad helder zijn, om van daaruit te beoordelen wat voor ondersteuning passend en toekomstbestendig is.
Er kan worden ingestemd met het voorliggend voorstel. De heer Mol (50PLUS) ziet zich geconfronteerd met een vrij mager voorstel qua inhoud, omdat de uitwerking van de discussie uit het fractievoorzittersoverleg van 18 januari 2021 ontbreekt. Het onderkennen van de ambities van de raad is van eminent belang. Een onderzoek naar een uitbreiding van de taken van de griffie lijkt geen al te ingewikkelde klus. Het is absoluut niet vreemd om bij de buren te gaan kijken hoe daar een en ander is geregeld. Dat moet worden gedaan vanuit de eigen kracht en ideeën. Er wordt terecht de vertaalslag gevraagd van ambitie en de verplichte taken naar de organisatie. Het uitwerken van de elementen mag volstrekt geen terugblik zijn of worden op het functioneren van de griffie. Als dat dreigt, moet de raad zich terdege afvragen of niet beter een andere route voor de besprekingen gevolgd kan worden. Moet het onderzoek dusdanig in elkaar worden gestoken dat externe ondersteuning daarvoor is benodigd en zeker tegen die prijs? Er zal een voorbehoud worden gemaakt. De heer Smits (Helmond Aktief) vertelt dat op 18 januari jl. in het fractievoorzittersoverleg diverse opmerkingen zijn geplaatst over het functioneren van de griffie. De werkgeverscommissie komt met het voorstel een externe onderzoeker het algehele functioneren van de griffie te laten onderzoeken.
Het doel is een toekomstbestendige raadsgriffie te organiseren. Er kan worden ingestemd met het voorliggende raadsvoorstel nummer 14. De heer Van den Bogaard (D66) is blij met het onderzoek. Het is goed dat in het onderzoek een vergelijking wordt gemaakt met andere gemeenten. De griffieondersteuning in vergelijkbare gemeenten bevat vaak meer fte, dus is het goed dat dit wordt meegenomen. Het is zaak dat de raad input levert, maar de gemeenteraad hoeft niet het eerste aanspreekpunt te zijn. De opdracht kan prima liggen bij de werkgeverscommissie, maar er is uiteraard wel input nodig vanuit de raad en de ambtelijke organisatie om een zo breed mogelijk beeld te krijgen. Mevrouw Koolen-van der Zee (Helder Helmond) begrijpt de insteek van het onderzoek en is benieuwd naar het resultaat. Waarom is een extern onderzoeksbureau noodzakelijk? Hierdoor worden de kosten opgedreven. Er wordt een voorbehoud gemaakt. Vergadering Adviescommissie
Blz. 5
De heer Manders (VVD) oordeelt positief over het raadsvoorstel 14. Het is wenselijk in te zetten op een toekomstbestendige griffie, die ook toegerust is voor de nieuwe ontwikkelingen binnen de lokale economie. Het versterken van de griffie betekent ook een versterking van de ambitieuze raad. Uit onderzoek blijkt dat het met de investering in goede toerusting van gemeenteraadsleden en de gemeenteraad in veel gemeenten karig is gesteld. Er wordt vaak een te beperkt budget gereserveerd voor de ondersteuning van de griffie. Er wordt ingezet op communicatie. Hiervoor moet een vaste medewerker in dienst worden genomen. Als een raad echte ambitie heeft, zal extra inzet op scholing, deskundigheidbevordering en coaching van raadsleden door de griffie noodzakelijk zijn, maar het moet slim worden aangepakt. De kosten moeten niet te hoog oplopen. Als gebruikt wordt gemaakt van digitale middelen hoeft dit ook niet altijd extra mankracht te vergen. De griffie van bijvoorbeeld de gemeente Almere integreert waar mogelijk het leren in het werk. Er kan worden ingestemd met het voorstel. De heer Peters (CDA) kan zich in beginsel vinden in het voorstel. Mevrouw Maráczi (SP) vindt het onderzoek een logische stap, want de raadsgriffie dient mee te groeien met de raad, die er allerlei taken bij heeft gekregen.
Kan er duidelijkheid worden gegeven over de vraag of de raad wordt meegenomen in het onderzoek? De heer S. van Lierop (plan!) vindt dat gaande het proces de raad een grote rol moet hebben. Voor alsnog kan worden ingestemd met het voorstel. In plaats van een enquête zou de voorkeur uitgaan naar een gesprek met alle fracties, zodat duidelijk kan worden aangegeven waaraan behoefte is en het onderzoeksbureau kan proeven waar de raakvlakken zitten. In de aanbesteding kan worden meegenomen, dat er twaalf gesprekken van een half uur moeten plaatsvinden. De heer Roefs (werkgeverscommissievoorzitter) vindt dat het goed is dat er veel met elkaar wordt uitgewisseld. Om de werkzaamheden van raads- en burgerleden beter uit te kunnen voeren, is een toekomstbestendige en sterke griffie nodig. De vier commissievoorzitters en de waarnemend voorzitter zijn aangewezen als werkgeverscommissie. Dit kan in samenspraak worden gewijzigd. Er is een gezonde verdeling tussen coalitie- en niet-coalitiepartijen. Er is een goed onderling contact. De werkgeverscommissie heeft min of meer het voortouw genomen om een onderzoek te verrichten. Allereerst moet uiteraard een opdracht worden geformuleerd. Daarnaast is het de bedoeling een onderzoeksbureau te selecteren, dat in gesprek zal gaan met raads- en burgerleden.
Er wordt graag van de adviezen van de leden gebruikgemaakt om ervoor te zorgen dat het onderzoek goed verloopt. Als wordt voorgesteld om het terug te leggen bij de gemeenteraad, kan dit worden besproken. Het formuleren van een sterke, toekomstbestendige griffie zal waarschijnlijk financiële consequenties hebben. Er zal dus met een voorstel worden gekomen voor betaling van het onderzoeksbureau. Voor de voorjaarsnota zal het mogelijk een uitbreiding van kosten betekenen. Er zal naar andere gemeenten worden gekeken. De opdracht wordt neergelegd bij het onderzoeksbureau en de vraag is in hoeverre de werkgeverscommissie kan assisteren. Dat behoeft nadere uitwerking. De werkgeverscommissie moet een opdracht worden meegegeven, zodat een onderzoeksbureau geselecteerd kan worden. De heer Manders (VVD) ziet nog als punt van urgentie de vergrijzing binnen de raad, waardoor een enorme brok ervaring langzaam afscheid gaat nemen. Daarom moet de griffie helemaal zijn ingericht op de komende veranderingen. De heer Roefs (werkgeverscommissievoorzitter) legt uit dat de aandachtspunten worden genoteerd. De criteria worden vastgesteld voordat een onderzoeksbureau wordt geselecteerd. Er wordt nota genomen van de wens voor persoonlijke gesprekken per fractie. Er moet een gezamenlijk belang worden gediend. Er wordt opengestaan voor adviezen.
De heer Jaspers licht toe dat aan de voorkant eerst helder gekregen moet worden wat de onderzoeksopdracht is. Daarin moet iedereen zich kunnen herkennen en dan kan iedereen erkennen dat het een goede opdracht is. Vandaar dat de werkgeverscommissie voornemens is om, nadat het voorstel is vastgesteld door de raad, aan de fracties te vragen welke wensen meegenomen moeten worden in het onderzoek. Daarbij staan de ambities en de wensen van de raad bovenaan. De griffie is hieraan ondergeschikt. De meest centrale vraag die de onderzoeker gesteld zal krijgen, is welke ambities en wensen de raad voor zichzelf ziet weggelegd in 2025. De werkgeverscommissie heeft zich de rol toegedacht om het onderzoek te gaan trekken. De heer Tuerlings (GroenLinks) wil voorkomen dat enkel de werkgeverscommissie sturend is aan het onderzoeksbureau. Het lijkt goed dat raadsleden hierbij betrokken kunnen zijn, omdat de werkgeverscommissie heel direct contact heeft met de griffie. Er zijn raads- en commissieleden die meer op afstand staan van de griffie. Het zou goed zijn om die ook in de opdrachtgeversgroep te betrekken, zodat in ieder geval vanuit alle organen inbreng wordt geformuleerd. De heer Roefs (werkgeverscommissievoorzitter) herhaalt dat gezamenlijk de kar getrokken moet worden. De samenstelling van de werkgeverscommissie bestaat uit raadsleden die tevens commissievoorzitter zijn.
Zij zijn prima in staat om in samenspraak met de commissie een onderzoeksbureau aan te wijzen. Vergadering Adviescommissie
Blz. 6
Uiteraard kan er worden besloten om voor een andere aanpak te kiezen. Normaal gesproken ligt er een voorstel voor wat geamendeerd kan worden in de gemeenteraadsvergadering van 16 maart 2021. De heer Tuerlings (GroenLinks) zal enige spoed achter het mogelijke amendement zetten. De voorzitter zegt dat het voorstel wordt geagendeerd voor de raadsvergadering met een mogelijke aanvulling. 6.
Samenstelling Presidium – Verordening tot wijziging Reglement van orde gemeenteraad 2018
Eerste termijn: Mevrouw Spierings-van Deursen (Lokaal sterk) vindt het goed dat het reglement van orde wordt aangepast en het presidium wordt teruggebracht naar een kleiner gezelschap. Welk stuk in het presidium zou mogelijk in beslotenheid worden gehouden? Momenteel is er een waarnemend voorzitter van de raad, die tevens voorzitter is van een raadscommissie. Hoe telt zijn stem? Verder kan worden ingestemd met het voorstel. Mevrouw Maráczi (SP) kan zich geen reden voorstellen waarom het presidium in beslotenheid moet plaatsvinden. Als hiervoor geen reden bestaat, kan het artikel worden verwijderd. De heer Peters (CDA) vindt de scheiding die wordt aangebracht in het reglement van orde juist. Het presidium behoort zich met de agenda bezig te houden. De aanpassing kan worden goedgekeurd. De heer Mol (50PLUS) is blij dat de raad overgaat tot het formeren van een klein presidium als agendacommissie. Behoort het bespreken van de dagelijkse gang van zaken in de commissies en de raad tot de taakstelling? Een dergelijke taakstelling is bij uitstek een aspect van de functie van het fractievoorzittersoverleg. Het is verbazingwekkend dat in het raadsvoorstel bij het artikel over het fractievoorzittersoverleg niet wordt gesproken over de openbaarheid, omdat op 10 november 2020 een amendement is aangenomen dat regelde dat het presidium in openbaar vergadert, tenzij.
Kan over dit punt helderheid worden gegeven? Mevrouw Janssen-Jansen (VVD) is blij dat de samenstelling van het presidium wordt verkleind, zodat het werkbaarder wordt. Aangezien de agendacommissie nu openbaar is, kan het proces worden gevolgd. Volgend jaar kan worden geëvalueerd voor de nieuwe periode. De heer Smits (Helmond Aktief) zegt dat kan worden ingestemd met de aanpassing van artikel 6. Onder punt 6.11 is opgenomen de verspreiding van de verslaglegging onder de leden. Welke leden worden hiermee bedoeld? Wat betreft artikel 6A, het fractievoorzittersoverleg, kent de gemeentewet geen fractievoorzittersoverleg, maar wel een seniorenconvent. Is hiermee de besluitvorming in een fractievoorzittersoverleg afgedekt? Kan dit worden bevestigd? In artikel 6.6 wordt vermeld dat een besloten overleg mogelijk is, waarbij alle relevante stukken een vertrouwelijke signatuur hebben. Hiermee ontstaat weer een achterkamertjesstructuur en -cultuur. De verslaglegging moet uiteindelijk voor alle leden van de raads- en burgerleden ter beschikking worden gesteld. Hierbij moet uiteraard rekening worden gehouden met mogelijk vertrouwelijke passages. Bij punt 7 wordt vermeld de vervanging door een raadslid, maar dat is niet voor iedere fractie mogelijk. Of is het mogelijk een burgercommissielid af te vaardigen? Onder punt 9 wordt weer vermeld dat de verslaglegging wordt verspreid onder de leden.
Graag enige duidelijkheid. De heer M. Rieter Jr. (Helder Helmond) is voorstander van een andere aanpak en een kleiner presidium. Bij een overleg van de fractievoorzitters mogen geen beslissingen worden genomen. Moet dit anders worden omschreven? Direct na het fractievoorzittersoverleg waarin deze conclusies zijn getrokken, is de procedure al in gang gezet, maar zonder de raad en commissieleden te informeren. De commissievoorzitters werden staande in een nieuw presidiumoverleg geïnformeerd over de nieuwe procedure, terwijl deze procedure al in werking was. Hoe is dit mogelijk? Volgens het voorstel treedt de verordening in werking met ingang van de dag na de bekendmaking. Dit klopt niet met de werkelijkheid, want het proces is al in uitvoering. Het is toevallig dat na de motie Openbaarmaking presidium het voorstel er ligt en de gehele gang van zaken op de schop moet. Zijn er mogelijkheden om ook het fractievoorzittersoverleg openbaar te maken, met uitzondering van vertrouwelijke zaken? Mevrouw Peijs (PvdA) kan zich vinden in het voorliggend voorstel, dus een compacte en daarmee een effectievere agendacommissie. De heer Tuerlings (GroenLinks) kan zich vinden in het voorstel. Het is wenselijk dat de mogelijkheid tot beslotenheid verdwijnt uit artikel 6, omdat het presidium een agendacommissie moet zijn.
De taken die niet vallen onder het bepalen van de agenda van een raads- of commissievergadering, moeten niet worden besproken in het presidium. De taken moeten scherper worden gedifferentieerd. Is artikel 6.9 zinvol en kan dit worden verwijderd? Vergadering Adviescommissie
Blz. 7
De heer Roefs (vicevoorzitter presidium) legt uit dat op een gegeven moment met twintig personen in het presidium werd vergaderd, wat ertoe leidde dat werd voorgesteld om van het presidium een agendacommissie te maken, met aanvullende taken. Hierdoor kan er voortvarender worden gewerkt. Daarnaast kunnen evaluatie en zaken niet direct het presidium aangaande, bij het fractievoorzittersoverleg worden neergelegd. Er wordt ervan uitgegaan dat vertrouwelijkheid bijna nooit aan de orde zal zijn, maar aan de orde komt als wordt gesproken over personen of financieel belang van een gemeente. Het presidium gaat hier weliswaar niet over, maar de mogelijkheid wordt geboden om dat wel te doen. Als er geen gelegenheid is om vertrouwelijk informatie te delen, dan gebeurt dat niet. Het presidium wordt beoogd als sec een agendacommissie. De heer Selten (D66) zegt als lid van het presidium niet snel een agendastuk in vertrouwelijkheid te willen behandelen, maar artikel 6.10 zegt dat het presidium voorstellen toetst op raadsrijpheid. Dit betekent dat op basis van een raadsvoorstel wordt ingeschat of iets raadsrijp is. Als een onderwerp vertrouwelijk moet worden behandeld, is het lastig om erover te praten of het raadsrijp is. De voorkeur gaat ernaar uit om de mogelijkheid tot vertrouwelijkheid te laten staan, zodat de raadsrijpheid kan worden besproken.
Mevrouw Maráczi (SP) vindt dat er in een agendacommissie geen enkele reden tot beslotenheid moet zijn. Als iets wel vertrouwelijk is, moet het naar elders worden verwezen. De heer Roefs (vicevoorzitter presidium) licht toe dat de stukken in principe van het college komen. Vervolgens is het aan de griffie om te bepalen of een stuk rijp is voor de presidiumvergadering. De presidiumleden beoordelen het stuk als laatste. De heer Tuerlings (GroenLinks) zegt dat momenteel wordt gewerkt met een slotje bij bepaalde voorstellen. Dit betekent dat raadsleden deze stukken kunnen inzien, maar dat deze niet openbaar zijn. Dit systeem kan ook worden gehanteerd voor stukken die ingezien moeten worden door het presidium. Een bespreking van stukken in beslotenheid is absoluut onwenselijk. Maar in voorkomende gevallen zou het presidium aan het fractievoorzittersoverleg toestemming kunnen vragen om het stuk in beslotenheid te mogen bespreken. De heer M. Rieter Jr. (Helder Helmond) vraagt of er andere mogelijkheden zijn om het presidium openbaar te houden en toch vertrouwelijke stukken te behandelen. De heer Jaspers legt uit dat de zin over vertrouwelijkheid is opgenomen, om in onwaarschijnlijke gevallen de mogelijkheid te hebben om iets besloten te kunnen behandelen. De raadsrijpheid is een voorbeeld.
Ook is een mogelijkheid het uitschrijven van een bepaalde vergadering over een bepaald onderwerp. Als er geen mogelijkheid in de reglementen is opgenomen om iets niet in de openbaarheid te doen, dan is deze mogelijkheid er ook niet. Een reglement dient al of niet een voorziening te hebben. Er is voor gekozen om de voorziening te hebben om in het onwaarschijnlijke geval dat er toch nog ooit een besloten vergadering moet worden gehouden, er op iets terug kan worden gevallen. De heer Tuerlings (GroenLinks) zegt dat het principieel onjuist is om in het presidium in beslotenheid te willen vergaderen. Is het wenselijk dat deze mogelijkheid voor het presidium bestaat? De heer Peters (CDA) verwijst naar artikel 25, lid 2 van de Gemeentewet, waarin expliciet wordt opgesomd dat daar waar het gaat om personen of grote financiële belangen, altijd geheimhouding op te leggen. De Gemeentewet schrijft expliciet voor dat een commissie geheimhouding opgelegd kan worden en het presidium is in het kader van de Gemeentewet en het reglement van orde wel degelijk een commissie. De heer Jaspers vraagt zich af of het verstandig is om het voorstel terug te nemen en het juridisch te laten toetsen. Een verdere discussie in de raadsvergadering is niet zinvol.
Mevrouw Peijs (PvdA) kan zich vinden in de extra juridische check, maar dat zou voor dinsdag 16 maart 2021 moeten gebeuren, omdat er al op deze manier wordt gewerkt. De heer Mol (50PLUS) kan zich vinden in het voorstel om het stuk terug te nemen voor een juridische check. De heer Tuerlings (GroenLinks) merkt op dat onder artikel 6, lid 6 staat, dat onderwerpen van vertrouwelijke aard, zoals persoonlijke en financiële, in beslotenheid worden besproken door de fractievoorzitters. Dat betekent dus dat alles wat in beslotenheid besproken zou kunnen worden in het presidium of de agendacommissie, eigenlijk wordt besproken in het fractievoorzittersoverleg. Dan is het overbodig om op te nemen in het presidiumreglement dat daar beslotenheid in kan zitten. De heer M. Rieter Jr. (Helder Helmond) is het ermee eens om het voorstel terug te nemen en een juridische check te laten toepassen. Komen er nog antwoorden op de gestelde vragen? De heer Smits (Helmond Aktief) vraagt of van het fractievoorzittersoverleg ook juridisch kan worden getoetst of het een besluitvormend gremium kan zijn. Mevrouw Maráczi (SP) vindt het prima als naar het voorstel wordt gekeken en dat het op tijd wordt gekregen. De heer Peters (CDA) vindt de juridische toets een goede suggestie. Mevrouw Janssen-Jansen (VVD) is het ermee eens om het nog een keer extra juridisch te laten toetsen. Vergadering Adviescommissie
Blz. 8
De heer Roefs (vicevoorzitter presidium) zegt dat het stuk drie weken geleden werd gedeeld, dus het was mogelijk om hiervan kennis te nemen. Het is verstandig om het voorstel terug te nemen. De openstaande vragen worden schriftelijk beantwoord. De heer Jaspers zal zijn best doen om de antwoorden voor 16 maart a.s. te hebben. Als dat niet het geval kan zijn, volgt hierover informatie. De voorzitter dankt de deelnemers voor de bijdrage en sluit de vergadering om 21.55 uur. Aldus vastgesteld in de vergadering van de Adviescommissie d.d. XXXXXX 2021 De commissievoorzitter, XXXXXX
Vergadering Adviescommissie
de commissiegriffier, XXXXXX
Blz. 9