VVD Algemene beschouwingen programmabegroting 2023

Algemene Beschouwing 8 November 2022 begroting 2023 – 2026

2022 is bijna een gepasseerd station en vandaag behandelen we de begroting voor 2023 ev. Een begroting bestaat vooral uit veel getallen, en ja, daar zijn we bij de VVD ook van. De cijfers moeten kloppen, immers aan het eind van de rit moeten we wel een financieel gezonde gemeente zijn die haar verplichtingen na kan komen.

Echter, het gaat niet alleen om cijfers. De cijfers zijn een weergave van onderliggend beleid, waar het om gaat is natuurlijk het welbehagen van onze inwoners in de breedste zin van het woord, welke rol kunnen wij als gemeente hierbij spelen en welk service niveau willen we daarbij hanteren.

2022 is natuurlijk het jaar van de gemeenteraadsverkiezingen. Tijdens de mooie zomeravonden van afgelopen zomer kon ik alles overpeinzend, vanuit mijn hangmat, genietend van de avondzon weer vooruit kijken nadat alle mist was opgetrokken en stormen waren uitgeraasd. De VVD is bijzonder verheugd met het nieuwe college en de voortvarende manier waarmee menig dossier is opgepakt. Wij zijn trots hier deel van uit te mogen maken.

Na het onvoorstelbare debacle in het sociale domein, waarbij plotsklaps miljoenen weg waren is de draad weer opgepakt en zijn de uitgaven weer in beeld. Wachtlijsten zijn eigenlijk taboe heden ten dage en de VVD Hellendoorn is daar blij mee.

Wel heb ik hier nog een opmerking over de WMO, zeker in het licht van wat we hebben afgesproken in het akkoord op hoofdlijnen. We hebben afgesproken dat we uitgaan van vertrouwen en goede bedoelingen. Voorbeeld; een professionele zorginstantie (thuiszorg) vraag een rolstoel aan omdat een inwoner van onze gemeente niet meer mobiel is en de hele dag in een rolstoel moet zitten. Via de WMO wordt een passende voorziening aangevraagd, ééntje van 13 in een dozijn. Waarom is de gemeente 6 weken nodig om een aanvraag te beoordelen, een aanvraag die van een professionele instantie die echt wel weet wat ze doet. Wij begrijpen dat niet alle aanvragen van Jan en Alleman direct kunnen worden gehonoreerd, maar het lijkt ons tijdverspilling dat een aanvraag van zorgprofessionals op deze wijze wordt behandeld. De procedure is niet doelmatig en doet geen recht aan de vraag. Hoe kan het dat een inwoner van onze gemeente 114 dagen moet wachten op een ergonomisch verantwoorde rolstoel? Wethouder, willen wij dit soort wachttijden accepteren of is dit niet wie wij (gem Hellendoorn) willen zijn? Zo niet, wat gaat u doen om ervoor te zorgen dat dit niet nogmaals voorkomt ?

Op 24 oktober jl. vond de informatieronde plaats naar aanleiding van de gespreksnotitie ‘energie- en inflatiearmoede’. Hierin zijn scenario’s geschetst voor eventuele te nemen maatregelen nog in 2022 en daarnaast voor 2023. Een plan van aanpak van de wethouder is er inmiddels en het debat hierover volgt spoedig. Er is iets aan de hand, energie prijzen stijgen net als de voedselprijzen. De landelijke overheid heeft al veel gedaan, denk aan de energietoeslag, prijsplafond en de twee keer € 190,00 netto. De vraag is nu wat te doen op gemeentelijk niveau en welke maatregelen blijvende effecten hebben om nog verdere financiële terugval te voorkomen na 2023. Dat vraagt om een doordachte benadering en niet té snelle acties die een tijdelijk effect hebben en het structurele probleem niet oplossen. Voor 2023 zouden we naar de mening van de VVD verder moeten kijken naar structurele oplossingen om energie armoede te bestrijden. Maar ook het gedrag van ons, inwoners en bedrijven in de gemeente Hellendoorn mag ter discussie staan. Misschien moeten we onze prioriteiten bijstellen want tijden veranderen. Wat is de visie van de wethouder hierop? Duurzaamheid is en blijft een belangrijk thema dat in de begroting meermaals terugkomt. Er komen enorme investeringen op ons af.

Het HvCB dat budgettair neutraal kan worden verduurzaamd, waarbij eventuele subsidies het businessmodel zelfs nog kunnen verbeteren. Helaas lezen wij in de begroting dat van eenzelfde grote investering in verduurzaming van Het Ravijn de effecten op de exploitatie nog niet goed te berekenen zijn terwijl er nota bene in de begrotingsvergadering van 9 november 2021 een motie is aangenomen die het college vraagt de kosten en opbrengsten specifiek in beeld te brengen. Wil het college hier een blanco cheque van de raad? Wethouder, hoe kan het dat hier nog geen zicht op is en bent u het met ons eens dat voor een dergelijke investering wel vooraf duidelijk moet zijn wat de financiële consequenties zijn ? Kunnen wij erop vertrouwen dat de investering niet eerder wordt gedaan dan dat de financiële consequenties duidelijk zijn en met de raad zijn gedeeld?

In de begroting lezen wij op pagina 16 dat de gemeente voornemens is om vanaf 2025 elektra af te nemen via Twence. Horen wij niet met open vizier zulke belangrijke inkoop beslissingen te nemen en aanbiedingen op te vragen en deze vervolgens op hun merites te beoordelen? College, vanwaar deze opmerking over dit voornemen in de begroting?

Het doet ons deugd dat dit college uit buiten de kaders durft te treden en met creatieve voorstellen komt. Het niet blindelings verbouwen van de gemeente werf juichen wij van harte toe, het onderzoeken naar de mogelijkheid om de werf te verplaatsen is prima. Echter vinden wij het niet meer dan logisch om dan ook te kijken naar welke taken wij als gemeente zelf willen blijven doen en of er eventueel een wijziging van beleid nodig is. Kerntakendiscussie is een zwaar woord, het dekt wel de lading. Hiertoe dienen wij een motie in.

Er moeten woningen gebouwd worden, daar is inmiddels iedereen wel van overtuigd. Er zit links en rechts ook schot in de zaak, ik moet echter bekennen dat er wel nog wel een paar doorntjes in de VVD ogen zitten. Zo is de oude locatie van de Blenke school inmiddels een vast agenda punt op de begrotingsraad, nog altijd wordt er fysiek niet gebouwd. Wethouder, hoe zit dat ? Is er inmiddels bekend wat er gebouwd wordt, zijn de kavels uitgegeven en wanneer begint het stenen stapelen echt ? We hebben kennis genomen van het onderzoek naar de woonbehoefte in onze gemeente en het voorstel voor doelgroepenbeleid. Het college is zeker op de goede weg, er is reuring en er gebeurd wat, daar zijn wij blij mee. Wel willen wij erop wijzen dat er niet alleen behoefte is aan starterswoningen waar iedereen het alsmaar over heeft. Er is zeker ook behoefte aan duurdere woningen, appartementen enzovoorts, eigenlijk zelfs meer behoefte heeft het Stek onderzoek uitgewezen. Dus ook voor deze groep moet er gebouwd worden, gelukkig zijn niet alle locaties gelijk waardoor we prima divers kunnen bouwen in onze gemeente zodat alle doelgroepen worden voorzien in de behoefte. We willen dat de woningbouw voortvarend wordt aangepakt en constateren dat de vorig jaar vrijgemaakte 6 ton nog niet is ingezet.

Wij zien graag dat het nog resterende bedrag wordt aangewend voor een beleidsmedewerker zodat de openstaande vraagstukken voortvarend kunnen worden opgepakt. Hiertoe dienen wij een motie in.

De bedrijven in de gemeente Hellendoorn zorgen niet alleen voor werkgelegenheid maar leveren zeker ook een sociale bijdrage. Denk aan sponsering en maatschappelijke activiteiten, sociale cohesie enzovoorts. Bedrijven moeten ruimte hebben om te ondernemen en daarom is het goed dat ons college voortvarend aan het kijken is naar extra ruimte voor de ondernemers. Veel ondernemers hebben het buitengewoon lastig, stijgende kosten voor grondstoffen en energie brengt velen in uiterst penibele situatie, het water staat hen aan de lippen. We moeten hier scherp op zijn, we mogen de ondernemer niet in de kou laten staan. Het doet ons deugd dat dit college de OZB voor niet woningen niet verhoogd komend jaar en de resterende verhoging van de afgelopen jaren ongedaan maakt. Goed werk ! Wat betreft de lasten voor de woningbezitters zien wij wel dat er toch een behoorlijke stijging te zien is waardoor wij onze belofte uit het akkoord op hoofdlijnen maar moeilijk waar kunnen maken. College, wij roepen u op om de voorgenomen verhoging van de OZB met 4,5% te heroverwegen en wij dienen daartoe een motie in. In de begroting lezen we dat dit college de ingeboekte besparing op personeel deels wil laten vervallen. Dit is wat ons betreft best fors, wij zullen hier schoorvoetend mee instemmen.

Daarnaast viel ons op dat u onder de titel ‘functiewaardering’ niet alleen de functies opnieuw wilt laten waarderen, maar ook noemt u termen als functiegebouw en functieboek, wilt u wendbaar zijn, wilt u kijken naar het voorzieningenniveau en wilt u onderzoek laten doen naar het herzien van het functiegebouw, met een eenmalige kostenpost van € 50d en daarna € 10d voor het jaarlijks up-to-date houden van het functieboek. Graag een verduidelijkende toelichting.

Onze agrarische sector heeft het zwaar. Gelukkig zijn de prijzen voor veel producten aan de beterende hand waardoor de in veel gevallen penibele financiële situatie wat lucht krijgt. Helaas weten we ook dat er veel over de landbouw gepraat wordt door mensen die eigenlijk helemaal niet weten waar het over gaat. Heel veel ondernemers, vaak gezinsbedrijven hebben het moeilijk, veel jeugd twijfelt of de agrarische sector nog wel toekomst biedt met alle gevolgen van dien. Laten we niet vergeten dat voor onze gemeente de agrarische sector altijd nog een hele belangrijke is. Heel veel werkgelegenheid (direct en indirect) sociale cohesie, leefbaarheid van het platteland, inrichting van het buitengebied en ga zo maar door. De agrarische sector speelt een belangrijke rol. Daarom sluiten wij ons aan bij de motie die zal worden ingediend door het CDA over de gebiedsgerichte aanpak.

Toerisme is ook een belangrijk speerpunt. Het Nationaal Park Sallandse Heuvelrug moet hierin nog verder versterken wat er nu al is. Wethouder, wanneer er echter een zonering komt met beperkende maatregelen rond groene kernen, zones met extra beperkende maatregelen voor bijvoorbeeld de landbouw bovenop de al geldende strenge regels dan haken wij af. Extra beperkende maatregelen in combinatie met zonering is voor de VVD niet bespreekbaar. Wethouder, kunt u aangeven wat de actuele stand van zaken is en wat het standpunt van het college is betreffende extra beperkende maatregelen ?

We hebben ook gezien wat regeltjes doen met bijvoorbeeld de mountainbike routes. Helaas zijn er personen die anderen de wil op willen leggen en hiervoor geen middelen schuwen. Laten we proberen ons gezonde verstand te laten werken en niet te buigen voor de dictatuur van een hele kleine minderheid. Veiligheid is en blijft een groot goed, gevoel van veiligheid is van groot belang. We horen dat het gemis aan straatverlichting (vooral in het buitengebied) steeds meer een probleem is. Zeker met de huidige, zuinige LED verlichting zou dit eigenlijk niet nodig moeten zijn. Verder horen we uit verschillende wijk-overleggen dat er toch overlast wordt ervaren, vooral in de avonduren. Drugsgebruik vooral onder jongeren neemt hand over hand toe, ondermijning in het buitengebied is een toenemend probleem. Verder zijn er natuurlijk de “algemene” zaken zoals Afvaldumping, illegale bouwwerken, permanente bewoning van recreatiewoningen enzovoorts. Wij geloven dat met de huidige bezetting van team handhaving niet voldoende het hoofd kan worden geboden tegen bovenstaande feiten. Om als gemeente daadkrachtiger op te kunnen treden en voldoende zichtbaar te zijn denken wij dat het goed is dat team handhaving wordt uitgebreid, hiertoe dienen wij dan ook een motie in. College, wij willen graag nog meer aandacht en zeker ook zorgvuldigheid bij aanbestedingen van grote werken.

Wij als gemeente moeten immers het goede voorbeeld geven. Ondernemers hebben buitengewoon veel hinder (lees omzetderving) van langdurige werkzaamheden. Snelheid is hier geboden, zorg er voor dat deadlines worden gehaald en informeer belanghebbenden tijdig en neem ze mee in het proces.

Een nieuw college moet ook met nieuwe ideeën komen en de VVD begrijpt als geen ander dat daarvoor ook tijd nodig is. Als je dan ook nog eens de hele raad erbij betrekt (zoals het hoort) kost het nu eenmaal een aantal maanden voor er concrete voorstellen liggen. Wij vinden de reservering voor het HUP dan ook een prima idee, wij kunnen ons er ook in vinden dat dit geld is gereserveerd voor de komende jaren. Naar nu blijkt is er nogal wat onduidelijkheid over wie straks het geld mag en kan bestemmen. Uiteraard hoeft het geld niet op, we gaan alleen overstag voor zinvolle zaken die meerwaarde opleveren voor onze inwoners. Onze inwoner staat immers centraal. Wethouder, klopt het dat voor het gereserveerde geld wordt uitgegeven aan specifieke doelen u eerst naar de raad komt en dit met de raad bespreekt waarna wij als raad het laatste woord hebben ?

Voorzitter, in zo’n algemene beschouwing kan natuurlijk niet alles aan de orde komen. Er staat veel te gebeuren en ons college is samen met het ambtelijk apparaat absoluut druk om de ambities waar te maken. De Noord-Zuid verbinding realiseren, de rotonde Helmkruidlaan staat prominent op de agenda, de oversteken over de N35 moeten worden gerealiseerd, het nieuwe afvalbeleidsplan komt eraan, de belangen van onze inwoners in Daarlerveen die te maken hebben met het Kanaaldrama moeten worden behartigd en als laatste noem ik nog even de energie transitie. Wij als raad beseffen dat er veel moet gebeuren, wij als raad moeten jullie de ruimte geven om jullie werk te doen. Wij stellen de kaders, geven jullie het vertrouwen en rekenen op jullie daadkracht.