Vragen LH en antwoorden behouden basisscholen in buurtschappen

Aan:

Fractie van Lokaal Hellendoorn

Van:

Wethouder Nijenbanning

CC:

College van B&W

Datum:

21 februari 2024

Betreft

Antwoorden op vragen behouden basisscholen in buurtschappen

Op 22 januari heeft u een brief naar het college van B&W gestuurd met als onderwerp ‘behouden basisscholen in buurtschappen’ (zie bijlage 1). In de brief stelt u negen vragen. In deze memo beantwoord ik uw vragen. Ik zal daarbij eerst uw vragen herhalen en dan mijn antwoord geven.

Vraag 1

De wethouder heeft op 16 januari aangegeven dat hij in gesprek ging met de vertegenwoordigers van de Stichting Ieder Kind Telt over de voorgenomen sluiting. Wat is er uit dit gesprek gekomen en wat zijn de vervolgafspraken?

Antwoord vraag 1 Op 26 januari jl. heeft een gesprek plaatsgevonden met de bestuurders van de basisscholen Jan Barbier en Marliaantjes. De bestuurder van Jan Barbier ziet op lange termijn geen toekomstperspectief voor de school. Zij geeft aan dat het leerlingenaantal van de Jan Barbier krimpt. Dit is al jaren een reden van zorg. Beide bestuurders willen samen onderzoeken hoe in het voedingsgebied van beide basisscholen toekomstbestendig onderwijs behouden kan blijven. Beide schoolbesturen vragen nadrukkelijk aan de gemeente om hen de tijd te geven om dit onderzoek zorgvuldig voor te bereiden, samen met de medezeggenschapsraden van beide scholen. Afgesproken is dat zij ons informeren over de voortgang, daarbij is er een nieuwe afspraak gemaakt.

Vraag 2

Welke mogelijkheden heeft de gemeente om de Jan Barbierschool maar ook de Marliaantjes te behouden. Wat kunnen we als gemeente concreet doen om een bijdrage te leveren aan bijvoorbeeld de verduurzaming van het gebouw, zodat deze klimaatbestendig is voor volgende generaties aan leerlingen.

Antwoord op vraag 2 De beslissingsbevoegdheid over de instandhouding van scholen ligt niet bij de gemeente. Dit is een bevoegdheid van de schoolbesturen en het rijk.

Wel kunnen we goede randvoorwaarden creëren door voor toekomstbestendige, duurzaam schoolgebouwen te zorgen. Gemeente hebben daar namelijk samen met schoolbesturen een verantwoordelijkheid in. Om die reden stellen we ook samen met de schoolbesturen (en kinderopvang) een beleidsrijk Integraal Huisvestingsplan onderwijs op. In dit geval is dit echter niet de hoofdreden waarom de bestuurder constateert dat de Jan Barbier geen toekomstbestendige school is.

Vraag 3

Klopt het dat er op dit moment 32 leerlingen zijn op de vestiging Jan Barbierschool en dat de overheid in de algemene regel voor dunbevolkte gebieden een ondergrens van 23 leerlingen ziet als de opheffingsnorm? Hoe kwalificeert de gemeente Hellendoorn een dunbevolkt gebied, zoals bijvoorbeeld in de eerder gestelde buurtschapen en hoe hanteert zij deze norm in het beleid?

Antwoord vraag 3 Het aantal leerlingen op de Jan Barbier schommelt momenteel rond de 35.

De wetgever stelt inderdaad een ondergrens van 23 leerlingen aan een school voor primair onderwijs, maar stelt daar wel voorwaarden aan. Voorwaarde is dat de gemiddelde schoolgrootte van alle scholen van het betreffende schoolbestuur deze kleine school kan ‘dragen’. Daarbij moet het bevoegd gezag bij de minister aangeven dat huns inziens er sprake is van een uitzonderingssituatie. De gemiddelde schoolgrootte van St. IKT voldoet aan de voorwaarden. Voor het openbaar onderwijs geldt in bepaalde gevallen een andere voorwaarde. Wij hebben niet vastgelegd wat wij onder een dunbevolkt gebied verstaan en wat de bandbreedte is van het aantal inwoners. Deze variabele bepaalt ons beleid dus ook niet. In de Wet op het primair onderwijs is wel bepaald hoe, op basis van leerlingdichtheid, voor iedere gemeente de opheffingsnorm wordt bepaald. Voor onze gemeente is de opheffingsnorm op dit moment 62 leerlingen. De bepalingen over de ondergrens aan leerlingen van een school, de opheffingsnorm ed. en schoolsluiting kunt u verder nalezen in de WPO https://wetten.overheid.nl/BWBR0003420/2024-01-01 artikel 139, 140 en 143.

Vraag 4

In hoeverre is de gemeente Hellendoorn verantwoordelijk voor de staat van het schoolgebouw en de verduurzaming hiervan?

Antwoord op vraag 4 Gemeente en schoolbesturen zijn samen verantwoordelijk voor de (kwaliteit van de) onderwijsgebouwen. De gemeente heeft de zorgplicht om te voorzien in voldoende, kwalitatief goede huisvesting voor het onderwijs. Schoolbesturen zijn verantwoordelijk voor onderhoud, inpandige aanpassingen, exploitatie en beheer van de gebouwen. De zorgplicht is verankerd in de WPO, de Wet op het voortgezet onderwijs (WVO) en de Wet op de expertisecentra (WEC).

Vraag 5

Is de bijbehorende woning bij de Jan Barbierschool nog bestemd en in gebruik voor personeel van de Jan Barbierschool? Zo ja of zo nee, kan de wethouder achterhalen wat de bestemming is van deze woning op het moment van schrijven. Antwoord op vraag 5 De voormalige ‘schoolwoning’ van Jan Barbier heeft de bestemming wonen en is eigendom van de ‘Stichting ter ondersteuning van het Protestants Christelijk en Interconfessioneel Onderwijs in de gemeente Hellendoorn’. Ik begrijp dat huur van de woning niet is voorbehouden aan personeel van de school.

Vraag 6

Kan de school volgens landelijk geldende regels gesloten worden in verband met afstanden naar een vergelijkbare school? Hierbij in acht nemende dat er zwaarder wordt gewogen aan het feit dat dit een protestants-Christelijke basisschool (lees: confessioneel onderwijs) betreft.

Antwoord op vraag 6

Bij het beantwoorden van uw vraag, ga ik er van uit dat u doelt op de artikel 139 lid 4 en 5 van de WPO. Ja, dat kan. In dit wetsartikel is bepaald dat als een school, binnen een straal van 5 km de laatste school is van die richting de school niet gesloten hoeft te worden. Er moet dan wel aan een aantal voorwaarden worden voldaan. Een van die voorwaarden is dat het aantal leerlingen minimaal 50 bedraagt. Voor een openbare school is bepaald dat als er binnen (langs de weg gemeten) 10 km van de school geen andere openbare school aanwezig is , deze niet opgeheven hoeft te worden. Voorwaarde is dan wel dat er vraag naar dit type onderwijs is. Dit geldt niet voor het confessioneel onderwijs.

Vraag 7

Het moment waarop dit voorstel van sluiting bekend wordt gemaakt zal, als we niet snel acteren, dit gevolgen hebben voor nieuwe aanmeldingen op deze school (lees: De opgaven voor nieuwe leerlingen deze maand). Lokaal Hellendoorn heeft vernomen dat in nieuw gedrukte folders de Jan Barbierschool nergens meer wordt benoemd, en dat beschouwen wij als niet naar behoren. Bent u hiervan op de hoogte?

Antwoord op vraag 7 Het is niet zo dat er door het bestuur af voorsorteert op sluiting van de Jan Barbier door de school niet op te nemen in folders ed. De Jan Barbier is wel vermeld in advertenties, flyers en folders die St. IKT publiceert en verspreidt. Ook is onlangs een vacature uitgezet voor een nieuwe leerkracht voor de Jan Barbier voor het schooljaar 2024-2025.

Vraag 8

Wat staat er in het gemeentelijk Integraal huisvestingsplan en welke richting kiest het college in het nieuwe IHP wat u ons dit jaar gaat voorleggen?

Antwoord op vraag 8 Het Integraal huisvestingsplan onderwijs is nog niet ter besluitvorming aangeboden. Ik hecht aan een beleidsrijk IHP om zo kwalitatief hoogstaand onderwijs voor onze gemeente in duurzame onderwijsvoorzieningen te kunnen borgen. Om die reden zijn er meerdere sessies geweest onder begeleiding van ICS adviseurs met schoolbesturen, kinderopvang. Wij bevinden ons momenteel in de laatste fase van dit traject.

Vraag 9

Op welke wijze kan de gemeenteraad het college ondersteunen bij het behouden van de basisscholen in de genoemde buurtschappen?

Antwoord op vraag 9 De betreffende schoolbesturen vragen van ons hen de tijd te geven om het onderzoek goed vorm te kunnen geven, samen met de medezeggenschapsraden. Verder wordt aangegeven dat zij in onze gemeente een visie per gebied missen. Door het ontbreken van een actuele gebiedsvisie, is er ook geen beleidsrijke context waarop geanticipeerd kan worden. Dit wringt met name in de kleinste kernen

Bijlage 1

Hellendoorn, 22 januari 2024 Onderwerp; behouden basisscholen in buurtschappen Aan het college van burgemeester en wethouders gemeente Hellendoorn Geacht College, Op maandagavond 15 januari jl. vernam Lokaal Hellendoorn, mede dankzij de oproep van bezorgde ouders, dat er een voortdurend onderzoek plaatsvindt waarin er wordt gesteld dat er moet worden overgegaan tot sluiting van de Jan Barbierschool. Dit op verzoek van de stichting Ieder Kind Telt. Als Lokaal Hellendoorn hebben wij onze zorgen aangezien dit sluitingsvoorstel in een vergaand stadium lijkt te zijn gevorderd. Dit baart ons als fractie, alle ouders van leerlingen op de Jan Barbierschool en de inwoners in de omliggende buurtschappen erg veel zorgen. Deze school fungeert als dé kern van meerdere buurtschappen, te noemen: Eelen, Rhaan, Egede en Hancate. Op 16 januari heeft wethouder Nijenbanning aangegeven dat het College zich gaat inzetten om het primaire onderwijs van de protestants-christelijke Jan Barbierschool te behouden. De uitspraak dat de wethouder zich ten volste ervoor gaat inzetten om deze basisschool te behouden kan Lokaal Hellendoorn waarderen en van harte ondersteunen.

Wij willen erop wijzen dat er op landelijk niveau, hierbij refererend naar politiek Den Haag, wordt gepleit voor het belang van het openhouden van dit soort kleine scholen in het buitengebied, mede vanuit het oogpunt van leefbaarheid van het platteland en toekomstbestendigheid van deze dunbevolkte gebieden. Als Lokaal Hellendoorn willen we de Jan Barbierschool behouden voor de vier buurtschappen Eelen, Rhaan, Egede & Hancate. De basisschool, geopend op 11 april 1931, fungeert tevens als buurthuis van deze vier buurtschappen! Het ondernemen van alle mogelijke acties op korte termijn is volgens Lokaal Hellendoorn van groot belang voor deze gemeenschap mede om de negatieve spiraal, die is ontstaan door de aankondiging van de sluiting, te doorbreken. In de pers geeft stichting Ieder Kind Telt verduurzaming van het gebouw én een tekort aan onderwijskrachten genoemd als redenen om deze basisschool te sluiten. Het argument van een tekort aan onderwijskrachten werpen wij verre van ons, gezien dit een maatschappelijk probleem is die door het land speelt, en daarin staat deze buurtschap niet op zichzelf. Als Lokaal Hellendoorn zien wij de terugloop van leerlingen als een gevolg van het uitblijven van woningbouw in buurtschappen Egede en Hancate.

Het uitblijven van woningbouw en daardoor het niet verkrijgen van aanwas van jonge gezinnen met kinderen is ons inziens een tragisch gevolg van de stikstofmaatregelen die woningbouw beperkt. Niet alleen onze regio, maar elke regio heeft hier last van. Betreffende verduurzaming van het gebouw kan de gemeente mogelijk oplossingen bieden en waar nodig zorgen voor een passende oplossing. In recente onderzoeken naar de onderwijskwaliteit van de Prot. Chr. Jan Barbierschool zien wij een structureel patroon van uitstekende onderwijsresultaten, zoals o.a. de cito-scores die bovengemiddeld zijn in vergelijking met andere basisscholen in de gemeente. Deze redenen nemen wij mee in de argumentatie om te laten zien dat de kwaliteit van het onderwijs hier niet in het geding is.

Graag zien wij de vragen beantwoordt voor de raadsvergadering van 30 januari 2024 1. De wethouder heeft op 16 januari aangegeven dat hij in gesprek ging met de vertegenwoordigers van de Stichting Ieder Kind Telt over de voorgenomen sluiting. Wat is er uit dit gesprek gekomen en wat zijn de vervolg afspraken? 2. Welke mogelijkheden heeft de gemeente om de Jan Barbierschool maar ook de Marliaantjes te behouden. Wat kunnen we als gemeente concreet doen om een bijdrage te leveren aan bijvoorbeeld de verduurzaming van het gebouw, zodat deze klimaatbestendig is voor volgende generaties aan leerlingen. 3. Klopt het dat er op dit moment 32 leerlingen zijn op de vestiging Jan Barbierschool en dat de overheid in de algemene regel voor dunbevolkte gebieden een ondergrens van 23 leerlingen ziet als de opheffingsnorm? Hoe kwalificeert de gemeente Hellendoorn een dunbevolkt gebied, zoals bijvoorbeeld in de eerder gestelde buurtschapen en hoe hanteert zij deze norm in het beleid? 4. In hoeverre is de gemeente Hellendoorn verantwoordelijk voor de staat van het schoolgebouw en de verduurzaming hiervan? 5. Is de bijbehorende woning bij de Jan Barbierschool nog bestemd en in gebruik voor personeel van de Jan Barbierschool? Zo ja of zo nee, kan de wethouder achterhalen wat de bestemming is van deze woning op het moment van schrijven. 6.

Kan de school volgens landelijk geldende regels gesloten worden in verband met afstanden naar een vergelijkbare school? Hierbij in acht nemende dat er zwaarder wordt gewogen aan het feit dat dit een protestants-Christelijke basisschool (lees: confessioneel onderwijs) betreft. 7. Het moment waarop dit voorstel van sluiting bekend wordt gemaakt zal, als we niet snel acteren, dit gevolgen hebben voor nieuwe aanmeldingen op deze school (lees: De opgaven voor nieuwe leerlingen deze maand). Lokaal Hellendoorn heeft vernomen dat in nieuw gedrukte folders de Jan Barbierschool nergens meer wordt benoemd, en dat beschouwen wij als niet naar behoren. Bent u hiervan op de hoogte? 8. Wat staat er in het gemeentelijk Integraal huisvestingsplan en welke richting kiest het college in het nieuwe IHP wat u ons dit jaar gaat voorleggen? 9. Op welke wijze kan de gemeenteraad het college ondersteunen bij het behouden van de basisscholen in de genoemde buurtschappen?

In afwachting van uw reactie, Namens de fractie van Lokaal Hellendoorn Alexander Dollen Dennis Meijerman Trudy Weierink-Siers Thea ten Have Johanna Lusink

Frans Runneboom Tim Bargboer Ewoud Buter

Huib Krukkert Gerard ter Horst