Toelichting wijziging omgevingsplan Nieuwstadweg 5a Daarle
Tekst van het document
Wijziging van het omgevingsplan
Nieuwstadweg 5a, Daarle
Februari 2026
Status: Definitief
Wijziging van het omgevingsplan Nieuwstadweg 5a Daarle Definitief
“Nieuwstadweg 5a Daarle”
Plannaam:
Nieuwstadweg 5a, Daarle
Plantype:
Wijziging van het omgevingsplan
Datum:
Februari 2026
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies 2
Wijziging van het omgevingsplan Nieuwstadweg 5a Daarle Definitief
INHOUDSOPGAVE
HOOFDSTUK 1 AANLEIDING EN DOEL ....................................................................... 5 1.1 1.2 1.3
AANLEIDING ......................................................................................................................................... 5 GRENS WIJZIGINGSBESLUIT ....................................................................................................................... 5 LEESWIJZER .......................................................................................................................................... 5
HOOFDSTUK 2 WIJZIGING OMGEVINGSPLAN.............................................................. 7 2.1 2.2 2.3
BESCHRIJVING HUIDIGE SITUATIE ................................................................................................................ 7 HET OMGEVINGSPLAN ............................................................................................................................. 8 DOOR TE VOEREN WIJZIGING IN HET OMGEVINGSPLAN ................................................................................... 10
HOOFDSTUK 3 LANDSCHAPPELIJKE EN STEDENBOUWKUNDIGE WAARDEN........................ 12 3.1 3.2 3.3 3.4
ALGEMEEN ......................................................................................................................................... 12 LADDER VOOR DUURZAME VERSTEDELIJKING ............................................................................................... 12 TOEKOMSTIGE SITUATIE EN ERFINPASSINGSPLAN .......................................................................................... 13 INFRASTRUCTUUR EN OPENBARE RUIMTE ................................................................................................... 13
HOOFDSTUK 4 BELEIDSKADER .............................................................................. 15 4.1 4.2 4.3
RIJKSBELEID ........................................................................................................................................ 15 PROVINCIAAL BELEID ............................................................................................................................. 17 GEMEENTELIJK BELEID ........................................................................................................................... 25
HOOFDSTUK 5 OMGEVINGSVEILIGHEID................................................................... 30 5.1 5.2 5.3
WETTELIJK KADER ................................................................................................................................ 30 SITUATIE IN EN BIJ HET PLANGEBIED .......................................................................................................... 30 CONCLUSIE ......................................................................................................................................... 31
HOOFDSTUK 6 BESCHERMEN VAN DE WATERBELANGEN ............................................. 32 6.1 6.2
WETTELIJK KADER ................................................................................................................................ 32 WATERPARAGRAAF .............................................................................................................................. 34
HOOFDSTUK 7 BESCHERMING GEZONDHEID EN HET MILIEU .......................................... 36 7.1 7.2 7.3 7.4 7.5 7.6
GELUID DOOR ACTIVITEITEN .................................................................................................................... 36 BODEMKWALITEIT ................................................................................................................................ 37 LUCHTKWALITEIT ................................................................................................................................. 38 GEUR................................................................................................................................................ 39 TRILLINGSHINDER ................................................................................................................................. 40 GEZONDHEID ...................................................................................................................................... 41
HOOFDSTUK 8 BESCHERMING VAN DE NATUUR ........................................................ 42 8.1 8.2 8.3
GEBIEDSBESCHERMING .......................................................................................................................... 42 SOORTENBESCHERMING ........................................................................................................................ 43 CONCLUSIE ........................................................................................................................................ 43
HOOFDSTUK 9 ARCHEOLOGIE EN CULTUURHISTORIE .................................................. 44 9.1 9.2 9.3
WETTELIJK KADER ................................................................................................................................ 44 SITUATIE PLANGEBIED ........................................................................................................................... 44 CONCLUSIE ......................................................................................................................................... 44
HOOFDSTUK 10 M.E.R.- BEOORDELING ................................................................... 45 10.1 10.2 10.3
WETTELIJK KADER ................................................................................................................................ 45 SITUATIE PLANGEBIED ........................................................................................................................... 45 CONCLUSIE ......................................................................................................................................... 45 BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies 3
Wijziging van het omgevingsplan Nieuwstadweg 5a Daarle Definitief
HOOFDSTUK 11 ECONOMISCHE UITVOERBAARHEID ..................................................... 46 11.1 11.2 11.3
ALGEMEEN ......................................................................................................................................... 46 KOSTENVERHAAL ................................................................................................................................. 46 SITUATIE PLANGEBIED ........................................................................................................................... 46
HOOFDSTUK 12 MAATSCHAPPELIJKE UITVOERBAARHEID .............................................. 47 12.1 12.2 12.3
PARTICIPATIE ...................................................................................................................................... 47 AFSTEMMING OVERLEGPARTNERS ............................................................................................................ 47 VASTSTELLINGSPROCEDURE .................................................................................................................... 47
BIJLAGEN BIJ DE MOTIVERING .................................................................................. 48 BIJLAGE 1 BIJLAGE 2 BIJLAGE 3 BIJLAGE 4 BIJLAGE 5 BIJLAGE 6 BIJLAGE 7 BIJLAGE 8
RUIMTELIJK KWALITEITSPLAN ........................................................................................................... 48 WATERTOETSRESULTAAT ................................................................................................................ 49 AKOESTISCH ONDERZOEK WEGVERKEERSLAWAAI .................................................................................. 50 BODEMONDERZOEK ...................................................................................................................... 51 GEURONDERZOEK ......................................................................................................................... 52 AERIUS-BEREKENING ................................................................................................................... 53 QUICKSCAN NATUURWAARDEN ........................................................................................................ 54 NADER ONDERZOEK ECOLOGIE ......................................................................................................... 55
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies 4
Wijziging van het omgevingsplan Nieuwstadweg 5a Daarle Definitief
HOOFDSTUK 1 1.1
AANLEIDING EN DOEL
Aanleiding
Voorliggende motivering heeft betrekking op het perceel aan de Nieuwstadweg 5a in Daarle (hierna: plangebied). Binnen het plangebied bevindt zich een voormalig agrarisch bedrijfsperceel, waar een voormalige melkveehouderij gevestigd was. Ter plaatse staan agrarische opstallen, waarvan een deel landschapsontsierend is. Het deel dat landschapsontsierend is heeft een oppervlakte van 2.710 m2. Daarnaast staan er nog een aantal bijgebouwen die gebruikswaarden hebben. Met de resterende 1500m2 wordt een bouwrecht verkregen die wordt verplaatst. Dat valt buiten de scope van dit plan. Het voornemen betreft het slopen van de landschapsontsierende bebouwing en op basis van het beleid ‘Nieuw Buitengebied’ ter compensatie één nieuwe woning te bouwen. Op het terrein zijn een mantelzorgwoning en een bestaande woning met inwoning aanwezig. De bestaande woning met inwoning wordt omgezet naar een reguliere woning met inwoning. Bij de bestaande woning en mantelzorgwoning is het wenselijk om 100m2 aan extra bijgebouwen toe te staan. Dit past binnen de sloopopgave. Ten slotte wordt het geheel landschappelijk ingepast. Het gebruik van de bedrijfswoning als reguliere woning en het realiseren van een extra woning is niet in overeenstemming met de bouw- en gebruiksregels van het omgevingsplan van de gemeente Hellendoorn.
Op basis van het huidige tijdelijke omgevingsplan zijn namelijk uitsluitend agrarische bedrijfswoningen en agrarische bedrijfsgebouwen toegestaan. Om de voorgenomen ontwikkeling naar een reguliere woonfunctie mogelijk te maken, is een wijziging van het omgevingsplan noodzakelijk. In voorliggende motivering zal worden aangetoond dat de in deze wijziging van het omgevingsplan beoogde ontwikkeling in overeenstemming is met ‘een evenwichtige toedeling van functies aan locaties’.
1.2
Grens wijzigingsbesluit
Het plangebied ligt aan de Nieuwstadweg 5a in Daarle in de gemeente Hellendoorn. Het plangebied bestaat uit het kadastrale perceel Hellendoorn (HLD01), sectie Y nummers 648, 95, 323. De ligging van het plangebied is globaal weergegeven in afbeelding 1.1 met een rode ster en omlijning.
Afbeelding 1.1 bewerkt)
1.3
Ligging plangebied in het buitengebied van de gemeente Hellendoorn en de directe omgeving (bron: plattekaart.nl,
Leeswijzer
Na deze inleiding wordt in hoofdstuk 2 allereerst ingegaan op de huidige en toekomstige situatie. Hoofdstuk 3 gaat in op de landschappelijke waarden, de verkeerskundige situatie en de landschappelijke inpassing. In hoofdstuk 4 wordt ingegaan op het beleidskader. Hierin wordt het relevante beleid beschreven. Hoofdstuk 5 BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies 5
Wijziging van het omgevingsplan Nieuwstadweg 5a Daarle Definitief gaat in op de omgevingsveiligheid, waarna in hoofdstuk 6 de bescherming van de waterbelangen wordt behandeld. Hoofdstuk 7 en 8 gaan respectievelijk in op de bescherming van de gezondheid, het milieu en de natuur. Hoofdstuk 9 behandelt de archeologische en cultuurhistorische waarden. In hoofdstuk 10 komt de m.e.r.-beoordeling aan bod. Hoofdstuk 11 en 12 behandelen ten slotte de economische en maatschappelijke uitvoerbaarheid van het voornemen.
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies 6
Wijziging van het omgevingsplan Nieuwstadweg 5a Daarle Definitief
HOOFDSTUK 2 2.1
WIJZIGING OMGEVINGSPLAN
Beschrijving huidige situatie
Het plangebied ligt aan de Nieuwstadweg 5 in het buitengebied van de gemeente Hellendoorn op korte afstand van de kern Daarle. De omgeving van het plangebied kenmerkt zich door verspreid liggende woon- en agrarische bedrijfspercelen en agrarische cultuurgronden. Kenmerkende structuurdrager is het Overijssels kanaal ten noorden van het plangebied. Het plangebied zelf bestaat uit agrarische opstallen, waarvan een deel (na het vervallen van de functie) landschapsontsierend is. Het deel dat landschapsontsierend is heeft een oppervlakte van 2.710 m2. Daarnaast staat er op het erf een schuur die nog gebruikswaarde heeft, gelegen in het meest zuidoostelijke punt van het plangebied. In het noorden van het plangebied is de bestaande woning met inwoning te vinden. Ten westen daarvan is de mantelzorgwoning aanwezig. De luchtfoto in afbeelding 2.1 geeft een beeld van de omgeving van het plangebied en de indeling van de huidige bebouwing. In afbeelding 2.2 is een straatbeeldfoto opgenomen.
Afbeelding 2.1
Luchtfoto locatie Nieuwstadweg 5 (bron: PDOK.nl)
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies 7
Wijziging van het omgevingsplan Nieuwstadweg 5a Daarle Definitief
Afbeelding 2.2
2.2
Straatbeeld vanaf de Nieuwstadweg (bron: maps.google.nl)
Het omgevingsplan
Ter plaatse van het plangebied is sprake van het omgevingsplan van rechtswege zoals deze in werking is getreden op 1 januari 2024. Het omgevingsplan van rechtswege bestaat uit een nieuw en een tijdelijk deel. Het tijdelijk deel van het omgevingsplan wordt gevormd door de besluiten die zijn aangewezen in artikel 4.6 van de Invoeringswet Omgevingswet, de kaarten, bedoeld in artikel 3.5, lid 2, en besluiten, bedoeld in artikel 3.5, lid 3, Aanvullingswet bodem Omgevingswet en de omgevingsplanregels van rechtswege, bedoeld in artikel 22.2, lid 1, Omgevingswet. Voor de duiding van het planologisch regime van het plangebied is met name het bestemmingsplan ‘buitengebied’ (vastgesteld op 20 april 2009) van belang, dat onderdeel uitmaakt van het tijdelijk deel. Afbeelding 2.3 bevat een uitsnede van de verbeelding behorend bij het bestemmingsplan ‘buitengebied’. Hierin is het plangebied indicatief met de rode omlijning aangegeven.
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies 8
Wijziging van het omgevingsplan Nieuwstadweg 5a Daarle Definitief
Afbeelding 2.3
Uitsnede bestemmingsplan “buitengebied” (Bron: www.omgevingswet.overheid.nl)
Op basis van het bestemmingsplan ‘buitengebied’ is de grond binnen het plangebied voorzien van de enkelbestemming ‘agrarisch met waarden’. Daarnaast geldt de dubbelbestemming ‘Waarde – Archeologische verwachtingswaarde’. Hierna wordt ingegaan op de geldende bestemmingen. Agrarisch met waarden De voor agrarisch met waarden aangewezen gronden zijn bestemd voor onder andere agrarische bedrijvigheid. Ook zijn de gronden bestemd voor instandhouding van de aldaar voorkomende danwel daaraan eigen landschaps- en natuurwaarden, zoals geomorfologische, bodemkundige, landschapsvisuele, cultuurhistorische en ecologische waarden, ter plaatse van onder andere ‘specifieke vorm van waarde – kleinschalig landschap’ en ‘reliëf’. Niet-agrarische nevenactiviteiten zijn toegestaan tot een gezamenlijke brutovloeroppervlakte van 300 m2 binnen bestaande gebouwen. Ten slotte mogen de gronden worden gebruikt voor de instandhouding van landschapselementen, watergangen en waterpartijen en bij een en ander behorende voorzieningen, waaronder begrepen nutsvoorzieningen. Er is één bedrijfswoning met bijbehorende bijgebouwen toegestaan, net als andere bouwwerken zoals mestplaten, mestsilo’s en kuilvoeropslag.
‘Waarde – Archeologische verwachtingswaarde’ De voor ‘Waarde – Archeologische verwachtingswaarde’ aangewezen gronden zijn, behalve voor de andere daar voorkomende bestemming(en) mede bestemd voor onderzoek naar en bescherming van de naar verwachting aanwezige archeologische waarden. Er mogen bouwwerken ten behoeve van de bestemming worden gebouwd, indien deze niet dieper gaan dan 0,3 meter onder peil en niet groter zijn dan 2.500 m2.
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies 9
Wijziging van het omgevingsplan Nieuwstadweg 5a Daarle Definitief
2.3
Door te voeren wijziging in het omgevingsplan
2.3.1
Het voornemen
Vanwege de beëindiging van het melkveebedrijf verliest een groot deel van agrarische bedrijfsbebouwing haar functie. Deze zullen daarom worden gesloopt. In totaal gaat het om de sloop van 2.710 m2 aan bebouwing. Naast de sloop van de schuren is het ook wenselijk om de kuilvoerplaten en de overtollige erfverharding te verwijderen. Er blijft één schuur van 304m2 behouden. Op basis van het beleid ‘Nieuw Buitengebied’ kan de te slopen oppervlakte worden ingezet voor de realisatie van een compensatiewoning. Deze wordt op het zuidelijk deel van het erf gerealiseerd en wordt vormgegeven in de vorm van een schuurwoning. De te behouden schuur van 304 m² zal worden opgeknapt en zal dienen als bijgebouw bij deze woning. De compensatiekavel krijgt een oppervlakte van 2.200m2. De bestaande woning met inwoning wordt regulier bewoond. De maximale gezamenlijke oppervlakte van bijgebouwen bij deze woning zal maximaal 250m2 bedragen, dit is inclusief mantelzorgwoning met aanbouw. Achter de bestaande woning is reeds een vergunningsvrije mantelzorgwoning gerealiseerd, die in de toekomst ook als premantelzorgwoning moet dienen. Beide erven worden middels een eigen, bestaande in- en uitrit ontsloten op de Nieuwstadweg. Om eenheid op het erf te creëren wordt een centrale boomgaard gerealiseerd. Het plan is te zien in bijlage 1 en in onderstaande afbeelding.
Afbeelding 2.4
2.3.2
Ruimtelijk kwaliteitsplan Nieuwstadweg 5, Daarle (bron: opdrachtgever)
Wijziging in de regels
Het voornemen bestaat uit het wijzigen van de bouw- en gebruiksmogelijkheden van het plangebied naar de bouw- en gebruiksregels die van toepassing zijn in een reguliere woonfunctie in het buitengebied van de gemeente Hellendoorn. Het perceel rondom de huidige bedrijfswoning krijgt een woonfunctie, evenals het perceel rondom de nieuwe compensatiewoning. Hiertussen in en ten noordwesten van het perceel krijgen de gronden een agrarische functie.
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies 10
Wijziging van het omgevingsplan Nieuwstadweg 5a Daarle Definitief De nieuwe woning krijgt een maximale inhoud van 750 m³. Daarnaast mag de gezamenlijke oppervlakte van bij eenzelfde woning behorende bouwvergunningsplichtige bijgebouwen en overkappingen niet meer dan 100 m2 bedragen, of niet meer dan de bestaande oppervlakte indien die meer dan 100 m2 bedraagt, met dien verstande dat vervangende nieuwbouw van bijgebouwen en overkappingen maximaal 250 m2 van de bestaande oppervlakte mag betreffen. Het uitvoeren van het erfinrichtingsplan is voor de twee erven in het plangebied los van elkaar opgenomen als gebodsbepaling.
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies 11
Wijziging van het omgevingsplan Nieuwstadweg 5a Daarle Definitief
HOOFDSTUK 3 LANDSCHAPPELIJKE EN STEDENBOUWKUNDIGE WAARDEN 3.1
Algemeen
In het vorige hoofdstuk is de gewenste ontwikkeling beschreven. Dit hoofdstuk zal ingaan op hoe het plan rekening houdt met de ter plaatse aanwezige landschappelijke en stedenbouwkundige waarden. De waardering van de landschappelijke en stedenbouwkundige kwaliteit is altijd gebiedsspecifiek. Deze kunnen daarom worden benut binnen het ontwerp van een ruimtelijke ontwikkeling. De landschappelijke en stedenbouwkundige kwaliteit maken integraal onderdeel uit van de taak van overheden om in een omgevingsplan te voorzien in een evenwichtige toedeling van functies aan locaties. Voor de landschappelijke en stedenbouwkundige kwaliteit zijn in afdeling 5.1.5 instructieregels opgesteld voor het beschermen van deze kwaliteiten. Deze gaan over de volgende onderwerpen: • • • • •
Kustbescherming; Waddenzee en Waddengebied; Cultureel erfgoed en werelderfgoed; Landelijke fiets- en wandelroutes; Ladder voor duurzame verstedelijking.
Het aspect ‘cultureel erfgoed en werelderfgoed’ zal in hoofdstuk 9 worden behandeld. In onderstaande paragraaf wordt ingegaan op de ladder voor duurzame verstedelijking en de gebiedsspecifieke landschappelijke en stedenbouwkundige kwaliteiten.
3.2
Ladder voor duurzame verstedelijking
3.2.1
Algemeen
De Ladder is een instructieregel voor zorgvuldig ruimtegebruik en tegengaan van leegstand. Bij nieuwe stedelijke ontwikkelingen wordt beoordeeld of er echt behoefte aan is en of de ontwikkeling binnen het stedelijk gebied kan. De instructieregel in artikel 5.129g Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) regelt dat bij een wijziging van het omgevingsplan voor een nieuwe stedelijke ontwikkeling toepassing van de Ladder is vereist. De Ladder wordt toegepast bij een nieuwe stedelijke ontwikkeling. Bij de toetsing aan de ladder worden beide onderdelen van de Ladder meegenomen: • •
de behoefte aan de stedelijke ontwikkeling; bij een ontwikkeling buiten stedelijk gebied: de mogelijkheden om binnen het bestaande stedelijk gebied in de behoefte te voorzien zijn verkend.
Teneinde een ontwikkeling adequaat te kunnen toetsen aan de ladder is het noodzakelijk inzicht te geven in de begrippen ‘bestaand stedelijk gebied’ en een ‘stedelijke ontwikkeling’. bestaand stedelijk gebied betreft het bestaand stedenbouwkundig samenstel van bebouwing ten behoeve van wonen, dienstverlening, bedrijvigheid, detailhandel of horeca, alsmede de daarbij behorende openbare of sociaal culturele voorzieningen, stedelijk groen en infrastructuur. Een stedelijke ontwikkeling is de ontwikkeling of uitbreiding van een bedrijventerrein, een zeehaventerrein, een woningbouwlocatie, kantoren, een detailhandelsvoorziening of een andere stedelijke voorziening die voldoende substantieel is. Artikel 5.129g Bkl legt geen grens vast wat voldoende substantieel is. In uitspraken van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State zijn wel lijnen uitgezet. Er is een overzichtsuitspraak (ECLI:NL:RVS:2017:1724) over de Ladder. De Afdeling geeft hierin geen harde ondergrenzen, maar stelt wel 'in beginsel' grenzen.
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies 12
Wijziging van het omgevingsplan Nieuwstadweg 5a Daarle Definitief Bij het beschrijven van de behoefte dient te worden uitgegaan van het saldo van de aantoonbare vraag naar de voorgenomen ontwikkeling verminderd met het aanbod in planologische besluiten, ook als het feitelijk nog niet is gerealiseerd (harde plancapaciteit). 3.2.2
Toetsing van het voornemen aan de Ladder voor duurzame verstedelijking
Voorliggende wijziging van het omgevingsplan betreft het planologisch toevoegen van één reguliere woning en het wijzigen van een bedrijfswoning naar een reguliere woning met inwoning. Wanneer een plan voorziet in woningen niet meer dan 11 woningen dan kan dit niet worden gezien als een stedelijke ontwikkeling. Een uitgangspunt hiervoor is de rechtsuitspraak ‘ABRvS 16 september 2015; ECLI:NL:RVS:2015:2921’. Gelet op vorenstaande is er geen sprake van een stedelijke ontwikkeling zoals bedoeld in de Ladder voor duurzame verstedelijking. Het plan voldoet daarmee aan de instructieregels uit artikel 5.129g van het Bkl.
3.3
Toekomstige situatie en erfinpassingsplan
Het erfinrichtingsplan voor dit voornemen richt zich op het behoud en de versterking van het aanwezige groen, met aandacht voor de openheid van het landschap. Als volgt worden de aanpassingen beschreven die met het vaststellen van het inpassingsplan als voorwaardelijk worden vastgesteld in de wijziging van het omgevingsplan. Bebouwing De huidige landschapsontsierende schuren van 2.710 m2 groot worden verwijderd. Er wordt zuidelijk van de huidige woning een compensatiewoning gerealiseerd. Deze wordt gerealiseerd op de plek waar ook bebouwing gesloopt wordt. Deze zal bewust op enige afstand van de weg gerealiseerd worden en vormt samen met de omgebouwde schuur een nieuw erf. Groeninrichting Het plangebied maakt onderdeel uit van het zogeheten Oude Hoevenlandschap. Kenmerkend in dit landschapstype is de zware beplanting langs de randen van de erven. Deze wordt versterkt door de aanleg van een erfbos en het aanplanten van solitaire bomen op het erf. Middels hagen wordt er op het erf verschillende ruimtes gemaakt waarbinnen met bomen groene massa aan het erf gegeven wordt. Het is beter om richting de Es het erf opener te houden zodat de relatie ruimtelijk hersteld wordt.
3.4
Infrastructuur en openbare ruimte
3.4.1
Algemeen
Bij ruimtelijke ontwikkelingen moet rekening worden gehouden met de parkeerbehoefte en verkeersgeneratie die daardoor ontstaat. Het CROW ontwikkelt en publiceert kennis onder andere op het gebied van verkeer en parkeren. Specifiek voor verkeersgeneratie en parkeren heeft het CROW de publicatie ‘Parkeerkencijfers 2024 – Basis voor parkeernormering’ opgesteld. Deze kencijfers zijn landelijk (en juridisch) geaccepteerd en worden gezien als de meest betrouwbare gegevens met betrekking tot het bepalen van de verkeersgeneratie en het benodigde aantal parkeerplaatsen. De gemeente Hellendoorn heeft in 2021 een Nota parkeernormen vastgesteld, de ‘Nota parkeernormen 2021’. Hierin wordt geconcludeerd dat binnen de gemeente meer mensen een auto bezitten dan het gemiddelde in Nederland en Overijssel. Daarnaast dient in het buitengebied uitgegaan te worden van de stedelijkheidsgraad ‘niet stedelijk’. Voor de berekening van de parkeerbehoefte en verkeersgeneratie wordt uitgegaan van de volgende uitgangspunten: • •
Stedelijkheidsgraad: niet stedelijk; Stedelijk gebied: buitengebied. BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies 13
Wijziging van het omgevingsplan Nieuwstadweg 5a Daarle Definitief Om inzicht te krijgen in de gevolgen die het project heeft voor wat betreft de verkeersgeneratie en de parkeerbehoefte, wordt in de navolgende paragrafen een vergelijking gemaakt tussen het geldend omgevingsplan en de concrete ontwikkeling waarin deze wijziging van het omgevingsplan in voorziet. 3.4.2
Verkeer
Voorliggende wijziging van het omgevingsplan voorziet in het mogelijk maken van één nieuwe vrijstaande woning. De CROW lijst gaat bij een vrijstaande koopwoning (compensatiewoning) in de het buitengebied uit van een minimale verkeersgeneratie van 7,8 auto's per etmaal en een maximale verkeersgeneratie van 8,6 auto's per etmaal. Het aantal verkeersbewegingen is met het toevoegen van een enkele woning gering en kan zonder problemen worden afgewikkeld via de Nieuwstadweg en de omliggende infrastructuur. De compensatiewoning zal gebruik maken van een al bestaande inrit. De middelste inrit zal vervallen. 3.4.3
Parkeren
Op basis van de genoemde uitgangspunten is er een parkeerbehoefte van 2,4 auto’s per woning. De parkeerbehoefte van dit plan wordt vastgesteld op afgerond 3 parkeerplaatsen per woning. In voorliggend geval is er op het eigen terrein meer dan voldoende ruimte om in de parkeerbehoefte van de woningen te voorzien. 3.4.4
Conclusie
Vanuit het aspect verkeer en parkeren is er sprake van een evenwichtige toedeling van functies aan locaties.
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies 14
Wijziging van het omgevingsplan Nieuwstadweg 5a Daarle Definitief
HOOFDSTUK 4
BELEIDSKADER
Dit hoofdstuk beschrijft, voor zover van belang, het beleid vanuit het Rijk, de provincie Overijssel en beleid van de gemeente Hellendoorn.
4.1
Rijksbeleid
4.1.1
Nationale Omgevingsvisie (NOVI)
4.1.1.1 Algemeen Nederland staat voor grote uitdagingen die van invloed zijn op onze fysieke leefomgeving. Complexe opgaven zoals verstedelijking, verduurzaming en klimaatadaptatie zijn nauw met elkaar verweven. Dat vraagt een nieuwe, integrale manier van werken waarmee keuzes voor onze leefomgeving sneller en beter gemaakt kunnen worden. De Nationale Omgevingsvisie (NOVI) zorgt voor een gezamenlijke aanpak die leidt tot een duurzaam perspectief voor onze leefomgeving. Dit is nodig om onze doelen te halen en is een zaak van overheid en samenleving. 4.1.1.2 Vier prioriteiten Aan de hand van een toekomstperspectief op 2050 brengt de NOVI de langetermijnvisie in beeld. Op nationale belangen wil het Rijk sturen en richting geven. Dit komt samen in vier prioriteiten. 1.
Ruimte voor klimaatadaptatie en energietransitie Nederland moet zich aanpassen aan de gevolgen van klimaatverandering. In 2050 is Nederland klimaatbestendig en waterrobuust. Dit vraagt om maatregelen in de leefomgeving, waarmee tegelijkertijd de leefomgevingskwaliteit verbeterd kan worden en kansen voor natuur geboden kunnen worden. In 2050 heeft Nederland daarnaast een duurzame energievoorziening. Dit vraagt echter om ruimte. Door deze ruimte zoveel mogelijk te clusteren, wordt versnippering van het landschap voorkomen en wordt de ruimte zo efficiënt mogelijk benut. Het Rijk zet zich in door het maken van ruimtelijke reserveringen voor het hoofdenergiesysteem op nationale schaal.
2.
Duurzaam economisch groeipotentieel Nederland werkt toe naar een duurzame, circulaire, kennisintensieve en internationaal concurrerende economie in 2050. Daarmee kan ons land zijn positie handhaven in de top vijf van meest concurrerende landen ter wereld. Er wordt ingezet op een innovatief en sterk vestigingsklimaat met een goede quality of life. Belangrijk is wel dat onze economie toekomstbestendig wordt, oftewel concurrerend, duurzaam en circulair.
3.
Sterke en gezonde steden en regio's Er zijn vooral in steden en stedelijke regio's nieuwe locaties nodig voor wonen en werken. Het liefst binnen de bestaande stadsgrenzen, zodat de open ruimten tussen stedelijke regio's behouden blijven. Dit vraagt optimale afstemming op en investeringen in mobiliteit. Dit betekent dat voorafgaand aan de keuze van nieuwe verstedelijkingslocaties helder moet zijn welke randvoorwaarden de leefomgevingskwaliteit en -veiligheid daar stelt en welke extra maatregelen nodig zijn wanneer er voor deze locaties wordt gekozen. Zo blijft de gezondheid in steden en regio's geborgd.
4.
Toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied Er ontstaat een nieuw perspectief voor de Nederlandse landbouwsector als koploper in de duurzame kringlooplandbouw. Een goed verdienpotentieel voor de bedrijven wordt gecombineerd met een minimaal effect op de omgevingskwaliteit van lucht, bodem en water. In alle gevallen zetten we in op ontwikkeling van de karakteristieke eigenschappen van het Nederlandse landschap. Dit vertegenwoordigt een belangrijke cultuurhistorische waarde. Verrommeling en versnippering, bijvoorbeeld door wildgroei van distributiecentra, is ongewenst en wordt tegengegaan. BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies 15
Wijziging van het omgevingsplan Nieuwstadweg 5a Daarle Definitief 4.1.1.3 Afwegingsprincipes De druk op de fysieke leefomgeving in Nederland is zo groot, dat belangen soms botsen. Het streven is combinaties te maken en win-win situaties te creëren, maar dit is niet altijd mogelijk. Soms zijn er scherpe keuzes nodig en moeten belangen worden afgewogen. Hiertoe gebruikt de NOVI drie afwegingsprincipes: 1.
2.
3.
Combinatie van functies gaan voor enkelvoudige functies. In het verleden is scheiding van functies vaak te rigide gehanteerd. Met de NOVI wordt gezocht naar maximale combinatiemogelijkheden tussen functies, gericht op een efficiënt en zorgvuldig gebruik van onze ruimte; Kenmerken en identiteit van een gebied staan centraal. Het verschilt tussen gebieden wat de optimale balans is tussen bescherming en ontwikkeling en tussen concurrentiekracht en leefbaarheid. Sommige opgaven en belangen wegen in het ene gebied zwaarder dan in het andere; Afwentelen wordt voorkomen. Het is van belang dat de leefomgeving zoveel mogelijk voorziet in mogelijkheden en behoeften van de huidige generatie inwoners, zonder dat dit ten koste gaat van toekomstige generaties.
4.1.1.4 Toetsing van het initiatief aan de NOVI De NOVI laat zich niet specifiek uit over dergelijke kleinschalige ontwikkelingen. Het betreft een ontwikkeling waarbij geen nationale belangen in het geding zijn en er is geen sprake van enige belemmering met betrekking tot de prioriteiten zoals verwoord in de NOVI. Geconcludeerd wordt dat de NOVI geen belemmering vormt voor de in deze wijziging van het omgevingsplan besloten ontwikkeling. 4.1.2
Instructieregels Rijk (AMvB’s)
Het omgevingsplan bevat op basis van artikel 4.2 van de Omgevingswet voor het gehele grondgebied van de gemeente in ieder geval de regels die nodig zijn met het oog op een evenwichtige toedeling van functies aan locaties. In afdeling 5.1 van het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) zijn de instructieregels opgenomen voor het stellen van regels in het omgevingsplan. Hieronder zijn de hoofdonderwerpen opgesomd waarvoor het Bkl instructieregels bevat: • • • • • •
•
waarborgen van veiligheid (paragraaf 5.1.2); beschermen van waterbelangen (paragraaf 5.1.3); beschermen van gezondheid en milieu (paragraaf 5.1.4), waaronder instructieregels voor de kwaliteit van de buitenlucht, trillingen, geluid en geur en bodemkwaliteit; beschermen van landschappelijke of stedenbouwkundige waarden en cultureel erfgoed (paragraaf 5.1.5), waaronder de ladder voor duurzame verstedelijking; het behoud van ruimte voor toekomstige functies (paragraaf 5.1.6) voor autowegen, buisleidingen, natuur- en recreatiegebieden; het behoeden van de staat en werking van infrastructuur of voorzieningen voor nadelige gevolgen van activiteiten (paragraaf 5.1.7), waaronder landsverdediging en nationale veiligheid, elektriciteitsvoorziening, rijksvaarwegen en luchtvaart, fiets- en wandelroutes, aanwijzing van woningbouwcategorieën; het bevorderen van de toegankelijkheid van de openbare buitenruimte voor personen (paragraaf 5.1.8).
Daarnaast bevat afdeling 5.2 van het Bkl instructieregels voor de uitoefening van taken voor de fysieke leefomgeving. Daarbij gaat het onder meer om het voorkomen van belemmeringen van gebruik en beheer van spoorwegen en rijkswegen. In heel bijzondere gevallen kunnen B&W de Minister vragen om een ontheffing van bepaalde instructieregels te verlenen. Dit volgt uit afdeling 5.3 van het Bkl. In de onderbouwing moet worden ingegaan op de bovengenoemde onderwerpen, wanneer deze relevant zijn voor de betreffende ontwikkeling. Per onderwerp dient een toetsing plaats te vinden. 4.1.3
Conclusie toetsing aan het rijksbeleid
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies 16
Wijziging van het omgevingsplan Nieuwstadweg 5a Daarle Definitief Het voornemen voorziet in de sloop van landschapsontsierende bebouwing en de bouw van een compensatiewoning. Doordat de ontwikkeling plaatsvindt op een locatie waar eerder een melkveehouderij aanwezig was, wordt er geen nieuw ruimtebeslag gelegd op het buitengebied. Tevens wordt er door middel van de nieuwe functie van het plangebied een duurzame vervolgfunctie gegeven aan de bebouwing die niet meer een functie had. Hiermee sluit de ontwikkeling met name aan bij prioriteit 3 en 4 van de NOVI. In de volgende hoofdstukken wordt aangegeven hoe het plan rekening houdt met de hoofdonderwerpen waarvoor het Bkl instructieregels bevat. Hoofdstuk 3 en 4 zijn reeds ingegaan op de instructieregels zoals vervat in paragraaf 5.1.5, 5.1.7 en 5.1.8 van het Bkl. Geconcludeerd wordt dat het relevante ruimtelijke ordeningsbeleid op rijksniveau deze wijziging van het omgevingsplan besloten ontwikkeling niet in de weg staat.
4.2
Provinciaal beleid
Het provinciaal beleid is verwoord in tal van plannen. Het belangrijkste plan betreft de Omgevingsvisie Overijssel en is verankerd in de Omgevingsverordening. 4.2.1
Omgevingsvisie Overijssel
De Omgevingsvisie Overijssel is het integrale provinciale beleidsplan voor de fysieke leefomgeving van Overijssel. De hoofdambitie van de Omgevingsvisie is een toekomstvaste groei van welvaart en welzijn met een verantwoord beslag op de beschikbare natuurlijke hulpbronnen en voorraden. Leidende thema’s voor de Omgevingsvisie zijn: • •
Duurzaamheid; Ruimtelijke kwaliteit.
Enkele belangrijke beleidskeuzes waarmee de provincie haar ambities wil realiseren zijn: • • •
• 4.2.2
door meer aandacht voor herstructurering wordt ingezet op een breed spectrum aan woon-, werk- en mixmilieu’s; dorpen en steden worden gestimuleerd hun eigen kleur te ontwikkelen; investeren in een hoofdinfrastructuur voor wegverkeer, trein, fiets en waarbij veiligheid en doorstroming centraal staan; zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik; deze methode gaat ervan uit dat eerst het gebruik van de ruimte wordt geoptimaliseerd, dan de mogelijkheid van meervoudig ruimtegebruik wordt onderzocht en dan pas de mogelijkheid om het ruimtegebruik uit te breiden, wordt bekeken; ruimtelijke plannen ontwikkelen aan de hand van gebiedskenmerken en keuzes voor duurzaamheid. Omgevingsverordening Overijssel
De provincie beschikt over een palet aan instrumenten waarmee zij haar ambities realiseert. Het gaat er daarbij om steeds de meest optimale mix van instrumenten toe te passen, zodat effectief en efficiënt resultaat wordt geboekt voor alle ambities en doelstellingen van de Omgevingsvisie. De keuze voor inzet van deze instrumenten is bepaald aan de hand van een aantal criteria. In de Omgevingsvisie is bij elke beleidsambitie een realisatieschema opgenomen waarin is aangegeven welke instrumenten de provincie zal inzetten om de verschillende onderwerpen van provinciaal belang te realiseren. Eén van de instrumenten om het beleid uit de Omgevingsvisie te laten doorwerken is de Omgevingsverordening Overijssel. De Omgevingsverordening is het provinciaal juridisch instrument dat wordt ingezet voor die onderwerpen waarvoor de provincie eraan hecht dat de doorwerking van het beleid van de Omgevingsvisie juridisch geborgd is. 4.2.3
Uitvoeringsmodel Omgevingsvisie Overijssel
De opgaven, kansen, beleidsambities en ruimtelijke kwaliteitsambities voor de provincie zijn in de Omgevingsvisie Overijssel geschetst in ontwikkelingsperspectieven voor de groene omgeving en stedelijke omgeving. BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies 17
Wijziging van het omgevingsplan Nieuwstadweg 5a Daarle Definitief Om de ambities van de provincie waar te maken, bevat de Omgevingsvisie een uitvoeringsmodel. Dit model is gebaseerd op drie niveaus, te weten: 1. 2. 3.
Of - generieke beleidskeuzes; Waar - ontwikkelingsperspectieven; Hoe - gebiedskenmerken.
Deze begrippen worden hieronder nader toegelicht. 4.2.3.1 Of - generieke beleidskeuzes Generieke beleidskeuzes zijn keuzes die bepalend zijn voor de vraag of ontwikkelingen nodig dan wel mogelijk zijn. In deze fase wordt beoordeeld of er sprake is van een maatschappelijke opgave. Of een initiatief mogelijk is, wordt onder andere bepaald door generieke beleidskeuzes van EU, Rijk of provincie. Denk aan beleidskeuzes om basiskwaliteiten als schoon drinkwater en droge voeten te garanderen. Andere generieke beleidskeuzes betreffen het voorkomen van overaanbod van bijvoorbeeld woningbouw- en kantoorlocaties. Ook wordt in deze fase de zgn. Overijsselse ladder voor duurzame verstedelijking gehanteerd. Deze Overijsselse ladder geeft een nadere invulling aan de vraag hoe de behoefte moet worden bepaald, zowel in de stedelijke als in de groene omgeving, en op welke wijze de regionale afstemming vorm gegeven moet worden. Integraliteit, toekomstbestendigheid, concentratiebeleid, (boven)regionale afstemming en zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik zijn beleidskeuzes die invulling geven aan de Overijsselse ladder voor duurzame verstedelijking. Voor specifieke gebieden in Overijssel geldt dat niet alle initiatieven mogelijk zijn.
Dit heeft te maken met zwaarwegende publieke belangen, gebiedsspecifieke beleidskeuzes om de zwaarwegende publieke belangen te borgen, zijn: reservering voor waterveiligheid en beperking wateroverlast, drinkwater/grondwaterbeschermingsgebieden, het Natuurnetwerk Nederland (NNN), de Nationale Landschappen en het provinciaal routenetwerk transport gevaarlijke stoffen. 4.2.3.2 Waar - ontwikkelingsperspectieven Als uit de beoordeling in het kader van de generieke beleidskeuzes blijkt dat de voorgenomen ruimtelijke ontwikkeling aanvaardbaar is, vindt een toets plaats aan de ontwikkelingsperspectieven. In de Omgevingsvisie is een spectrum van zes ontwikkelperspectieven beschreven voor de groene en stedelijke omgeving. Met dit spectrum geeft de provincie ruimte voor het realiseren van de in de visie beschreven beleids- en kwaliteitsambities. De ontwikkelperspectieven geven richting aan wat waar ontwikkeld zou kunnen worden. Daar waar generieke beleidskeuzes een geografische begrenzing hebben, zijn ze consistent doorvertaald in de ontwikkelingsperspectieven. De ontwikkelingsperspectieven zijn richtinggevend en bieden de nodige flexibiliteit voor de toekomst.
4.2.3.3 Hoe - gebiedskenmerken Op basis van gebiedskenmerken in vier lagen (natuurlijke laag, laag van het agrarisch cultuurlandschap, stedelijke laag en laag van de beleving) gelden specifieke kwaliteitsvoorwaarden en –opgaven voor ruimtelijke ontwikkelingen. Het is de vraag ‘hoe’ een ontwikkeling invulling krijgt. Aan de hand van de drie genoemde niveaus kan worden bezien of een ruimtelijke ontwikkeling mogelijk is en er behoefte aan is, waar het past in de ontwikkelingsvisie en hoe het uitgevoerd kan worden. Afbeelding 4.1 geeft dit schematisch weer.
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies 18
Wijziging van het omgevingsplan Nieuwstadweg 5a Daarle Definitief
Afbeelding 4.1
4.2.4
Uitvoeringsmodel Omgevingsvisie Overijssel (Bron: Provincie Overijssel)
Toetsing van het initiatief aan het Uitvoeringsmodel Omgevingsvisie Overijssel
Indien het concrete initiatief wordt getoetst aan het Uitvoeringsmodel Omgevingsvisie Overijssel ontstaat globaal het volgende beeld. 4.2.4.1 Of - Generieke beleidskeuzes Bij de afwegingen in de eerste fase “generieke beleidskeuzes” wordt opgemerkt dat sprake is van een buitenstedelijke ontwikkeling. Hierdoor zijn met name artikel 4.5, 4.9 en artikel 4.11 van de Omgevingsverordening Overijssel van belang. De Stedelijke laag kan vanwege de ligging in het buitengebied buiten beschouwing gelaten. Hierna wordt nader ingegaan op de relevante artikelen. Artikel 4.5 (zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik): Omgevingsplannen voorzien uitsluitend in stedelijke ontwikkelingen die een extra ruimtebeslag door bouwen en verharden leggen op de groene omgeving wanneer aannemelijk is gemaakt: • •
dat er voor deze opgave in redelijkheid geen ruimte beschikbaar is binnen het bestaande bebouwd gebied en de ruimte binnen het bestaand bebouwd gebied ook niet geschikt te maken is door herstructurering en/of transformatie; dat mogelijkheden voor meervoudig ruimtegebruik binnen het bestaand bebouwd gebied optimaal zijn benut.
In de Omgevingsverordening Overijssel is het begrip “groene omgeving” nader gedefinieerd als: dat deel van de fysieke leefomgeving waarvan de gronden niet vallen onder bestaand bebouwd gebied. In de Omgevingsverordening Overijssel is het begrip “bestaand bebouwd gebied” nader gedefinieerd als: de gronden binnen steden en dorpen die benut worden voor stedelijke functies op grond van een geldend omgevingsplan en op grond van een (voor) ontwerp voor zover de provinciale daarover een positief advies heeft uitgebracht in het kader van het vooroverleg.
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies 19
Wijziging van het omgevingsplan Nieuwstadweg 5a Daarle Definitief Artikel 4.9 (ruimtelijke kwaliteit): Omgevingsplannen bevatten een onderbouwing waaruit blijkt dat nieuwe ontwikkelingen bijdragen aan ruimtelijke kwaliteit waarin: • • •
het uitvoeringsmodel (OF-, WAAR- en HOE-benadering) uit de Omgevingsvisie Overijssel wordt toegepast; wordt gemotiveerd dat de nieuwe ontwikkeling past binnen het ontwikkelingsperspectief dat volgens de Omgevingsvisie Overijssel van toepassing is voor het gebied; en inzichtelijk gemaakt wordt hoe de vier-lagenbenadering van het uitvoeringsmodel is toegepast en de catalogus Gebiedskenmerken (bijlage VII) is gebruikt bij de ruimtelijke inpassing van de nieuwe ontwikkeling.
Artikel 4.11 Kwaliteitsimpuls Groene Omgeving (KGO): Lid 1: Omgevingsplannen laten alleen nieuwvestiging en grootschalige uitbreiding van bestaande functies toe in de Groene Omgeving als: a. b. c.
daarvoor sociaaleconomische of maatschappelijke redenen voor zijn; het verlies aan ecologische of landschappelijke waarden in voldoende mate wordt gecompenseerd door investeringen in versterking van de ruimtelijke kwaliteit in de omgeving; en in het geval de nieuwvestiging of een grootschalige uitbreiding plaatsvindt op gronden binnen het ontwikkelingsperspectief Ondernemen met Natuur en Water de compensatie bedoeld in onderdeel b gericht is op de versterking van de kwaliteit van natuur, water en landschap.
Lid 2: Het eerste lid is in ieder geval van toepassing op: a. b. c. d. e.
nieuwe verblijfsrecreatieve complexen en verblijven; uitbreidingen van bestaande verblijfsrecreatieve complexen; de bouw van nieuwe woningen; nieuwe bouwlocaties voor bedrijvigheid die niet aan de Groene Omgeving is gebonden; grootschalige uitbreiding van bestaande locaties voor niet-agrarische bedrijvigheid die niet aan de Groene Omgeving is gebonden.
Lid 3: Het eerste lid is niet van toepassing op: a. b.
de bedrijfsontwikkeling en nieuwvestiging van agrarische bedrijven; zelfstandige opstellingen van zonnepanelen.
Toetsing van het initiatief aan de “Generieke beleidskeuzes” Zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik (artikel 4.5) De gewenste ontwikkeling van de realisatie van de compensatiewoning en de transitie van een gedeelte van het plangebied naar een reguliere woonfunctie betreft een buitenstedelijke ontwikkeling. In voorliggende situatie wordt aan het principe van zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik voldaan vanwege de sloop van voormalige bedrijfsbebouwing en de nieuwbouw van een woning met bijgebouw. Doordat de woning kleiner is dan de hoeveelheid te slopen bedrijfsbebouwing neemt de totale hoeveelheid aan bebouwing binnen het plangebied af. In verband hiermee is het project in overeenstemming met artikel 4.5 uit de Omgevingsverordening Overijssel. Ruimtelijke kwaliteit (artikel 4.9) Voorliggend initiatief gaat gepaard met een investering in de ruimtelijke kwaliteit. Deze investering is tot stand gekomen na raadpleging van het uitvoeringsmodel van de provincie Overijssel en volgt de ontwikkelperspectieven die hierin beschreven zijn. In paragraaf 4.2.4.2 worden de ontwikkelperspectieven uitgebreid toegelicht. Het voornemen houdt hiermee in voldoende mate rekening met artikel 4.9 ‘Ruimtelijke kwaliteit’.
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies 20
Wijziging van het omgevingsplan Nieuwstadweg 5a Daarle Definitief Kwaliteitsimpuls Groene Omgeving (Artikel 4.11) Voorliggend initiatief voorziet in het slopen van verouderde bebouwing, het realiseren van een compensatiewoning en een passende groene inpassing van het nieuwe perceel. Enerzijds wordt met het voornemen een bijdrage geleverd aan het geven van een toekomstbestendige functie aan het plangebied. Een woonfunctie wordt als minder belastend ervaren voor de natuurlijke waarden van het buitengebied dan een agrarisch bedrijf. Concreet wordt er het volgende gedaan: -
Er wordt 2.710m2 landschapsontsierende bebouwing gesloopt; Het erf wordt ingepast in De Oude Hoevenlandschap; De rand van het erf wordt versterkt met opgaand bos; Centraal op het erf worden solitaire bomen gerealiseerd; Het realiseren van een doorzicht waardoor er een zichtlijn hersteld wordt.
In bijlage 1 is het gehele erfinrichtingsplan opgenomen. Verwacht wordt dat met deze inspanning en het slopen van de bestaande bebouwing voldoende inspanning geleverd wordt. Het initiatief sluit aan bij de uitgangspunten van artikel 4.11 van de omgevingsverordening van Overijssel. 4.2.4.2 Ontwikkelingsperspectieven Het plangebied behoort tot het ontwikkelingsperspectief ‘Wonen en werken in het kleinschalige mixlandschap’. In afbeelding 4.2 is een uitsnede van de ontwikkelingsperspectievenkaart opgenomen, waarin het plangebied indicatief met de rode omlijning is aangegeven.
Afbeelding 4.2
Uitsnede ontwikkelingsperspectievenkaart Omgevingsvisie Overijssel (Bron: Provincie Overijssel)
‘Wonen en werken in het kleinschalige mixlandschap’ BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies 21
Wijziging van het omgevingsplan Nieuwstadweg 5a Daarle Definitief Van de ruimtelijke kwaliteitsambities staat in dit ontwikkelingsperspectief de ambitie Voortbouwen aan de kenmerkende structuren van de agrarische cultuurlandschappen voorop. Daarnaast gelden – net als voor alle andere ontwikkelingsperspectieven – de ruimtelijke kwaliteitsambities: • • •
zichtbaar en beleefbaar mooi landschap; sterke ruimtelijke identiteiten als merken voor Overijssel; continu en beleefbaar watersysteem.
Toetsing van het initiatief aan het “Ontwikkelingsperspectief” Voorliggend initiatief betreft het slopen van de landschapsontsierende bebouwing en het toevoegen van een compensatiewoning. Het landschap rondom het plangebied wordt versterkt door de sloop van de bebouwing, waardoor het zichtbaar wordt. Het plangebied wordt in twee erven verdeeld, waardoor er een zichtlijn komt naar het achterland. Geconcludeerd wordt dat het ontwikkelingsperspectief ‘wonen en werken in het kleinschalige mixlandschap’ zich niet verzet tegen de voorgenomen herontwikkeling. 4.2.4.3 Gebiedskenmerken Op basis van gebiedskenmerken in vier lagen (natuurlijke laag, laag van het agrarisch-cultuurlandschap, stedelijke laag en de laag van de beleving) gelden specifieke kwaliteitsvoorwaarden en –opgaven voor ruimtelijke ontwikkelingen. De laag van de beleving is buiten beschouwing gelaten omdat deze in het plangebied niet aanwezig is.
1.
De “Natuurlijke Laag“
Het plangebied is op de gebiedskenmerkenkaart van de ‘Natuurlijke laag’ aangeduid met de gebiedstype ‘Dekzanden en ruggen’. Onderstaande afbeelding betreft een uitsnede van de gebiedskenmerkenkaart van de “Natuurlijke laag”. Het plangebied is weergegeven met een rode omlijning.
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies 22
Wijziging van het omgevingsplan Nieuwstadweg 5a Daarle Definitief
Afbeelding 4.3
Uitsnede gebiedskenmerkenkaart “Natuurlijke laag” (Bron: Provincie Overijssel)
‘Dekzandvlakte en ruggen’ In de occupatiegeschiedenis zijn de dekzandgebieden voor het overgrote deel in cultuur gebracht als essenlandschap, oude hoevenlandschap en heideontginningslandschap. Kenmerkend reliëf is op veel plaatsen vervlakt, b.v. door egalisaties ten behoeve van de landbouw. De ambitie van de provincie is de natuurlijke verschillen tussen hoog en laag en tussen droog en nat functioneel meer sturend en beleefbaar te maken. Dit kan bijvoorbeeld door een meer natuurlijk watersysteem en door beplanting met ‘natuurlijke’ soorten. En door de (strekkings)richting van het landschap te benutten in gebiedsontwerpen. Als ontwikkelingen plaats vinden, dan dragen deze bij aan het beter zichtbaar en beleefbaar maken van de hoogteverschillen en het watersysteem. Beiden zijn tevens uitgangspunt bij (her)inrichting. Bij ontwikkelingen is de (strekkings)richting van het landschap, gevormd door de afwisseling van beekdalen en ruggen, het uitgangspunt. Toetsing van het initiatief aan de ‘Natuurlijke laag’ Bij het opstellen van het landschappelijk inpassingsplan is rekening gehouden met de openheid van het landschap en er wordt een zichtlijn hersteld. Binnen het plangebied zijn geen waterwegen of sloten aanwezig. De bestaande sloten buiten het plangebied worden als gevolg van het voornemen niet aangepast.
De beplanting van het plangebied zal bestaan uit inheemse soorten die van nature vooromen. Hiermee vindt het initiatief zo veel mogelijk aansluiting bij de waarden uit de ‘Natuurlijke laag’. 2.
De “Laag van het agrarisch cultuurlandschap“
In het agrarisch cultuurlandschap gaat het er altijd om dat de mens inspeelt op de natuurlijke omstandigheden en die ten nutte maakt. Hierbij hebben nooit ideeën over schoonheid een rol gespeeld. Wel zijn we ze in de loop van de tijd gaan waarderen om hun ruimtelijke kwaliteiten. Vooral herkenbaarheid, contrast en BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies 23
Wijziging van het omgevingsplan Nieuwstadweg 5a Daarle Definitief afwisseling worden gewaardeerd. De ambitie is gericht op het voortbouwen aan de kenmerkende structuren van de agrarische cultuurlandschappen door óf versterking óf behoud óf ontwikkeling of een combinatie hiervan. In afbeelding 4.4 is een uitsnede weergegeven van de gebiedskenmerkenkaart van de ‘Laag van het agrarisch cultuurlandschap’.
Afbeelding 4.4
Uitsnede gebiedskenmerkenkaart “Laag van het agrarisch cultuurlandschap” (Bron: Provincie Overijssel)
‘Oude hoevenlandschap’ Het Oude Hoevenlandschap betreft een landschap met verspreide erven. Het werd ontwikkeld nadat de complexen met de grote essen ‘bezet’ waren en een volgende generatie boeren nieuwe ontwikkelingsruimte zocht. Die vonden ze bij kleine dekzandkopjes die individueel werden ontgonnen. Dit leidde tot een landschap dat de zelfde opbouw kent als het essenlandschap, alleen in een meer kleinschalige, meer individuele en jongere variant. Deze kleinere maat en schaal is tevens de reflectie van de natuurlijke ondergrond. Het landschap is contrastrijk met veel variatie op de korte afstand. Als ontwikkelingen plaats vinden in het oude hoevenlandschap, dan dragen deze bij aan behoud en accentuering van de dragende structuren (groenstructuur en routes) van het oude hoevenlandschap, en aan de samenhang en de karakteristieke verschillen tussen de landschapselementen. Toetsing van het initiatief aan het ‘Oude hoevenlandschap’ Het plangebied is onderdeel van het Oude hoevenlandschap. Dat is een landschap met verspreide erven. In deze nieuwe ontwikkeling worden als het ware twee erven gerealiseerd. Dit is passend in een landschap met verspreide erven. De aanwezige ruimtelijke structuren van het landschap blijven bewaard.
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies 24
Wijziging van het omgevingsplan Nieuwstadweg 5a Daarle Definitief 4.2.5
Conclusie toetsing aan het provinciaal beleid
Geconcludeerd wordt dat het initiatief in overeenstemming is met de uitgangspunten uit het provinciaal beleid zoals genoemd in de Omgevingsvisie Overijssel en is verankerd in de Omgevingsverordening Overijssel.
4.3
Gemeentelijk beleid
Het gemeentelijk beleid is verwoord in tal van plannen. Met betrekking tot voorliggende ruimtelijke ontwikkeling zijn de hierna genoemde beleidsstukken het belangrijkst. 4.3.1
Omgevingsvisie Hellendoorn, Natuurlijk Avontuurlijk
4.3.1.1 Algemeen De ‘Omgevingsvisie Hellendoorn, Natuurlijk Avontuurlijk’ (vastgesteld d.d. 12 februari 2014) bevat een brede visie op de toekomst en vormt het kader van alle ruimtelijke ontwikkelingen. De visie is opgebouwd in 3 lagen, namelijk identiteit, context en kernvisie: • • •
Identiteit: gericht op versterken en kwaliteit van een gebied: deze geeft deze geeft niet aan welke ontwikkelingen waar mogelijk zijn maar meer binnen welke identiteit een bepaalde ontwikkeling moet worden uitgewerkt/vormgegeven. Context: gericht op de functionele opgave: Dit vanuit het huidige programma; wonen, werken natuur en verkeer. Kernvisie: In de kernvisie zijn de prioriteiten vanuit de workshops gedestilleerd en wordt aangegeven op welke ontwikkeling/wisselwerking de focus ligt.
4.3.1.2 Identiteit, Context en Kernvisie 1.
Identiteit
Het plangebied ligt in het ligt in het identiteitsgebied ‘Rond boeren’. Het agrarisch gebruik geeft identiteit aan dit gebied. De kleine kernen zijn sterk verweven met het buitengebied. De gebruikers, voornamelijk agrariërs, zijn bepalend (geweest) voor de verschijningsvorm van het landschap. Bij de ontwikkeling van cultuurlandschappen hebben nooit ideeën over schoonheid een rol gespeeld. Mensen zijn echter het landschap in de loop der tijd wel gaan waarderen om zijn ruimtelijke kwaliteiten. Het gebied rondom het plangebied bestaat voor een groot deel uit heide- en broekontginningslandschap. Er zijn relatief grote open ruimtes en erven liggen als blokken aan de weg geschakeld. De erven in de andere landschappen liggen veel meer in een soort van spinragstructuur. Voor een nieuw complex zouden de gebouwen zo geformeerd kunnen worden dat het in ruimtelijk opzicht lijkt op een (traditioneel) boerenerf. Inpasbaarheid in het agrarisch cultuurlandschap is van belang. Hiermee wil de gemeente de agrarische en landschappelijke identiteit behouden, alsmede een goede toekomst bieden voor de agrarische sector zelf. 2.
Context
Het plangebied ligt in het buitengebied. In het buitengebied vindt agrarische bedrijvigheid plaats, er wordt gerecreëerd en gewoond en het bevat belangrijke ecologische waarden. In het buitengebied liggen enkele buurtschappen, met een hechte sociale structuur. Vanwege de verwevenheid met het landschap maken deze buurtschappen onderdeel uit van het buitengebied. Het beleid met betrekking tot de hoofdfunctie van het buitengebied, de agrarische bedrijvigheid is vastgelegd in het bestemmingsplan Buitengebied. Daarbij kan gedacht worden aan de ontwikkelingsruimte (afhankelijk van de zogenoemde reconstructiezonering), het VAB-beleid, beleid voor niet agrarische bedrijvigheid in het buitengebied, rood voor rood en de kwaliteitsimpuls groene omgeving. 3.
Kernvisie
Binnen de kernvisie liggen tien concrete opgaven, waarvan zes ruimtelijke en vier procesmatige. De in deze wijziging van het omgevingsplan besloten ontwikkeling maakt geen onderdeel uit van een concrete opgave. BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies 25
Wijziging van het omgevingsplan Nieuwstadweg 5a Daarle Definitief 4.3.1.3 Toetsing aan omgevingsvisie In het identiteitsgebied ‘Rond boeren’ wordt uitgegaan van de ruimtelijke kwaliteit die hoort bij erven en waarbij de beleefbaarheid van het landschap vergroot kan worden. Ook het uiterlijk van bebouwing is van belang. Het erfinrichtingsplan is gericht op het versterken van de bestaande groenstructuur waar reeds groen staat zodat daarnaast voldoende open ruimte overblijft van waaruit het landschap ervaren kan worden. Ook de realisatie van de compensatiewoning zorgt ervoor dat de oorspronkelijke ruimtelijke structuur van een boerenerf weer terug komt. Daarnaast heeft de nieuwe woning de afmeting en massa van de bestaande woning maar wel het uiterlijk van een moderne woning die bij het buitengebied past. De herontwikkeling van de gronden binnen het plangebied voorziet in het toekomstig onderhoud en een kwaliteitsimpuls. Hiermee heeft het plangebied een duurzaam en kwalitatief positief toekomstbeeld. Geconcludeerd wordt dat het plan in overeenstemming is met de omgevingsvisie van de gemeente Hellendoorn. 4.3.2
Beleid ‘Nieuw Buitengebied’
4.3.2.1 Algemeen De gemeenteraad van Hellendoorn heeft op 2 juni 2020 het beleid ‘Nieuw Buitengebied’ vastgesteld. Het doel van het beleid is richting aan toekomstige ontwikkelingen in het buitengebied te geven, maar ook een doorkijk te bieden naar een werkwijze die past in de geest van de Omgevingswet. 4.3.2.2 Stappenplan De basis van het beleid is het stappenplan, waarmee initiatiefnemers op weg worden geholpen bij het vormgeven van nieuwe ontwikkelingen. In afbeelding 4.6 is het stappenplan weergegeven.
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies 26
Wijziging van het omgevingsplan Nieuwstadweg 5a Daarle Definitief
Afbeelding 4.6
Stappenplan beleid Nieuw Buitengebied (Bron: Gemeente Hellendoorn)
4.3.2.3 Toetsing van het initiatief aan het gemeentelijk beleid ‘Nieuw Buitengebied’ 4.3.2.3.1 Stappenplan Stap 1: Zoals uit hoofdstuk 3 blijkt worden de deelgebieden landschappelijk ingepast conform de ter plaatse geldende gebiedskenmerken. Stap 2: Het deelgebied ligt binnen de identiteit ‘Sterke kernen’. De leefbaarheid van de kernen is goed. De gemeente spant zich met de samenleving in om in alle dorpen en kerken de samenleving in stand te houden. Passende woonmogelijkheden voor alle leeftijdscategorieën horen hierbij. Dit betekent vraaggerichte nieuwbouw voor speciale doelgroepen met nadruk op combinaties van wonen. Het agrarisch gebruik geeft identiteit aan dit gebied. Nieuwe functies zijn in dit gebied alleen toegestaan, indien deze in ruimtelijk opzicht of in functionele zin een relatie hebben met de agrarische sector. Bij een nieuw complex aan gebouwen kunnen de gebouwen zo worden geformeerd dat het erf in ruimtelijk opzicht lijkt op een (traditioneel) boerenerf. Inpasbaarheid in het agrarisch cultuurlandschap is van belang. Behoud ontwikkeling en gepaste schaalvergroting vormen een wezenlijk uitgangspunt voor deze identiteit. Het doel is de agrarische en landschappelijke identiteit te behouden, alsmede een goede toekomst te bieden voor de agrarische sector zelf. Door de situering van de bebouwing wordt zoveel mogelijk aangesloten bij een (traditioneel) boerenerf.