Strategische visie maatschappelijk en sociaal domein

SAMEN BOUWEN 29-11-2023

2024-2030

aan een kansrijke, gezonde en leefbare toekomst Strategische visie op maatschappelijk en sociaal domein Gemeente Hellendoorn

Voorwoord

We zijn ervan overtuigd dat gelijke kansen de basis vormen voor een rechtvaardige samenleving. Iedereen moet,

Samen bouwen aan een kansrijke, gezonde en leefbare toekomst

ongeacht achtergrond, afkomst of omstandigheden, dezelfde mogelijkheden hebben om talent te ontwikkelen en om dromen na te jagen. Kortom, om mee te kunnen doen.

Als we terugkijken op de uitdagingen en veranderingen

Kinderen en jongeren hebben het recht om kansrijk op te

van de afgelopen jaren, wordt duidelijk dat het tijd is om

groeien vanuit een stevige basis. Zij hebben de toekomst

een nieuwe koers uit te stippelen voor onze lokale samen-

en vormen de toekomst van Hellendoorn.

leving. De wereld waarin we leven verandert voortdurend en de sociale en maatschappelijke vraagstukken zijn com-

Daarnaast zien we de waarde van een leefbare omgeving

plexer en dynamischer dan ooit tevoren. De vraagstukken

die de gezondheid en het welzijn van inwoners bevordert.

vragen om verder te kijken dan één collegeperiode. Ze

Dit omvat duurzame wijken, buurten en kernen, die veilig

vragen om een visie voor de lange termijn, een stip op de

en aantrekkelijk zijn om in te wonen, te werken, te bewe-

horizon. De visie die voor u ligt komt voort uit de gedeelde

gen en elkaar te ontmoeten.

overtuiging van gemeente Hellendoorn, netwerkpartners en inwoners, dat een kansrijke, gezonde en leefbare

Om de doelen uit deze visie te bereiken is het nodig dat

samenleving alleen bereikt kan worden als we samen-

alle betrokken partijen zich hier voor inzetten en samen-

werken en de maatschappelijke krachten bundelen.

werken. Denk daarbij aan beleidsmakers, zorgverleners, sociale en maatschappelijke partners, onderwijsvoor-

In deze visie richten we ons op vier thema’s, namelijk:

zieningen, buurt- en sportverenigingen en inwoners.

‘Kansrijk opgroeien’, ‘Gezondheid, nu en later’, ‘Meedoen’

Samen kunnen we een positieve verandering teweeg-

en ‘Leefbaarheid’. We geloven dat iedereen recht heeft op

brengen en de basis leggen voor een vitale toekomst.

een gezond en waardig bestaan, waarin fysieke, mentale

Vanuit input vanuit bestuurders hebben we gekozen voor

en emotionele gezondheid centraal staan. Daarnaast be-

een langere looptijd van deze visie die niet afhankelijk is

seffen we dat bestaanszekerheid cruciaal is voor het wel-

van collegevorming, zodat we met elkaar slagvaardig een

zijn van onze inwoners. Passende (financiële) ondersteu-

ononderbroken koers uit kunnen zetten.

ning is noodzakelijk tijdens de uitdagingen die het leven kent en stelt inwoners in staat hun potentieel te benutten.

Wij willen onze dank uitspreken aan iedereen die een bijdrage heeft geleverd aan deze sociaal maatschappelijke visie. Het is een samensmelting van ideeën en inzichten die de weg wijzen naar een kansrijke, gezondere en meer inclusieve lokale samenleving. Wethouder Annemarie Dubbink

2

Inhoudsopgave Voorwoord 2 Samen bouwen aan een kansrijke, gezonde en leefbare toekomst

2

Inhoudsopgave 3 1 Inleiding 4 1.1

Naar een samenleving van samenwerking

4

1.2

De totstandkoming van de strategische koers

5

2 Trends en ontwikkelingen 7 2.1

Een verkenning naar een vitale en veerkrachtige toekomst

7

2.2

De Hellendoornse en Twentse gezondheid in cijfers

7

3 Samen doen, de opbrengst 8 3.1

Samen staan we naast de inwoner

9

4 De visie 9 4.1 De vier leidende principes 9 4.2

De visie van de gemeente Hellendoorn

11

4.2.1

Kansrijk opgroeien 11

4.2.2

Gezondheid, nu en later

4.2.3

Meedoen 13

4.2.4

Leefbaarheid 13

12

5 Hoe verder… 14 5.1 Van visie naar uitvoering 14 5.1.1

Thema’s omzetten naar doelen en uitvoering

14

5.1.2

Laten leiden door 4 principes

15

5.1.3

Financiële sturing 15

3

1

Inleiding

1.1

Naar een samenleving van samenwerking

De wereld om ons heen verandert in een rap tempo en stelt ons als lokale overheid voor nieuwe uitdagingen. De afgelopen decennia hebben in het sociaal en maatschappelijk domein ingrijpende veranderingen plaatsgevonden. Een verschuiving van een traditionele verzorgingsstaat naar een meer lokale participatiesamenleving is al ruime tijd gaande. Mensen worden, anders dan tien jaar geleden, actief betrokken bij hun eigen welzijn en dat van anderen. Dit is nodig, omdat het niet langer haalbaar is om maximale ondersteuning en zorg te leveren. De zorgkosten zijn torenhoog en de schaarste aan goed opgeleid personeel is een steeds groter probleem. Een verschuiving van ziekte en zorg naar gezondheid en gedrag is noodzakelijk om onder andere zorg, welzijn en onderwijs beschikbaar en toegankelijk te houden.

Dit doen we weloverwogen. We richten ons op een koers die, ook voor de lange termijn, een positief effect heeft op

De komende jaren komt er een grote decentralisatie op de

kansen, gezondheid en leefbaarheid van inwoners.

gemeenten af. Dit betekent dat gemeenten via financiële middelen vanuit het rijk steeds meer de regie krijgen, onder

Vanuit de landelijke hervormingsagenda jeugd wordt

andere op zorg gerelateerde thema’s, waarbij het accent

gesignaleerd dat in Nederland de randvoorwaarden voor

meer komt te liggen op preventie en vroegsignalering. Dit

gezinnen rondom bestaanszekerheid, wonen, (passend)

is noodzakelijk om de druk op de formele zorg te verlagen.

onderwijs, veiligheid en geborgenheid niet op orde zijn.

Denk hierbij aan financiële regelingen als het Gezond en Ac-

We maken prestaties, ook voor jeugdigen, belangrijker dan

tief Leven Akkoord (GALA), het Integraal Zorg Akkoord (IZA)

relaties, waardoor inwoners druk ervaren. Met dit gege-

en het programma Wonen, Ondersteuning en Zorg (WOZO).

ven moeten we aan de slag, met als doel om tegemoet

Deze bevorderen de integrale samenwerking tussen zorg-

te komen aan behoeften en de veerkracht van inwoners

verleners, welzijnsvoorzieningen, culturele- en onderwijs-

te herstellen en te versterken. Als we daadwerkelijk iets

instellingen en sportverenigingen. Gemeenten zijn hiermee

willen bereiken, dan moeten we bij de jeugd beginnen. Zij

hoofdrolspeler geworden in een transformatie.

hebben de toekomst, dus zijn grotendeels ook de sleutel om patronen te doorbreken. Om veerkracht te vergroten,

Om deze verschuiving naar gezondheid en gedrag te

is samenwerking over de grenzen van sectoren heen nood-

realiseren, is het noodzakelijk dat partijen effectief met

zakelijk. De oorzaken van de problemen waar inwoners

elkaar samenwerken vanuit een integrale visie. De veran-

mee te maken hebben liggen vaak in verschillende do-

deringen in ondersteuning en zorg, hangen samen met

meinen. Daarom vragen ze om een sterk samenhangende

veranderingen op andere vlakken, zoals in het onderwijs,

aanpak. Daarnaast worden problemen steeds complexer

veiligheid en de sociale zekerheid. Dit komt ook nadrukke-

bij inwoners, in het gezin en bij verschillende doelgroe-

lijk naar voren in de landelijke hervormingsagenda jeugd

pen. Het ene probleem wordt steeds vaker veroorzaakt of

2023-2028. De koers voor de komende jaren betekent dat

versterkt door het andere probleem. Een totale aanpak en

we met beperkte middelen moeten inzetten op de juiste

het doorbreken van patronen is daarom dé weg om inwo-

thema’s en interventies binnen de lokale samenleving. En

ners te ondersteunen naar een meer stabiele (thuis)situatie.

dat betekent dat we keuzes moeten maken en prioriteiten

Binnen onze gemeente zijn er al mooie initiatieven en zijn

moeten stellen.

er goede voorbeelden van samenwerking. Daar hebben we oog voor. We gaan daarbij op zoek naar meer samenhang in het geheel, zodat we elkaar nog meer kunnen versterken. 4

De opgaven waar wij als gemeente Hellendoorn voor

De stappen in een strategische koers

staan, vragen om een andere manier van denken en doen.

Om een sterke strategische koers op het sociaal en

De opgaven vergen een pro-actievere houding van ons als

maatschappelijk domein te ontwikkelen, is een

gemeente, ze vergen het nemen van regie, ook richting

stappenplan onmisbaar:

netwerkpartners. Ze vragen om een strategische koers voor het sociaal en maatschappelijk domein, met oog voor aangrenzende domeinen. Een koers met focus, prioritering Wat gaat goed in het sociaal domein Hellendoorn? Waar dromen we van?

en haalbare ambities voor de komende jaren.

1.2

De totstandkoming van de strategische koers

SOCIAAL HELLENDOORN

STAP 2 VI

S I E VORMEN

is dit de visie die we voor ogen hadden?

O N D ERZOEKEN

TO E T S E N

STAP 1

STAP 3

Toekomstbeeld sociaal domein Hellendoorn?

STAP 4 REA

L ISEREN

past de visie nog?

E V A L U AT I E van visie naar beleid en praktijk

STAP 5

De stem van onze inwoners De stem van onze inwoners is belangrijk in het proces. In

Stap 1 - Onderzoeken en samenbrengen

de totstandkoming van de visie en bij de implementatie

In deze fase hebben we onderzoek gedaan naar zowel lan-

van de visie passen wij de participatie van inwoners op

delijke als lokale trends en ontwikkelingen in het sociaal

verschillende niveaus toe:

en maatschappelijk domein. Daarnaast is gebruik gemaakt van gegevens, statistieken, onderzoek en monitoring om

Op het niveau van de partners door te informeren en door

weloverwogen keuzes te maken. In paragraaf 2.2. wor-

te raadplegen.

den de uitkomsten van de onderzoeksfase kort en bondig

Op het niveau van de inwoners door een dialoog aan te

gepresenteerd.

gaan, samen te werken en door in de uitwerking van de strategische koers initiatieven vanuit inwoners te stimule-

Stap 2 - Bouwen van de droom

ren.

Participatie is een waardevol instrument om betrokkenheid, samenwerking en creativiteit te stimuleren bij het

Dit zorgt ervoor dat we niet alleen de visie ontwikkelen

nemen van beslissingen en het oplossen van complexe

in nauwe samenwerking met partners, maar dat we de

vraagstukken. Bij de totstandkoming van dit visiedocu-

gemeenschap ook actief betrekken bij het vertalen van de

ment is gebruik gemaakt van ‘serious LEGO’ als partici-

visie naar concrete acties en interventies. Dit leidt tot een

patiemiddel met belangrijke sociale en maatschappelijke

inclusieve en breed gedragen benadering van beleidsvor-

partners. We hebben symbolisch met bouwstenen onze

ming en gemeenschapsontwikkeling.

toekomstige samenleving gebouwd. We hebben ideeën uitgewisseld over hoe we een sociaal en maatschappelijk

De themasessie met de gemeenteraad

domein kunnen creëren dat voor iedereen gunstig is. De

Met de gemeenteraad is een themasessie gehouden over

opbrengst van de bouwsessies is verwerkt en opnieuw

de strategische visie in de vorm van een presentatie en

voorgelegd aan de deelnemers, de Wmo-raad en het

casuïstiek. Naar voren kwam dat het belang van leidende

cliëntenplatform. Daarnaast heeft er nog een bijeenkomst

principes casus- en situatieafhankelijk is. Er is steeds spra-

met de besturen van belangrijke partners plaatsgevonden.

ke van een afweging tussen het wettelijk en het wenselijk

In totaliteit hebben 123 personen een bijdrage geleverd.

kader. Waarbij het wettelijk kader ons aangeeft wat we

In bijlage 1 zijn de visuals van alle bouwsessies te vinden.

als ondersteuning en voorzieningen moeten bieden en

Deze input is verwerkt in dit visiedocument. In hoofdstuk

waar we regie op moeten nemen. Ons wenselijk kader is

3 presenteren wij de opbrengst van de vijf verschillende

om preventief en integraal te werken aan het verbeteren

bouwsessies.

van de situatie van inwoners. Het is belangrijk om hierin balans te zoeken en om keuzes te maken.

5

Stap 3 - Visie toetsen en vaststellen

2

Trends en ontwikkelingen

2.1

Een verkenning naar een vitale en veerkrachtige toekomst

Door bovenstaande stappen te combineren is een integrale visie tot stand gekomen. In hoofdstuk 4 presenteren wij de visie. Een visie die gebaseerd is op data en overtuigingen, die gedragen wordt door onze belangrijkste partners en in lijn is met de bredere ontwikkelingen in onze samen-

Landelijke trends

leving.

De wereld gaat ingrijpend veranderen de komende

Stap 4 - Realiseren en monitoren

zeventien jaar. Hoe ziet Nederland eruit in 2040?

Door het formuleren en vaststellen van de visie plaatsen

De Vereniging voor Nederlandse Gemeenten (VNG)

we een stip op de horizon. Het realiseren van de doelen

heeft daarvoor een toekomstbeeld opgesteld:

uit de visie vraagt vervolgens om andere inspanningen. Namelijk om een vertaling naar concrete doelen en inspanningen, waarbij we ook kijken naar budget en meetbaarheid, zodat het gedachtegoed van de visie daadwer-

Toekomstbeeld Nederland in 2040 (bron VNG)

kelijk in de praktijk wordt gebracht binnen de gemeente

In 2040 telt Nederland zo’n twintig miljoen mensen.

Hellendoorn.

De bevolking groeit vooral door mensen die uit andere landen naar Nederland komen. De vergrij-

In hoofdstuk 5 geven wij een toelichting op het vervolgpro-

zing bereikt in 2040 zijn hoogtepunt. Nederland telt

ces en de manier waarop wij de maatschappelijke effecten

in 2040 ongeveer 2,6 miljoen 75-plussers, dat is 85

uiteindelijk willen bereiken.

procent meer dan begin jaren twintig. Een recordaantal mensen heeft dan zorg nodig, terwijl de

Stap 5 - Evalueren en optimaliseren

beroepsbevolking de komende zeventien jaar licht

De wereld om ons heen verandert continu. Na de imple-

blijft krimpen. Ook neemt het aantal beschikbare

mentatie en realisatiefase is het van belang dat we regel-

mantelzorgers snel af. De zorgkosten groeien naar

matig evalueren en bijsturen. Het fundament, deze visie,

verwachting sneller dan de economie. Hierdoor

zal de koers blijven, waarbij de interventies (de doelen en

is straks de ‘houdbaarheid’ van onze welvaart en

inspanningen) kunnen veranderen in de tijd.

van de zorg in het geding. Het is nog onzeker wat arbeidsmigratie hierin zal gaan betekenen. In alle scenario’s is de bevolking in 2040 omvangrijker, ouder en meer divers dan nu.

Wanneer we kijken naar landelijke trends en ontwikkelingen op sociaal en maatschappelijk vlak, zien we onder andere het volgende: •

Maatschappelijke thema’s zoals gendergelijkheid, sociale rechtvaardigheid en inclusiviteit zijn prominenter aanwezig in onze samenleving. Hierbij is er toenemende aandacht voor het aanpakken van discriminatie, het doorbreken van intergenerationele problematiek zoals armoede en het bevorderen van gelijke kansen voor iedereen, met speciale aandacht voor de jeugd.

6

•

2.2

De vergrijzende bevolking en veranderende gezinsstructuren leiden tot heroverweging van sociale ze-

De Hellendoornse en Twentse gezondheid in cijfers

kerheid, zorgsystemen en huisvesting, met een focus op inclusiviteit en ondersteuning voor ouderen en

De Twentse gezondheidsverkenning (TGV) biedt inzicht

kwetsbare groepen.

in de gezondheidssituatie en het welzijn van de veertien Twentse gemeenten en in de factoren die hierop van

•

Toenemende globalisering en migratie leiden tot een

invloed zijn. De cijfers zijn vooral afkomstig uit de groot-

grotere culturele diversiteit, die uitdagingen met zich

schalige onderzoeken en panelonderzoeken van de GGD.

meebrengt op het gebied van integratie, identiteit en

Voor dit visiedocument rijkt het te ver om al deze data te

sociale cohesie.

presenteren. Data moet namelijk in de juiste context worden geplaatst, bijvoorbeeld in vergelijking met data binnen

•

•

Toenemende digitalisering en technologische vooruit-

Nederland. Data binnen een meerjarenvisie is al snel niet

gang beïnvloeden sociale interacties en het dagelijks

meer actueel. Daarom verwijzen wij naar het dashboard

leven, waarbij online communicatie, sociale media en

waarop alle informatie te ontsluiten is:

kunstmatige intelligentie steeds prominenter worden.

www.twentsegezondheidsverkenning.nl

Er is een groeiende bewustwording van de klimaat-

Binnen onze uitvoeringsagenda’s maken wij naast

crisis en de urgentie om duurzame maatregelen te

opgedane ervaringen in het werkveld uiteraard gebruik

nemen, waaronder groene energie, milieuvriendelijke

van diverse databronnen. De accenten die vanuit data

productie en een verschuiving naar een circulaire

binnen de thema’s kansrijk opgroeien, gezondheid nu en

economie.

later, meedoen en leefbaarheid naar voren komen, worden op basis van deze strategische visie vertaald naar doelen. Door deze doelen maken we concreet hoe we de gezondheid en kansen van inwoners willen verbeteren.

7

3

Samen doen, de opbrengst

Deze opbrengsten leren ons dat we het anders en beter kunnen doen, in verbinding met onze inwoners, vrijwilligers en maatschappelijke organisaties. We willen nadruk-

3.1

Samen staan we naast de inwoner

kelijker werken vanuit inhoudelijke samenhang. Er is een sterke wens tot verbinding tussen mensen en organisaties

De bouwsessies met medewerkers van maatschappelij-

en te werken vanuit het gedachtengoed positieve ge-

ke organisaties en met mensen uit het cliëntenplatform,

zondheid. We creëren daarbij een toegankelijke en nabije

de Raad van kerken en de Wmo-raad hebben een mooie

ingang, zodat inwoners gemakkelijk de weg vinden en on-

opbrengst opgeleverd. De toekomstwensen van alle

dersteuning kunnen ontvangen. Dit hoeft niet per definitie

professionals zijn ambitieus, maar realistisch zolang wij de

één toegang of één loket te zijn, maar het gaat met name

krachten blijven bundelen. De bouwsessies hebben uitein-

over netwerksamenwerking en de ervaring van de inwoner

delijk het volgende beeld aan wensen en ideeën voor het

om niet steeds opnieuw zijn verhaal te hoeven doen. We

sociaal en maatschappelijk domein opgeleverd:

werken samen met en voor de inwoner, zodat deze in zijn kracht komt te staan en passende ondersteuning krijgt. We stimuleren inwoners om, voor zover mogelijk, verantwoordelijkheid te nemen voor hun eigen welzijn. We hebben oog voor de menselijke maat, de individuele behoeften en ervaringen van elke inwoner.

Uitkomsten

bouwsessies

Inwoner staat centraal

We praten en beslissen niet over maar met mensen (verbinding)

We zorgen voor een kansrijke start en kansrijk opgroeien van onze jeugd

We houden het klein en praktisch (korte lijnen)

We zijn er voor inwoners van alle leeftijden

We focussen op het doel in plaats van op de middelen (terug naar de bedoeling);

We gaan uit van eigen regie en kracht We houden een open vizier: elkaar zien, begrijpen We luisteren naar de vraag achter de vraag

en accepteren

We hebben een laagdrempelige toegang (loket, fysiek en

We focussen op progressie in plaats van op

digitaal) en zijn bereikbaar. We denken en werken niet in

prestatie.

schotten, maar stralen als gemeente en organisaties een eenheid uit richting inwoners

8

Preventie en vroegsignalering blijven we integreren in ons

4

De visie

4.1

De vier leidende principes

systeem en versterken we, waardoor we problemen kunnen voorkomen. Op het gebied van preventie heeft de gemeente Hellendoorn al mooie succeservaringen opgedaan en die willen we verder uitbouwen. Wij willen een sterke brug tussen het voorliggende veld en externe partners,

Naar aanleiding van de input uit de bouwsessies, hebben

waardoor we kunnen profiteren van elkaars kennis en ex-

we onze visie gebaseerd op 4 leidende principes:

pertise. Onze dienstverlening is transparant, open communicatie en participatie maakt daar onderdeel van uit.

1.

De kracht van inwoner en samenleving

2.

Focus op preventie en vroegsignalering

We hebben een cultuur van wendbaarheid en innoveren,

3.

Dichtbij en laagdrempelig

zodat we ons kunnen aanpassen aan veranderingen en

4.

Verbonden en integraal

gen aan te gaan en te handelen met lef. We investeren in

1.

De kracht van inwoner en samenleving

een kansrijke start voor de jeugd, optimale samenwerking

De Hellendoornse samenleving bestaat uit krachtige in-

met onderwijs en toegankelijke voorzieningen, activiteiten

woners, vrijwilligers en organisaties. We sluiten aan bij de

en ondersteuning. Op deze manier dragen we eraan bij

goede initiatieven die er al zijn en versterken die daar waar

om ze weerbaar te maken voor de toekomst.

nodig. We willen als gemeente gebruik maken van deze

nieuwe uitdagingen. We hebben de moed om die uitdagin-

kracht. We willen inwoners en (vrijwilligers)organisaties Onze leefomgeving is gezond en ontmoeting staat cen-

het heft in handen geven om zelf aan de slag te (blijven)

traal, met groene ruimtes en goede gezondheidszorg voor

gaan. We ondersteunen inwoners en organisaties om

iedereen. We werken actief aan het aanpakken van (on-

zichzelf te helpen, vooruit te komen en sterker de toekomst

dermijnende) criminaliteit en het bevorderen van gelijke

in te gaan. En lukt het (even) niet, dan is de gemeente be-

kansen voor elke inwoner.

schikbaar om inwoners te ondersteunen waar dat nodig is.

In deze toekomstige Hellendoornse samenleving bouwen

2.

we gezamenlijk aan een betere toekomst voor ons alle-

Door preventie zetten we in op het voorkomen van proble-

maal.

men door tijdig acties te ondernemen. We werken vanuit

Focus op preventie en vroegsignalering

het gedachtengoed ‘positieve gezondheid’. Ons Lokaal Preventieakkoord en het Lokaal Sportakkoord zijn voorbeelden van preventie. Ze zijn erop gericht om te voorkomen dat inwoners in de toekomst gezondheidsproblemen krijgen. Ook de ondersteuning van mantelzorgers is een vorm van preventie, om overbelasting te voorkomen. Kenmerk van preventie is dat de kosten altijd voor de baten uitgaan. Vroegsignalering betekent dat we in een zo vroeg mogelijk stadium problemen bij inwoners in beeld krijgen om vroegtijdige hulpverlening mogelijk te maken. Bijvoorbeeld de vroegsignalering bij schulden, waarbij op basis van signalen van partners (zorgverzekeraar, woningstichting) over betalingsachterstanden in een vroeg stadium hulp wordt aangeboden. Door in te zetten op vroegsignalering voorkomen we dat problemen groter worden.

NG VI LE EN KR

AC

HT

IN

W

ON

ER

EN

SA

M

LEEFBAARHEID

V

B ER

O

E ND

N

EN

PREVENTI

G

L

GEZONDHEID NU EN LATER

I MEEDOEN

EE

DICHTBIJ &

3.

E NT

A RA

NALER G I S G E O R NV

LAAGDREM

Dichtbij en laagdrempelig

INGKANSRIJK

OPGROEIEN

PELIG

4.

Verbonden en integraal

Gemeente Hellendoorn staat dicht bij de inwoners en wil

Het is belangrijk om effectief en efficiënt (samen) te

dat benadrukken en behouden. Voor inwoners is onze

werken, zo bieden we sneller betere ondersteuning en

dienstverlening betrouwbaar en transparant. De inwoner

dat komt de inwoner ten goede. De inwoner is niet op te

staat centraal en moet op een laagdrempelige manier de

splitsen in ‘deelproblemen’ en zo zou het ook niet met

toegang tot ondersteuning van gemeente en partners kun-

onze dienstverlening moeten zijn. Het is daarom belangrijk

nen vinden. Zowel geografisch, fysiek (loket), als digitaal.

dat we als gemeente en partners onze dienstverlening op

Daarvoor is netwerkvorming, elkaar kennen en achter de

elkaar aan laten sluiten. We hebben oog voor oorzaak en

schermen intensief samenwerken van groot belang. De

gevolg en zorgen voor een heldere taak- en rolverdeling.

gemeente Hellendoorn neemt de regie om samen met

Ons gezamenlijke doel hebben en houden we voor ogen:

partners die laagdrempelige toegang te realiseren. Mede-

een gezonde en gelukkige inwoner die mee kan doen in

werkers van de gemeente Hellendoorn dragen de visie op

Hellendoorn. De gemeente heeft hierin een duidelijke

dienstverlening uit: wij zijn professioneel, verbindend en

regierol.

gastvrij. We hebben oog voor de menselijke maat.

10

4.2

De visie van de gemeente Hellendoorn

4.2.1

Uit de leidende principes van 4.1 volgt onze visie:

KANSRIJK OPGROEIEN

De gemeente Hellendoorn vindt het belangrijk dat kinderen en jongeren kansrijk kunnen opgroeien. Zij moeten zich optimaal kunnen ontwikkelen en daarin geen belem-

Visie: Samen bouwen aan een gezonde, kansrijke en leefbare toekomst

meringen ervaren. Samen met partners, zowel binnen het

In de gemeente Hellendoorn worden inwoners

en peuteropvang) als jeugdzorg creëren we een kansrijk

gezien en gehoord, daarvoor zetten we ons samen

opgroeiklimaat voor kansrijke generaties. Een opgroeikli-

met onze partners volop in. We zijn er vroeg bij en

maat dat aansluit bij de belevingswereld, vragen en be-

signaleren snel. De gemeente Hellendoorn streeft

hoeften van kinderen, jongeren en gezinnen. Een klimaat

naar een samenleving waarin de inwoner kan

dat hen in hun kracht zet en ondersteuning biedt waar

meedoen, zich kan ontwikkelen en een gezond en

nodig. We willen voor jeugd de voorwaarden creëren om

gelukkig leven kan leiden. Een inclusieve samen-

mee te kunnen doen, (mentaal) gezond te blijven en bin-

leving waarin inwoners zich met elkaar verbonden

nen hun mogelijkheden zelfstandig en zelfredzaam te zijn.

voelen en iedereen binnen zijn eigen mogelijkheden

We zetten in op preventie, het beperken en terugdringen

verantwoordelijkheid neemt voor zichzelf, voor

van risicofactoren, een stabiele thuissituatie en laagdrem-

anderen en voor de lokale samenleving. Inwoners

pelige ondersteuning van gemeente en netwerkpartners.

kennen en ontmoeten elkaar, in de wijk en daarbui-

We ondersteunen op positieve wijze in de opvoeding en

ten. Zij nemen actief deel door (vrijwilligers)werk,

zorgen voor een passend aanbod van voorzieningen en

door te leren of op een andere manier. Inwoners

zorg. We creëren een omgeving die uitnodigt tot positieve

krijgen daardoor het gevoel erbij te horen en dat

sociale activiteiten en gezond bewegen. Intergenerationele

doet goed. En lukt het (even) niet, dan is er aan-

problematiek en met name intergenerationele armoede

dacht en ondersteuning voor die inwoners die het

willen we doorbreken door jeugd optimale kansen te ge-

niet op eigen kracht kunnen.

ven. Want de jeugd is de toekomst!

We zijn er voor onze inwoners!

Wat betekent dit:

voorliggend veld, onderwijs (incl. voorschoolse-, kinder-

Inwoners •

Nemen verantwoordelijkheid voor zichzelf en voor

De visie uiteengezet in 4 thema’s’:

elkaar. Zij proberen problemen te voorkomen en scha-

1.

Kansrijk opgroeien

kelen vroegtijdig hulp in als zij er zelf niet uitkomen

2.

Gezondheid, nu en later

of als zij zien dat anderen in hun omgeving er niet uit

3.

Meedoen

komen.

4.

Leefbaarheid

•

Ouders geven het goede voorbeeld aan hun kinderen voor wat betreft gezonde leefstijl, het ondernemen van

We zetten binnen deze thema’s in op een integrale aanpak

sociale activiteiten en zij stimuleren een leven lang

binnen het sociaal en maatschappelijk domein. De leefsi-

ontwikkelen bij hun kinderen.

tuatie van inwoners wordt bekeken vanuit een breder perspectief, waarbij er oog is voor achterliggende problema-

Partners

tiek en waarin er met elkaar wordt samengewerkt. De vier

•

leidende principes maken onderdeel uit van alle thema’s.

Geven samen met gemeente en het Rijk invulling aan het nationale programma Kansrijke Start.

Per thema geven we hierna een toelichting. We geven aan

•

wat het betreffende thema betekent voor inwoners, part-

Ondersteunen in het bereiken en behouden van een stabiele thuissituatie.

ners, gemeente en het Rijk. Uiteraard zijn we ons ervan

•

Bieden van passende activiteiten om kansrijk opgroei-

bewust dat wij geen directe invloed hebben op het Rijk,

en te ondersteunen. Bijdragen aan het bevorderen van

maar op momenten dat wij daar noodzaak toe zien, zetten

een gezonde leefstijl en het ondersteunen van met

wij ons in om het Rijk te beïnvloeden, zoals bijvoorbeeld

name mentale gezondheid.

via de VNG.

• 11

Onderwijs in Hellendoorn is gebaseerd op basis van

kansgelijkheid, inclusiviteit en passende ondersteu-

men en achterstanden, daarvoor zetten wij ons in vanuit

ning voor de leerling. Onderwijs en gemeente werken

een integrale aanpak.

samen om dit doel te bereiken.

Wat betekent dit: Gemeente •

•

Geeft samen met partners en het Rijk invulling aan het

Inwoners

nationale programma Kansrijke Start. Hierbij wordt,

•

leefstijl, zoals sporten, gezond eten /drinken en beper-

zocht bij goede voorbeelden van collega-gemeenten.

ken het gebruik van middelen.

Bevordert en ondersteunen een stabiele opvoed- en

•

opgroeisituatie voor kinderen, gezinnen en jongeren. •

• •

Bereiden zich voor op een toekomstbestendige woonsituatie.

Bevordert een gelijke start dan wel gelijke kansen voor alle kinderen met een adequaat aanbod op alle

Partners

terreinen.

•

Werken samen met inwoners en (vrijwilligers)organi-

Biedt tijdige en passende zorg en voorzieningen aan

saties, met name preventief, om gezondheidsproble-

jeugdigen als dit nodig is.

men bij inwoners te helpen voorkomen of te verhel-

Ontwikkelt samen met partners visie en beleid op het

pen.

gebied van onderwijs(huisvesting), die inclusiviteit en •

Nemen eigen verantwoordelijkheid voor een gezonde

op advies van onze netwerkpartners, inspiratie ge-

•

Betrekken en ondersteunen het persoonlijk netwerk

kansgelijkheid bevordert.

van de inwoner bij het organiseren van ondersteuning

Betrekt jongeren bij onze (lokale) samenleving en bij

of helpen dit netwerk te bouwen.

maatschappelijke activiteiten.

•

Zorgen samen met gemeente voor bewustwording onder inwoners van het belang van betaalbare zorg

Het Rijk •

die blijvend beschikbaar is.

Zet landelijke programma’s op (zoals kansrijke start)

•

die lokaal kunnen worden overgenomen om de kan-

Hebben oog voor het gedachtengoed van ‘positieve gezondheid’.

sen van kinderen te vergroten.

Gemeente

4.2.2

GEZONDHEID, NU EN LATER

•

Zorgt voor bewustwording binnen de Hellendoornse samenleving in relatie tot het belang van een gezonde

Wij gunnen onze inwoners een (positief) gezond leven.

leefstijl en eigen verantwoordelijkheid rondom het

Preventie, eigen verantwoordelijkheid, innovaties en een

realiseren van toekomstbestendige zorg.

gezonde leefstijl van inwoners zijn van belang om met

•

Ondersteunt met middelen en initiatieven waardoor

elkaar de zorg toekomstbestendig te maken. Wij gaan hier-

alle inwoners in staat zijn om met een gezonde leefstijl

bij uit van het gedachtengoed van positieve gezondheid,

aan de slag te gaan.

waarbij gezondheid een toestand van compleet lichame-

•

Ondersteunt en adviseert inwoners bij het anticiperen

lijk, mentaal en sociaal welzijn is. Een gezond persoon

op toenemende fysieke en sociale kwetsbaarheid en

vertoont veerkracht en heeft voldoende energie en vita-

een daarbij passende woonomgeving.

liteit om dagelijkse activiteiten uit te voeren. De regie op

•

Zet in op ondersteuning van inwoners in het geval

gezondheid ligt bij het individu zelf, waarbij de gemeente

van een (toenemende) langdurige zorgbehoefte, voor

en netwerkpartners een faciliterende en ondersteunende

zover dit binnen de verantwoordelijkheid van de

rol hebben.

gemeente valt. Daarbij hoort ook het faciliteren van netwerkpartners, zodat zij inwoners zo goed mogelijk

Vergrijzing van onze lokale samenleving biedt de nodige

kunnen ondersteunen in die zorgbehoefte.

uitdagingen waar wij nu en in de toekomst op in moeten

•

Laat zich inspireren door goede voorbeelden van

spelen, door het creëren van bewustwording onder inwo-

collega-gemeenten in of buiten de regio, onder andere

ners, onder andere door langer thuis wonen kansrijk te

via de Twentse Koers.

maken en door mantelzorgers te ondersteunen. We hebben speciale aandacht voor kwetsbare doelgroepen die een verhoogd risico hebben op gezondheidsproble12

Het Rijk

men te voorkomen en schakelen vroegtijdig hulp in

•

als zij er zelf niet uitkomen.

Zorgt voor randvoorwaardelijke zaken zoals middelen en privacywetgeving om gegevensdeling en samen-

•

werking makkelijker te maken.

Zijn bereid elkaar te helpen en bij te dragen aan een samenleving waaraan iedereen deel van mag en kan uitmaken.

4.2.3

MEEDOEN Partners

Al onze inwoners zijn van waarde en verdienen de kans

•

Leveren input, sparren en werken samen met inwo-

om volwaardig deel te nemen aan onze lokale samenle-

ners, (vrijwilligers)organisaties en (lokale) overheid

ving. Wij zetten in op een omgeving waarin iedereen vol-

om het meedoen van inwoners mede te realiseren.

ledig wordt geaccepteerd, gerespecteerd en gewaardeerd,

•

Werken in samenspraak met de gemeente Hellen-

ongeacht culturele achtergrond, sociale status, geaard-

doorn zoveel mogelijk vanuit de strategische visie van

heid, leeftijd of anderszins.

het maatschappelijk en sociaal domein van de ge-

Wij vinden het belangrijk dat al onze inwoners mee

meente Hellendoorn en de uitwerking daarvan. Bieden

kunnen doen en actief betrokken kunnen zijn bij sociale,

activiteiten die laagdrempelig en voor iedereen toe-

economische, culturele, sportieve en politieke activitei-

gankelijk zijn, ongeacht culturele achtergrond, sociale

ten. Meedoen betekent dat onze inwoners gelijke kansen

status, geaardheid, beperking, leeftijd of anderszins.

hebben om werk te vinden, onderwijs te volgen, deel te nemen aan vrijetijdsactiviteiten, hun stem te laten horen

Gemeente

in besluitvormingsprocessen en betrokken te zijn bij hun

•

vriend, buurt of familie. Meedoen betekent ook dat het

Heeft een faciliterende rol richting inwoners en partners en is voorwaardenscheppend.

van belang is dat onze inwoners over voldoende basis-

•

Ondersteunt, door onder andere cliëntenondersteu-

vaardigheden beschikken en dat wij onze taal eenvoudig

ning, de inwoners die het ‘meedoen’ niet op eigen

en begrijpelijk maken. Daarnaast is toegankelijkheid van

kracht kunnen realiseren of op andere wijze vastlopen.

cruciaal belang, zodat voorzieningen, diensten en openba-

•

Voert de regie om tot een inclusief Hellendoorn te

re ruimtes gemakkelijk bereikbaar zijn voor alle inwoners,

komen, waaronder op het gebied van basisvaardighe-

ongeacht hun fysieke beperkingen, mobiliteit of beperkte

den, regelingen bestaanszekerheid en gelijke behan-

(digitale)vaardigheden. Gemeente Hellendoorn realiseert

deling van inwoners ongeacht persoonlijke achter-

zich dat meedoen niet voor iedere inwoner vanuit eigen

grond.

kracht haalbaar of vanzelfsprekend is. Voor die inwoners

•

Ondersteunt toeleiding van inwoners naar (vrijwilli-

bieden wij samen met onze partners passende (cliënt)

gers)werk, gezondheid gerelateerde activiteiten en

ondersteuning.

ondersteunt bij inburgering. •

Laat zich inspireren door goede voorbeelden van

Randvoorwaardelijk voor Meedoen is bestaanszekerheid.

collega-gemeenten, onder andere op het gebied van

Als Rijk en gemeente dragen wij er zorg voor dat inwo-

laaggeletterdheid.

ners over voldoende middelen (financieel of anderszins) beschikken, zodat zij toegang hebben tot basisbehoeften

Het Rijk

als voedsel, huisvesting, gezondheidszorg, onderwijs en

•

sociale activiteiten, zodat geen enkele inwoner wordt uit-

Zorgt voor visie en beleid rondom bestaanszekerheid van inwoners.

gesloten vanwege armoede of sociale omstandigheden.

•

Schept voorwaarden op basis waarvan landelijk, regionaal, subregionaal en lokaal ingezet kan worden

Wat betekent dit:

op maximale participatie van inwoners binnen de samenleving.

Inwoners •

4.2.4

Nemen actief deel aan de samenleving, via (vrijwil-

LEEFBAARHEID

ligers)werk, opleiding of andere vorm van sociale •

deelname.

Een leefbare omgeving draagt bij aan het welzijn en de

Nemen, binnen hun mogelijkheden, verantwoordelijk-

tevredenheid van onze inwoners. Leefbaarheid omvat

heid voor zichzelf en voor elkaar. Zij proberen proble-

verschillende aspecten, waaronder veiligheid, waarbij onze 13

inwoners zich vrij voelen van gevaar en bedreigingen in

5

Hoe verder…

5.1

Van visie naar uitvoering

hun woon- en leefomgeving. Leefbaarheid staat ook voor sociale cohesie en beschikbaarheid van voorzieningen. Er is oog voor sociale aspecten, zoals een gevoel van gemeenschap en verbondenheid, waarbij inwoners zich betrokken voelen bij hun buurt en elkaar ondersteunen.

Met alleen een visie op het sociaal en maatschappelijk

De kracht van dorpen, buurtschappen en vrijwilligers(or-

domein zijn we er nog niet. Duidelijke doelstellingen, bud-

ganisaties) wordt erkend en gestimuleerd, om samenred-

gettering en een meetbare strategie zijn nodig om ervoor

zaamheid te versterken. Natuur speelt een belangrijke rol,

te zorgen dat de visie daadwerkelijk wordt gerealiseerd in

waarbij groene ruimtes en biodiversiteit bijdragen aan een

de gemeente Hellendoorn. Om de visie concreter te maken

gezonde en prettige leefomgeving.

en specifieke acties te definiëren, nemen we de volgende stappen:

Wat betekent dit:

5.1.1

Thema’s omzetten naar doelen en uitvoering

Inwoners • •

Denken mee over en werken mee aan de inrichting

De vier thema’s ‘Kansrijk opgroeien’, ‘Gezondheid nu en

van een prettige leefomgeving.

later’, ‘Meedoen’ en ‘Leefbaarheid’ bieden richting. Zij wor-

Tonen initiatief om de verbondenheid en gezamenlij-

den, al dan niet binnen een beleidsplan, nader uitgewerkt

ke verantwoordelijkheid in de buurt en daarbuiten te

in doelen en acties, zodat we daadwerkelijk verbetering

versterken. Inwoners zien om naar elkaar.

aan gaan brengen voor de inwoner. Bij het opstellen van beleidsplannen die gerelateerd zijn aan deze strategische

Partners

visie worden partners betrokken om input te leveren. We

•

Richten zich op een sterke verbinding met en tussen

maken vervolgens in samenwerking met partners, gebruik

inwoners in de wijken en in de gemeente als geheel.

van een Doelen Inspanningen Netwerk (DIN). Dit is een

Zij richten zich op behoeften in wijken en kernen en

strategisch instrument om de relatie tussen doelen en in-

sluiten activiteiten daarop aan.

spanningen te visualiseren en met elkaar de juiste dingen te doen. Vanuit deze doelen maken we heldere afspraken

Gemeente

met onze partners. We werken samen, we nemen als ge-

•

Is aanwezig en actief op voor inwoners natuurlijke

meente de regie als dat nodig is of als de wet ons daartoe

plekken en is in verbinding met inwoners en partners

verplicht.

op wijk- en buurtniveau. Hierdoor worden sociale •

•

structuren versterkt.

Bij het vertalen van de visie naar een DIN, maken wij

Regisseert het toewerken naar een leefbare omgeving

gebruik van opgedane ervaringen in het werkveld en van

en werkt aan versterking van de verbinding tussen

interne en externe data. Op basis daarvan gaan we over

fysiek, sociaal en maatschappelijk domein.

tot passende interventies die toeleiden naar verbeteringen.

Versterkt, ondersteunt en faciliteert sociale cohesie, door met de inwoners in gesprek te gaan. Hierbij focust de gemeente zich op de zelfredzaamheid van wijken, dorpen en buurtschappen2.

Het Rijk •

Faciliteert met landelijk beleid en middelen dat veiligheid op lokaal niveau gewaarborgd kan worden.

2

Uit collegeprogramma 2023-2026

14

5.1.2

Laten leiden door 4 principes

5.1.3

Financiële sturing

In de verdere uitvoering van visie naar doelen gaan we

Uiteindelijk liggen onder alle financiële regelingen die het

werken volgens onze 4 leidende principes:

Rijk momenteel beschikbaar stelt bezuinigingen verbor-

1.

De kracht van inwoner en samenleving

gen. Dat betekent dat we beperkte middelen hebben om

2.

Focus op preventie

in te zetten op de thema’s binnen de strategische visie.

3.

Dichtbij en laagdrempelig

Beperkte middelen ter beschikking hebben, betekent dat

4.

Verbonden en integraal

we keuzes maken en prioriteren. Keuzes maken is niet eenvoudig en doen we weloverwogen. Wanneer wij in de

Deze principes geven ons richting om zowel intern als

nabije toekomst minder financiën en formatie tot onze

extern meer en beter samen te werken en onze gezamen-

beschikking hebben, helpen creativiteit en innovatie ons

lijke doelen scherp te stellen. We hebben hierbij oog voor

enerzijds bij het oplossen van maatschappelijke vraagstuk-

de menselijke maat. Gezamenlijk hebben we de opdracht

ken. Anderzijds is sterke financiële sturing noodzakelijk

om de inwoner in zijn kracht te zetten, meer preventief te

om in de toekomst financiële tekorten zoveel mogelijk te

werken, toegankelijk te zijn en integraal samen te werken.

voorkomen. De komende periode kijken we daarom in

Beleidsmatig gaan we meer samenwerken om die integra-

nauwe samenwerking met de afdeling financiën hoe de

liteit te bevorderen, zodat er sneller, effectiever en vanuit

doelstellingen die voortkomen uit de visie en het college-

een grotere mate van verbondenheid gewerkt kan worden

programma gekoppeld kunnen worden aan de planning

aan de complexe vraagstukken. Integrale samenwerking

en control cyclus van de gemeente.

leidt tot meer doelgerichte, duurzame en samenhangende interventies die beter inspelen op de behoeften van individuen en gemeenschappen. Door de samenwerking en afstemming kunnen hulp- en financiële bronnen gedeeld worden. Overlappende inspanningen worden hierdoor vermeden en budgetten worden effectiever ingezet. Dat neemt niet weg dat er momenten zijn waarop we als gemeente keuzes moeten maken, zoals in de volgende paragraaf wordt aangegeven. Vanuit de themasessie met de gemeenteraad werd de voorkeur uitgesproken om bepaalde zaken goed te doen in plaats van vele zaken beperkt te kunnen doen. Deze voorkeur nemen we mee in de uitvoering, waarbij we ons realiseren dat tussentijds vanuit het Rijk ook opgaves naar ons toekomen waarbij we niet altijd keuze hebben om die opgaves al dan niet uit te voeren.

15