RWT - Rekenkamerrapport Woonbeleid Hellendoorn - DEF

Het laatste hoofdstuk legt de focus op de informatievoorziening en de sturende, controlerende en kaderstellende rol van de raad. Daarbij wordt gekeken naar de wijze waarop de raad is geïnformeerd en

25

welke initiatieven en middelen de raad heeft ingezet om geïnformeerd te raken. Ook kijken we hoe de raad sturing geeft aan het beleid. Daarmee geeft dit hoofdstuk antwoord op de volgende deelvragen: 6. Welke afspraken hebben raad en college gemaakt over de informatievoorziening aan de raad omtrent wonen? 7. Hoe wordt de raad geïnformeerd over het bereiken van de doelstellingen, de voortgang van de uitvoering en de besteding van de middelen ten aanzien van wonen? 8. Welke (sturings)instrumenten heeft de Hellendoornse gemeenteraad tot zijn beschikking op het gebied van wonen? In hoeverre en hoe zet de gemeenteraad deze instrumenten in? 9. Wat zijn de effecten van het toepassen van deze sturingsinstrumenten?

Doordat de gemeente in de uitvoering van het woonbeleid afhankelijk is van externe partijen speelt de uitvoering zich vaak af op afstand van raadsleden. Zichthouden op de uitvoering van het woonbeleid en de concretisering van de woonvisie is voor veel gemeenteraden daardoor niet eenvoudig. De gemeenteraad is daardoor afhankelijk van een goede informatievoorziening vanuit het college. Ook in de gemeenteraad van Hellendoorn is dit het geval. Een belangrijk middel voor de gemeenteraad om geïnformeerd te worden over de uitvoering van het woonbeleid en de realisatie van de gestelde doelen, is de planning-en-control cyclus (hierna: p&c-cyclus). Het woonbeleid is echter geen vast onderdeel van de p&c-cyclus. In de gesprekken is aangegeven dat de gemeenteraad eens in de zoveel tijd informatie ontvangt over de voortgang van het woonbeleid maar dat dit niet op een vaste en periodieke wijze is. De afgelopen jaren is met de gemeenteraad een aantal keer vertrouwelijke informatie gedeeld rondom het woonbeleid in een speciale informatiesessie. In de afgelopen twee jaar is de raad tweemaal in een vertrouwelijke informatiesessie geïnformeerd over de lijst met plannen op het gebied van wonen. In de gesprekken kwam naar voren dat het organiseren van informatiesessie voor raadsleden een prettige manier is om op de hoogte gehouden te worden.

Ook is aangegeven dat raadsleden graag zouden zien dat deze informatiesessies (of informatieavonden) een meer frequent en periodiek karakter zouden krijgen. Verder worden raadsleden via losse mededelingen op de hoogte gehouden wanneer raadsleden vragen om informatie. Verantwoordelijkheid van het college In het raadsvoorstel voor de vaststelling van de woonvisie door de gemeenteraad is, naast de behandeling van de woonvisie, ook opgenomen dat het college primair verantwoordelijk is voor de uitwerking en uitvoering van de woonvisie. Daarnaast blijkt uit het raadsvoorstel dat het college jaarlijks in het derde kwartaal de voortgang van de woningbouw in de gemeente moet verantwoorden en voorstellen moet doen met betrekking tot de actualisering van het woningbouwprogramma.43 Voor zover de onderzoekers hebben kunnen vaststellen heeft het college de sinds de vaststelling van het raadsvoorstel voor de woonvisie geen invulling gegeven aan deze verantwoordelijkheid.

43

Raadsvoorstel Woonvisie Gemeente Hellendoorn 2020-2025, p.3.

26

Raad stelt schriftelijke vragen Naast dat de raad informatie ontvangt van het college, kan de raad ook zelf haar informatiepositie verbeteren door raadsvragen te stellen. De gemeenteraad van Hellendoorn heeft deze mogelijkheid vanaf de vaststelling van de woonvisie meermaals gebruikt. Voor zover de onderzoekers hebben kunnen vaststellen, heeft de gemeenteraad de laatste drie jaar tien keer schriftelijke vragen gesteld aan het college om informatie te krijgen over onderwerpen die raken aan het woonbeleid. De verschillende onderwerpen variëren van betaalbare woningbouw voor jongeren tot de rol van de gemeente bij huurverhoging.

Het sturen of bijsturen van het gevoerde woonbeleid is voor de raad maar in beperkte mate mogelijk. De raad heeft een bepalende rol in het vaststellen van de kaders, zoals de woonvisie, en is verder aan zet bij de vaststelling van (bestemmings)plannen. De raad was betrokken bij de vaststelling van de woonvisie In gesprekken kwam naar voren dat de raad uitgebreid betrokken is geweest bij de vaststelling van de woonvisie. De gesprekspartners gaven aan dat de raad voldoende informatie kreeg over het proces van de woonvisie en op verschillende momenten haar input heeft kunnen leveren waar dat nodig was. De raad is niet betrokken geweest bij het proces van het opstellen van de woonvisie. De raad heeft hierdoor vooraf geen kaders of richting meegegeven aan de ambtelijke organisatie voor het opstellen van de woonvisie. De woonvisie is vastgesteld op 17 december 2019 door de raad. De afdelingen Ruimtelijke Ontwikkeling en Maatschappelijke Ontwikkeling zijn de kartrekkers hier geweest. De visie is opgesteld in nauwe samenwerking met Reggewoon. Ook zijn diverse gemeentelijke afdelingen, provincie en klankbordgroepen betrokken.

De klankbordgroepen bestonden uit vertegenwoordigers van wijken, dorpen en belangenorganisaties op het gebied van wonen, welzijn en zorg.44 De raad stuurt via moties Zoals gesteld is de raad niet betrokken geweest bij het opstellen van de woonvisie maar heeft de raad bij het vaststellen wel de nodige invloed gehad. De sturing die de raad aan de uitvoering van het beleid kan geven verloopt vooral via moties en amendementen. Op basis van de door de onderzoekers gevonden informatie zijn er sinds het vaststellen van de woonvisie geen amendementen maar wel zeven moties ingediend die raken aan het woonbeleid. Vijf van deze moties zijn aangenomen. In de gevoerde gesprekken kwam naar voren dat het college naar tevredenheid uitvoering geeft aan aangenomen moties of tegemoetkomt aan vragen vanuit de raad. De raad ziet haar sturende rol meer als een aanjagende rol De ingediende moties hebben betrekking op uiteenlopende zaken op het gebied van wonen in de gemeente Hellendoorn. Zo neemt de raad in 2021 een motie aan waarin de raad het college verzoekt om in de programmabegroting 2022 ruimte te zoeken voor het aanstellen van extra capaciteit om 44

Raadsvoorstel Woonvisie Gemeente Hellendoorn 2020-2025.

27

woningbouw te versnellen; kosten mee te nemen in de najaarsrapportage en te kijken of er provinciale en landelijke subsidiemogelijkheden.45 In de voor dit onderzoek gevoerde gesprekken kwam naar voren dat de raad haar rol in het bijsturen van het woonbeleid, vooral ziet als een aanjagende rol ten opzichte van het college en de ambtelijke organisatie. Op sommige momenten probeert de raad de ervaren of gevoelde urgentie bij de realisatie van de woningbouwopgave te verhogen. De raad zoekt naar overzicht over het woonbeleid om invulling te kunnen geven aan haar controlerende en sturende rol Er is geen periodieke en vaste manier waarop het college en de ambtelijke organisatie de raad informeren over de voortgang van de realisatie van de te bouwen aantallen woningen. In gesprek kwam naar voren dat het de raad soms aan overzicht ontbreekt over de voortgang van het woonbeleid. De raad heeft voorafgaand aan de uitvoering een grote invloed door het vaststellen van de woonvisie en de raad heeft een grote invloed bij het vaststellen van losse plannen. Buiten deze momenten is de rol van de raad beperkt. Bij de beoordeling van individuele plannen is het voor de raad echter moeilijk om te beoordelen welke plaats deze individuele plannen of projecten innemen in het grotere plaatje van de woningbouwopgave en het kader van de woonvisie.

Door het gebrek aan overzicht is de raad minder goed in staat om haar controlerende rol in te vullen. Het gevaar dat daarbij ontstaat is sturing vanuit de raad op een te gedetailleerd niveau in plaats van op de grote lijnen.

45

2021 11 09 Motie Extra capaciteit om woningbouw te versnellen van CDA GroenLinks ChristenUnie D66 VVD PvdA - aangenomen.

28

Gesprekspartners Tabel 1: Bijschrift voorbeeld

Functie

Datum

Wethouder (portefeuillehouder)

10 november 2022

Beleidsmedewerker wonen

2 december 2022

Manager fysiek domein

2 december 2022

Beleidsmedewerker ruimtelijke ordening

2 december 2022

Beleidsmedewerker ruimtelijke ordening en economische zaken

2 december 2022

Groepsgesprek externe samenwerkingspartners

7 december 2022

Groepsgesprek afvaardiging raad

6 januari 2023

Geraadpleegde bronnen In de lopende tekst is door middel van voetnoten vermeld op welke documentatie de bevindingen zijn gebaseerd.

29