Raadsvoorstel Zienswijze Twente Board

Aan de Raad Zaaknummer 2021-002659 Zienswijze Twente Board Samenvatting Binnen de regio Twente is de afgelopen jaren nauw samengewerkt tussen onderwijs, ondernemers en overheid (de 3O’s) om uitvoering te gegeven aan de Agenda voor Twente en aan Regio Deal Twente die met het Rijk is afgesloten. Om de sociaaleconomische samenwerking verder te versterken wordt voorgesteld een 3O-samenwerkingsorganisatie op te richten: de stichting Twente Board. De inbreng en afstemming van de 14 gemeenten in het bestuur van de stichting wordt geregeld in een door de gemeenten te sluiten bestuursovereenkomst. Deze bestuursovereenkomst is een geformaliseerd overleg tussen de Twentse gemeenten, maar maakt straks geen onderdeel meer uit van de gemeenschappelijke regeling Regio Twente. Alvorens een stichting te kunnen oprichten moeten de raden van de deelnemende gemeenten in de gelegenheid zijn gesteld om hun wensen en bedenkingen kenbaar te maken. Voor het indienen van wensen en bedenkingen zien wij overigens geen aanleiding. Voorstel Aanleiding Op 25 september 2019 heeft het algemeen bestuur van Regio Twente besloten dat een andere vorm van samenwerking gewenst is om Twente gezamenlijk verder te ontwikkelen. Twente doet het op veel vlakken goed, maar er liggen ook veel kansen voor versterking van de regio. Als Twentse gemeenten willen we die kansen verzilveren.

Daarom moet de samenwerking nog beter, om de slagkracht te vergroten en onze doelen op sociaal economisch gebied sneller te bereiken. Het algemeen bestuur van Regio Twente heeft op 1 juli 2020 een hoofdlijnenbesluit genomen over het gehele transitieplan Regio Twente, waaronder de uitwerking van het plan voor het formeel oprichten en inrichten van de 3O organisatie. Met het oprichten van stichting Twente Board wordt daar uitvoering aan gegeven.Vanuit Regio Twente is aan het algemeen bestuur voorgesteld om namens de overheidsgeleding in de 3O-samenwerking medeoprichter te zijn van stichting Twente Board. De andere oprichters zijn vertegenwoordigers van onderwijs en ondernemers. Op 16 december 2020 heeft het algemeen bestuur van Regio Twente eensgezind ingestemd met de concept statuten en het voorgenomen besluit om de stichting Twente Board mede op te richten. Op grond van de Wet gemeenschappelijke regelingen en de Regeling Regio Twente is het algemeen bestuur pas bevoegd dit besluit te nemen nadat de raden van de deelnemende gemeenten in de gelegenheid zijn gesteld hun wensen en bedenkingen kenbaar te maken over het voorgenomen besluit. Via het onderhavige raadsvoorstel wordt daarin voorzien.

Doelstelling Komen tot een effectieve, efficiënte en gedragen samenwerking op Twents niveau door een duidelijke vereenvoudiging van de bestuurlijke- en organisatorische structuur van Regio Twente en het aanbrengen van veel meer focus bij de verdere invulling van de samenwerking. Oplossing

Regio Twente kent een historie als het gaat om samenwerking tussen onderwijs, ondernemers en overheid (de 3O’s). Daarom heeft het algemeen bestuur op 11 december 2019 besloten in te stemmen met een zogenaamd 3O-besturingsmodel voor sociaaleconomische structuurversterking. De gedachte hierbij is dat als overheid, onderwijs en ondernemers elkaars kennis en kunde optimaal inzetten en benutten, er gezamenlijk meer successen kunnen worden geboekt voor Twente. Met het oprichten van stichting Twente Board wordt daar uitvoering aan gegeven. Op 16 december 2020 heeft het algemeen bestuur eensgezind ingestemd met de concept statuten en het voorgenomen besluit om de stichting Twente Board mede op te richten. De statuten en de toelichting daarbij, zijn bij brief van 16 december 2020 door Regio Twente aangeboden aan uw raad met het verzoek om eventuele wensen en bedenkingen aan het algemeen bestuur mee te delen. Bij het indienen van wensen en bedenkingen gaat het niet om de letterlijke tekst van de statuten, maar om onderwerpen die van belang zijn om hierin te regelen. Wij attenderen er op dat de tekst van de statuten het resultaat is van bespreking met alle O’s. Zij bepalen immers samen hoe de samenwerking die wordt vastgelegd eruit komt te zien.

De gemeenten regelen afstemming over hun inbreng in de stichting in een door de colleges van burgemeester en wethouders te sluiten bestuursovereenkomst. Omdat er samenhang is tussen deze bestuursovereenkomst en de stichting, is ook het concept van de bestuursovereenkomst meegezonden aan uw raad, maar deze maakt geen deel uit van deze wensen- en bedenkingenprocedure. De bevoegdheid tot het aangaan van de bestuursovereenkomst berust bij de colleges. Rechtsvorm De keuze welke rechtsvorm of juridische entiteit het meest passend is voor de 3O-samenwerking, maakt de overheid samen met de andere O’s. Het is de wens om een gelijkwaardige samenwerking te organiseren tussen overheid, ondernemers en onderwijs. Voor de gemeenten is het van belang om af te wegen welke rechtsvorm vanuit het perspectief van de overheid het meest passend is. Bij het zoeken naar de meest geschikte rechtsvorm voor de gewenste 3O-samenwerking is gekozen voor de stichting. Het voordeel van een stichting is dat er maar één bestuurslaag is, daardoor kan het bestuur sneller schakelen. Dit heeft ook minder risico op bestuurlijke drukte en past het best bij de uitgangspunten van de veranderopdracht. Om het bestuur zo licht mogelijk te organiseren en niet te belasten met uitvoerende taken, is het goed om de werkorganisatie los van het bestuur te organiseren.

We noemen de werkorganisatie verder Twente Board Development (TBD). Hiermee creëer je een eenvoudige en op de inhoud gerichte bestuurs- en uitvoeringsstructuur. Het bestuur heeft dan de vrijheid om zich te focussen op de strategische zaken. Voor de werkorganisatie is de besloten vennootschap (BV) vooralsnog als rechtsvorm gekozen. Bij het inrichten van een BV is veel ruimte voor ‘maatwerk’ als het gaat om invloed en zeggenschap. Het besloten karakter van een BV maakt dat aandelen niet vrij overdraagbaar zijn en er controle is over wie deelneemt. Dit element moet overigens nog nader worden uitgewerkt. Statuten De statuten zijn initieel gebaseerd op de statuten van de stichting Brainport Eindhoven, aangevuld met elementen uit het Transitieplan, waardoor er sprake is van een Twentse eigenheid in de statuten. Ook voor wat betreft de samenstelling van het bestuur is uitgekomen op een eigen variant, die zijn grondslag vindt in de regionale situatie. Het bestuur kent drie geledingen. Er is voor gekozen dat onderwijs en ondernemers ieder worden vertegenwoordigd door drie personen en de gemeenten door vier leden. De benoeming van leden in het bestuur vindt ook plaats door de geledingen. In de voorbereiding is er voor gekozen dat de gemeente Enschede - als grootste gemeente - een zgn.

kwaliteitszetel krijgt, het vaste recht om iemand op één van de vier zetels te benoemen, en dat de andere gemeenten leden-vertegenwoordigers kiezen volgens een systematiek waarbij meerdere

Pagina

2 van 5

gemeenten ieder één vertegenwoordiger benoemen. Bij deze leden-vertegenwoordigers gaat het om roulerende leden, die voor twee jaren worden benoemd. De zetel van Enschede in het bestuur wordt ingevuld door de burgemeester van Enschede. Door met elkaar een overeenkomst aan te gaan, de bestuursovereenkomst sociaal economische structuurversterking (SES) Twente, zijn de gemeenten in staat om gezamenlijk op te treden in deze stichting, zij het dat Enschede is gerechtigd hierbij zelfstandig tot oordeelsvorming te komen. GS van Overijssel hadden zich aanvankelijk op het standpunt gesteld, als niet-stemhebbend lid te willen participeren in de stichting. Bij nader inzien is daar van afgezien, mede omdat GS als mogelijk subsidieverstrekker, transparant en onafhankelijk wil kunnen blijven in haar besluitvorming. Het bestuur wordt bijgestaan door een directeur. Deze is afkomstig van de uitvoeringsorganisatie die bij de stichting komt. Er wordt vooralsnog van uitgegaan dat dit een besloten vennootschap zal zijn. Het is in principe aan de oprichters zelf om een keuze hierin te maken. De besluitvorming in de stichting is zo ingericht dat elk lid één stem toekomt (met uitzondering van de voorzitter). Bij bijzondere stemmingen is het wenselijk de statuten zo in te richten, dat één geleding niet kan worden buitengesloten.

Bestuursovereenkomst De bestuursovereenkomst is aan de hand van het transitieplan opgezet: de Twentse gemeenten werken samen om de sociaaleconomische structuur van Twente te versterken en te verbreden. Daarbij is er ook ruimte voor het verbreden van de werking van de overeenkomst als alle gemeenten dit willen. Dit is relevant omdat het bestuurlijk overleg in de toekomst daarmee ook een platform is voor andere en/of nieuwe ontwikkelingen. Doet niet iedereen mee, dan kan er een coaltion of the willing worden gevormd, maar dan buiten de werking van de overeenkomst. Daarmee behoudt dit zijn werking. De overeenkomst wordt in beginsel voor onbepaalde tijd aangegaan. Omdat de Agenda voor Twente 2018-2022 en de Regio Deal evenwel leidend zijn, en de financiële inbreng van de deelnemende gemeenten per 1 januari 2023 opnieuw bepaald moet worden, zal voor 1 juli 2022 een besluit moeten worden genomen over de voortzetting van deze overeenkomst. Bij de samenstelling van het bestuurlijk overleg is zoveel als mogelijk is de weg gevolgd bij die van de gemeenschappelijke regelingen. Uit elk college is een vertegenwoordiger aanwezig. Dat kan rouleren, naar gelang het onderwerp dat aan de orde is. Elk college kan maximaal één stem uitbrengen in het overleg. Naast deze veertien leden is er nog een voorzitter, de burgemeester van Enschede, die overigens geen stem heeft.

De eerste focus van de bestuursovereenkomst is de sociaal economische structuurversterking en de inbreng van de Twentse gemeenten op dat punt in de Twente Board. De gemeenten stemmen hun inbreng af die ze leveren via hun vertegenwoordigers. Komt het hierbij tot besluitvorming over de inbreng in de Twente Board, dan hebben alle colleges een stem. Er is in de overeenkomst ingegaan op de inbreng van de gemeenten in de samenwerking. Het gaat daarbij om het beschikbaar stellen van een bijdrage van € 8,50 per inwoner per jaar voor Twente Board Development en daarnaast (omgerekend) nog eens € 0,42 per inwoner per jaar vanuit het voormalige PoC-fonds van Regio Twente. Recent heeft het algemeen bestuur bovendien besloten om ook het strategische beleid voor Vrijetijdseconomie (VTE) toe te voegen als taak voor de stichting Twente Board en de daarmee verbonden formatie en formatiebudget van € 0,09 onder te brengen bij de op te richten Twente Board Development BV. Daarmee komt het bedrag voor Twente Board Development uit op € 9,01 per inwoner per jaar. Voor het toevoegen van additionele middelen moet nieuwe besluitvorming plaatsvinden. Gelet op het meerjarig karakter van deze middelen, zullen de colleges de raden hierbij betrekken, omdat die immers, gelet op het budgetrecht van de raad, daarmee moeten instemmen alvorens daartoe kan worden besloten. Positie van de raden

Pagina

3 van 5

Er is in de nieuwe situatie geen gemeenschappelijke regeling meer die een rol voor de raden beschrijft in de samenwerking. Maar laten we voorop stellen dat de rol van de raden in principe is geborgd in de Gemeentewet, waarin verantwoordingsrelaties tussen college en raad zijn vastgelegd. In het transitieplan is een werkwijze geformuleerd waarbij een rol voor de raden aan de voorkant is weggelegd. Deze is als volgt geformuleerd: 1. Het 3O-bestuur neemt het initiatief tot een (nieuw) meerjarenplan door de contouren/kaders, uitgangspunten en randvoorwaarden te formuleren; 2. De delegaties in het 3O-bestuur halen op basis van deze kaders input op bij hun achterbannen. In het geval van de overheidsdelegatie, doen de colleges dit - via het bestuurlijk overleg van de 14 gemeenten op het gebied van SES - bij hun gemeenteraden; 3. Het 3O-bestuur maakt een meerjarenplan en vraagt voor de uitvoering in de planperiode investeringsmiddelen van de gemeenten; 4. Op basis van (bespreking van) dit meerjarenplan stellen de gemeenteraden de benodigde meerjareninvestering beschikbaar voor de werkorganisatie en de investeringen; 5. Het meerjarenplan wordt uitgewerkt in jaarplannen; 6. De jaarplannen en verslagen worden ter kennisname gedeeld met de colleges.

De directeur 3Oorganisatie bezoekt jaarlijks alle raden (of enkele gezamenlijk) voor terugblik op vorig jaar en schetsen contouren voor komend jaar; 7. Raadsleden van een gemeente worden uitgenodigd bij bedrijfsbezoeken aan bedrijven in hun gemeente. Om dit nader vast te leggen zijn in de statuten en de bestuursovereenkomst een tweetal voorzieningen getroffen. In de statuten is bepaald dat het bestuur verplicht is jaarlijks verslag te doen aan deelnemende colleges van de ontwikkelingen in het afgelopen jaar. Dit verslag stelt ons colleges vervolgens in staat hierover in gesprek te gaan met uw raad. Een als hiervoor verwoord kan de directeur bij de behandeling in de raad aanwezig zijn. In de bestuursovereenkomst hebben we ook expliciet de rol van de raden tot uitdrukking gebracht. Daarin is bepaald dat de colleges een besluit tot instemming ophalen bij hun raden als het gaat om de voortzetting van investeringsagenda’s en meerjarenplannen. Zienswijze Samenvattend zijn wij van mening dat de 3O-samenwerking overheid, ondernemers en onderwijs binnen de op te richten stichting Twente Board een goede basis is om verder te werken aan de sociaaleconomische structuurversterking binnen Twente. Wij zien geen aanleiding om op dit punt wensen en bedenkingen bij het algemeen bestuur van Regio Twente kenbaar te maken.

Planning Regio Twente vraagt eventuele wensen en bedenkingen uiterlijk 16 maart 2021 aan het algemeen bestuur mee te delen. De wensen en bedenkingen worden meegenomen in het voorstel aan het algemeen bestuur om Regio Twente medeoprichter van de stichting Twente Board te laten zijn. De behandeling hiervan is voorzien in de vergadering van het algemeen bestuur van 7 april 2021. Indien akkoord kan de overheid samen met ondernemers en onderwijs stichting Twente Board oprichten en kan de formele samenwerking starten.

Nijverdal, 26 januari 2021

Burgemeester en Wethouders van Hellendoorn,

Pagina

4 van 5

De secretaris,

de burgemeester,

drs. R.J.P. Willemsen

mevr. A.H.Raven BA

Advies commissie(s): Concept besluit

Pagina

5 van 5