RAADSVOORSTEL Vervolg fietstunnels Helmkruidlaan

AAN DE RAAD Zaaknummer: 2025-013903 Onderwerp Vervolg fietstunnels Helmkruidlaan

VOORSTEL De raad wordt voorgesteld om: 1. Te kiezen voor de aanleg van de verbeterde fietstunnels bij de rotonde Helmkruidlaan. 2. Extra investeringskrediet beschikbaar te stellen ter hoogte van €3.380.000 (prijspeil oktober 2025) voor de aanleg van de fietstunnel Helmkruidlaan. 3. In te stemmen met het opnemen van de jaarlijkse kapitaallasten en onderhoudskosten in de bestuursrapportage van 2026. 4. Een afschrijfperiode op de tunnel Helmkruidlaan van 75 jaar vast te stellen.

INLEIDING De rotonde Helmkruidlaan – Baron van Sternbachlaan is al jaren een verkeersonveilige locatie, met regelmatig ongevallen waarbij gewonden vallen. Het eerste plan was om een vrijliggend fietspad in combinatie met een fietsbrug over de Regge aan te leggen om deze ‘black spot’ aan te pakken. Later besloot de gemeenteraad om toch voor fietstunnels te gaan op deze plek. Na het uitwerken van dit ontwerp bleek dit te voldoen aan de technische minimale eisen, maar de kosten waren hoger dan het beschikbare budget. Bovendien vond de gemeente Hellendoorn het ontwerp op cruciale punten zoals verkeersveiligheid en comfort tekortschieten. Op 6 mei 2025 besloot de raad daarom om een verbeterd ontwerp te laten maken, inclusief berekening van de extra kosten. Dit verbeterde ontwerp is inmiddels klaar. Door verschillende fracties is aandacht gevraagd voor in ieder geval de onderstaande punten welke in deze nota worden behandeld. 1. Verkeersveiligheid – Fietstunnels alleen als het technisch goed wordt onderbouwd, financieel haalbaar is en binnen een acceptabel tijdpad. 2. Kostenbeheersing – Mogelijkheid tot een vaste aanneemsom. 3. Verlegging kabels en leidingen – Afspraken maken met nutsbedrijven. 4. Stikstof – In beeld brengen van de stikstofproblematiek op dit project. 5. Sociale veiligheid – Aandacht voor sociale veiligheid. 6.

Aanbesteding – Mogelijkheid onderzoeken tot voortzetting van de bouwteamovereenkomst.

BEOOGD EFFECT Een verkeersveilige en duurzame verkeerssituatie rondom de rotonde Helmkruidlaan, waarbij fietsers veilig kunnen oversteken en de doorstroming van autoverkeer verbetert.

ARGUMENTEN 1.1 Het realiseren van fietstunnels is de meest veilige en gewenste oplossing Het oorspronkelijke ontwerp met een fietspad langs de noordkant van de Helmkruidlaan en een brug over de Regge verbetert de veiligheid wel, maar minder dan bij de aanleg van fietstunnels het geval is. Door de aanleg van fietstunnels worden de fietsers volledig afgescheiden van het gemotoriseerd

verkeer. Fietsers en auto’s kunnen op deze manier niet meer met elkaar in aanraking komen. Daarmee zijn ongevallen tussen fietsers en auto’s uitgesloten. 1.2 Het realiseren van fietstunnels bevordert de doorstroming van overig verkeer op de rotonde Het verkeer vanaf de noordkant van de rotonde stroopt regelmatig op door de grote hoeveelheid fietsverkeer. Met name in de spits moeten automobilisten wachten op de steeds doorstromende rij fietsers van en naar de Kruidenwijk. Mede daardoor ontstaat filevorming op de Baron van Sternbachlaan. Door de aanleg van fietstunnels wordt het conflict tussen fietsers en motorvoertuigen opgeheven en kan het gemotoriseerde verkeer beter doorstromen. 1.3 Het verbeterde ontwerp is veiliger en comfortabeler De afgelopen periode heeft het bouwteam het minimale ontwerp verbeterd. Door de hele rotonde te vervangen en een klein stukje te verschuiven worden de hellingen van de tunnelbak minder steil. Bovendien is het zicht door de tunnel beter. Ook is er meer overzicht op het kruispunt. Het ontwerp dat er nu ligt is een stuk comfortabeler en veiliger dan het eerste minimale ontwerp van de fietstunnels. 1.4 Fietstunnels hebben een relatief kleine impact op de omgeving De ruimtelijke impact van een tunnel is klein in vergelijking met het oorspronkelijke ontwerp van een fietspad langs de Helmkruidlaan.

Dat komt doordat de fietstunnels een relatief klein gebied beslaan. Het gebied rondom de Regge en de noordelijke berm van de Helmkruidlaan blijven onaangetast. 1.5 Er is draagvlak voor fietstunnels Uit het onderzoek van 2 jaar geleden en uit meer recente reacties uit de samenleving blijkt dat er breed draagvlak is voor fietstunnels.

KANTTEKENINGEN 1.1. Een tunnel kan als onveilig worden ervaren Een fietstunnel kan als onveilig worden ervaren. Dat kan komen door het ontwerp. Hoge wanden of een dak kunnen zorgen voor een besloten gevoel. Ook kunnen tunnels het gevoel van sociale onveiligheid geven. We beperken dit zoveel mogelijk door goede verlichting en duidelijke zichtlijnen. Bovendien is het volledig overdekte deel van de tunnels kort. Bij het kruispunt van de fietspaden is het zicht vergroot en de wanden zijn lager ten opzichte van het minimale ontwerp. Zo beperken we het gevoel van onveiligheid in de tunnels. 1.2 Er ontstaat meer verkeersoverlast bij de aanleg van de fietstunnels De werkzaamheden vinden plaats ter hoogte van een belangrijk verkeersknooppunt in onze gemeente. Door de aanleg van de fietstunnels ontstaat er verkeersoverlast. Op een later moment wordt hiervoor een passende oplossing uitgewerkt. De aanleg van een fietspad in combinatie met een brug zorgt ook voor verkeeroverlast, maar dit heeft minder impact. 1.3 Niet alle risico`s zijn af te dekken Bij de raming van dit verbeterde ontwerp is rekening gehouden met risico’s. Sommige zijn goed in te schatten, zoals vergunningsprocedures en planologische wijzigingen. Andere zijn lastiger in te schatten. Hieronder een overzicht van moeilijk in te schatten risico’s met mogelijk grote impact op planning en financiën. a.

Kabels en leidingen Naast het uitvoeringsontwerp start ook het proces om kabels en leidingen te verleggen. Het duurt naar verwachting minimaal anderhalf jaar voordat het verleggen kan beginnen. De planning ligt grotendeels bij de nutsbedrijven. Pas als het ontwerp definitief is en is besproken, wordt hier meer over duidelijk. Dit speelt niet alleen bij dit project, maar bij alle projecten in deze tijd. Ook bij een fietspad met een brug speelt dit probleem. b. Stikstof Uit een voorlopige stikstofberekening blijkt dat er stikstof vrijkomt bij het Wierdense Veld. In de begroting is geld gereserveerd voor compenserende maatregelen. Of dat genoeg is, moet later blijken. Verdere berekeningen volgen in de volgende fase van het project. Door onduidelijkheid over de regels en maatregelen is dit een risico voor zowel de planning als de kosten. Dit speelt niet alleen bij dit project, maar ook bij andere grote projecten. Ook bij een fietspad met een brug is dit risico aanwezig.

c. Uitvoering De aanleg van een tunnel is complexer dan de aanleg van een fietspad in combinatie met een fietsbrug. De hoge grondwaterstand en complexe bouwfasering is er meer kans op extra kosten of vertraging. d. De ontbinding van het bouwteam In een bouwteam werken partijen samen aan het ontwerp en brengen ze de risico’s in beeld. Ook wordt gezocht naar goede afspraken voor de uitvoering. Dit project past niet binnen het beschikbare budget. Daarom mag het bouwteam volgens de aanbestedingswet niet doorgaan met de uitvoering. Het team wordt aan het eind van het ontwerpproces ontbonden. Tijdens de uitvoering is de kennis van het bouwteam dan niet of minder beschikbaar. 2.1 De kosten voor de aanleg van een tunnel zijn fors hoger dan een fietspad met brug De aanleg van fietstunnels kost veel meer dan een vrijliggend fietspad met een fietsbrug. Daar staat tegenover dat tunnels zorgen voor meer verkeersveiligheid. Auto’s en fietsers worden volledig van elkaar gescheiden. 3.1 De kosten voor het beheer en onderhoud van fietstunnels zijn fors hoger dan voor de aanleg van een fietspad met brug Een tunnel werkt alleen goed en veilig als het beheer en onderhoud goed worden uitgevoerd. Denk aan vegen, schoonmaken, strooien in de winter en het onderhoud van de waterafvoer. Deze taken zijn intensiever en dus duurder dan bij een vrijliggend fietspad in combinatie met een fietsbrug.

De beheeren onderhoudskosten voor een fietstunnel zijn ingeschat op ca. €35.500 per jaar. Deze kosten voor een fietsbrug en fietspad worden ingeschat op ca. €15.000 per jaar.

FINANCIËN De geschatte kosten voor de aanleg van de fietstunnels bij de Helmkruidlaan bedragen in totaal €4,9 miljoen. Aangezien het huidige budget onvoldoende is, is een aanvullend investeringskrediet noodzakelijk. In de onderstaande tabel wordt de opbouw van het benodigde krediet weergegeven. Financiële stand van zaken per oktober 2025: Middelen vanuit de gemeente

€

1.250.000

Subsidie

€

470.000

Beschikbaar investeringsbudget Reeds uitgegeven

€ €

1.720.000

€

1.520.000

€

3.380.000

200.000

Nog beschikbaar Totaal benodigd investeringsbudget

€

4.900.000

Benodigd aanvullend investeringskrediet Bij een krediet van €3.380.000 zijn de kapitaallasten als volgt: Investering € 3.380.000 Aanvullende krediet tunnel * gerekend afschrijvingsperiode van 75 jaar.

Kapitaallasten* Jaar 1

Jaar 2

Jaar 3 ev.

€ 95.767

€ 95.091

€ 94.415

De beheer- en onderhoudskosten van fietstunnels zijn ingeschat op € 35.500,-/jaar. De kapitaallasten en de beheer- en onderhoudskosten worden meegenomen bij de bestuursrapportage 2026. Deze kapitaallasten en beheer- en onderhoudskosten gaan lopen vanaf 2028.

Totaal investeringsplannen van de gemeente Er zijn veel investeringsplannen ontwikkeld of in ontwikkeling voor de gemeente Hellendoorn, zoals aankoop gronden voor woningbouw, huisvesting onderwijs, ruimtelijke ontwikkeling etc. Zoals het er nu uitziet, is het totaal van deze plannen meer dan mogelijk is vanuit de financiële positie van de gemeente. Daarom is het belangrijk om nieuwe investeringen goed af te wegen vanuit het oogpunt dat niet alles mogelijk is. In de komende periode wordt verder gewerkt aan het uitwerken van de investeringsplannen. Daarbij zullen nog kaders worden opgesteld om de investeringsplannen beter te kunnen beoordelen en prioriteren.

VERVOLG Bouwteam en aanbesteding Het huidige ontwerp past niet binnen het beschikbare budget. Volgens de aanbestedingswet mag het bouwteam de uitvoering dan niet oppakken. Daarom wordt het bouwteam aan het eind van het ontwerpproces ontbonden. Voor de uitvoering volgt een nieuwe openbare aanbestedingsprocedure waar geïnteresseerde partijen op in kunnen schrijven. Dit is een aanbestedingprocedure waarbij wordt gewerkt met een aanneemsom en meer- en minderwerk volgens de RAW-systematiek. Een nieuwe aanbestedingsprocedure is nodig, ongeacht welke oplossing uiteindelijk wordt uitgevoerd. Planning Voor de aanleg van de fietstunnels zijn eerst extra werkzaamheden nodig. Het gaat bijvoorbeeld om het maken van een uitvoeringsontwerp, het wijzigen van het bestemmingsplan, stikstofberekeningen, de aanbesteding en de omgevingsvergunning. Het verleggen van kabels en leidingen heeft de meeste invloed op de planning. De daadwerkelijke aanleg van de tunnels kan op z’n vroegst over anderhalf tot twee jaar starten. In de tussentijd wordt gewerkt aan alle benodigde voorbereidingen. Indicatieve planning: 2025 tot eerste helft 2027 –

Voorbereiding verleggen kabels en leidingen, voorbereiding uitvoeringsontwerp, wijziging bestemmingsplan, etc.

Tweede helft 2027

Verleggen kabels en leidingen

2028

Aanleg fietstunnels

COMMUNICATIE Voor de communicatie tijdens de ontwerp- en uitvoeringsfase volgt een communicatie-aanpak met daarin verschillende doelgroepen en communicatiemiddelen om deze doelgroepen te bereiken. Denk aan direct omwonenden, maar ook overige weggebruikers, wijkvereniging en andere belangstellenden.

BIJLAGEN 1. Ontwerp