Raadsvoorstel Versneld vervangen van de openbare verlichting

Aan de Raad Zaaknummer 2023-019014 Raadsvoorstel: Versneld vervangen van de openbare verlichting Voorstel 1. Traditionele lampen in de openbare verlichting in 2024 in één keer te vervangen door ledverlichting. 2. De eerder beschikbare gestelde middelen uit de meerjarenraming tot en met 2027 naar 2024 te halen en een aanvullend investeringsbudget van € 546.000,-- beschikbaar te stellen via begrotingswijziging 4 van 2024. Inleiding Vanaf 2016 is er gestart met grootschalige vervanging van de openbare verlichting door ledverlichting. Dit gebeurt gefaseerd per woonwijk op basis van ouderdom van de armaturen (20 jaar) en masten (40 jaar). Door diversen ontwikkelingen zoals stijgende energiekosten en een verbod op gebruik van kwik in traditionele lampen is er een omslagpunt bereikt waardoor het interessant is om versneld te gaan vervangen. Daarnaast is op 17 oktober jl. een motie in de Tweede kamer aangenomen om te streven dat per 2028 alle openbare verlichting bestaat uit ledverlichting. Daarmee wordt beoogd om ruimte te maken op het elektriciteitsnetwerk omdat deze door de groeiende vraag (energietransitie) onder druk staat.

Beoogd effect Een lager jaarlijks energieverbruik, lagere C02-uitstoot en het beperken van de beheerskosten van het areaal van de openbare verlichting. Door de te behalen besparing van 136.000 kWh per jaar wordt er ruimte gecreëerd op het elektriciteitsnetwerk omdat deze door de groeiende vraag (energietransitie) onder druk staat. Dit past in onze visie op duurzaamheid. Argumenten 1.1 De energieprijzen en -belastingen zijn fors gestegen Door de nasleep van het covid virus (toename in de vraag naar energie) en de oorlog in de Oekraïne zijn de energieprijzen flink gestegen. Ten opzichte van 2021 met wel 90%. De verwachting is dat de prijs ten opzichte van de reeds vastgestelde prijs van 2024 met nog eens 30 % zal gaan stijgen. Ook is de energiebelasting gestegen. Het gemeentelijk energiecontract loopt tot eind 2025. Door de stijging van de energieprijzen wordt het rendabel om alle resterende oude verlichting versneld in één keer te vervangen door ledverlichting. Dit levert in één keer een jaarlijkse besparing op van 136.000 kWh! En daarmee een jaarlijkse besparing van € 18.000,-- inclusief belasting (prijspeil 2024). De verwachting is dat die besparing jaarlijks zal gaan toenemen. Op basis van de meest recente prijzen wordt de besparing in 2025 op elektriciteitskosten al ingeschat op € 22.000,--.

1.2 Er is een verbod op gebruik van kwik (RoHS richtlijn Europese Commissie) Per 24 februari 2023 is het verboden om kwik te gebruiken bij de fabricage van (traditionele) lampen o.a. PLL. Hierdoor zullen de lampen in de loop van de tijd niet meer verkrijgbaar zijn. In ons geval betekent dit dat het restant van ca. 2.400 lampen bij incidentele uitval vervangen moet worden door duurdere ledlampen en daarmee ook de armaturen. (RoHS beperkt het gebruik van bepaalde gevaarlijke stoffen in elektrische en elektronische apparatuur. De beperkingen worden opgelegd om het milieu en de volksgezondheid te beschermen en om de recyclagemogelijkheden te verbeteren.)

1.3 Door het verbod stijgen de onderhoudskosten Doordat de PLL-lampen niet meer te verkrijgen zijn zullen de kosten voor het onderhoud omhoog gaan omdat lampen vervangen moeten worden door duurdere ledlampen (en armaturen). Uitgaand van een uitvalpercentage van 4 % van het bestand per jaar, geeft dit naar verwachting een extra kostenpost van ca. € 28.000,-- per jaar (zie onderbouwing berekening bijlage 1). Door in één keer alle lampen te vervangen door ledlampen kunnen de jaarlijkse onderhoudslasten zelfs dalen met € 16.000,-- per jaar.

1.4 In één keer aanbesteden levert voordeel op Door één keer een grote hoeveelheid lampen en armaturen in te kopen en te vervangen, kunnen manuren en voertuigen efficiënter worden ingezet waardoor een kostenbesparing mogelijk is. 1.5 / 2.1 Het is financieel voordeliger De onderhoudskosten stijgen doordat we geen PLL lampen meer mogen gebruiken. Deze autonome ontwikkeling zou in de begroting 2025 verwerkt moeten worden. Ook de stijgende energielasten zijn autonome ontwikkelingen waar we geen grip op hebben. Door de omschakeling naar ledverlichting in de wijken naar 2024 te halen beperken we in de jaren 2025-2026 het nadeel en hebben we vanaf 2027 zelfs een voordeel ten opzicht van de huidige begroting, ondanks de tijdelijk hogere kosten van rente en afschrijving. 1.6 Landelijke wordt gevraagd om inzet op versnelling energiebesparing op openbare verlichting De rijksoverheid heeft onlangs nog weer aandacht gevraagd voor versnelling van grootschalige inzet op verdere (duurzaamheid) energiebesparende maatregelen o.a. in de openbare verlichting. Hoe eerder we CO2 reduceren hoe beter. Kanttekeningen 1.1 Ontstaat daardoor een versnelde afschrijving? De gedachte van een vroegtijdige vervanging van nog goede lantaarnpalen/armaturen is te verwaarlozen. In veel gevallen is de theoretische levensduur al benadert of overschreden.

De investering werd voorheen altijd uit de 'lopende exploitatie' gedaan. Er is geen sprake van een vervroegde financiële afschrijving.

1.2 Energieprijzen kunnen ook gaan dalen Dit zou de businesscase minder voordelig maken maar de kans is groot dat de energieprijzen (vooral in de nachtelijke uren) ook op termijn hoog zullen liggen. 1.3 Er is niet genoeg investeringskrediet Op basis van de huidige eenheidsprijzen (onderhoudscontract OV 2021-2026, prijspeil 2023) bedragen de totale kosten van de vervanging van de resterende verlichting (2.400 stuks) € 1.046.000,--. 2.1 De investeringslimiet die de raad heeft vastgesteld wordt overschreden De raad heeft een investeringslimiet vastgesteld van € 6,35 miljoen per jaar. Door nu extra te gaan investeren wordt deze overschreden. Maar de financieringspositie is momenteel prima: de netto schuldenlast is gedaald tot ruim onder de doelstelling van 'maximaal 90% van het begrotingstotaal'.

Pagina

2 van 3

Daarnaast staan veel liquide middelen uit bij 's Rijks schatkist waardoor er de komende jaren nog geen extra leningen hoeven worden aangetrokken. Financiën In totaal is er een budget van € 500.000,-- in de meerjarenbegroting beschikbaar tot en met 2027. Door deze naar voren te halen (2024) is een aanvullend investeringskrediet benodigd van € 546.000,--. Hier staat tegenover dat gedurende de jaren 2028-2033 geen budgetten voor vervanging OV hoeven te worden opgenomen. Budgettair is de versnelling voordelig: de lagere energie- en onderhoudskosten zullen de (tijdelijk) hogere kapitaallasten ruimschoots opvangen vanaf 2028. Het meerjarig budgettair effect wordt verwerkt in de begroting van 2025. Communicatie Door middel van een persbericht en sociale media zal aandacht worden besteed aan vervanging van de openbare verlichting. Bijlagen Bijlage 1 : Berekeningen en grafieken. Planning Aanbesteding en realisatie vinden plaats in 2024. Nijverdal, 12 december 2023 Burgemeester en Wethouders van Hellendoorn, De secretaris,

de burgemeester,

A.M.. Ouwehand

J. Eijbersen

Pagina

3 van 3