Raadsvoorstel Verordening sociaal medische indicatie gemeente Hellendoorn 2025

AAN DE RAAD Zaaknummer: 2024-015715 Onderwerp Verordening sociaal medische indicatie (SMI) gemeente Hellendoorn 2025.

VOORSTEL 1. De Verordening sociaal medische indicatie (SMI) gemeente Hellendoorn 2025 vast te stellen (bijlage 1).

INLEIDING Gemeente Hellendoorn is verantwoordelijk voor het facilitairen van een sociaal medische indicatie (hierna genoemd: SMI). Met een SMI kan de gemeente Hellendoorn gezinnen tijdelijk ondersteunen door een tegemoetkoming in de kosten van kinderopvang te bieden. De regeling is bedoeld voor gezinnen met kinderen tot en met 12 jaar, waarvan de ouders geen recht hebben op kinderopvangtoeslag omdat zij niet (beide) werken. Dit geldt voor situaties waarin ouders door sociale of medische omstandigheden niet in staat zijn om zelf voor hun kind(eren) te zorgen. Denk bijvoorbeeld aan ouders met een (chronische) lichamelijke, verstandelijke of psychische beperking, een sociale crisissituatie binnen het gezin, of een situatie waarin sprake is van een ongezond opvoedklimaat. Kinderopvang kan in dergelijke gevallen essentieel zijn voor de ontwikkeling van het kind en/of om de ouders te ontlasten). De invulling van de SMI-regeling is vrij waardoor de gemeente, passend bij de lokale situatie en behoefte, beleid kan opstellen. De afgelopen tijd is zowel de vraag naar als de kosten van deze tijdelijke vangnetregeling toegenomen. Bovendien blijken de criteria uit de verouderde verordening ‘Kinderopvang gemeente Hellendoorn 2013’ op verschillende manieren te worden geïnterpreteerd. Dit heeft geleid tot de noodzaak om een nieuwe verordening voor de SMI op te stellen.

De nieuwe verordening ‘SMI gemeente Hellendoorn 2025’ sluit aan bij de WMO en Jeugdwet. Er zijn duidelijke kaders in opgenomen, inclusief een afbakening ten opzichte van de regelingen Wet Kinderopvang en Voorschoolse en Vroegschoolse Educatie (VVE). De verordening legt vast hoe de gemeente Hellendoorn de SMI vormgeeft, wie verantwoordelijk is voor de indicatiestelling en welke criteria gelden om in aanmerking te komen.

BEOOGD EFFECT Met een SMI kan de gemeente gezinnen tijdelijk ontlasten door een tegemoetkoming in de kosten voor kinderopvang te bieden aan ouders die geen recht hebben op kinderopvangtoeslag en vanwege sociale of medische omstandigheden niet (volledig) voor hun kind(eren) kunnen zorgen.

ARGUMENTEN 1.1 Duidelijke kaders zijn essentieel om te bepalen wie in aanmerking komt voor SMI en maken kosten controleerbaar De kaders en criteria om in aanmerking te komen voor SMI bleken in de oude verordening niet voldoende duidelijk. Dit heeft geleid tot een toenemende vraag naar deze tijdelijke vangnetregeling, met oplopende kosten als gevolg. De nieuwe verordening biedt heldere kaders, een duidelijke afbakening ten opzichte van de Wet Kinderopvang en Voorschoolse en Vroegschoolse Educatie (VVE) en concrete criteria om in aanmerking te komen voor SMI. Hiermee wordt gewaarborgd dat kinderen die voldoen aan de voorwaarden de nodige ondersteuning krijgen, terwijl de kosten beheersbaar blijven.

1.2 De inzet van SMI voorkomt duurdere jeugdhulp in de toekomst De SMI wordt ingezet wanneer de ontwikkeling van een kind onder druk staat of wanneer het voor het kind beter is om tijdelijk uit de thuissituatie te zijn. Het doel van de SMI is normalisatie: kinderen die door gezinsproblematiek in de knel raken en wiens ontwikkelingskansen bedreigd worden, kunnen profiteren van opvang in een stabiele, ‘normale’ omgeving. Dit draagt bij aan een positieve ontwikkeling van het kind. Daarnaast heeft de SMI een preventieve functie, doordat het kan voorkomen dat zwaardere en duurdere jeugdhulp in de toekomst nodig is. 1.3 De disbalans in het gezin wordt door de SMI hersteld De SMI stelt ouders in staat om eerst te werken aan hun eigen problematiek, zonder de directe zorg voor hun kinderen volledig te dragen. Dit vergroot de kans dat zij op termijn beter in staat zijn om zelfstandig en zelfredzaam deel te nemen aan de samenleving. 1.4 Er is een toename van problematiek Er is een toename van problematiek bij jonge kinderen die opgroeien in een problematische gezinssituatie. Daarom is het van groot belang om helderheid te bieden over wie in aanmerking komt voor SMI. In 2024 maakten 20 gezinnen in de gemeente Hellendoorn gebruik van deze regeling.

1.5 Een SMI-aanvraag behoeft zorginhoudelijke kennis en aansluiting bij Wmo en Jeugdwet In 2020 voerde de VNG, in opdracht van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, een onderzoek uit naar SMI-aanvragen. Hieruit bleek dat de verantwoordelijkheid voor deze aanvragen bij gemeenten verschoof van afdelingen zoals Sociale Zaken en Inkomen (bijzondere bijstand) naar afdelingen als Jeugd en Wmo. Deze verschuiving hangt samen met de doelstelling om kinderen een zo normaal mogelijke opvoedsituatie en ontwikkeling te bieden, passend bij het principe van preventieve jeugdhulp. Omdat een SMI-aanvraag zorginhoudelijke kennis vereist, is de uitvoering door jeugdconsulenten noodzakelijk. Door deze aanvragen duidelijker binnen de organisatie te positioneren, kunnen onderzoek, sturing en controle beter worden uitgevoerd. Hiermee krijgt de SMI een meer sociale functie, in plaats van de oorspronkelijke financiële functie binnen de bijzondere bijstand. Bovendien sluit de SMI naadloos aan bij de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) en de Jeugdwet. 2.1 Het advies van de Wmo-raad wordt meegenomen bij de implementatie De Wmo-raad denkt mee over besluiten die het college of de gemeenteraad neemt met betrekking tot het beleid en de uitvoering van de Wmo en de Jeugdwet. Hierbij vertegenwoordigt de Wmo-raad de inwoners van Hellendoorn die zorg en ondersteuning nodig hebben.

Voorafgaand aan de besluitvorming over de verordening SMI heeft het college de Wmo-raad om advies gevraagd (bijlagen 2 en 3). De Wmo-raad adviseert om veel aandacht te besteden aan de communicatie rondom de vaststelling van de verordening SMI. Om deze reden wordt de verordening toegelicht en gedeeld met consulenten van Jeugd, Participatie en Wmo. Deze consulenten kunnen gezinnen die in aanmerking komen voor de regeling attenderen, informeren en ondersteunen bij het aanvragen ervan.

KANTTEKENINGEN 1.1 Aankomende jaren worden meer aanvragen voor een SMI verwacht De verwachting is dat het aantal aanvragen voor een SMI de komende jaren zal toenemen. Dit is het gevolg van de ontwikkeling van Kansrijke Start en de intensievere samenwerking tussen de GGD, kinderopvang en het voorveld. Dankzij de duidelijke kaders en criteria in de nieuwe verordening is beter vast te stellen wie in aanmerking komt voor SMI, waardoor de aanvragen beheersbaar en controleerbaar blijven. 1.2 Dekking voor SMI is niet als aparte post gespecificeerd in het Gemeentefonds De SMI is opgenomen in de algemene uitkering van het Gemeentefonds en is in voorgaande jaren niet als aparte post gespecificeerd. Voor de komende jaren is een inschatting gemaakt van het benodigde budget om de kosten van de regeling te kunnen dekken.

FINANCIËN In voorgaande jaren zijn de kosten voor SMI onterecht geboekt onder Kinderopvang in het kader van re-integratie. De kosten voor SMI in de gemeente Hellendoorn blijven echter fors stijgen. Voor 2025 is in de programmabegroting een bedrag van € 84.563,-- beschikbaar gesteld. In 2024 werd – eenmalig – € 45.000,-- extra opgenomen in de najaarsnota, vanwege de aanzienlijke jaarlijkse fluctuaties in de uitgaven voor kinderopvang SMI. Het gebrek aan duidelijke kaders en criteria in de huidige verordening kan deels de oorzaak zijn van het relatief hoge aantal indicaties in 2024. De werkelijke kosten voor dat jaar bedroegen € 130.000,--. Vanaf 2025 zullen de tussentijdse rapportages gebruikt worden om te monitoren of het beschikbare budget in de begroting toereikend is.

VERVOLG Na vaststelling, van de verordening SMI gemeente Hellendoorn 2025 door de gemeenteraad, zal deze op de dag na publicatie in werking treden.

COMMUNICATIE Na vaststelling door de gemeenteraad wordt de verordening SMI gemeente Hellendoorn 2025 bekendgemaakt op www.overheid.nl. Daarna wordt de link op de website van gemeente Hellendoorn aangepast.

BIJLAGEN 1. Raadsbesluit verordening SMI gemeente Hellendoorn 2025 2. Gevraagd advies Wmo-raad verordening SMI 3. Reactie van college op advies Wmo-raad verordening SMI