Raadsvoorstel Uitvoering beleidsplan financiële bestaanszekerheid

AAN DE RAAD Zaaknummer: 2024-016346 Onderwerp Uitvoering beleidsplan financiële bestaanszekerheid

VOORSTEL 1. In de periode 2025-2030 jaarlijks € 21.333,-- beschikbaar te stellen uit de incidentele middelen voor extra inzet op vroegsignalering/extra beroep bijzondere bijstand en flankerend beleid energiearmoede die staan op de stelpost rijksvoornemens voor het opzetten van een lesprogramma rondom financiële zelfredzaamheid onder jongeren; 2. Structureel € 56.000,-- beschikbaar te stellen voor formatieuitbreiding vanuit de middelen basisdienstverlening schuldhulpverlening die vanaf 2024 beschikbaar zijn op de stelpost rijksvoornemens 3. Uit de bestemmingsreserve armoede en schulden €131.300,-- beschikbaar te stellen voor het project jongeren en geldzorgen uit de Twentse Koers; 4. In te stemmen met bijgaande begrotingswijziging.

INLEIDING In lijn met de strategische visie op het sociaal en maatschappelijk domein en het beleidsplan financiële bestaanszekerheid heeft het college de uitvoeringsagenda financiële bestaanszekerheid vastgesteld. Als raad bent u in deze processen meegenomen. In zowel de strategische visie als het beleidsplan is bestaanszekerheid randvoorwaardelijk en ligt de focus op jongeren. Via de uitvoeringsagenda werken we onder andere aan het opzetten van financiële educatie onder jongeren en het opzetten van een intensief begeleidingstraject voor jongeren met schulden. Om deze twee acties uit te kunnen voeren is echter budget nodig. Dat budget is aanwezig in de bestemmingsreserve armoede en schulden en op de stelpost rijksvoornemens. De bevoegdheid om middelen uit de bestemmingsreserve armoede en schulden en uit de stelpost rijksvoornemens in te zetten ligt bij de gemeenteraad. Voor u ligt dan ook het voorstel voor het (deels) inzetten van deze middelen voor uitbreiding van de formatie op vroegsignalering, het opzetten van een lesprogramma rondom financiële zelfredzaamheid onder jongeren en het project jongeren en geldzorgen uit de Twentse Koers.

BEOOGD EFFECT Terugdringen van armoede en schulden.

ARGUMENTEN 1.1 Vanuit de strategische visie op het sociaal en maatschappelijk domein leggen we de focus op jongeren en preventie Met de strategische visie op het sociaal en maatschappelijk domein is de focus gelegd op de doelgroep jongeren en het leidende principe preventie. Als het gaat om preventie op het gebied van armoede en schulden richten we ons daarom op jongeren. 1.2 Het trainingsaanbod geeft uitvoering aan het beleidsplan “financiële bestaanszekerheid” Met het beleidsplan financiële bestaanszekerheid hebben we extra aandacht voor preventie op armoede en schulden. Een preventief lesprogramma gericht op jongeren draagt bij aan de zelfredzaamheid onder jongeren op financieel gebied. Gezien de hoogte van het kosten moet een

inkoop/aanbestedingstraject doorlopen worden. Meer inhoudelijke informatie is mogelijk na afronding van dit traject. 1.3 We zoeken regionale samenwerking voor het inzetten van het lesprogramma Onder andere Almelo en Rijssen-Holten hebben goede ervaringen met de inzet van een lesprogramma gericht op financiële zelfredzaamheid. We zoeken de regionale samenwerking, ook via de Twentse Koers, om het lesprogramma in de gemeente Hellendoorn uit te rollen. 1.4 Het lesprogramma sluit aan bij jongeren Om het trainingsaanbod te doen slagen is het belangrijk om bewezen effectieve methoden voor jongeren toe te passen in het programma. Het is ontzettend belangrijk dat dit lesprogramma aansluit bij de belevingswereld van jongeren, hen weerbaar maakt en meeneemt in de gevolgen van hun handelen. Welke verleidingen zijn er bijvoorbeeld om snel en/of passief geld te verdienen en welke risico’s komen hierbij kijken. Waar moet je als jongere allemaal rekening mee houden qua inkomsten en uitgaven en wat kosten boodschappen, huur en andere vaste lasten eigenlijk. Voor een effectief preventieprogramma is het daarnaast belangrijk dat een jongere uit de regio als peer-educator betrokken is en het programma verzorgd. We werken samen met scholen in het voortgezet, zowel het speciaal, praktijk als regulier onderwijs, om dit lesprogramma aan jongeren aan te bieden.

2.1 Effectieve vroegsignalering op schulden vraagt om een persoonlijke aanpak zoals vastgesteld in het beleidsplan “financiële bestaanszekerheid” Als gemeente hebben we sinds 2021 op basis van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening de verplichting om uitvoering te geven aan vroegsignalering. Hierbij krijgen we als gemeente meldingen van woningcorporaties, zorgverzekeraars, energieleveranciers en waterbedrijven bij achterstanden en moeten deze inwoners een aanbod tot hulp krijgen. Als gemeente hebben we bepaald op welke manier dit aanbod wordt gedaan. Op basis van de soort achterstand, geschiedenis van meldingen en gezinssituatie passen we onze communicatie aan. Dit gaat van flyer in een blanco envelop tot whatsapp/mail en huisbezoeken. We merken dat met name het persoonlijke contact met inwoners effectief is. Inwoners vinden het prettig om een gezicht te hebben bij degene waar ze terecht kunnen voor hulp. Vanuit het beleidsplan ‘financiële bestaanszekerheid’ wordt ingezet op laagdrempelig en persoonlijk contact en toegang tot ondersteuning op het gebied van armoede en schulden. De uitbreiding van formatie op vroegsignalering heeft eerder plaatsgevonden via incidentele middelen. Met de structurele middelen voor de basisdienstverlening schuldhulpverlening kan deze formatie-uitbreiding structureel geborgd worden.

Om de vroegsignalering en daarmee de toegang tot schuldhulpverlening effectief te organiseren stellen we dan ook voor om de structurele middelen die we als gemeente voor de inrichting van de basisdienstverlening schuldhulpverlening ontvangen, in te zetten voor een structurele uitbreiding van de formatie voor vroegsignalering en schuldhulpverlening met 0,78 fte. 3.1 Het project jongeren en geldzorgen met het Jongeren Perspectief Fonds (JPF) vanuit de Twentse Koers draagt bij aan het doorbreken van schuldenproblematiek bij jongeren Veel jongeren worden belemmerd in hun ontwikkeling door schuldenproblematiek. Reguliere schuldhulphulpverlening is vaak geen passende oplossing voor deze jongeren. Schulden staan meestal niet op zichzelf, vaak zijn er problemen op meerdere leefgebieden. Schulden geven vaak een grote druk en zorgen dat jongeren op die andere leefgebieden niet aan hun problemen kunnen werken. We zien een toenemend aantal jongeren met een bijstandsuitkering en ook het doorstroompunt ziet een toename van jongeren die uitvallen op school. Dit is een groep met een verhoogd risico op schulden, als ze al niet aanwezig zijn. We zien namelijk dat 15% van de maandelijkse meldingen binnen de vroegsignalering afkomstig is van een jongere onder de 27.

Met de succesfactoren uit de aanpak van het Jongeren Perspectief Fonds (JPF) krijgen jongeren weer zicht op een betere en schuldenvrije toekomst. Vanuit de Twentse Koers is een kwartiermaker beschikbaar die ondersteunt met het lokaal opzetten en organiseren van een aanpak rondom jongeren met geldzorgen. We onderzoeken daarnaast ook de mogelijkheid om onderdelen van het Bouwdepot, een project gericht op jongeren waarbij wordt voorzien in een vast of basisinkomen, in het plan op te nemen.

Door de schulden te regelen ontstaat er voor de jongere de ruimte om aan de andere leefgebieden te werken. De integrale en intensieve begeleiding op alle leefgebieden voor een periode van 2 jaar is essentieel om te voorkomen dat jongeren uitvallen of weer schulden krijgen (zie bijlage 3). Met het beschikbaar stellen van het budget kan gestart worden met de verdere uitwerking van het plan en de uitvoering van deze aanpak.

KANTTEKENINGEN 1.1 Het succes van het lesprogramma is mede afhankelijk van de bereidheid tot deelname vanuit het onderwijs Het onderwijs is een belangrijke vindplaats voor jongeren en krijgt daarmee ook ontzettend veel vragen van verschillende partijen voor samenwerking. Uit eerste contacten blijkt het onderwijs positief en enthousiast te zijn. Het vraagt om het opbouwen van een goede relatie en afstemming met het onderwijs om het lesprogramma te laten slagen.

FINANCIËN Lesprogramma financiële zelfredzaamheid jongeren Uit een eerste uitvraag onder verschillende partijen blijkt dat de inzet van een aansluitend lesprogramma naar verwachting €20.000,-- per jaar zal kosten. Daarmee is het ook noodzakelijk dat er een inkoop/aanbestedingstraject wordt doorlopen. Met de incidentele middelen voor extra inzet op vroegsignalering/extra beroep bijzondere bijstand en flankerend beleid energiearmoede uit de stelpost rijksvoornemens kan dit lesprogramma de komende circa 6 jaar ingezet worden. De inzet wordt jaarlijks geëvalueerd. In 2030 volgt, indien wenselijk, een voorstel voor nieuw beleid voor structurele dekking van het budget. Project jongeren en geldzorgen In de berekening gaan we uit van 10 jongeren die gedurende 2 jaar intensief begeleid worden De looptijd van het project is 4 jaar. In die 4 jaar kunnen 10 jongeren een traject van 2 jaar doorlopen. Waarbij afhankelijk van de hoeveelheid aangemelde jongeren wordt bepaald hoe de trajecten worden gefaseerd. Kosten JPF-totaal/jaar/pilot Trajectbegeleiding en inzet saneringskredieten Lidmaatschap JPF Overige kosten Totaal

Jaar 1 €54.400,--

Jaar 2 €54.400,--

Totaal €110.800,--

€4.750,-€5.000,--

€5.750,-€5.000,--

€10.500,-€10.000,--

€65.150,--

€66.150,--

€131.300

In onderstaand overzicht wordt per project de kosten, financieringsmogelijkheid en beschikbare middelen weergegeven.

Project

Kosten

Financiering

Structurele uitbreiding formatie

28 uur per week á €56.000,-- per jaar

Lesprogramma financiële zelfredzaamheid jongeren 2025 t/m 2030

€21.333,-- per jaar x 6 jaar = €128.000,--

Project jongeren en geldzorgen 2025 t/m 2028

10 jongeren 2 jaar begeleiden €131.300,--

Extra door het Rijk beschikbaar gestelde structurele middelen voor basisdienstverlening schuldhulpverlening. (Stelpost rijksvoornemens) Door het Rijk beschikbaar gestelde incidentele middelen ten behoeve van extra inzet op vroegsignalering/extra beroep bijzondere bijstand en flankerend beleid energiearmoede. (Stelpost rijksvoornemens). Bestemmingsreserve Armoedeen schuldenaanpak

Beschikbare middelen €56.000,-- per jaar

€128.000,--

Het saldo van de reserve Armoedeen schuldenaanpak is €572.000,--

VERVOLG Na vaststelling van dit voorstel worden de projecten verder vormgegeven en in 2025 uitgevoerd.

COMMUNICATIE Per project zal een gericht communicatieplan worden opgesteld.

BIJLAGEN 1. Begrotingswijziging 2. Raadsbesluit 3. Businesscase JPF aanpak