Raadsvoorstel Subsidieverordening woningisolatie

AAN DE RAAD Zaaknummer: 2025-009805 Onderwerp Subsidieverordening woningisolatie

VOORSTEL 1. De “Subsidieverordening Woningisolatie Hellendoorn” vast te stellen.

INLEIDING In oktober 2024 is de eerste ronde gestart van de subsidieregeling voor woningisolatie in de gemeente Hellendoorn. Deze regeling is bedoeld om mensen die moeite hebben met het betalen van hun energierekening te helpen bij het isoleren van hun woning. De subsidie kon worden aangevraagd van 3 oktober 2024 tot en met 30 juni 2025. Na de subsidieverlening hebben inwoners zes maanden de tijd om de isolatiemaatregelen uit te voeren. Daardoor kunnen we pas in 2026 de eerste ronde volledig evalueren. Toch is er nu al voldoende aanleiding voor een vervolg. Op basis van continue monitoring, een informele tussentijdse evaluatie en praktijkervaringen zijn al belangrijke inzichten verkregen. Deze inzichten vormen de basis voor de tweede ronde van de subsidie voor woningisolatie. Deze inzichten zijn met uw raad gedeeld middels een raadsmededeling in juli 2025. De verordening wordt bekostigd door de ‘Specifieke Uitkering Lokale Aanpak Isolatie’ (SPUK LAI) van het Rijk. De gemeente heeft deze middelen in de eerste, tweede en derde tranche van de SPUK LAI aangevraagd en ontvangen. Aan de besteding van de gelden worden voorwaarden gesteld. De verordening houdt rekening met deze voorwaarden. De voorliggende verordening sluit aan op het warmteprogramma in wording en draagt bij aan de voorbereiding op een toekomst zonder aardgas.

Om een brede en structurele ondersteuning mogelijk te maken, wordt een meerjarige regeling voorgesteld met een hoger subsidieplafond, meer toegankelijke voorwaarden en een uitgebreider pakket aan isolatiemaatregelen.

BEOOGD EFFECT Met deze subsidieregeling ondersteunt de gemeente eigenaar-bewoners van slecht geïsoleerde woningen bij het treffen van isolatiemaatregelen door middel van een financiële bijdrage. Daarmee dragen we bij aan het verminderen van energiearmoede, het verlagen van de energierekening en bereiden we huizen voor op een toekomst zonder gas en reduceren we CO2-uitstoot.

ARGUMENTEN 1.1 U bent bevoegd om de kaders vast te stellen. De bevoegdheid tot het vaststellen van deze kaders ligt op basis van de Gemeentewet en artikel 4.2 van de Algemene wet bestuursrecht bij de gemeenteraad. Daarom leggen we de verordening ter vaststelling aan uw raad voor. 1.2 De regeling maakt effectief gebruik van beschikbare SPUK LAI. De bedragen uit de eerste, tweede en derde tranche van de SPUK LAI brengen gezamenlijk een budget

van meer dan € 5.800.000,- voor het isoleren van slecht geïsoleerde woningen. Door nu te starten met de tweede ronde, benutten we deze middelen tijdig en doelmatig. 1.3 De subsidieregeling draagt bij aan de warmtetransitie en verduurzamingsopgave. Door de subsidieregeling gaan meer woningeigenaren hun woning isoleren. Het isoleren van een woning is een belangrijke stap die gezet moet worden in de warmtetransitie. Via deze subsidieregeling kunnen woningeigenaren financieel ondersteunt worden bij het uitvoeren van vloer, dak, gevel en glasisolatie eventueel in combinatie met ventilatiemaatregelen. Het helpt de warmtevraag af te laten nemen. Dit is nodig om in de toekomst over te stappen naar een alternatieve warmtebron. 1.4 De verordening verlaagt drempels voor deelname. De kracht van de regeling zit onder andere in de eenvoudige aanvraagprocedure. Woningeigenaren hoeven in veel gevallen alleen hun naam, adres en contactgegevens in te vullen. De toetsing vindt vervolgens plaats op basis van deze gegevens, de WOZ-waarde van de woning en de energetische staat. Veel van deze informatie is openbaar beschikbaar. Hierdoor wordt het zetten van de eerste stap, het indienen van een aanvraag, zo laagdrempelig mogelijk gemaakt. Daarnaast moet de verordening gunstige voorwaarden stellen. Recentelijk is er een wijziging van de SPUK LAI geweest die positieve veranderingen heeft meegebracht.

Hierdoor kunnen we de WOZwaarden van 2022 gebruiken met een hogere WOZ-waardegrens van € 477.000 (de grens was voorheen € 429.300). Woningen met een energielabel A, B en C mogen nu ook meedoen. Er wordt dan gekeken of er in de woning minimaal twee bouwdelen slecht geïsoleerd aanwezig zijn. In de afgelopen periode hebben veel inwoners met een dergelijk energielabel een aanvraag ingediend. Deze werden afgewezen. Zij kunnen nu opnieuw een aanvraag indienen. Deze laagdrempelige voorwaarden vergroten het succes van de regeling. 1.5 Het hoge subsidieplafond en de langere looptijd biedt de ruimte om op het juiste moment voor de woningeigenaar aan de slag te gaan met isoleren. Waar de eerste ronde het karakter van een sprint had, zal de tweede ronde meer een marathon zijn. Woningeigenaren zullen rust ervaren bij het hoge subsidieplafond en de langere looptijd. Soms is de timing voor een woningeigenaar niet passend. Wanneer er dan een jaar later nog steeds geld en tijd beschikbaar is kunnen woningeigenaren alsnog aanspraak maken op de subsidie. De taak van de gemeente hierin is om de regeling goed onder de aandacht te brengen en houden.

KANTTEKENINGEN 1.1 De evaluatie van de eerste ronde is nog niet afgerond. De uitvoering van de eerste ronde loopt tot en met december 2025. Hierdoor is een volledige evaluatie pas begin 2026 mogelijk. In april 2025 is er tussentijds informeel geëvalueerd, inclusief een ophaalsessie met collega’s van verschillende domeinen, energiecoaches en het Duurzaamheidscentrum. Met deze input en de opgedane ervaringen wordt voorgesteld nu een besluit te nemen over de tweede ronde. Hierdoor verliezen we geen waardevolle tijd en benutten we het momentum van het stookseizoen 2025/2026. 1.2 Het blijft een grote uitdaging om zo veel mogelijk inwoners te ondersteunen. De beschikbare middelen uit de SPUK LAI zijn voldoende om ruim 2.500 eigenaar-bewoners financieel te ondersteunen bij woningisolatie. Dit is een ambitieuze opgave. Het optimaliseren van de verordening en een grote inzet op het activeren van woningeigenaren is daarom essentieel. We zijn echter ook afhankelijk is van factoren buiten onze directe invloed. Eventuele resterende middelen worden teruggestort aan het Rijk. 1.3 Niet alle LAI-gelden worden nu ingezet. Dit doen we om flexibel te blijven in het realiseren van opgaven in de periode tot en met 2030. De LAIgelden moeten besteed worden voor eind 2028. De gemeente heeft echter de mogelijk om twee keer een verlenging van een jaar aan te vragen voor de besteding van de LAI-gelden.

Gezien de hoge dynamiek en complexiteit van de verduurzamingsopgave wordt gekozen om een deel van de gelden nu niet in te zetten. Zo kunnen we in de komende jaren inspelen op toekomstige ontwikkelingen. 1.4 Het maximale subsidiebedrag wordt verlaagd van € 5.000 naar € 2.000.

In de tweede ronde wordt geen gebruik meer gemaakt van de energiearmoede-gelden, maar uitsluitend van de LAI-gelden. De reden hiervoor is dat de looptijd van de energiearmoede-gelden korter is dan de looptijd van de verordening. Daarnaast stelt de SPUK LAI eisen aan het gemiddeld besteedbare bedrag per woning. Dit bedraagt € 2.160. Uit dit budget moeten ook de uitvoeringskosten worden bekostigd en willen we beleidsruimte behouden voor eventuele toekomstige ondersteuning. Door het maximale subsidiebedrag vast te stellen op € 2.000, blijven we binnen deze kaders, kunnen we meer huishoudens bereiken, en behouden we de effectiviteit van de regeling.

FINANCIËN In deze paragraaf geven we inzicht in de financiering van eerste ronde en van de tweede ronde van de subsidieverordening woningisolatie. We gaan in op de herkomst van de middelen, de uitgaven uit de eerste ronde en de inzet van beschikbare middelen voor de tweede ronde. Financiering eerste ronde De eerste ronde van de subsidieregeling is gefinancierd uit een combinatie van energiearmoede-gelden en LAI-gelden. Het totale subsidieplafond bedroeg € 1.400.000, waarvan € 623.711 afkomstig was uit energiearmoede-gelden en € 776.289 uit LAI-gelden. Hoewel dit plafond al in januari 2025 werd bereikt, zal het daadwerkelijk uitgekeerde subsidiebedrag lager uitvallen dan het subsidieplafond. Dit heeft twee belangrijke oorzaken: 1. Het gemiddeld uitgekeerde subsidiebedrag bedraagt circa € 3.500 per aanvraag, terwijl maximaal € 5.000 beschikbaar was. Vaak kosten maatregelen minder dan het maximale bedrag, zoals het aanbrengen van vloerisolatie. 2. Een deel van de aanvragers heeft binnen de gestelde termijn van zes maanden geen uitvoering gerealiseerd, waardoor het gereserveerde bedrag automatisch terugviel in de subsidiepot. Per 1 augustus 2025 zijn er 171 subsidies toegekend en is er circa € 600.000 aan subsidie uitbetaald. Naar verwachting zal dit in de tweede helft van 2025 met € 300.000 oplopen tot circa € 900.000.

Dat betekent dat er uiteindelijk ongeveer € 500.000 van het oorspronkelijke plafond niet wordt uitgekeerd. De keuze voor de combinatie van de energiearmoede-gelden en de LAI-gelden brengt een verdeling tussen de twee gelden met zich mee. Dit betekent dat van de energiearmoede-gelden circa € 400.000 is besteed en naar schatting nog € 225.000 beschikbaar is. Van de LAI-gelden is circa € 500.000 ingezet en blijft ongeveer € 275.000 over. Inzet subsidieplafond

Geschatte besteding Resterend bedrag eerste ronde

Energiearmoede-gelden

€ 623.711

ca. € 400.000

ca. € 225.000

LAI-gelden

€ 776.289

ca. € 500.000

ca. € 275.000

Totaal

€ 1.400.000

ca. € 900.000

ca. € 500.000

De resterende energiearmoede-gelden blijven ingevuld worden door de huidige inspanningen, zoals FIXbrigade Hellendoorn en de witgoedregeling (onderdeel van de bredere ‘meedoenregelingen’). De looptijd van de besteding van de energiearmoede-gelden blijft mogelijk tot en met 31 december 2027, dankzij een verlenging van de rijksregeling. De resterende LAI-gelden worden opnieuw ingezet voor de subsidie voor woningisolatie. Deze worden samengevoegd met de middelen uit de tweede en derde tranche van de SPUK LAI. Financiering tweede ronde Voor de tweede ronde van de subsidieregeling wordt uitsluitend gebruik gemaakt van SPUK LAImiddelen. Het subsidieplafond voor de tweede ronde wordt vastgesteld op € 4.600.000. Daarnaast wordt een bedrag van € 714.692 gereserveerd voor uitvoeringskosten van de subsidieregeling en voor toekomstige invulling.

De exacte besteding van de middelen over de verschillende jaren is lastig te voorspellen. Dit is afhankelijk van onder andere het succes van de regeling. Het ene jaar zullen er meer inwoners een aanvraag indienen dan het andere jaar. We zetten in op een zo doelmatig mogelijke besteding binnen de looptijd van de regeling. Of het lukt om hiermee meer dan € 5.800.000 te besteden door ruim 2.500 woningen te bereiken binnen de bestedingstermijn van de LAI-gelden (eind 2028), zal de praktijk moeten uitwijzen.

LAI-gelden

Geschatte besteding eerste ronde

Subsidieplafond tweede ronde

Uitvoeringskosten en toekomstige invulling

Totaal beschikbare middelen

€ 500.000

€ 4.600.000

€ 714.692

€ 5.814.692

VERVOLG In de oorspronkelijke planning werd ervan uitgegaan dat uw raad in het vierde kwartaal van 2025 een gewijzigde subsidieverordening voor de tweede ronde zou behandelen, met als beoogde startdatum begin 2026. Vanwege het feit dat de aanvraag periode sinds 30 juni 2025 is gesloten en het positieve momentum dat het najaar en de winter bieden voor het treffen van isolatiemaatregelen, wordt deze planning vervroegd. De gewijzigde verordening wordt op 23 september 2025 ter vaststelling aan uw raad voorgelegd. Na vaststelling wordt de regeling gepubliceerd in het Gemeenteblad. De verordening treedt in werking op de dag na publicatie in het Gemeenteblad en op de gemeentelijke website. Daarmee ontstaat de mogelijkheid om de tweede ronde direct te starten. De verwachting is dat de eerste isolatiemaatregelen bij woningen nog vóór de winter van 2025 kunnen worden uitgevoerd.

COMMUNICATIE In de eerste ronde hebben we heel gericht gecommuniceerd via een persoonlijke brief met woningeigenaren waarvan vooraf bekend was dat zij aan de voorwaarden voldeden. Waaronder mensen die eerder energietoeslag hadden gekregen. Dit was succesvol maar ook nodig, omdat er een beperkt budget beschikbaar was. Voor de tweede ronde zijn er meer mogelijkheden: de looptijd is langer, het budget is groter en de regeling is toegankelijker voor een bredere groep. Daarom gaan we nu ook breder communiceren. Vanaf het begin van de tweede ronde gebruiken we verschillende kanalen om alle woningeigenaren in de doelgroep te bereiken. We doen dit via: • plaatsing van de Subsidieverordening Woningisolatie Hellendoorn in het Gemeenteblad • berichten op sociale media en de gemeentelijke website • hulp en advies via het Duurzaam Bouwloket • campagnes en actiematige communicatie • ondersteuning van energiecoaches Er blijft aandacht voor woningeigenaren die kans hebben op energiearmoede. We kunnen onze communicatie nu breder inzetten en dus ook richten op bepaalde doelgroepen. De communicatie begint direct na de publicatie van de regeling en loopt door tot en met 2028. Tijdens de gehele periode werken we nauw samen met het Duurzaam Bouwloket. Zo kunnen we snel inspelen op vragen of situaties en zorgen we ervoor dat we zoveel mogelijk woningeigenaren goed en tijdig bereiken.

BIJLAGEN Bijlage 2 – Raadsbesluit Subsidieverordening woningisolatie